Luận văn tốt nghiệp về quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, Hà Nội

Luận văn tốt nghiệp phân tích quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng và giải pháp.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Huyện Đông Anh, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. Tổng quan về ngân sách nhà nước và ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.1.1. Ngân sách nhà nước
• 1.1.2. Hệ thống ngân sách nhà nước
• 1.2. Ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Vị trí, vai trò của ngân sách cấp huyện
• 1.3. Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.3.1. Khái niệm
• 1.3.2. Nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.3.3. Nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2016 - 2018
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, Hà Nội là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình hội nhập và phát triển. Sau hơn ba mươi năm thực hiện cơ chế chính sách mở cửa, đời sống kinh tế - xã hội đã có những cải thiện đáng kể. Ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là động lực cho sự phát triển kinh tế địa phương. Huyện Đông Anh, với vai trò là một cấp chính quyền cơ sở, cần có một ngân sách đủ mạnh để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngân sách huyện vẫn còn nhiều hạn chế trong việc thể hiện vai trò của mình. Việc quản lý ngân sách cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

II. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện. Nghiên cứu sẽ đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách tại huyện Đông Anh từ năm 2016 đến 2018, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa lý luận về ngân sách địa phương, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cụ thể. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đông Anh.

III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các lý luận cơ bản về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện và thực tiễn tại huyện Đông Anh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2016 đến 2018, nhằm phân tích và đánh giá các hoạt động quản lý ngân sách trong bối cảnh cụ thể của huyện. Việc nghiên cứu này sẽ giúp làm rõ những vấn đề còn tồn tại trong quản lý tài chính và đề xuất các giải pháp phù hợp để cải thiện tình hình.

IV. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Phương pháp nghiên cứu bao gồm tổng hợp, thống kê, so sánh và phân tích lý thuyết. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề liên quan đến quản lý ngân sách nhà nước và đưa ra những kết luận cần thiết cho việc cải thiện quản lý tài chính tại huyện Đông Anh.

V. Những đóng góp của luận văn

Luận văn không chỉ góp phần hoàn thiện lý luận về quản lý ngân sách nhà nước mà còn nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại huyện Đông Anh. Qua việc phân tích thực tiễn, luận văn sẽ đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện công tác lập, chấp hành và quyết toán ngân sách. Điều này sẽ giúp nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ tài chính, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sau hơn ba thập kỷ thực hiện cơ chế chính sách mở cửa từ Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986, Việt Nam đã chứng kiến sự cải thiện vượt bậc trong đời sống kinh tế - xã hội, tạo nên diện mạo kinh tế mới trong mắt bạn bè quốc tế. Nền kinh tế nước nhà tăng trưởng ổn định qua các năm, tạo nguồn lực tài chính quan trọng thúc đẩy phát triển lâu dài. Trong bối cảnh đó, ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò là công cụ nội lực thiết yếu cho sự phát triển kinh tế quốc dân, đặc biệt là ngân sách cấp huyện, nơi cung cấp phương tiện vật chất cho chính quyền địa phương và thực thi quản lý kinh tế xã hội.

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2016-2018. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở khoa học của NSNN cấp huyện, đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách tại huyện Đông Anh và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hoạt động quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo tài chính, quyết toán ngân sách và thực tiễn quản lý ngân sách địa phương.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý ngân sách cấp huyện, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả sử dụng ngân sách, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương, đồng thời đảm bảo an ninh tài chính quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về quản lý nhà nước và tài chính công. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước: Xem ngân sách nhà nước là công cụ phân phối nguồn lực tài chính, thể hiện mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và xã hội, đồng thời là phương tiện điều tiết kinh tế vĩ mô và đảm bảo công bằng xã hội.

2. Lý thuyết phân cấp ngân sách: Phân tích cơ cấu hệ thống ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương (cấp tỉnh, huyện, xã), với nguyên tắc phân định nguồn thu, nhiệm vụ chi và bổ sung ngân sách giữa các cấp nhằm đảm bảo cân đối và phát triển bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm: ngân sách nhà nước, ngân sách cấp huyện, quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, chu trình quản lý ngân sách (lập dự toán, chấp hành, quyết toán), nguyên tắc quản lý ngân sách (đầy đủ, thống nhất, cân đối, công khai, rõ ràng).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phối hợp giữa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích lý thuyết và đánh giá thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm số liệu dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước huyện Đông Anh giai đoạn 2016-2018; báo cáo tài chính, các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý ngân sách; tài liệu hướng dẫn của Bộ Tài chính và UBND thành phố Hà Nội; các báo cáo kiểm toán, thanh tra tài chính.

• Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu thống kê về thu, chi ngân sách; so sánh dự toán và quyết toán; đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách qua các chỉ tiêu tài chính; phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách cấp huyện; rút ra bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu và thực trạng quản lý ngân sách tại huyện Đông Anh trong giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất giải pháp cho các năm tiếp theo.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các khoản thu, chi ngân sách của huyện Đông Anh trong giai đoạn trên, được lựa chọn do tính đại diện và tính khả thi trong phạm vi luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dự toán thu ngân sách vượt kế hoạch thành phố giao: Trong giai đoạn 2016-2018, dự toán thu ngân sách huyện Đông Anh luôn cao hơn dự toán thành phố giao, với mức tăng từ 8% năm 2016 lên 13% năm 2018. Một số khoản thu như lệ phí trước bạ, tiền sử dụng đất, thu đền bù thiệt hại tăng mạnh, ví dụ năm 2018 tiền sử dụng đất dự toán tăng 98% so với thành phố giao.

2. Dự toán chi ngân sách tăng theo dự toán thu: Tổng chi ngân sách huyện cũng vượt dự toán thành phố giao, tăng từ 7% năm 2016 lên 20% năm 2018. Chi đầu tư xây dựng cơ bản tăng 68% năm 2016, chi thường xuyên tăng 4% năm 2017 so với dự toán thành phố.

3. Tỷ lệ hoàn thành quyết toán thu ngân sách tăng dần: Tỷ lệ quyết toán thu cân đối so với dự toán huyện giao tăng từ 73% năm 2016 lên 94% năm 2018, cho thấy hiệu quả thu ngân sách được cải thiện qua các năm.

4. Cơ cấu thu ngân sách phụ thuộc lớn vào nguồn đất đai: Thu từ tiền sử dụng đất và đền bù thiệt hại chiếm tỷ trọng cao (trên 36% tổng thu), trong khi thuế, phí, lệ phí chiếm tỷ trọng thấp hơn 50%, phản ánh nền kinh tế địa phương còn phụ thuộc nhiều vào khai thác tài nguyên đất đai.

5. Khả năng tự cân đối ngân sách còn hạn chế: Tỷ trọng thu bổ sung từ ngân sách thành phố chiếm gần 49% tổng thu cân đối, cho thấy huyện Đông Anh vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn hỗ trợ từ cấp trên để cân đối ngân sách.

Thảo luận kết quả

Việc dự toán thu ngân sách vượt kế hoạch thành phố giao thể hiện sự chủ động, quyết tâm của chính quyền huyện trong khai thác nguồn thu, đặc biệt là các khoản thu từ đất đai và lệ phí trước bạ. Tuy nhiên, sự phụ thuộc lớn vào nguồn thu đất đai tiềm ẩn rủi ro về tính bền vững ngân sách khi quỹ đất hạn chế và không đồng đều giữa các năm.

Tỷ lệ hoàn thành quyết toán thu tăng dần cho thấy công tác quản lý thu ngân sách được cải thiện, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, tài chính và sự chỉ đạo sát sao của UBND huyện. Tuy nhiên, tình trạng thất thu, nợ đọng thuế và gian lận thương mại vẫn còn phổ biến, ảnh hưởng đến hiệu quả thu ngân sách.

Cơ cấu chi ngân sách huyện ưu tiên đầu tư phát triển và chi thường xuyên theo định mức, đảm bảo các nhiệm vụ chính trị và an sinh xã hội. Việc tiết kiệm chi thường xuyên và ưu tiên vốn đầu tư phát triển góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Tuy nhiên, khả năng tự cân đối ngân sách còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào nguồn bổ sung từ ngân sách thành phố, phản ánh sự chênh lệch về phát triển kinh tế giữa các địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh dự toán và quyết toán thu, chi ngân sách các năm, bảng tỷ trọng các khoản thu theo nguồn và sắc thuế, giúp minh họa rõ nét hiệu quả quản lý ngân sách và các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác quản lý thu ngân sách: Đẩy mạnh kiểm tra, giám sát, chống thất thu và nợ đọng thuế, đặc biệt trong lĩnh vực thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế công thương nghiệp ngoài quốc doanh. Mục tiêu tăng tỷ lệ thu ngân sách đạt trên 95% dự toán trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Chi cục thuế huyện phối hợp Phòng Tài chính - Kế hoạch.

2. Đa dạng hóa nguồn thu ngân sách: Giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn thu từ đất đai bằng cách phát triển các ngành kinh tế khác như công nghiệp, dịch vụ, thương mại. Mục tiêu tăng tỷ trọng thuế, phí, lệ phí lên trên 60% tổng thu ngân sách trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp các sở ngành liên quan.

3. Nâng cao hiệu quả chi ngân sách: Ưu tiên phân bổ vốn đầu tư cho các dự án trọng điểm, đảm bảo đúng tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn; tiếp tục tiết kiệm chi thường xuyên ít nhất 10% dự toán hàng năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch, Ban Quản lý dự án huyện.

4. Cải thiện năng lực quản lý ngân sách: Tăng cường đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tài chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách, triển khai thanh toán điện tử và phần mềm quản lý ngân sách hiện đại. Mục tiêu hoàn thành trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm: Thực hiện nghiêm túc các quy định về quản lý ngân sách, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm để bảo vệ nguồn lực ngân sách. Chủ thể thực hiện: Thanh tra tài chính huyện, Kiểm toán Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý tài chính ngân sách cấp huyện: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về cơ chế, quy trình quản lý ngân sách, từ lập dự toán đến quyết toán, áp dụng hiệu quả trong công tác quản lý ngân sách địa phương.

2. Nhà hoạch định chính sách tài chính công: Tham khảo các phân tích thực tiễn và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách quản lý ngân sách cấp huyện, góp phần xây dựng hệ thống ngân sách bền vững.

3. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành tài chính công, quản lý nhà nước: Tài liệu tham khảo bổ ích về lý thuyết và thực tiễn quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiên cứu.

4. Các tổ chức kiểm toán, thanh tra tài chính: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng quản lý ngân sách tại địa phương, hỗ trợ công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân sách nhà nước cấp huyện có vai trò gì trong phát triển kinh tế địa phương?
   Ngân sách cấp huyện cung cấp nguồn lực tài chính cho hoạt động của chính quyền địa phương, hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng, thúc đẩy kinh tế xã hội và đảm bảo an sinh xã hội. Ví dụ, ngân sách huyện Đông Anh đã ưu tiên đầu tư các dự án giao thông và giáo dục, góp phần phát triển đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống.

2. Các nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện là gì?
   Bao gồm nguyên tắc đầy đủ, thống nhất, cân đối, công khai và rõ ràng. Những nguyên tắc này đảm bảo mọi khoản thu chi được dự toán, thực hiện và quyết toán minh bạch, đúng pháp luật, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

3. Tại sao ngân sách huyện Đông Anh phụ thuộc nhiều vào nguồn thu từ đất đai?
   Do đặc điểm kinh tế địa phương còn phát triển chưa đồng đều, nguồn thu từ sản xuất kinh doanh chưa cao, trong khi đất đai là tài nguyên có giá trị lớn, dễ khai thác. Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn rủi ro về tính bền vững ngân sách khi quỹ đất hạn chế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp huyện?
   Cần tăng cường đào tạo cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao công tác kiểm tra, giám sát thu chi, đa dạng hóa nguồn thu và ưu tiên phân bổ vốn đầu tư hiệu quả. Ví dụ, huyện Đông Anh đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm chi thường xuyên và tăng cường quản lý thuế.

5. Các khó khăn chính trong quản lý ngân sách cấp huyện là gì?
   Bao gồm tình trạng thất thu, nợ đọng thuế, gian lận thương mại, khả năng tự cân đối ngân sách thấp, phụ thuộc nhiều vào ngân sách cấp trên và hạn chế về năng lực quản lý, công nghệ thông tin. Những khó khăn này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, tập trung nghiên cứu tại huyện Đông Anh giai đoạn 2016-2018.
• Phân tích số liệu cho thấy dự toán thu, chi ngân sách huyện vượt kế hoạch thành phố giao, tỷ lệ hoàn thành quyết toán thu tăng dần, nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn thu đất đai và ngân sách cấp trên.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, bao gồm tăng cường quản lý thu, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao năng lực quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu góp phần hoàn thiện lý luận và thực tiễn quản lý ngân sách cấp huyện, hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm đảm bảo phát triển bền vững ngân sách địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện Chƣơng 2: Thực trạng quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội giai đoạn 2016 - 2018 Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội 4 Luan van CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP HUYỆN 1.Tổng quan về ngân sách nhà nƣớc và ngân sách nhà nƣớc cấp huyện 1.Ngân sách nhà nước * Khái niệm: Trongthệtthốngttài chính thống nhất ngân sách nhà nước là khâu tài chính tập trung giữ vị trí chủ đạo. Ngân sách nhà nước cũng là khâu tài chính được hình thành sớm nhất, nó ra đời tồn tại và phát triển gắn liền với sự ra đời của hệ thống quản lý nhà nước và sự phát triển của kinh tế hàng hoá tiền tệ. Cho đến nay, thuật ngữ “ngân sách nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế xã hội ở mọi quốc gia. Nhưng quan niệm về ngân sách nhà nước lại chưa thống nhất.

Trên thực tế, người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa về ngân sách nhà nước không giống nhau tuỳ theo quan điểm của người định nghĩa thuộc các trường phái kinh tế khác nhau hoặc tuỳ theo mục đích nghiên cứu khác nhau. Theo từ điển Bách Khoa Toàn Thư của Liên Xô (cũ) (1971) cho rằng: “Ngân sách là bảng liệt kê các khoản thu và chi bằng tiền của Nhà nước trong một giai đoạn nhất định; là mọi kế hoạch thu chi bằng tiền của bất kỳ một xí nghiệp, cơ quan hoặc cá nhân nào trong một giai đoạn nhất định”. Từ điển Bách Khoa Toàn Thư về kinh tế của Pháp định nghĩa: “Ngân sách là văn kiện được Nghị viện hoặc Hội đồng thảo luận và phê chuẩn mà trong đó, các nghiệp vụ tài chính (thu, chi) của một tổ chức công (Nhà nước, chính quyền, địa phương, đơn vị công hoặc tư (doanh nghiệp, hiệp hội …) được dự kiến và cho phép”. Từ điển Kinh tế thị trường của Trung Quốc định nghĩa: “Ngân sách nhà nước là kế hoạch thu chi tài chính hàng năm của nhà nước được xét duyệt theo trình tự pháp định”.

5 Luan van Theo Luật Ngân sách nhà nước đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ hai thông qua ngày 16/12/2002 có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2004, thì: "Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước". Như vậy, định nghĩa về NSNN như trong Luật ngân sách nhà nước đã nhìn nhận NSNN một cách toàn diện theo nhiều góc độ khác nhau. Biểu hiện của NSNN rất đa dạng và phong phú, nhưng về thực chất chúng đều phản ánh các nội dung cơ bản là: - NSNN hoạt động trong lĩnh vực phân phối các nguồn tài chính, vì vậy nó thể hiện các mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa Nhà nước và xã hội. - Nhà nước quản lý ngân sách, mọi khoản thu và chi tài chính của Nhà nước đều do nhà nước quyết định, nhằm mục đích phục vụ yêu cầu thực hiện các chức năng của Nhà nước.

* Hệ thống ngân sách nhà nước: Hệ thống các cấp NSNN là tổng thể các cấp ngân sách gắn bó hữu cơ với nhau, có mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu chi của từng cấp ngân sách. Tổ chức hệ thống NSNN luôn gắn liền với tổ chức bộ máy Nhà nước và vai trò vị trí của bộ máy đó trong phát triển kinh tế xã hội của đất nước trên cơ sở hiến pháp, pháp luật. Phù hợp với mô hình chính quyền Nhà nước ta hiện nay, hệ thống NSNN theo luật định bao gồm NSTW và NSĐP. Trong đó NSĐP bao gồm: - Ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương gọi chung là ngân sách cấp tỉnh; - Ngân sách cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh gọi chung là ngân sách cấp huyện; - Ngân sách cấp xã, phường, thị trấn gọi chung là ngân sách cấp xã.

6 Luan van Ngân Sách Nhà Nước Ngân Sách Trung Ương Ngân Sách Địa Phương Ngân Sách cấp Tỉnh Ngân Sách cấp Huyện Ngân Sách cấp Xã Sơ đồ 1.1: Hệ thống các cấp ngân sách nhà nƣớc Trong hệ thống NSNN của nước ta hiện nay thì NSTW chi phối phần lớn các khoản thu và chi quan trọng. Còn NSĐP chỉ được giao nhiệm vụ đảm nhận các khoản thu và chi có tính chất địa phương. Mỗi cấp chính quyền có một phân cấp ngân sách riêng để cung cấp phương tiện vật chất cho chính quyền đó hoạt động thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình trên vùng lãnh thổ. Quan hệ giữa các cấp ngân sách trong hệ thống NSNN tuân thủ các nguyên tắc: Thứ nhất, phân định nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể cho NSTW và NSĐP.

Thực hiện phân chia theo tỷ lệ phần trăm các khoản thu giữa các cấp ngân sách. 7 Luan van Thứ hai, thực hiện bổ sung ngân sách cấp trên cho cấp dưới để đảm bảo công bằng phát triển cân đối giữa các vùng và các địa phương. Số bổ sung này là khoản thu ngân sách cấp dưới. Thứ ba, tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu và số bổ sung từ cấp trên cho cấp dưới ổn định trong vòng 3-5 năm (gọi chung là thời kỳ ổn định ngân sách).

Chính phủ trình Quốc Hội thời kỳ ổn định ngân sách giữa NSTW và NSĐP. UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định thời kỳ ổn định ngân sách giữa các cấp NSĐP. Thứ tư, nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó đảm bảo, trường hợp cần ban hành chính sách chế độ mới làm tăng các khoản chi ngân sách sau khi dự toán thì phải có giải pháp đảm bảo nguồn tài chính phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách từng cấp. Thứ năm, trong thời kỳ ổn định ngân sách các địa phương được phép sự dụng nguồn tăng thu cho NSĐP (phần mà NSĐP được hưởng) để chi cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn quản lý, sau mỗi thời kỳ ổn định ngân sách phải tăng khả năng tự cân đối phát triển NSĐP thực hiện giảm dần số lượng bổ sung của cấp trên hoặc tăng tỷ lệ phần trăm điều tiết cho cấp trên.

Thứ sáu, trong trường hợp cơ quan quản lý Nhà nước cấp trên ủy quyền cho cơ quan quản lý cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của mình thì phải chuyển kinh phí cho cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi đó. Thứ bảy, UBND các cấp được sử dụng nguồn ngân sách của mình đề hỗ trợ cho các đơn vị do cấp trên quản lý đóng trên địa bàn trong các trường hợp: Khi xảy ra thiên tai và các trường hợp cấp thiết khác mà địa phương cần khẩn trương huy động nguồn lực để đảm bảo ổn định tình hình kinh tế xã hội. Thứ tám, ngoài việc bổ sung nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi thì không được dùng ngân sách cấp này đề chi cho ngân sách cấp khác.Ngân sách nhà nước cấp huyện * Khái niệm: Kỳ họp thứ 8 Quốc Hội khoá IX khẳng định: huyện là một cấp chính quyền có ngân sách, ngân sách huyện là một bộ phận hợp thành ngân sách địa phương thuộc hệ thống NSNN. Như vậy, ngân sách nhà nước huyện là một cấp ngân sách thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của ngân sách nhà nước trên phạm vi địa bàn huyện.

* Vị trí, vai trò của ngân sách cấp huyện: Thứ nhất, Ngân sách cấp huyện là nơi huy động các nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của bộ máy nhà nước cấp huyện. Huyện là một cấp chính quyền nên cũng có hệ thống các cơ quan hành chính hoạt động nhằm thực hiện chức năng và quyền hạn của huyện. Để cho các cơ quan đoàn thể đó hoạt động, cần phải có một nguồn tài chính tập trung cho nó, đó chính là ngân sách cấp huyện. Tuỳ theo phạm vi địa lý, tình hình KT-XH của từng huyện mà yêu cầu đảm bảo về ngấn sách cấp huyện là khác nhau.

Thứ hai, Ngân sách cấp huyện là công cụ ổn định và thúc đẩy phát triển nền kinh tế. Một trong những nhiệm vụ của các CQNN cấp huyện là xây dựng kế hoạch phá triển kinh tế địa phương và đảm bảo thực hiện tốt những kế hoạch đó. Hoạt động điều tiết giúp nền kinh tế ổn định và phát triển không thể thực hiện tốt nếu không có ngân sách làm công cụ. CQNN cấp huyện căn cứ vào ưu điểm, nhược điểm của địa phương mình để sử dụng nguồn ngân sách hợp lý cho hoạt động xây dựng và kích thích phát triển nền kinh tế địa phương.

Thứ ba, Ngân sách cấp huyện là phương tiện bù đắp khiếm khuyết thị trường, đảm bảo công bằng xã hội. Đây là vai trò không thể thiếu của ngân sách mỗi quốc gia. Ngân sách có tác dụng hỗ trợ đắc lực để nhà nước khắc phục những khó khăn khi kền kinh tế quốc gia đang nỗ lực phấn đấu trở thành nền kinh tế thị trường, đó là 9 Luan van thất nghiệp, ô nhiễm môi trường, khoảng cách giàu nghèo,. Hơn nữa, bộ máy nhà nước còn mang nhiệm vụ đảm bảo đời sống của nhân dân và đảm bảo công bằng xã hội, nguồn kinh phí để thực hiện những nhiệm vụ đó đến từ ngân sách nhà nước cấp huyện.Quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp huyện 1.Khái niệm Quản lý Ngân sách nhà nước cấp huyện là quá trình quản lý hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân bổ và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp huyện; quản lý các khoản thu, chi của huyện đã dự toán bởi UBND huyện giao và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của cấp trên giao và Hội đồng nhân dân huyện đề ra.Nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước cấp huyện Theo Luật Ngân sách 2002, nội dung phân định nhiệm vụ thu chi của NSNN huyện bao gồm những nội dung sau: 1.