CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA CÔNG TÁC LUÂN CHUYỂN VÀ BỔ NHIỆM CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG HỌC 1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề Công tác luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ là những nội dung quan trọng trong công tác tổ chức cán bộ của Đảng và Nhà nước. Luân chuyển và bổ nhiệm CBQL nói chung và CBQL giáo dục nói riêng trong những năm gần đây luôn là vấn đề mang tính thời sự của công tác tổ chức cán bộ - một mặt quan trọng của khoa học quản lý. Luân chuyển và bổ nhiệm là những thuật ngữ rất quen thuộc đối với các nhà lãnh đạo và quản lý.
Trong các văn kiện của Đảng, Nhà nước và đặc biệt trong công tác tổ chức cán bộ từ trung ương đến các địa phương, ngành thuật ngữ này thường được nói đến. Cách đây hơn 60 năm, trong Thư gửi các đồng chí Bắc Bộ viết ngày 1/3/1947 ngay từ những ngày đầu kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thẳng thắn phê bình, kiểm thảo “những đồng chí còn giữ thói một người làm quan cả họ được nhờ, đem bà con, bạn hữu đặt vào chức này việc kia, làm được hay không, mặc kệ. Hỏng việc, Đoàn thể chịu, cốt cho bà con, bạn hữu có địa vị là được” [18, tr. Sau gần 70 năm xây dựng và hoàn thiện bộ máy chính quyền, đội ngũ cán bộ, công chức hành chính đã có những bước phát triển vượt bậc để đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ của đất nước.
Công tác quản lý nhà nước đối với công chức, công vụ đã được Đảng và Nhà nước quan tâm, thể chế hóa và nâng lên thành nhiều đạo luật, nhiều nghị định, thông tư. Ngày 03/9/1999, Bộ chính trị khóa VIII ra Quyết định số 51, ban hành Quy chế bổ nhiệm cán bộ, Đảng đã tổng kết đánh giá và sửa đổi phù hợp thực tiễn. Ngày 04/7/2007, Bộ chính trị khóa X ra Quyết định số 68-QĐ/TW ban hành Quy chế bổ nhiệm cán bộ và giới thiệu người ứng cử. Ngày 25/1/2002, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 11-NQ/TƯ “Về LCCB lãnh đạo, quản lý”.
Theo quan điểm về công tác cán bộ của Đảng ta thì luân chuyển và bổ nhiệm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cán bộ quản lý là nhằm thực hiện chủ trương đào tạo, bồi dưỡng toàn diện và sử dụng có hiệu quả đội ngũ cán bộ. Tổ chức thực hiện luân chuyển C B Q L trong những năm gần đây luôn là vấn đề mang tính thời sự của công tác tổ chức cán bộ-một mặt quan trọng của khoa học quản lý. Luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ quản lý giáo dục là một “mảng” nằm trong công tác luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý nói chung. Nghiên cứu về vấn đề này, cho đến nay, đã có một số luận văn thạc sĩ khoa học viết về đề tài nâng cao năng lực hoặc chất lượng đội ngũ CBQL các trường THCS, trường tiểu học như: “Thực trạng và các biện pháp góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trường THCS tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Nguyễn Công Duật; “Một số biện pháp năng cao kỹ năng quản lý của đội ngũ Hiệu trưởng trường tiểu học tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Đào Văn Thảo….
Các luận văn này đi sâu vào việc nghiên cứu năng lực quản lý, chất lượng đội ngũ CBQL và đưa ra các giải pháp như qui hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý. nhằm nâng cao năng lực quản lý, kỹ năng quản lý và chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục ở các trường THCS, tiểu học trên địa bàn của một huyện, một tỉnh cụ thể. Chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành giáo dục (bao gồm điều động, bổ nhiệm, BNL và miễn nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành giáo dục) một trong những biện pháp quan trọng góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ CBQL ngành giáo dục. Trên thực tế hiện nay việc tổ chức thực hiện luân chuyển và bổ nhiệm CBQL giáo dục nói chung, công tác luân chuyển và bổ nhiệm CBQL ngành giáo dục ở bậc THCS nói riêng còn nhiều vấn đề bất cập nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách hệ thống và đánh giá được thực trạng công tác này do đó cũng chưa có những giải pháp để thực hiện có hiệu quả công tác luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành Giáo dục và Đào tạo.
Đặc biệt ở huyện Hoành Bồ tỉnh Quảng Ninh chưa có công trình nào nghiên cứu về giải pháp luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ quản lý các trường THCS thuộc huyện. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Cán bộ quản lý và cán bộ quản lý trường học 1.
Khái niệm cán bộ quản lí Theo Từ điển Tiếng Việt (năm 1994), CBQL là: "Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ" [28, Tr. Giáo trình Khoa học quản lý đưa ra khái niệm: " CBQL là các cá nhân thực hiện những chức năng và nhiệm vụ quản lý nhất định của bộ máy quản lý". Mỗi CBQL nhận trách nhiệm trong bộ máy quản lý bằng một trong hai hình thức tuyển cử và bổ nhiệm [10, Tr. CBQL là chủ thể quản lý, gồm những người giữ vai trò tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý.
CBQL là người chỉ huy, lãnh đạo, tổ chức thực hiện các mục tiêu nhiệm vụ của tổ chức. Người quản lý vừa là người lãnh đạo, quản lý cơ quan đó vừa chịu sự lãnh đạo, quản lý của cấp trên. CBQL có thể là trưởng, phó trưởng của một tổ chức được cơ quan cấp trên bổ nhiệm bằng quyết định hành chính nhà nước. Cấp phó giúp việc cho cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về công việc được phân công.
Xuất phát từ tầm quan trọng của người CBQL, để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trong giai đoạn cách mạng hiện nay, CBQL phải đáp ứng được những yêu cầu sau: - Về phẩm chất chính trị: CBQL phải có quan điểm lập trường và bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định; nắm được đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong từng giai đoạn; có khả năng tự hoàn thiện, tự đánh giá kết quả công việc của bản thân, tạo được lòng tin và lôi cuốn mọi người tham gia. - Về kiến thức pháp luật: CBQL phải hiểu và nắm được luật pháp. Tuỳ theo vị trí công tác mà CBQL phải có những am hiểu luật pháp nhất định. - Về trình độ chuyên môn: CBQL trước hết phải am hiểu chuyên môn, đủ tri thức quản lý ngành nghề, chuyên môn đó.
Trình độ cao và có sự am hiểu 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tường tận chuyên môn của ngành mình giúp cán bộ hoạch định chiến lược phát triển ngành đúng hướng, tổ chức thực hiện mục tiêu quản lý ngành một cách có hiệu quả nhất. - Về năng lực tổ chức quản lý: CBQL là người đề ra mục tiêu và tổ chức thực hiện mục tiêu thông qua các cộng sự và những người lao động. Do đó, đòi hỏi CBQL phải là người có bản lĩnh, có khả năng nhạy cảm, linh hoạt, khả năng quan sát nắm được các nhiệm vụ để tổ chức cho hệ thống hoạt động đồng bộ có hiệu quả, là người biết cách tổ chức lao động. - Về phẩm chất đạo đức và tác phong: Các yêu cầu trên có đạt hiệu quả mong muốn hay không còn tuỳ thuộc vào đạo đức tác phong của người CBQL.
Đạo đức, tác phong là chuẩn mực quan trọng đối với CBQL trong thực tiễn, đồng thời cũng là tiêu chí chí cơ bản để đánh giá cán bộ. Tóm lại, CBQL là chủ thể quản lý, là người có chức vụ trong tổ chức được cấp trên ra quyết định bổ nhiệm; người giữ vai trò dẫn dắt, tác động, ra lệnh, kiểm tra đối tượng quản lý nhằm thực hiện các mục tiêu của đơn vị. Người CBQL phải có phẩm chất và năng lực vượt trội và là tấm gương cho mọi người trong đơn vị noi theo. Khái niệm cán bộ quản lí trường học Có thể hiểu CBQL trường học là những người chịu trách nhiệm trước nhà trường về quản lý nhà trường, đảm bảo cho nhà trường thực hiện tốt các mục tiêu đã xác định và được phê duyệt, đồng thời thực hiện đồng bộ tất cả các nội dung của chất lượng giáo dục đào tạo trong sự vận hành chung của hệ thống giáo dục quốc dân.
CBQL trường học là Hiệu trưởng và các Phó hiệu trưởng nhà trường. Như vậy, với một trường học sẽ có Ban giám hiệu gồm các CBQL trường học. Trong đó, Hiệu trưởng được coi như cán bộ lãnh đạo là người trực tiếp ra các quyết định quản lý, các Phó hiệu trưởng đóng vai trò như các "chuyên gia" để cố vấn cho Hiệu trưởng trong quá trình ra quyết định và thực thi quyết định, các Phó hiệu trưởng còn là người chịu trách nhiệm chính với mảng công việc được phân công trong bộ máy quản lý trường học. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Khái niệm luân chuyển và bổ nhiệm: Luân chuyển: là việc cán bộ, công chức, viên chức lãnh đạo, quản lý được cử hoặc bổ nhiệm giữ một chức danh lãnh đạo, quản lý khác trong một thời hạn nhất định để tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện theo yêu cầu nhiệm vụ. Bổ nhiệm: là việc cán bộ, công chức, viên chức được quyết định giữ một chức vụ lãnh đạo, quản lý hoặc một ngạch theo quy định của pháp luật. Khái niệm giải pháp luân chuyển và bổ nhiệm cán bộ quản lý 1. Khái niệm giải pháp Theo từ điển Tiếng Việt năm 1988 của nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội thì: “Giải pháp là phương pháp giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó” [27, tr 409].
Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định…, tựu chung lại, nhằm đạt được mục đích hoạt động, giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra. Tuy nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn đáng tin cậy. Khái niệm luân chuyển cán bộ quản lý Trong suốt quá trình cách mạng, Đảng ta đã thực hiện có kết quả việc điều động, luân chuyển cán bộ theo yêu cầu nhiệm vụ chính trị và yêu cầu đào tạo cán bộ ở từng giai đoạn.