Luận văn thạc sĩ về quản lý môi trường và quy hoạch môi trường huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý môi trường quy hoạch môi trường huyện thống nhất tỉnh đồng nai đến năm 2015 và định hướng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Châu Ngọc Cẩm Vân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đình Tuấn
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Lý Môi Trường
• Đề tài: Quy Hoạch Môi Trường Huyện Thống Nhất, Tỉnh Đồng Nai Đến Năm 2015 Và Định Hướng Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về huyện Thống Nhất Đồng Nai

Huyện Thống Nhất được thành lập theo Nghị định số 97/2003/NĐ-CP ngày 21/08/2003 của Chính phủ, nằm ở trung tâm tỉnh Đồng Nai với tổng diện tích tự nhiên là 24.719 ha. Huyện có sự đa dạng về thành phần dân cư và các hoạt động kinh tế, văn hóa xã hội. Trong bối cảnh phát triển kinh tế, huyện đang chuyển dịch từ nền nông nghiệp thuần túy sang công nghiệp và dịch vụ. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc xây dựng kế hoạch bảo vệ môi trường đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 là cần thiết để đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bền vững.

1.1 Tình hình môi trường hiện tại

Tình hình môi trường tại huyện Thống Nhất hiện đang gặp nhiều thách thức. Các hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp chưa được quản lý chặt chẽ, dẫn đến ô nhiễm môi trường nước và không khí. Nhiều trang trại chăn nuôi không có hệ thống xử lý chất thải, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Hệ thống xử lý nước thải tập trung chưa được triển khai, khiến nước thải sinh hoạt xả trực tiếp ra môi trường. Các vấn đề này cần được giải quyết kịp thời để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

II. Đánh giá môi trường năm 2015

Đánh giá môi trường năm 2015 cho thấy nhiều vấn đề nghiêm trọng cần được khắc phục. Ô nhiễm không khí và nước là hai vấn đề chính. Các nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất công nghiệp và nông nghiệp. Việc thiếu các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng. Các chỉ tiêu về chất lượng không khí và nước đều không đạt yêu cầu. Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý môi trường.

2.1 Các vấn đề môi trường ưu tiên

Các vấn đề môi trường ưu tiên bao gồm ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí và quản lý chất thải rắn. Cần xác định rõ các nguồn ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục. Việc xây dựng các chương trình hành động cụ thể sẽ giúp cải thiện tình hình môi trường tại huyện Thống Nhất. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc quản lý tài nguyên và phát triển bền vững, đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

III. Định hướng phát triển đến năm 2020

Định hướng phát triển đến năm 2020 tập trung vào việc xây dựng các kế hoạch bảo vệ môi trường cụ thể. Cần phát triển các chương trình nhằm giảm thiểu ô nhiễm, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Việc quy hoạch môi trường cần được thực hiện đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội. Các giải pháp như cải thiện công nghệ sản xuất, nâng cao năng lực cho các cơ quan quản lý môi trường sẽ là những yếu tố quan trọng trong việc đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

3.1 Các giải pháp môi trường

Các giải pháp môi trường cần được triển khai bao gồm việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, quản lý chất thải rắn hiệu quả và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc thực hiện các chương trình bảo vệ môi trường. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện Thống Nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, được thành lập theo Nghị định số 97/2003/NĐ-CP ngày 21/08/2003, có diện tích tự nhiên khoảng 24.720 ha và dân số khoảng 155.000 người. Với vị trí trung tâm tỉnh Đồng Nai, huyện có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, đặc biệt là chuyển dịch cơ cấu từ thuần nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế nhanh chóng cũng đặt ra nhiều thách thức về môi trường như ô nhiễm nước, không khí, chất thải rắn và suy thoái tài nguyên đất. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng kế hoạch bảo vệ môi trường huyện Thống Nhất đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020, nhằm đảm bảo phát triển kinh tế xã hội bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ địa bàn huyện Thống Nhất với thời gian quy hoạch từ năm 2008 đến năm 2020. Nghiên cứu cung cấp các số liệu hiện trạng môi trường, dự báo xu thế ô nhiễm, xác định các vấn đề môi trường ưu tiên và đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ môi trường phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xã hội của huyện. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quy hoạch môi trường hiện đại, trong đó có:

• Lý thuyết phát triển bền vững (Sustainable Development): Nhấn mạnh sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng phát triển của các thế hệ tương lai.
• Mô hình quy hoạch môi trường tích hợp (Integrated Environmental Planning): Tập trung vào việc lồng ghép các yếu tố tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội và môi trường trong quy hoạch phát triển vùng.
• Khái niệm về chỉ số chất lượng môi trường (Environmental Quality Index - EQI): Sử dụng các chỉ số đo lường chất lượng không khí, nước và đất để đánh giá mức độ ô nhiễm và sức chịu tải môi trường của vùng quy hoạch.

Các khái niệm chính bao gồm: quy hoạch môi trường, phát triển bền vững, chỉ số chất lượng môi trường, tải lượng ô nhiễm, và các vấn đề môi trường ưu tiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, kết hợp cả định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quan trắc môi trường, số liệu thống kê kinh tế xã hội của huyện Thống Nhất, các tài liệu quy hoạch hiện có và các văn bản pháp luật liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, lấy mẫu phân tích nước thải, nước mặt, nước ngầm và không khí tại các vị trí trọng điểm.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp đánh giá nhanh, phân tích thống kê, mô hình dự báo tải lượng ô nhiễm, phân tích GIS để lập bản đồ hiện trạng và dự báo chất lượng môi trường. Phương pháp lựa chọn ưu tiên (phân tích chỉ số U theo phương pháp Lohani) được áp dụng để xác định các vấn đề môi trường ưu tiên.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ năm 2008 đến 2009, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích hiện trạng, dự báo xu thế ô nhiễm, xây dựng bản đồ quy hoạch môi trường, lấy ý kiến chuyên gia và cộng đồng, đề xuất giải pháp và hoàn thiện luận văn.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 5 vị trí lấy mẫu nước thải, nước mặt, nước ngầm và không khí, cùng với các cuộc điều tra xã hội học về nhận thức cộng đồng. Phương pháp chọn mẫu dựa trên vị trí đại diện cho các hoạt động kinh tế xã hội và các nguồn phát sinh ô nhiễm chính trên địa bàn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng ô nhiễm nước thải: Kết quả phân tích mẫu nước thải tại các vị trí như công ty TNHH Gia Kiệm, cơ sở nuôi heo, cây xăng Huyền Hậu, chợ Dầu Giây và khu hành chính huyện cho thấy nhiều chỉ tiêu vượt tiêu chuẩn cho phép. Ví dụ, giá trị COD tại công ty Gia Kiệm vượt tiêu chuẩn 15,5 lần, BOD5 vượt 19,2 lần; tại cơ sở nuôi heo, COD vượt 20 lần, BOD5 vượt 15 lần. Tổng coliforms tại cơ sở nuôi heo vượt tiêu chuẩn 920 lần, dầu tổng vượt 2,76-3,84 lần.

2. Chất lượng nước mặt: Các vị trí lấy mẫu nước mặt như đập Ông Thọ, suối Cải, suối Mu, suối Sông Nhạn và hồ Trị An có pH trong giới hạn cho phép (6,75-7,54). Tuy nhiên, chỉ tiêu COD vượt tiêu chuẩn 3,5-4,8 lần tại suối Cải và suối Mu; tổng coliforms vượt 92-480 lần tại các vị trí suối, chỉ riêng hồ Trị An đạt chuẩn. Đáng chú ý, hàm lượng thủy ngân tại đập Ông Thọ vượt tiêu chuẩn 21 lần.

3. Ô nhiễm không khí và chất thải rắn: Các nguồn phát sinh ô nhiễm không khí chủ yếu từ giao thông và hoạt động công nghiệp nhỏ lẻ xen kẽ trong khu dân cư. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt dự báo tăng đáng kể đến năm 2020, trong khi hệ thống xử lý chất thải rắn tập trung vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục xây dựng.

4. Áp lực phát triển kinh tế xã hội: Tốc độ tăng trưởng GDP của huyện tăng từ 542,9 tỷ đồng năm 2000 lên 725 tỷ đồng năm 2005, trong đó tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 55,3% xuống 50,1%, công nghiệp tăng từ 7,2% lên 10,3%. Sự chuyển dịch này tạo áp lực lớn lên môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước và đất do hoạt động chăn nuôi và khai thác khoáng sản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm nước thải là do hệ thống thu gom và xử lý nước thải chưa hoàn thiện, nhiều cơ sở sản xuất và chăn nuôi xả thải trực tiếp ra môi trường. So với các nghiên cứu về quy hoạch môi trường tại các huyện thuần nông khác, Thống Nhất có đặc thù là sự chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế, dẫn đến các vấn đề môi trường mới phát sinh cần được kiểm soát chặt chẽ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh mức vượt tiêu chuẩn của các chỉ tiêu COD, BOD5, tổng coliforms tại các vị trí lấy mẫu nước thải và nước mặt, cũng như bảng dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2020. Bản đồ GIS thể hiện phân vùng các khu vực ô nhiễm nặng và các vùng chức năng môi trường sẽ giúp minh họa rõ ràng hơn về phân bố ô nhiễm.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép quy hoạch môi trường với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, nhằm đảm bảo phát triển bền vững và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung: Ưu tiên đầu tư xây dựng các trạm xử lý nước thải tại các khu dân cư và cụm công nghiệp, nhằm giảm tải lượng ô nhiễm nước thải trực tiếp ra môi trường. Mục tiêu giảm 50% lượng nước thải chưa qua xử lý đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Phát triển hệ thống quản lý và xử lý chất thải rắn: Hoàn thiện bãi chôn lấp tập trung và xây dựng các nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải y tế và chất thải công nghiệp nhỏ. Mục tiêu xử lý 80% chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý dự án môi trường huyện, các doanh nghiệp xử lý chất thải.

3. Tăng cường quản lý và kiểm soát ô nhiễm không khí: Áp dụng các biện pháp kiểm soát khí thải từ phương tiện giao thông và các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, đồng thời phát triển các khu vực xanh, trồng cây xanh ven đường. Mục tiêu giảm 20% nồng độ bụi mịn PM10 và PM2.5 trong không khí đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Quản lý đô thị, Sở Giao thông vận tải.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo cán bộ quản lý môi trường: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về bảo vệ môi trường cho người dân và cán bộ quản lý, nhằm tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường. Mục tiêu 100% xã, phường có chương trình tuyên truyền môi trường định kỳ. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức xã hội.

5. Xây dựng bản đồ quy hoạch môi trường và hệ thống quan trắc liên tục: Sử dụng công nghệ GIS để cập nhật bản đồ môi trường, theo dõi diễn biến chất lượng môi trường và hỗ trợ ra quyết định quản lý. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Thông tin và Tư liệu Môi trường, Chi cục Bảo vệ Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, kế hoạch và quy hoạch bảo vệ môi trường cấp huyện và tỉnh, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho công tác giám sát và đánh giá môi trường.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý môi trường: Tham khảo các phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực tiễn về quy hoạch môi trường tại một huyện thuần nông nghiệp đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp: Hiểu rõ các yêu cầu về bảo vệ môi trường, các vấn đề ưu tiên và giải pháp quản lý môi trường để thực hiện các dự án đầu tư phù hợp với quy hoạch phát triển bền vững.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về tình hình môi trường địa phương, tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường và giám sát thực hiện các chương trình bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quy hoạch môi trường lại quan trọng đối với huyện Thống Nhất?
   Quy hoạch môi trường giúp xác định các vấn đề môi trường ưu tiên, dự báo xu thế ô nhiễm và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm đảm bảo phát triển kinh tế xã hội bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

2. Phương pháp nào được sử dụng để đánh giá chất lượng môi trường trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích mẫu nước thải, nước mặt, nước ngầm và không khí, kết hợp với phân tích thống kê, mô hình dự báo tải lượng ô nhiễm và công nghệ GIS để lập bản đồ hiện trạng và dự báo chất lượng môi trường.

3. Các vấn đề môi trường ưu tiên của huyện Thống Nhất là gì?
   Các vấn đề ưu tiên gồm ô nhiễm nước thải sinh hoạt và công nghiệp, ô nhiễm không khí do giao thông và hoạt động công nghiệp nhỏ, quản lý chất thải rắn chưa hiệu quả, suy thoái đất và mất rừng.

4. Giải pháp nào được đề xuất để xử lý nước thải chăn nuôi?
   Đề xuất xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, khuyến khích các trang trại chăn nuôi sử dụng hầm biogas để xử lý chất thải, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ sở chăn nuôi.

5. Làm thế nào để cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ môi trường hiệu quả?
   Thông qua các chương trình tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức, tổ chức các hoạt động giám sát môi trường và khuyến khích người dân tham gia vào các dự án bảo vệ môi trường, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương.

Kết luận

• Huyện Thống Nhất có tiềm năng phát triển kinh tế lớn nhưng đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước thải và chất thải rắn.
• Quy hoạch môi trường đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 được xây dựng dựa trên cơ sở phân tích hiện trạng, dự báo xu thế và xác định các vấn đề ưu tiên nhằm hướng tới phát triển bền vững.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp cụ thể về xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn, kiểm soát ô nhiễm không khí và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Việc áp dụng công nghệ GIS và xây dựng hệ thống quan trắc môi trường liên tục là cần thiết để hỗ trợ quản lý và ra quyết định.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thực hiện các dự án ưu tiên, hoàn thiện hệ thống xử lý và quản lý môi trường, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các bên liên quan.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường huyện Thống Nhất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Trang 6 CHUONG 2 TONG QUAN VE QUY HOẠCH MOI TRƯỜNG 2. Quy hoạch môi trường 2. Bối cảnh Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong những năm qua đã đem lại những thành quả to lớn về kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân. Nhưng trong quá trình phát trên của mình, Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức to lớn về suy thoái tài nguyên và ô nhiễm môi trường.

Vì vậy, hoa nhập van dé môi trường vào quy hoạch phát triển là một việc làm can thiết nhằm góp phan giải quyết những mâu thuẫn giữa nhu cau phát triển và bảo vệ môi trường. Cơ sở lý luận về quy hoạch môi trường Trong ừ điển về môi trường và phát triển bên vững (Dictionary of Environment and Sustainable Development) Alan Gilpin (1996) cho & ng QHMT là "sự xác định các mục tiêu mong muốn về kinh tế - xã hội đối với môi trường tự nhiên và tạo ra các chương trình, quy trình quản lý để đạt được mục tiêu đó". Khi xưất hiện các hoạt động môi trường ở Mỹ vào những năm 60 thì các chính phủ trên toan cầu mới thực sự chú ý tới các yếu tố môi trường trong quá trình ra quyết định về phát triển. ADB đã soạn thảo hướng dẫn Quy hoạch thống nhất phát triển kinh tế kết hợp với môi trường vùng.

Lê Thạc Cán (1994) sử dụng thuật ngữ "Lập kế hoạch hóa môi trường " (Environmental Planning) là vac lập kế hoạch, trong đó các mục tiêu phát triển kinh tê - xã hội được xem xét một cách tông hợp với các mục tiêu về môi trường. Mặc dù có nhiêu cách diên giải khác nhau vê QHMT, nhưng trong những nghiên cứu ứng dụng của nhiêu nước trên thê giới van có nhiều điêm chung là trong quy hoạch phát triên phải xem xét các yêu tô tài nguyên và môi trường, các mục tiêu phát triên phải găn với mục tiêu bảo vệ môi trường. Chương 2: Tổng quan về quy hoạch môi trường Trang 7 2. Quy hoạch môi trường và Quy hoạch phát trién Quy trình kế hoạch hóa nên kinh tế thường là từ xây dựng Chiến lược - Quy hoạch đến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Chiến lược |— Quy hoạch — Kế hoạch Quy hoạch môi trường là sap xếp. tô chức không gian va sử dụng các thành phan môi trường và các yêu tô tai nguyên phù hợp với chức năng môi trường va điều kiện thiên nhiên, kinh tế xã hội của vùng theo định hướng phát triển bên vững. Quy hoạch và Kế hoạch là hai phạm trù độc lap, nhưng thống nhất và phụ thuộc lẫn nhau. Quy hoạch môi trường mang tính không gian nhưng gắn với mục tiêu và thời gian của Kế hoạch.

Kế hoạch môi trường mang tính thời gian nhưng gan với không gian của quy hoạch môi trường. Kế hoạch và quy hoạch môi trường là bước đi tiếp theo Chiến lược môi trường trong công tác bảo vệ môi trường, là một biện pháp hữu hiệu trong công tác quản lý, bảo vệ môi trường. Như vậy: Quy hoạch Kế hoạch Giai pháp Quan lý môi trường môi trường tài nguyên và MT Mục đích của QHMT là điều hòa sự phát triển của ba hệ thống môi trường - kinh tế - xã hội đang ton tại và hoạt động trong vùng, đảm bảo sao cho sự phát triển của hệ thống kinh tế xã hội phù hợp trong kha năng chịu tải của hệ thống tự nhiên. bảo vệ được môi trường sông và làm cho chat lượng cuộc sông ngày càng tot hơn.

Các loại ô nhiễm môi trường đều được tập trung phòng ngừa, lẫy phòng ngừa làm nguyên tic chủ đạo, cô gắng giảm thiểu đến mức tối đa va tích cực khắc phục các sự cố môi trường. Quy hoạch môi trường là một phương thức phòng ngừa 6 nhiễm môi trường tích cực nhat. Chương 2: Tổng quan về quy hoạch môi trường Trang 8 Chiến lược phát triên -) Tai nguyê truong Hién trang Sức chịu tai môi trường ôi trường Mục tiêu phát Xã hôi | triên QUY HOẠCH PHAT TRIEN Quy hoạch môi trường HÒA NHẬP Quy hoạch phát triển " HOẠCH PHAT TRIEN VI Hình 2.1: Quan hệ giữa Quy hoạch môi trường và Quy hoạch tổng thểphát triển vùng 2. Mục tiêu và nội dung cơ ban của QHMT QHMT là một công cụ quan trọng trong hệ thống công cụ quan lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

QHMT phải đạt được các mục tiêu chủ yếu sau đây: e Đảm bảo chất lượng môi trường phù hợp với từng đơn vị không gian chức năng môi trường. e Điều chỉnh các hoạt động phát triển và xử lý chất thải nhằm đảm bao môi trường sông trong sạch cho con người. Chương 2: Tổng quan về quy hoạch môi trường Trang 9 e Nâng cao hệu quả khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên và quan lý môi trường theo vùng, khu vực quy hoạch. Đề dat được mục tiêu trên, bốn nội dung sau day của QHMT can thực hiện: a.

Phân tích, đánh giá hện trạng tài nguyên, kinh tế - xã hội và môi trường của vùng Quy hoạch, kiểm kê và đánh giá hiện trạng và tiềm năng của tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội và chất lượng môi trường sống của vùng Quy hoạch. Dự báo xu thế phát triển kinh tế - xã hội, diễn biến tài nguyên và môi trường vùng quy hoạch. Trong nội dung này có hai khả năng xảy ra đối với một vùng QHMT: (1) vùng đó đ có quy hoạch tổng thể (QHTT) phát triển kinh tế - xã hội và (2) vùng chưa có QHTT phát trên kinh tế - xã hội. Trong trường hợp (1), dự báo diễn biến tài nguyên và môi trường cần dựa vào QHTT và cần phải xem xét, đề xuất những thay đối các hoạt động phát triển để phù hợp với các vùng chức năng môi trường.

Trong trường hợp (2). người làm QHMT phải đề xuất các kịch bản phát triển hợp lý và dự báo diễn biến tài nguyên môi trường vùng dựa vào kịch bản này. Phân vùng các đơn y chức năng môi trường và dự báo những van dé tài nguyên môi trường gay can trong các don vị lãnh thé được phân chia. Sau khi xây ding được bản đồ hay sơ đỗ quy hoạch các đơn vị chức năng mỗi trường, việc tiếp theo là hoạch định các biện pháp quản lý môi trường nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững lãnh thé quy hoạch.

Tóm lại QHMT có những điểm tương đồng với QHTT phát triển kinh tế - xã hội và với một số QH ngành khác (như QH sử dụng đất) về phương pháp luận. Sự khác nhau tuy không rõ rệt nhưng rất quan trọng giữa QHMT với các QH khác đó là chất lượng môi trường của từng don vị lãnh thé phân chia và mối quan hệ anh hưởng môi trường giữa các đơn vị lãnh thé với nhau được xem xét một cách nghiêm túc, có hệ thông. Quy hoạch môi trường thực chất là công tác Quy hoạch lồng ghép kinh tế với môi trường (E - ¢ - E). Chương 2: Tổng quan về quy hoạch môi trường Trang 10 2.

Loại hình, cấp độ và ranh giới QHMT QHMT là việc tô chức không gian lãnh thổ. Lãnh thé được quy hoạch có thé không theo đơn vị hành chính mà tuỳ thuộc vào đối tượng và mục đích quy hoạch. Trong QHMT vùng lãnh thd thì vai trò quan trọng nhất thuộc về điều kiện tự nhiên va tài nguyên thiên nhiên vì các gu tô này luôn hiện diện v a biên đôi tương đối rõ theo không gian. Ngược lại, trong QHMT cho một đô thị, từ một thành phố lớn đến một thị xã nhỏ thì các yếu tổ môi trường như đất, nước, không khí lại giữ vai trò chủ đạo vì răng trong phạm vi không gian hẹp các yếu tố tài nguyên hoặc ít gap, hoặc tương đối đồng nhất.

Vi vậy có thể quy ước chia các QHMT thành hai nhóm chính: QHMT vùng lãnh thé và QHMT đô thị. Trinh tự tiễn hành quy hoạch môi trường QHMT được tiễn hành dựa theo các nguyên tac chính sau đây: - QHMT phải được tiến hành đồng thời với quy hoạch tổng thé phát triển kinh tế - xã hội, lồng ghép các van dé môi trường vào quy hoạch phát triển. - QHMT phải phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội và hoàn cảnh tự nhiên trên cơ sở phân tích đánh giá hiện trạng. VUNG QUY HOẠCH MOI TRƯỜNG - Các yêu tô tự nhiên 2 Khu vực lan Tiéu ving QH Khu vực lân tai nguyén thién nhié Các yêu tố tự nhiên, Các yêu tô tài nguyên, lệ sinh Các yêu tô - Các yếu tô kinh tế ngoài vùng thái.

Cacéw tố ngoài vùng kính € - xã lội và - Các yêu tô xã hội môi trường. - Các yêu tố môi trường Hình 22: Ranh giới của vùng QHMT Chương 2: Tổng quan về quy hoạch môi trường Trang 11 - Xác đnh rõ các mục tiêu và di tượng cho quy hach phù hợp với định hướng phát triển bên vững. Phân loại và lựa chọn các van dé ưu tiên. - Xác định rõ quy mô về không gian và giới hạn về thời gian cho Quy hoạch.

- Xác định các nục tiêu chủ yếu về môi trường cho Quy hoạch và chỉ tiêu giảm nhẹ ô nhiễm môi trường. - QHMT phải qua bước đánh giá tác động môi trường của các hoạt động phát triển và các dự án. - Trong QHMT phải đề xuất các kế hoạch và giải pháp đảm bảo thực hiện. Trình tự tiễn hành quy hoạch môi trường có thể gộp lại trong các bước: Bước 1: Thu thập tài liệu, lập các ban đồ thành phan về các dạng tài nguyên cơ bản: đất, nước, rừng, động thực vật.

trên cơ sở đó lập bản đồ cảnh quan sinh thái của vùng bang công cụ GIS. Bước 2: Thu thập tư liệu, đánh giá tác động môi trường đối với các hoạt động phát triển: công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng, phát trén đô thị. trên cơ sở đó thành lập bản đồ chất lượng môi trường, bản đồ hiện trạng môi trường. Bước 3: Phân tích, đánh giá quy hạch tổng thể phát triển KT-XH, lựa chọn kịch bản phát triển, lập bản đồ phân khu chức năng môi trường.

Bước 4: Xây dựng bản thảo quy hoạch môi trường, lẫy ý kiến chuyên gia và cộng đồng, hoàn chỉnh bản đồ QHMT kèm theo bản thuyết minh. Cơ sở dữ liệu phục vụ Quy hoạch môi trường Nghiên cứu hiện trạng môi trường là bước đi đầu tiên, rất quan trọng nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc lập QHMT vùng lãnh thổ. Các dữ liệu cơ bản cần thu thập dé phục vụ QHMT bao gồm: > Dữ liệu nền: Thông tin về ranh giới hành chính, địa hình, mạng lưới thuỷ văn, khí tượng, khí hậu.