Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý thu chi ngân sách nhà nước cấp huyện Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý thu chi ngân sách nhà nước ở Huyện Xín Mần – Hà Giang Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu chi ngân sách nhà nước ở Huyện Xín Mần trong thời gian tới 3 (LUAN.Giang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Giang CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU, CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP HUYỆN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Cho tới nay, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu vấn đề quản lý thu, chi ngân sách nhà nước dưới nhiều góc độ khác nhau, cụ thể như: - Luận văn thạc sỹ “Quản lý đầu tư công trên địa bàn tỉnh Bình Định” của Nguyễn Thanh Minh, năm 2011. Luận văn đã bàn đến hoạt động quản lý một bộ phận chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh rất quan trọng dành cho các công trình kinh tế - văn hóa – xã hội của tỉnh Bình Định. Điều mà luận văn này rất quan tâm là hiệu quả sử dụng nguồn vốn này và phân tích khá rõ bằng việc đánh giá hệ số ICOR.
- Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện cơ chế chi ngân sách nhà nước cho việc cung ứng hàng hóa công cộng ở Việt Nam” của Nguyễn Ngọc Hải, năm 2008. Xuất phát từ vai trò nhà nước trong cung ứng hàng hóa công cộng nên việc chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực này là tất yếu. Từ đó tác giả luận án trình bày những giải pháp nhằm quản lý chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực này thật sự hiệu quả: hoàn thiện cơ chế chi, hoạt động kiểm tra, kiểm soát. - Luận án tiến sĩ “Sử dụng công cụ chính sách tài chính để phát triển nền kinh tế trong quá trình hội nhập” của tác giả Lê Công Toàn, trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2003.
Trên cơ sở luận bàn về tác động hai mặt của hội nhập đến tăng trưởng, phát triển kinh tế, tác giả luận án đề xuất cách thức sử dụng chính sách tài chính với tư cách là công cụ quản lý kinh tế vĩ mô nhằm tận dụng các tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của hội nhập để tăng trưởng, phát triển kinh tế.Giang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Giang - Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách của các cấp chính quyền địa phương” của tác giả Phạm Đức Hồng, trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2002. Trên cơ sở phân tích chỉ ra những bất cập của cơ chế phân cấp ngân sách của các cấp chính quyền địa phương ở nước ta, tác giả luận án để xuất các phương án sửa đổi, hoàn thiện cơ chế này nhằm sử dụng tiết kiệm, hiệu quả ngân sách nhà nước địa phương. - Luận án tiến sĩ kinh tế “Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước” của tác giả Nguyễn Việt Cường, trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội, năm 2001. Từ hiện trạng cơ chế phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước, tác giả luận án chỉ ra những ưu, nhược điểm của cơ chế đó và đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới cơ chế này, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.
- Luận án thạc sĩ “Các biện pháp tăng cường quản lý thu, chi ngân sách các tỉnh duyên hải miền Trung” của tác giả Phan Văn Dũng, năm 2001. Xuất phát từ đặc điểm của các tỉnh duyên hải miền Trung ảnh hưởng đến thu – chi ngân sách nhà nước, tác giả luận văn đã đề xuất các giải pháp nhằm tăng nguồn thu; sử dụng chi ngân sách nhà nước một cách tiết kiệm và hiệu quả. Riêng đối với quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Xín Mần tỉnh Hà Giang đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này, chỉ có một số bài báo của tỉnh, huyện nhưng chưa đi sâu nghiên cứu một cách cụ thể nội dung nói trên. Điều này cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là vấn đề mới đang đặt ra, vừa khó khăn, đòi hỏi phải nghiên cứu những điều kiện đặc thù của huyện để quản lý, chi ngân sách có hiệu quả hơn.
Khái luận về ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm NSNN là phạm trù kinh tế mang tính lịch sử. NSNN ra đời và tồn tại gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước và sự tồn tại phát triển của kinh tế 5 (LUAN.Giang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Giang hàng hoá tiền tệ. Nhà nước ra đời tất yếu kéo theo nhu cầu tập trung nguồn lực tài chính vào trong tay Nhà nước để làm phương tiện vật chất trang trải cho các chi phí nuôi sống bộ máy Nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế, xã hội của Nhà nước.
Đây là điều kiện cần để NSNN ra đời. Sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ hàng hoá - tiền tệ là điều kiện đủ để NSNN ra đời, bởi vì quan hệ hàng hoá - tiền tệ phát triển sẽ tập trung các nguồn thu, dự toán thu chi được giá trị hoá và diễn ra nhanh hơn, phong phú và linh hoạt hơn. Vậy NSNN là ngân sách của Nhà nước, hay Nhà nước là chủ thể của ngân sách đó. Thuật ngữ “Ngân sách Nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội mọi quốc gia.
Song quan niệm về NSNN lại chưa thống nhất, người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa về NSNN tuỳ theo các trường phái và lĩnh vực nghiên cứu. Theo các nhà nghiên cứu kinh tế cổ điển: “NSNN là một văn kiện tài chính mô tả các khoản thu, chi của Chính phủ được thiết lập hàng năm”. Các nhà kinh tế Nga lại quan niệm: “NSNN là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của quốc gia thường là một năm”. Điều 1 của luật NSNN được Quốc hội khoá XI nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ II năm 2002 định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.
Ngân sách Nhà nước gồm các khoản thu và chi. Các khoản thu bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; các khoản thu đóng góp của các tổ chức và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Các khoản chi bao gồm chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm Quốc phòng - An ninh; chi bảo 6 (LUAN.Giang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Giang đảm cho hoạt động của bộ máy Nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Ngân sách Nhà nước được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch, có phân công, phân cấp quản lý, gắn quyền hạn với trách nhiệm.
Hệ thống ngân sách Nhà nước bao gồm ngân sách Trung ương và Ngân sách địa phương, Ngân sách địa phương bao gồm Ngân sách của các đơn vị hành chính các cấp. Hệ thống NSNN Việt Nam Ngân sách Ngân sách Nhà nước Trung ương Ngân sách Ngân sách địa phương cấp Tỉnh Ngân sách Ngân sách cấp Huyện cấp Huyện (Quận, TX .) Ngân sách cấp Xã 1. Vai trò của ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là công cụ huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của nhà nướcỂ Bất cứ một Nhà nước nào muốn tồn tại đòi hỏi phải có nguồn lực tài chính để đáp ứng các khoản chi tiêu cho hoạt động của mình. Muốn vậy Nhà 7 (LUAN.Giang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Giang nước phải huy động bằng nhiều cách, song đều từ 2 nguồn: Trong nước và ngoài nước.
Nguồn huy động trong nước chủ yếu bằng thuế, phí, lệ phí và các nguồn thu ngoài thuế. Nguồn huy động từ nước ngoài gồm viện trợ, vay nợ và chênh lệch xuất nhập khẩu. Mửc huy động phải phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đời sống dân cư trong từng thời kỳ. Ngân sách Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên cho sự hoạt động của bộ máy hành chinh, đảm bảo công bằng xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng, cải thiện môi trường sinh thái, giữ gìn an ninh, quốc phòng, bảo vệ chủ quyền đất nước và trật tự xã hội.
NSNN có vị trí đặc biệt quan trọng đối với nền tài chính quốc gia, nó tác động đến mọi hoạt động kinh tế xã hội. NSNN là cân đối tài chỉnh tiền tệ quan trọng hàng đầu, quyết định sự phát triển kinh tế, công bằng xã hội và điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế quốc dân. Sự thay đổi cơ chế quản lý kinh tế từ quản lý tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đã làm thay đổi căn bản vai trò của NSNN. Nếu như trước đây NSNN được coi là công cụ tài chính quan trọng để Nhà nước “làm kinh tế” thì ngày nay nó được coi là công cụ tài chính quan trọng để giúp Nhà nước thực hiện quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Trong các công cụ đó, NSNN được coi là công cụ quan trọng nhất, thể hiện: Một là: Tác động của NSNN đối với sự tăng trưởng kinh tế bền vững. Ngân sách Nhà nước là khâu tài chính tập trung quan trọng nhất, là kế hoạch tài chính cơ bản, tổng hợp của Nhà nước. Nó giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính, có tính quyết định sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. NSNN lành mạnh là tiền đề phát triển kinh tế.
Một mặt NSNN là kết quả của hoạt động kinh tế-xã hội. Mặt khác, nó có tác dụng tích cực đối với việc phát triển kinh tế. Tăng giảm chi ngân sách nói chung, đối với chi đầu tư phát triển nói riêng sẽ làm tăng giảm Tổng cầu của nền kinh tế, do đó tác động mạnh 8 (LUAN.Giang TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.Giang mễ tới tốc độ tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng thu nhập hay sản lượng của nền kinh tế.