Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Thị Trấn Cát Tiến, Huyện Phù Cát, Tỉnh Bình Định

Khám phá cách quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Thạch
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Anh Vân
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Thị Trấn Cát Tiến, Huyện Phù Cát, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ
• 1.1. Ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.2. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.3. Nguồn thu của ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.4. Nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5. Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5.1. Khái niệm quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5.2. Mục tiêu đánh giá quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5.3. Nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5.4. Bộ máy quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5.5. Nội dung quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.5.6. Tiêu chí đánh giá quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.6.1. Các nhân tố thuộc về chính quyền cấp xã
• 1.1.6.2. Các nhân tố không thuộc chính quyền cấp xã
• 3. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI THỊ TRẤN CÁT TIẾN, HUYỆN PHÙ CÁT, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Giới thiệu về thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 2.1.3. Thuận lợi và khó khăn của thị trấn Cát Tiến trong công tác quản lý ngân sách nhà nước
• 2.2. Bộ máy quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 2.3. Phân tích thực trạng quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 2.3.1. Lập dự toán ngân sách thị trấn
• 2.3.2. Chấp hành dự toán ngân sách thị trấn
• 2.3.3. Quyết toán ngân sách thị trấn
• 2.3.4. Kiểm tra, giám sát ngân sách thị trấn
• 2.3.5. Đánh giá quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 2.3.5.1. Điểm mạnh trong quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 2.3.5.2. Điểm yếu trong quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 2.3.5.3. Nguyên nhân của điểm yếu trong quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 4. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI THỊ TRẤN CÁT TIẾN, HUYỆN PHÙ CÁT, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định đến năm 2025
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Giải pháp về lập dự toán ngân sách thị trấn
• 3.2.2. Giải pháp về chấp hành dự toán ngân sách thị trấn
• 3.2.3. Giải pháp về quyết toán ngân sách thị trấn
• 3.2.4. Giải pháp về kiểm tra, giám sát ngân sách thị trấn
• 3.2.5. Giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước trung ương
• 3.3.2. Đối với chính quyền tỉnh Bình Định
• 3.3.3. Kiến nghị với chính quyền huyện Phù Cát
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã Cát Tiến

Ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an ninh tài chính quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Quản lý NSNN hiệu quả là yếu tố sống còn, đặc biệt ở cấp xã, nơi nguồn lực còn hạn chế nhưng nhu cầu đầu tư phát triển lại rất lớn. Thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định không nằm ngoài bối cảnh đó. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đô thị hóa nhanh chóng đặt ra những thách thức không nhỏ cho công tác quản lý NSNN. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại địa phương.

1.1. Khái niệm và vai trò của Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã

Theo Điều 4, Luật NSNN năm 2015, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định. Ở cấp xã, ngân sách nhà nước cấp xã đảm bảo nguồn lực tài chính để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương, từ đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển giáo dục, y tế đến đảm bảo an sinh xã hội. Quản lý hiệu quả nguồn thu ngân sách nhà nước giúp địa phương chủ động hơn trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Đặc điểm cơ bản của Ngân Sách Nhà Nước Cấp Xã

Ngân sách cấp xã có đặc điểm là quy mô nhỏ, nguồn thu hạn chế và phụ thuộc nhiều vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên. Đồng thời, nhiệm vụ chi lại rất đa dạng, từ chi thường xuyên cho hoạt động của bộ máy chính quyền đến chi đầu tư phát triển. Do đó, việc lập kế hoạch, phân bổ và sử dụng ngân sách xã một cách hợp lý, hiệu quả là vô cùng quan trọng. Sự minh bạch và giám sát chặt chẽ trong quản lý chi ngân sách cũng là yếu tố then chốt để ngăn ngừa thất thoát, lãng phí.

II. Thực Trạng Quản Lý Ngân Sách Cát Tiến Vấn Đề Thách Thức

Thị trấn Cát Tiến đang trải qua quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế mạnh mẽ. Tuy nhiên, công tác quản lý NSNN vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Dự toán thu, chi chưa sát thực tế, việc khai thác các nguồn thu còn hạn chế. Một số khoản chi chưa đảm bảo chặt chẽ, khoa học và hiệu quả. Kinh phí tập trung chủ yếu cho chi thường xuyên, thiếu nguồn lực cho chi đầu tư phát triển. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả quản lý NSNN tại Cát Tiến.

2.1. Giới Thiệu Chung về Thị Trấn Cát Tiến Phù Cát Bình Định

Cát Tiến là một thị trấn thuộc huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Thị trấn đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp và dịch vụ. Nguồn thu ngân sách của Cát Tiến được đánh giá là cao nhất huyện. Tuy nhiên, việc thu hút đầu tư còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng của địa phương. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực tài chính cho phát triển.

2.2. Điểm Yếu Trong Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Cát Tiến

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý NSNN tại Cát Tiến vẫn còn tồn tại nhiều điểm yếu. Cụ thể, dự toán thu, chi chưa sát với thực tế, chưa khai thác hiệu quả các nguồn thu. Việc kiểm tra, giám sát còn hình thức, chưa thực sự hiệu quả. Quyết toán còn nặng về thủ tục, thiếu tính phân tích, đánh giá sâu sắc. Những hạn chế này dẫn đến tình trạng thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư phát triển.

2.3. Nguyên Nhân Của Các Vấn Đề Trong Quản Lý Ngân Sách

Các vấn đề trong quản lý ngân sách tại Cát Tiến xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một phần là do năng lực của đội ngũ cán bộ còn hạn chế, thiếu kinh nghiệm trong công tác dự báo và quản lý tài chính. Mặt khác, cơ chế kiểm tra, giám sát chưa đủ mạnh, chưa phát huy được vai trò của cộng đồng trong việc giám sát chi tiêu công. Ngoài ra, hệ thống thông tin tài chính còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc theo dõi và quản lý nguồn thu ngân sách.

III. Giải Pháp Lập Dự Toán Ngân Sách Chính Xác Tại Cát Tiến

Lập dự toán ngân sách chính xác là tiền đề quan trọng để quản lý ngân sách nhà nước hiệu quả. Để nâng cao chất lượng dự toán, cần tăng cường công tác điều tra, khảo sát, thu thập thông tin về tình hình kinh tế - xã hội, biến động giá cả và các yếu tố ảnh hưởng đến thu, chi ngân sách. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban, đơn vị liên quan trong quá trình lập dự toán. Áp dụng các phương pháp dự báo hiện đại, có căn cứ khoa học để nâng cao tính chính xác của dự toán.

3.1. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Lập Dự Toán Ngân Sách

Nâng cao năng lực cán bộ là giải pháp then chốt để cải thiện chất lượng dự toán. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về quản lý tài chính, dự báo kinh tế, phân tích rủi ro cho đội ngũ cán bộ trực tiếp tham gia vào công tác lập dự toán. Tạo điều kiện cho cán bộ được học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác, tham gia các hội thảo, diễn đàn chuyên ngành để nâng cao kiến thức và kỹ năng.

3.2. Tăng Cường Công Khai Minh Bạch Trong Lập Dự Toán

Công khai, minh bạch là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận và nâng cao trách nhiệm giải trình trong công tác lập dự toán. Cần công bố rộng rãi các thông tin về dự toán ngân sách nhà nước, quy trình lập dự toán, các tiêu chí phân bổ ngân sách nhà nước. Tổ chức các buổi tham vấn cộng đồng để lấy ý kiến đóng góp của người dân vào quá trình lập dự toán. Đảm bảo mọi người dân đều có quyền được biết và tham gia vào quá trình quyết định các vấn đề liên quan đến ngân sách nhà nước.

IV. Hoàn Thiện Chấp Hành Ngân Sách Nhà Nước Tại Cát Tiến

Chấp hành dự toán ngân sách là khâu quan trọng để đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Để hoàn thiện khâu này, cần tăng cường kiểm soát chi tiêu, đảm bảo tuân thủ đúng quy trình, thủ tục. Nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị trong việc quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước. Áp dụng các công cụ quản lý tài chính hiện đại để theo dõi và kiểm soát chi tiêu một cách chặt chẽ.

4.1. Kiểm Soát Chặt Chẽ Các Khoản Chi Ngân Sách

Cần thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ để đảm bảo mọi khoản chi đều được thực hiện đúng quy trình, thủ tục và phù hợp với quy định của pháp luật. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng ngân sách nhà nước tại các đơn vị. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về quản lý tài chính công, gây thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước.

4.2. Tăng Cường Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin vào Quản Lý Chi

Ứng dụng công nghệ thông tin là giải pháp hiệu quả để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý chi tiêu công. Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính đồng bộ, cho phép theo dõi và kiểm soát chi tiêu theo thời gian thực. Sử dụng các phần mềm quản lý tài chính để tự động hóa các quy trình kế toán, thanh toán. Điều này giúp giảm thiểu sai sót và gian lận trong quá trình quản lý tài chính.

V. Tăng Cường Giám Sát Ngân Sách Nhà Nước Tại Thị Trấn Cát Tiến

Giám sát ngân sách là yếu tố then chốt để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính công. Cần tăng cường vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và cộng đồng trong việc quản lý ngân sách nhà nước. Xây dựng cơ chế phản hồi thông tin để người dân có thể dễ dàng tiếp cận thông tin về ngân sách nhà nước và đóng góp ý kiến vào quá trình quản lý.

5.1. Phát Huy Vai Trò của Hội Đồng Nhân Dân

Hội đồng nhân dân (HĐND) là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương. HĐND có vai trò quan trọng trong việc giám sát việc quản lý ngân sách nhà nước. Cần nâng cao năng lực của các đại biểu HĐND trong việc thẩm tra, giám sát các báo cáo về ngân sách nhà nước. Tạo điều kiện để các đại biểu HĐND tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời về tình hình tài chính công.

5.2. Đảm Bảo Sự Tham Gia của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quan trọng để nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý ngân sách nhà nước. Cần xây dựng cơ chế để người dân có thể tham gia vào quá trình lập kế hoạch, giám sát việc sử dụng ngân sách nhà nước. Tổ chức các diễn đàn, hội thảo để người dân có thể đóng góp ý kiến vào việc quản lý tài chính công.

VI. Định Hướng Quản Lý Ngân Sách Cát Tiến Phát Triển Bền Vững

Định hướng quản lý ngân sách nhà nước tại Cát Tiến đến năm 2025 là hướng tới phát triển bền vững, đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng hiệu quả, phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về ngân sách nhà nước, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình quản lý.

6.1. Xây Dựng Kế Hoạch Tài Chính Trung Hạn

Xây dựng kế hoạch tài chính trung hạn là công cụ quan trọng để đảm bảo tính ổn định và bền vững trong quản lý ngân sách nhà nước. Kế hoạch tài chính trung hạn cần xác định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ chi tiêu trong giai đoạn 3-5 năm tới. Đồng thời, cần dự báo các nguồn thu, chi ngân sách nhà nước và xác định các giải pháp để cân đối ngân sách nhà nước.

6.2. Ưu Tiên Đầu Tư Phát Triển Hạ Tầng

Đầu tư phát triển hạ tầng là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cần ưu tiên đầu tư vào các dự án hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, nước, trường học, bệnh viện... Đảm bảo các dự án được thực hiện đúng tiến độ, chất lượng và hiệu quả. Thúc đẩy thu hút vốn đầu tư từ các nguồn khác nhau để phát triển hạ tầng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới biến đổi nhanh chóng và xu hướng toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, công tác quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo an ninh tài chính quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô. Tại Việt Nam, đặc biệt là ở cấp xã, phường, thị trấn, quản lý NSNN còn nhiều thách thức do nguồn lực tài chính hạn chế, tình trạng thất thoát, lãng phí và hiệu quả sử dụng chưa cao. Thị trấn Cát Tiến, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, với dân số gần 11.600 người và thu nhập bình quân đầu người khoảng 41 triệu đồng/năm (2021), đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp và dịch vụ, đồng thời phát triển đô thị nhanh chóng. Tổng thu ngân sách hàng năm của thị trấn tăng từ 14,7 tỷ đồng năm 2020 lên 26,3 tỷ đồng năm 2022, phản ánh sự phát triển kinh tế và tiềm năng tài chính địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích thực trạng quản lý NSNN tại thị trấn Cát Tiến trong giai đoạn 2020-2022, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hoạt động quản lý NSNN cấp thị trấn, với số liệu thu thập từ báo cáo chính thức và khảo sát trực tiếp cán bộ quản lý tài chính địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết quản lý NSNN cấp xã, tiếp cận theo chu trình ngân sách gồm bốn giai đoạn chính: lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra, giám sát thu, chi ngân sách. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là:

1. Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước cấp xã: Quản lý NSNN cấp xã là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động thu, chi ngân sách nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng của Nhà nước cấp xã trong khuôn khổ phân cấp quản lý. Khái niệm này nhấn mạnh vai trò của chính quyền cấp xã trong việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát ngân sách.

2. Mô hình chu trình ngân sách nhà nước: Bao gồm các bước lập dự toán ngân sách dựa trên phân tích nguồn thu và nhu cầu chi, chấp hành dự toán theo kế hoạch đã được phê duyệt, quyết toán ngân sách để đánh giá hiệu quả sử dụng và cuối cùng là kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện và xử lý các sai phạm, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: ngân sách nhà nước cấp xã, quản lý ngân sách nhà nước cấp xã, dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách, kiểm tra và giám sát ngân sách, cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách như năng lực bộ máy quản lý, điều kiện kinh tế - xã hội, và hệ thống pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo tài chính, kế hoạch ngân sách và các văn bản pháp luật liên quan của thị trấn Cát Tiến trong giai đoạn 2020-2022. Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng phiếu hỏi với 12 cán bộ, công chức làm việc tại UBND thị trấn, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Phù Cát và các đơn vị liên quan, thực hiện trong tháng 5/2022.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Excel, áp dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh và phân tích định tính. Cỡ mẫu khảo sát là 12 phiếu hợp lệ, được đánh giá theo thang điểm từ 0 đến 5, phân loại mức độ quản lý ngân sách thành yếu, trung bình và tốt. Quá trình nghiên cứu gồm 5 bước chính: xây dựng khung lý thuyết, thu thập số liệu thứ cấp, khảo sát sơ cấp, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2020-2022, với định hướng giải pháp đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng lập dự toán ngân sách: Thị trấn Cát Tiến thực hiện lập dự toán ngân sách theo đúng quy trình, dựa trên hướng dẫn của UBND huyện và các mẫu biểu quy định. Dự toán thu ngân sách chi tiết theo từng khoản mục, bao gồm thu 100% NSNN, thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm và thu bổ sung từ ngân sách cấp trên. Tuy nhiên, tỷ trọng thu từ ngân sách cấp trên chiếm tỷ lệ cao, năm 2021 lên đến 64%, cho thấy thị trấn chưa chủ động khai thác tối đa nguồn thu nội địa.

2. Chấp hành dự toán thu, chi ngân sách: Thu ngân sách thực tế tăng từ 14,7 tỷ đồng năm 2020 lên 26,3 tỷ đồng năm 2022, tương ứng mức tăng 79%. Chi ngân sách chủ yếu tập trung vào chi thường xuyên, chiếm tỷ trọng lớn hơn chi đầu tư phát triển, điều này hạn chế khả năng đầu tư cơ sở hạ tầng và phát triển kinh tế địa phương. Việc chi đầu tư phát triển còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế nhanh và bền vững.

3. Quyết toán ngân sách: Quyết toán thu, chi ngân sách được thực hiện đúng thời hạn, đảm bảo tính chính xác và trung thực. Tuy nhiên, công tác quyết toán còn mang tính hình thức, chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả sử dụng ngân sách. Việc kiểm tra, giám sát ngân sách chưa được tổ chức thường xuyên và có hệ thống, dẫn đến một số khoản chi chưa đảm bảo chặt chẽ, khoa học và hiệu quả.

4. Nhân lực và bộ máy quản lý: Bộ máy quản lý ngân sách tại thị trấn gồm HĐND, Chủ tịch UBND, công chức tài chính kế toán và thủ quỹ với tổng số 3 cán bộ chuyên trách tài chính kế toán có trình độ đại học và 1 thủ quỹ trình độ trung cấp. Mặc dù được đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên, nhưng số lượng cán bộ còn hạn chế, một số kiêm nhiệm, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trong quản lý ngân sách tại thị trấn Cát Tiến bao gồm sự phụ thuộc lớn vào nguồn ngân sách cấp trên, năng lực bộ máy quản lý còn hạn chế, và tốc độ đô thị hóa nhanh tạo áp lực lớn về nguồn vốn đầu tư. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, tình trạng tỷ lệ thu ngân sách nội địa thấp và chi đầu tư phát triển hạn chế là điểm chung, phản ánh thách thức phổ biến trong quản lý NSNN cấp xã.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ trọng các khoản thu ngân sách theo từng năm, biểu đồ tròn phân bổ chi ngân sách giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, cũng như bảng tổng hợp điểm đánh giá các tiêu chí quản lý ngân sách theo khảo sát cán bộ. Những kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết của việc nâng cao năng lực quản lý, đa dạng hóa nguồn thu và tăng cường kiểm tra, giám sát để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác lập dự toán ngân sách sát thực tế: Động viên bộ phận tài chính kế toán chủ động phối hợp với các đơn vị, tổ chức trên địa bàn để thu thập thông tin chính xác, dự báo nguồn thu hợp lý, giảm tỷ lệ phụ thuộc vào ngân sách cấp trên. Mục tiêu nâng tỷ lệ thu nội địa lên trên 50% tổng thu ngân sách trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND thị trấn phối hợp Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện.

2. Tăng cường hiệu quả chi ngân sách, ưu tiên chi đầu tư phát triển: Rà soát, cắt giảm các khoản chi thường xuyên không cần thiết, tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng kỹ thuật, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Mục tiêu tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển lên ít nhất 30% tổng chi ngân sách đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: UBND thị trấn, Ban Kinh tế - Xã hội HĐND thị trấn.

3. Nâng cao năng lực và số lượng cán bộ quản lý ngân sách: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ tài chính ngân sách cho đội ngũ cán bộ, đồng thời xem xét bổ sung nhân sự chuyên trách để đảm bảo công tác quản lý hiệu quả. Thời gian thực hiện trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Nội vụ, UBND thị trấn.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và công khai minh bạch ngân sách: Xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ, xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời công khai các khoản thu, chi ngân sách để nâng cao trách nhiệm giải trình. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống kiểm tra, giám sát trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: HĐND thị trấn, UBND thị trấn, các cơ quan thanh tra tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách cấp xã, thị trấn: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về quy trình và kỹ năng quản lý ngân sách, từ lập dự toán đến kiểm tra, giám sát, áp dụng thực tiễn tại địa phương.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính địa phương: Tham khảo để xây dựng chính sách phân cấp ngân sách phù hợp, tăng cường hiệu quả quản lý tài chính công cấp xã.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Tài liệu tham khảo bổ ích về nghiên cứu thực tiễn quản lý ngân sách nhà nước cấp xã, phương pháp nghiên cứu và phân tích số liệu.

4. Các tổ chức, cơ quan thanh tra, kiểm toán: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát ngân sách tại cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là gì?
   Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã là quá trình lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra, giám sát hoạt động thu, chi ngân sách nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng của Nhà nước cấp xã trong khuôn khổ phân cấp quản lý.

2. Tại sao tỷ lệ thu ngân sách nội địa tại thị trấn Cát Tiến còn thấp?
   Nguyên nhân chính là do quy mô kinh doanh nhỏ lẻ, chưa ổn định, nhiều hộ chưa tự giác kê khai thuế, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh khiến đất đai bị bỏ trống, gây thất thu ngân sách.

3. Chi ngân sách thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn có ảnh hưởng gì?
   Chi thường xuyên cao làm giảm nguồn lực dành cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và các dự án kinh tế xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của địa phương.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã?
   Cần tăng cường năng lực cán bộ, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao tính minh bạch, công khai ngân sách và tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ các hoạt động thu, chi.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, mô hình hóa, thống kê, phân tích số liệu thứ cấp và khảo sát sơ cấp qua phiếu hỏi với cán bộ quản lý ngân sách địa phương.

Kết luận

• Quản lý ngân sách nhà nước tại thị trấn Cát Tiến đã có nhiều tiến bộ, thu ngân sách tăng trưởng ổn định từ 14,7 tỷ đồng năm 2020 lên 26,3 tỷ đồng năm 2022.
• Tỷ trọng thu ngân sách nội địa còn thấp, phụ thuộc lớn vào ngân sách cấp trên, chi đầu tư phát triển chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
• Bộ máy quản lý ngân sách còn hạn chế về số lượng và năng lực, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách.
• Công tác kiểm tra, giám sát ngân sách chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến một số khoản chi chưa đảm bảo chặt chẽ.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường lập dự toán sát thực tế, ưu tiên chi đầu tư phát triển và tăng cường kiểm tra, giám sát minh bạch ngân sách.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã tại các địa phương khác để hoàn thiện chính sách quản lý tài chính công. Đề nghị các cơ quan quản lý và cán bộ tài chính địa phương chủ động áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ 1. Ngân sách nhà nước cấp xã 1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp xã NSNN ra đời cùng với sự hình thành Nhà nước và sự phát triển của kinh tế hàng hóa tiền tệ. Do đó, NSNN luôn gắn với bản chất của Nhà nước và quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.

Theo Điều 4, Luật NSNN năm 2015, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. [12] Ở Việt Nam, việc tổ chức hệ thống NSNN (Hệ thống NSNN được hiểu là tổng thể các ngân sách của các cấp chính quyền trong hệ thống Nhà nước) dựa vào hệ thống của hành chính Nhà nước. Tuy nhiên trước đây trong lịch sử thì không phải mỗi cấp chính quyền luôn luôn là một cấp ngân sách. Cơ cấu của hệ thống NSNN cũng đã có một số những thay đổi nhất định theo thời gian.

Hệ thống NSNN bao gồm 04 cấp đó là cấp ngân sách thuộc ngân sách trung ương, ngân sách của cấp cấp tỉnh, ngân sách của cấp huyện và cuối cùng đó là ngân sách của cấp xã đã được Nhà nước ta thừa nhận trên cơ sở áp dụng thực tiễn Việt Nam và vẫn được duy trì thực hiện cho đến hiện nay. Theo Điều 6, Luật NSNN năm 2015, ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương: - Ngân sách trung ương: Đây được xem là các khoản thu mà NSNN phân cấp cho các cơ quan trung ương hưởng và một số khoản chi trong NSNN thuộc trong khối nhiệm vụ chi của các cấp trung ương. Ngân sách trung ương sẽ bao gồm các đơn vị thuộc dự toán của cơ quan trung ương bao gồm các bộ, các cơ quan ngang bộ, các tổ chức xã hội thuộc trung ương, cũng như các cơ quan trực thuộc chính phủ và các tổ 9 chức đoàn thể thuộc trung ương đứng ra dự toán. - Nguồn ngân sách địa phương: Đây được xem là các khoản thu mà được NSNN đứng ra phân cấp cho các cấp tại địa phương thu bổ sung từ ngân sách trung ương, hưởng và một số các khoản chi NSNN mà thuộc trong phạm vi chi của cấp địa phương.

Trong quỹ ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương trong đó sẽ tính đến quỹ ngân sách của các thị trấn, các phường và xã; quỹ ngân sách huyện, thị xã, quận, của các thành phố trực thuộc tỉnh và các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Như vậy, NSNN cấp xã là cấp ngân sách thấp nhất trong hệ thống NSNN ở Việt Nam. Có thể hiểu NSNN cấp xã như sau: NSNN cấp xã là toàn bộ các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể phát sinh trong quá trình tạo lập phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của Nhà nước cấp xã trong khuôn khổ được phân cấp quản lý. Các mối quan hệ kinh tế giữa các chủ thể theo khái niệm nêu trên bao gồm: - Quan hệ giữa chính quyền cấp xã với chính quyền cấp trên.

Đây là mối quan hệ được thể hiện trong việc xác định nguồn thu, nhiệm vụ chi cho cấp xã. - Quan hệ chính quyền cấp xã với các tổ chức Đảng, tổ chức chính trị, xã hội trong xã. Đó là việc tạo lập các khoản chi cho hoạt động của các tổ chức này. - Quan hệ giữa chính quyền xã với các tổ chức kinh tế, các hợp tác xã trên địa bàn xã.

Đây là việc thực hiện thu nộp từ các tổ chức này. - Quan hệ giữa chính quyền xã với dân cư trong xã. Đây là việc thực hiện việc thu từ dân, hộ kinh doanh theo quy định vào NSX hoặc những khoản chi từ ngân sách xã để phục vụ trực tiếp cho những nhu cầu của dân. Đây là một mối quan hệ vô cùng phức tạp, nó thể hiện sự đảm bảo công bằng trong các vấn đề về tài chính.

- Quan hệ giữa chính quyền Nhà nước cấp trên với dân cư trong xã. Mối quan hệ này thường thông qua các chương trình quốc gia, các chương trình mục tiêu, chương trình dự án,. từ cấp trên, từ các tổ chức. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp xã NSNN cấp xã có một số đặc điểm như sau: 10 - Là một cấp trong hệ thống NSNN, thực hiện nhiệm vụ thu, chi của chính quyền cấp xã và là đơn vị nhận bổ sung từ ngân sách cấp huyện.

Đặc điểm này dẫn đến tình trạng phụ thuộc, ỷ lại vào ngân sách cấp trên của không ít chính quyền cấp xã trên cả nước trong nhiều năm qua. - Hoạt động của NSNN cấp xã luôn gắn chặt với hoạt động chính quyền Nhà nước cấp xã trong quá trình phân phối lợi ích đối với Nhà nước cấp trên và các chủ thể khác trong xã hội, đó là sự thể hiện các mặt hoạt động KTXH của chính quyền cấp xã, là việc xử lý các quan hệ lợi ích trong xã hội khi chính quyền cấp xã tham gia phân phối các nguồn tài chính của quốc gia với chính quyền cấp trên và các chủ thể khác trong xã hội. - Phần lớn các khoản thu, chi của NSNN cấp xã được thực hiện theo phương thức phân phối lại và không hoàn trả một cách trực tiếp. NSNN cấp xã được tạo lập trên cơ sở các quan hệ tài chính, nhưng nét đặc trưng riêng biệt của nó là được chia thành nhiều quỹ có mục đích sử dụng riêng.

Các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể trong xã hội với NSNN cấp xã phát sinh trong lĩnh vực phân phối các nguồn lực tài chính, do chính quyền địa phương tiến hành điều chỉnh, tùy vào điều kiện kinh tế, văn hoá, xã hội trong từng thời kỳ mà có sự thay đổi cho phù hợp, sự thay đổi thể hiện qua các nội dung thu, chi của NSNN cấp xã. - Quan hệ giữa NSNN cấp xã và các chủ thể trong xã hội phát sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng các nguồn tài chính quốc gia thực chất là quan hệ kinh tế, quan hệ lợi ích giữa ngân sách cấp xã và các chủ thể kinh tế hoạt động trên địa bàn, trong đó lợi ích của địa phương được đặt lên hàng đầu và chi phối các lợi ích khác. Nguồn thu của ngân sách nhà nước cấp xã Theo Thông tư số 344/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, các nguồn thu của NSNN cấp xã như sau: [2] - Các khoản thu cấp xã hưởng 100%: là các khoản thu dành cho cấp xã sử dụng toàn bộ để chủ động về nguồn tài chính đảm bảo các nhiệm vụ chi thường xuyên, đầu tư phát triển. Căn cứ vào nguồn thu, chế độ phân cấp quản lý KTXH và nguyên tắc đảm bảo tối đa nguồn tại chỗ cân đối cho các khoản thu, chi thường xuyên, khi phân 11 cấp nguồn thu, HĐND cấp tỉnh xem xét dành cho NSNN cấp xã hưởng 100% các khoản thu sau: + Các khoản phí, lệ phí thu vào NSNN cấp xã theo quy định.

+ Thu từ các hoạt động sự nghiệp của xã, phần nộp vào NSNN theo quy định. + Thu đấu thầu, thu khoán theo mùa vụ từ quỹ đất công ích và hoa lợi công sản khác theo quy định của pháp luật do cấp xã quản lý. + Các khoản huy động đóng góp của tổ chức, cá nhân gồm: các khoản huy động đóng góp theo pháp luật quy định, các khoản đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng do HĐND cấp xã quyết định đưa vào NSNN cấp xã quản lý và các khoản đóng góp tự nguyện khác. + Viện trợ không hoàn lại của các cá nhân và tổ chức ở ngoài nước trực tiếp cho NSNN cấp xã theo chế độ quy định.

+ Thu kết dư NSNN cấp xã năm trước. + Các khoản thu khác của NSNN cấp xã theo quy định của pháp luật. - Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa NSNN cấp xã với ngân sách cấp trên, bao gồm: + Thuế chuyển quyền sử dụng đất. + Thuế nhà đất.

+ Thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh. + Thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình. + Lệ phí trước bạ nhà đất. Các khoản thu trên tỷ lệ NSNN cấp xã được hưởng tối thiểu là 70%.

Căn cứ vào nguồn thu và nhiệm vụ chi của cấp xã. HĐND cấp tỉnh có thể quy định tỷ lệ NSNN cấp xã được hưởng cao hơn, đến tối đa là 100%. Ngoài các khoản thu phân chia như trên NSNN cấp xã còn được HĐND các cấp tính bổ sung thêm các nguồn thu phân chia sau khi các khoản thuế, phí, lệ phí phân chia theo Luật NSNN đã dành 100% cho NSNN cấp xã và các khoản thu NSNN cấp xã được hưởng 100% nhưng vẫn chưa cân đối đựơc nhiệm vụ chi. - Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho NSNN cấp xã, bao gồm: 12 + Thu bổ sung để cân đối ngân sách là mức chênh lệch giữa dự toán chi được giao và dự toán thu từ các nguồn thu được phân cấp (gồm các khoản thu 100% và các khoản thu phân chia theo tỷ lệ).

Số bổ sung cân đối này được xác định từ đầu thời kỳ ổn định ngân sách và được giao từ 03 đến 05 năm. + Thu bổ sung có mục tiêu là các khoản bổ sung theo từng năm để hỗ trợ cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể. Nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước cấp xã Theo Thông tư số 344/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính [2], các nhiệm vụ chi NSNN cấp xã bao gồm: chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho NSNN cấp xã.

Căn cứ vào chế độ phân cấp quản lý KTXH của Nhà nước, các chính sách chế độ về hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội và nhiệm vụ phát triển KTXH của xã khi phân cấp nhiệm vụ chi cho NSNN cấp xã, HĐND tỉnh xem xét giao cho NSNN cấp xã thực hiện các nhiệm vụ thu, chi dưới đây.