Luận văn thạc sĩ về quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nghề

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu xã hội trong đào tạo nghề.

• Tác giả: Phan Thị Kim Thu
• Người hướng dẫn: Pgs. Mạc Văn Tiến
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động liên kết giữa các cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LIÊN KẾT GIỮA CƠ SỞ DẠY NGHỀ VÀ DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Trên thế giới
• 1.3. Tại Việt Nam
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1.4.1. Đào tạo nghề
• 1.4.2. Quản lý, quản lý đào tạo nghề
• 1.5. Một số vấn đề lý luận về liên kết giữa cơ sở đào tạo nghề với doanh nghiệp trong đào tạo nghề
• 1.6. Vai trò của việc liên kết giữa cơ sở đào tạo nghề với doanh nghiệp trong đào tạo nghề
• 1.7. Một số nguyên tắc và nội dung liên kết giữa cơ sở đào tạo nghề với DN trong đào tạo nghề
• 1.8. Hình thức liên kết giữa cơ sở đào tạo nghề và DN trong đào tạo nghề
• 1.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến liên kết giữa cơ sở đào tạo nghề với DN
• 1.10. Đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội
• 1.11. Quản lý các hoạt động liên kết đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội
• 1.12. Nội dung quản lý
• 1.12.1. Quy trình quản lý
• 1.12.2. Tổ chức quản lý
• 1.13. Kinh nghiệm về liên kết và quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và DN trong khu vực và trên thế giới
• 1.13.1. Quản lý hoạt động liên kết trong đào tạo nghề ở Châu Âu
• 1.13.2. Quản lý hoạt động hợp tác trong đào tạo nghề ở Châu Á
• 1.14. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LIÊN KẾT GIỮA CƠ SỞ DẠY NGHỀ VÀ DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ
• 2.1. Khái quát về thực trạng đào tạo và sử dụng lao động ở Việt Nam
• 2.2. Thực trạng chính sách
• 2.3. Quy mô, cơ cấu nghề đào tạo
• 2.4. Thực trạng liên kết và quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp
• 2.4.1. Tiến hành khảo sát
• 2.4.2. Kết quả khảo sát
• 2.4.3. Đánh giá chung về hiệu quả quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề với DN trong đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội
• 2.4.4. Nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề với DN trong đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LIÊN KẾT GIỮA CÁC CƠ SỞ DẠY NGHỀ VÀ DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI
• 3.1. Định hướng phát triển dạy nghề. Thời cơ và thách thức đối với phát triển đào tạo nghề
• 3.2. Nhu cầu nhân lực và nhân lực qua đào tạo nghề
• 3.3. Định hướng phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội (đến năm 2020)
• 3.4. Nguyên tắc xây dựng biện pháp
• 3.5. Các quan điểm được áp dụng khi xây dựng biện pháp
• 3.5.1. Theo quan điểm hệ thống - cấu trúc
• 3.5.2. Theo quan điểm thị trường
• 3.5.3. Tiếp cận theo quan điểm lịch sử - thực tiễn
• 3.6. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề với DN trong đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội
• 3.6.1. Phát triển hệ thống thông tin đào tạo nghề và nhu cầu xã hội
• 3.6.2. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về liên kết đào tạo nghề giữa cơ sở dạy nghề và DN
• 3.6.3. Hoàn thiện và đổi mới cơ chế quản lý hoạt động liên kết đào tạo và sử dụng lao động
• 3.6.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy nghề phù hợp với thực tiễn sản xuất của DN
• 3.6.5. Tăng cường cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo phù hợp với thực tiễn sản xuất ở DN
• 3.7. Khảo nghiệm nhận thức của các khách thể về mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất
• 3.7.1. Khách thể khảo nghiệm
• 3.7.2. Kết quả khảo nghiệm
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp

Quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Sự hợp tác này không chỉ giúp cơ sở dạy nghề điều chỉnh chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tế của thị trường lao động mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho học viên sau khi tốt nghiệp. Việc xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa hai bên sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của liên kết trong đào tạo nghề

Liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp được hiểu là sự hợp tác giữa hai bên nhằm mục đích nâng cao chất lượng đào tạo. Vai trò của liên kết này không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn bao gồm việc trang bị kỹ năng thực hành cho học viên, giúp họ dễ dàng thích ứng với môi trường làm việc thực tế.

1.2. Lợi ích của việc liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp

Việc liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp mang lại nhiều lợi ích. Doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao, trong khi cơ sở dạy nghề có thể nhận được phản hồi từ thị trường để cải thiện chương trình đào tạo. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn giảm thiểu tình trạng thất nghiệp cho học viên.

II. Thách thức trong quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp

Mặc dù việc liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin giữa hai bên, dẫn đến việc không đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Ngoài ra, sự khác biệt trong mục tiêu và phương pháp làm việc của hai bên cũng gây khó khăn trong việc xây dựng mối quan hệ hợp tác hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt thông tin và sự không đồng bộ

Một trong những vấn đề lớn trong quản lý liên kết là thiếu hụt thông tin giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp. Điều này dẫn đến việc cơ sở dạy nghề không thể điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, gây ra sự lãng phí nguồn lực và thời gian.

2.2. Khác biệt trong mục tiêu và phương pháp làm việc

Sự khác biệt trong mục tiêu giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp cũng là một thách thức lớn. Trong khi cơ sở dạy nghề tập trung vào việc đào tạo kiến thức và kỹ năng cho học viên, doanh nghiệp lại chú trọng đến việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và lợi nhuận. Điều này có thể dẫn đến sự không hài lòng từ cả hai phía.

III. Phương pháp quản lý hiệu quả liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp

Để nâng cao hiệu quả của việc liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Một trong những phương pháp quan trọng là xây dựng hệ thống thông tin liên lạc giữa hai bên, giúp chia sẻ thông tin và phản hồi kịp thời. Bên cạnh đó, việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm giữa hai bên cũng là một cách hiệu quả để tăng cường sự hiểu biết và hợp tác.

3.1. Xây dựng hệ thống thông tin liên lạc

Hệ thống thông tin liên lạc giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp cần được xây dựng và duy trì thường xuyên. Điều này giúp hai bên có thể chia sẻ thông tin về nhu cầu nhân lực, chương trình đào tạo và các vấn đề khác liên quan đến việc đào tạo nghề.

3.2. Tổ chức hội thảo và tọa đàm

Các buổi hội thảo và tọa đàm giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp là cơ hội để hai bên trao đổi ý kiến, chia sẻ kinh nghiệm và tìm ra giải pháp cho các vấn đề còn tồn tại. Đây cũng là dịp để doanh nghiệp có thể trực tiếp tham gia vào quá trình đào tạo, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quản lý liên kết trong đào tạo nghề

Việc áp dụng các biện pháp quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều cơ sở dạy nghề đã thành công trong việc điều chỉnh chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và tỷ lệ việc làm cho học viên. Các mô hình hợp tác giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp cũng đã được triển khai thành công tại nhiều địa phương.

4.1. Mô hình hợp tác thành công giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp

Nhiều mô hình hợp tác giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp đã được triển khai thành công, tạo ra những kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Các mô hình này thường bao gồm việc doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo và cung cấp cơ hội thực tập cho học viên.

4.2. Kết quả khảo sát về hiệu quả liên kết

Kết quả khảo sát cho thấy rằng việc liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp đã giúp nâng cao chất lượng đào tạo và tỷ lệ việc làm cho học viên. Nhiều học viên sau khi tốt nghiệp đã có việc làm ngay tại các doanh nghiệp mà họ thực tập, chứng tỏ sự hiệu quả của việc liên kết này.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của quản lý liên kết

Quản lý liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Để phát triển bền vững, cần tiếp tục cải thiện các phương pháp quản lý, tăng cường sự hợp tác giữa hai bên và điều chỉnh chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc xây dựng các mô hình hợp tác hiệu quả và bền vững.

5.1. Định hướng phát triển mô hình liên kết

Định hướng phát triển mô hình liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Các mô hình này cần linh hoạt và có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

5.2. Tăng cường hợp tác và chia sẻ thông tin

Tăng cường hợp tác và chia sẻ thông tin giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả của việc liên kết. Cần xây dựng các kênh thông tin hiệu quả để hai bên có thể dễ dàng trao đổi và cập nhật thông tin.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đóng vai trò then chốt đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Thực tế thị trường lao động cho thấy hơn 70% lực lượng lao động tại các khu công nghiệp cần được đào tạo nghề bài bản, song khoảng 45% doanh nghiệp vẫn phải tiến hành đào tạo lại sau khi tuyển dụng do người học thiếu kỹ năng thực hành và tác phong công nghiệp. Vấn đề cốt lõi bắt nguồn từ sự đứt gãy trong mối liên kết giữa cơ sở đào tạo nghề và đơn vị sử dụng lao động, khi quy trình đào tạo chủ yếu vận hành theo năng lực sẵn có của nhà trường mà chưa bám sát nhu cầu thực tế của thị trường.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý mang tính khả thi nhằm thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa các cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp, gắn kết quả đào tạo với giải quyết việc làm. Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát tại các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề, trung tâm dạy nghề và các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2013.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đổi mới phương thức quản lý, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh có việc làm đúng chuyên môn ngay sau tốt nghiệp lên trên 85%, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp cắt giảm khoảng 30% đến 40% chi phí tuyển dụng và đào tạo lại nhân lực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý hệ thống - cấu trúc của các học giả kinh điển như Frederick Taylor, Harold Koontz và quan điểm kinh tế học thị trường về quan hệ cung - cầu nhân lực. Quá trình vận hành hoạt động đào tạo nghề được tiếp cận như một hệ thống mở, trong đó cơ sở dạy nghề, doanh nghiệp và người học tạo thành mô hình tam giác tương tác đa chiều. Luận văn chuẩn hóa 4 khái niệm cốt lõi:

1. Nghề và Đào tạo nghề: Quá trình truyền thụ và lĩnh hội có tổ chức hệ thống tri thức, kỹ năng, thái độ để hình thành năng lực hành nghề hoàn chỉnh.
2. Quản lý đào tạo nghề: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý thông qua các chức năng lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đạt mục tiêu giáo dục.
3. Liên kết đào tạo: Mối quan hệ hợp tác ràng buộc trách nhiệm và lợi ích giữa cơ sở giáo dục với doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa nguồn lực.
4. Đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội: Phương thức đào tạo lấy tiêu chuẩn sử dụng lao động của thị trường làm thước đo chất lượng đầu ra.

Nghiên cứu tổng hợp các mô hình liên kết đặc trưng gồm: nhà trường nằm ngoài doanh nghiệp, nhà trường trong doanh nghiệp, doanh nghiệp trong nhà trường; cùng ba hình thức tổ chức đào tạo: song hành, luân phiên và tuần tự. Luận văn kế thừa kinh nghiệm quốc tế tiêu biểu như: Mô hình đào tạo song hành (Dual System) tại Cộng hòa Liên bang Đức với 148 nghề được đổi mới chương trình bám sát thị trường trong giai đoạn 1990 - 2005; Luật Cơ bản về dạy nghề tại Hàn Quốc với chính sách áp thuế đào tạo từ 0,17% đến 0,62% quỹ lương đối với doanh nghiệp không tự tổ chức đào tạo; mô hình đào tạo tại chỗ của các tập đoàn công nghệ Nhật Bản; và cơ chế trích 1% quỹ lương thành lập Quỹ phát triển nguồn nhân lực tại Malaysia.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp trích xuất từ các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Giáo dục 2005 (Điều 59), Luật Dạy nghề 2006 (Điều 50, 55, 56, 57), Quyết định số 103/2008/QĐ-TTg, cùng các báo cáo thống kê nhân lực của thành phố Hải Phòng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra bằng phiếu hỏi Anket, phỏng vấn sâu chuyên gia và quan sát thực tiễn.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 125 khách thể, bao gồm 45 cán bộ quản lý, hiệu trưởng, trưởng phòng đào tạo tại các cơ sở dạy nghề và 80 lãnh đạo, cán bộ phụ trách nhân sự tại các doanh nghiệp có sử dụng lao động kỹ thuật trên địa bàn Hải Phòng. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện, đảm bảo tính đại diện cho cả hai chủ thể cung và cầu nhân lực.

Phương pháp phân tích thống kê mô tả (tính tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình cộng) được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc định lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, đánh giá thực trạng các hình thức liên kết và đo lường độ cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất. Toàn bộ quy trình khảo sát và phân tích dữ liệu được triển khai thực hiện trong giai đoạn từ năm 2011 đến cuối năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ cuộc khảo sát 125 khách thể tại Hải Phòng làm sáng tỏ bức tranh thực trạng với 4 phát hiện quan trọng:

• Nhận thức cao nhưng hành động hạn chế: 91,1% cán bộ quản lý và 86,3% đại diện doanh nghiệp thừa nhận hoạt động liên kết có tác động trực tiếp và quyết định đến chất lượng đào tạo nghề. Tuy nhiên, mức độ tham gia thực tế vào các khâu cốt lõi còn rất thấp.
• Phương thức liên kết lạc hậu chiếm ưu thế: Hình thức đào tạo tuần tự (học xong lý thuyết và thực hành cơ bản ở trường mới đến doanh nghiệp thực tập) chiếm tỷ lệ áp đảo lên đến 68,5%. Trong khi đó, mô hình đào tạo song hành tiên tiến chỉ chiếm khoảng 12,3% và đào tạo luân phiên đạt 19,2%.
• Mức độ liên kết phần lớn ở dạng rời rạc: Tỷ lệ cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp duy trì mối liên kết rời rạc chiếm 58,7%; liên kết có giới hạn chiếm 29,3%; chỉ có 12,0% thiết lập được mối quan hệ hợp tác toàn diện ở tất cả các khâu tuyển sinh, xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo và tiếp nhận đầu ra.
• Sự tham gia của doanh nghiệp vào phát triển chương trình còn mờ nhạt: Chỉ có 21,5% doanh nghiệp được tham gia xây dựng mục tiêu, thẩm định chương trình và tiêu chuẩn kỹ năng nghề; tỷ lệ doanh nghiệp trực tiếp hỗ trợ kinh phí, máy móc thiết bị dạy học cho nhà trường chỉ dừng lại ở mức 17,6%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ cơ chế quản lý chưa đồng bộ. Các cơ sở dạy nghề vẫn quen với cơ chế bao cấp đào tạo theo hướng cung, thiếu bộ phận chuyên trách dự báo thị trường lao động. Về phía doanh nghiệp, do thiếu các chế tài bắt buộc và chính sách ưu đãi tài chính rõ ràng nên họ chỉ xem việc tiếp nhận học sinh thực tập như một hoạt động hỗ trợ xã hội ngắn hạn chứ chưa coi đó là chiến lược đầu tư nhân lực lâu dài. Khoảng 55% sự thiếu hiệu quả trong liên kết bắt nguồn từ năng lực điều hành và phương pháp quản lý chưa thích ứng với kinh tế thị trường.

So sánh với mô hình đào tạo song hành tại Đức và Hàn Quốc, nơi doanh nghiệp đảm nhận từ 50% đến 70% thời lượng đào tạo kỹ năng tại xưởng sản xuất và được hưởng khấu trừ thuế minh bạch, mối quan hệ nhà trường - doanh nghiệp tại Việt Nam còn tồn tại khoảng cách rất lớn. Để khắc phục, dữ liệu khảo sát gợi ý rằng các kết quả thực trạng cần được trực quan hóa thành các biểu đồ cột đối sánh giữa mức độ kỳ vọng và mức độ đáp ứng của nhà trường, kết hợp bảng ma trận phân loại nhu cầu kỹ năng của doanh nghiệp. Việc này giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp xác định chính xác các điểm nghẽn để tái cấu trúc chương trình đào tạo một cách linh hoạt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và khảo nghiệm thực tiễn, luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ:

1. Phát triển hệ thống thông tin dự báo nhu cầu đào tạo nghề và thị trường lao động: Xây dựng cổng thông tin dữ liệu trực tuyến kết nối 100% cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trên địa bàn, định kỳ cập nhật biến động nhu cầu ngành nghề và tiêu chuẩn kỹ năng 3 tháng/lần. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hải Phòng phối hợp cùng Ban Quản lý các Khu công nghiệp, hoàn thành trong giai đoạn 2014 - 2015.
2. Đổi mới mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo gắn với thực tiễn: Bắt buộc chuyển đổi cấu trúc chương trình theo hướng mở, dành tỷ lệ từ 25% đến 30% thời lượng chương trình khung cho phần kiến thức và công nghệ mới do doanh nghiệp trực tiếp biên soạn, giảng dạy và đánh giá. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu các cơ sở dạy nghề cùng Hội đồng chuyên môn của doanh nghiệp đối tác, áp dụng từ năm học 2014 - 2015.
3. Nâng cao năng lực thực tiễn cho đội ngũ giáo viên dạy nghề: Tổ chức chương trình đưa ít nhất 80% giáo viên giảng dạy chuyên ngành đi thực tế sản xuất và tập huấn công nghệ mới tại các doanh nghiệp đối tác với thời lượng tối thiểu 1 đến 2 tháng mỗi năm. Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng các cơ sở dạy nghề và phòng nhân sự các tập đoàn sản xuất, hoàn thành trước năm 2016.
4. Tăng cường liên kết đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo: Thiết lập cơ chế hợp tác công tư cho phép sinh viên thực hành trên dây chuyền sản xuất thực tế tại doanh nghiệp, kết hợp kêu gọi doanh nghiệp tài trợ máy móc công nghệ cao để giảm áp lực ngân sách nhà nước. Mục tiêu nâng tỷ lệ thiết bị đào tạo đạt chuẩn công nghệ công nghiệp lên trên 75%. Chủ thể thực hiện: Các trường cao đẳng nghề, trung cấp nghề và các tổng công ty, nhà máy.
5. Hoàn thiện cơ chế, chính sách và văn bản pháp quy về liên kết đào tạo: Kiến nghị các cơ quan trung ương ban hành hướng dẫn chi tiết về việc miễn giảm 100% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các khoản chi phí đào tạo nghề; đồng thời nghiên cứu thành lập Quỹ hỗ trợ dạy nghề địa phương với mức đóng góp từ 0,5% đến 1% quỹ lương của các đơn vị sử dụng lao động từ năm 2015. Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân thành phố.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Cán bộ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp (Bộ LĐ-TB&XH, Tổng cục Dạy nghề, Sở LĐ-TB&XH các tỉnh, thành phố): Tham khảo khung lý luận, dữ liệu thực trạng và các căn cứ pháp lý để hoạch định chính sách, xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật và ban hành quy chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề.
• Ban giám hiệu và cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (Trường CĐ nghề, TC nghề, Trung tâm dạy nghề): Sử dụng làm tài liệu hướng dẫn xây dựng quy trình quản lý liên kết, đổi mới phương pháp đào tạo, tái cấu trúc chương trình theo hướng đặt hàng và thiết lập phòng quan hệ doanh nghiệp chuyên nghiệp.
• Lãnh đạo doanh nghiệp, Giám đốc khối nhân sự (HRD) và Quản đốc sản xuất: Ứng dụng mô hình hợp tác song hành để chủ động xây dựng mạng lưới cung ứng nhân lực chất lượng cao, tối ưu hóa hơn 30% chi phí tuyển dụng và tiếp cận các chính sách ưu đãi thuế của Nhà nước.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý giáo dục: Khai thác khung phân tích phương pháp luận, bộ công cụ khảo sát thực tiễn bằng bảng hỏi Anket và kinh nghiệm quốc tế phục vụ các đề tài nghiên cứu liên quan đến phát triển nguồn nhân lực và xã hội hóa giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phần lớn hoạt động liên kết đào tạo nghề hiện nay vẫn ở mức độ rời rạc?

Thực tế khảo sát tại Hải Phòng chỉ ra 58,7% mối liên kết mang tính rời rạc do thiếu cơ chế pháp lý ràng buộc trách nhiệm và chính sách kinh tế cụ thể. Cơ sở đào tạo vẫn vận hành khép kín theo kế hoạch phân bổ, trong khi doanh nghiệp chỉ tiếp nhận học sinh thực tập thụ động vào cuối khóa mà chưa tham gia sâu vào quá trình đào tạo.

Doanh nghiệp nhận được những lợi ích kinh tế nào khi chủ động liên kết đào tạo nghề?

Doanh nghiệp tham gia đào tạo sẽ sở hữu nguồn nhân lực nắm vững quy trình kỹ thuật ngay khi tốt nghiệp, giúp giảm khoảng 40% chi phí và thời gian tái đào tạo. Theo Luật Dạy nghề 2006, các khoản đầu tư cho cơ sở dạy nghề hoặc chi phí đào tạo nhân lực đều được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Mô hình đào tạo song hành của Đức có thể áp dụng tại Việt Nam theo lộ trình nào?

Việt Nam có thể áp dụng mô hình song hành bằng cách phân chia thời lượng: học sinh học 30% đến 40% khối lượng lý thuyết cơ bản tại trường và dành 60% đến 70% thời lượng thực hành trực tiếp tại phân xưởng của doanh nghiệp dưới sự hướng dẫn của kỹ sư, công nhân bậc cao và được hưởng trợ cấp học việc.

Biện pháp nào giải quyết triệt để tình trạng giáo viên dạy nghề thiếu kinh nghiệm thực tế?

Giải pháp then chốt là quy định bắt buộc giáo viên chuyên ngành phải hoàn thành thời gian thực tế sản xuất tại doanh nghiệp từ 1 đến 2 tháng/năm. Hoạt động này giúp nhà giáo tiếp cận máy móc hiện đại, cập nhật quy chuẩn tác phong công nghiệp, chấm dứt việc giảng dạy lý thuyết hàn lâm xa rời thực tế sản xuất.

Tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất trong luận văn được đánh giá ra sao?

Kết quả khảo nghiệm lấy ý kiến của 125 nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo doanh nghiệp cho thấy trên 80% chuyên gia đánh giá các biện pháp phát triển hệ thống thông tin dự báo và đổi mới chương trình khung là đặc biệt cấp thiết, đạt độ khả thi rất cao để triển khai áp dụng ngay vào thực tiễn.

Kết luận

• Khẳng định hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp là quy luật tất yếu khách quan, quyết định chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật trong nền kinh tế thị trường.
• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý giáo dục nghề nghiệp, phân loại rõ các mô hình hợp tác và đúc kết các bài học kinh nghiệm quốc tế giá trị từ Đức, Hàn Quốc, Nhật Bản và Malaysia.
• Làm rõ thực trạng tại Hải Phòng giai đoạn 2009 - 2013 với các số liệu chứng minh mối liên kết chủ yếu ở dạng tuần tự (68,5%) và rời rạc (58,7%), tạo cơ sở thực tiễn vững chắc cho các đề xuất cải tiến.
• Xây dựng hệ thống 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ bao gồm: thông tin dự báo thị trường, đổi mới chương trình mở, chuẩn hóa năng lực nhà giáo, chia sẻ thiết bị thực hành và hoàn thiện hành lang pháp lý tài chính.
• Thiết lập lộ trình thực hiện đến năm 2020 nhằm nâng cao tỷ lệ có việc làm cho người học, giảm lãng phí ngân sách và đáp ứng trọn vẹn yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là giải quyết hài hòa mối quan hệ cung - cầu nhân lực kỹ thuật thông qua công cụ quản lý chuyên nghiệp. Để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn tiếp theo, các cấp quản lý và cơ sở đào tạo cần khẩn trương số hóa hệ thống dự báo nhu cầu lao động, mở rộng hợp đồng đào tạo song hành và chủ động đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nghề Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nghề 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý nhằm tăng cƣờng liên kết giữa các cơ sở dạy nghề và DN trong đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LIÊN KẾT GIỮA CƠ SỞ DẠY NGHỀ VÀ DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ ĐÁP ỨNG NHU CẦU XÃ HỘI 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nghề từ lâu đã đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới quan tâm nghiên cứu và ứng dụng nhằm nâng cao chất lƣợng dạy và học nghề. Vào giữa thế kỷ XIX, do sự phát triển của công nghiệp, ở Pháp xuất hiện nhiều cuốn sách viết về sự phát triển đa dạng của nghề nghiệp, ngƣời ta đã ý thức đƣợc rằng hệ thống dạy nghề trong xã hội rất đa dạng và phức tạp, sự chuyên môn hóa đƣợc chú trọng.

Do vậy, nội dung các cuốn sách khẳng định tính cấp thiết phải hƣớng nghiệp, trang bị cho thế hệ trẻ đi vào lao động sản xuất, có nghề nghiệp phù hợp với năng lực của mình và phù hợp với nhu cầu xã hội. [28] Đối với giáo dục phổ thông, C. Mac đã chỉ ra nhiệm vụ cơ bản: “Một là giáo dục trí tuệ; Hai là giáo dục thể chất; Ba là dạy kỹ thuật nhằm giúp học sinh nắm đƣợc những nguyên lý cơ bản của tất cả quá trình sản xuất, đồng thời biết sử dụng công cụ sản xuất đơn giản nhất”. [44] Các nƣớc phát triển trên thế giới luôn đề cao công tác đào tạo nghề nên học sinh đƣợc định hƣớng nghề nghiệp rất tốt ngay khi còn học phổ thông.

Ở Nhật, Mỹ, Đức.ngƣời ta xây dựng nên các bộ công cụ để kiểm tra giúp phân hóa năng lực, hứng thú nghề nghiệp ở trẻ nhằm có sự định hƣớng nghề nghiệp đúng đắn từ sớm. Cho nên, với họ giáo dục không chỉ phát triển trí tuệ thuần túy mà còn chủ ý định hƣớng cho học sinh về nghề nghiệp phù hợp với năng lực bản thân, đồng thời trang bị cho học sinh kỹ năng làm việc để thích ứng với xã hội. "Trình độ đào tạo công nhân lành nghề ở các nƣớc xã hội chủ nghĩa phụ thuộc rất nhiều vào sự kết hợp đúng đắn giữa dạy trong trƣờng với thực tập sản xuất ở xí nghiệp.Nếu thiếu nguyên tắc kết hợp dạy học với lao động sản xuất thì hệ thống dạy nghề không thể đào tạo công nhân lành nghề đƣợc" [40]. Từ năm 1969, lần đầu tiên trong lịch sử, trƣờng đại học Cambridge với 700 năm lịch sử đã bƣớc vào con đƣờng "Công ty đại học".

Ngày nay, xu thế các trƣờng đại học liên kết với các xí nghiệp 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngày càng nhiều ở Mỹ và một số nƣớc Châu âu, Công ty đại học đang trở thành một xu thế phát triển tất yếu, tạo thời cơ phát triển cho trƣờng đại học và xí nghiệp. Các công ty đại học này có một số đặc điểm sau: - Dùng phƣơng thức thị trƣờng để thu hút sinh viên, mời các học giả nổi tiếng đến giảng dạy. - Việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học trực tiếp hƣớng về sản xuất, về quản lý kinh doanh, có thể làm gia tăng thu nhập tài chính và nhân đó không ngừng cải thiện điều kiện xây dựng trƣờng, nâng cao địa vị của trƣờng. - Mối quan hệ giữa nhà trƣờng với DN ngày càng mật thiết, trƣờng học và xí nghiệp tƣơng hỗ, tƣơng lợi, bình đẳng về lợi ích trên phƣơng tiện dịch vụ kỹ thuật, do vậy mà tăng cƣờng hợp tác giữa các bên.

Do những ƣu điểm nhƣ vậy mà các "Công ty đại học" mọc lên nhƣ nấm, từ nƣớc Mỹ đến Châu âu, rồi đến toàn thế giới. "Công ty đại học" với những hình thức khác nhau và sự ra đời của xí nghiệp hóa trƣờng học, báo trƣớc sự phát triển quan trọng của sự phát triển giáo dục [18, tr. Jacques Delors, Chủ tịch ủy ban Quốc tế độc lập về giáo dục cho thế kỷ XXI của UNESCO khi phân tích "những trụ cột của giáo dục" đã viết: "Học tri thức, học làm việc, học cách chung sống và học cách tồn tại". Theo ông, vấn đề học nghề của học sinh là không thể thiếu đƣợc trong những trụ cột của giáo dục, đồng thời đã tổ chức các hội thảo, nghiên cứu về vấn đề "gắn đào tạo với sử dụng" trong đào tạo nghề [40].

Ở Nhật và Mỹ, nhiều trƣờng nghề đƣợc thành lập ngay trong các công ty tƣ nhân để đào tạo nhân lực cho chính công ty đó và có thể đào tạo cho công ty khác theo hợp đồng. Mô hình này có ƣu điểm là chất lƣợng đào tạo cao, ngƣời học có năng lực thực hành tốt và có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. "Ba trong một" là quan điểm đƣợc quán triệt trong đào tạo nghề ở Trung Quốc hiện nay: Đào tạo, sản xuất, dịch vụ. Theo đó, các trƣờng dạy nghề phải gắn bó chặt chẽ với các cơ sở sản xuất và dịch vụ góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề [40].

Nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho thị trƣờng thƣơng mại tự do ASEAN năm 2003, APEC năm 2020, hệ thống đào tạo nghề ở Inđônêxia từ năm 1993 đã đƣợc nghiên cứu và phát triển mạnh. Trong đó, kết hợp đào tạo nghề giữa nhà trƣờng với DN đƣợc quan tâm đặc biệt [40]. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năm 1999, ở Thái Lan Chính phủ đã nghiên cứu và xây dựng "Hệ thống hợp tác đào tạo nghề" (Cosperative training system) để giải quyết tình trạng bất cập giữa đào tạo nghề và sử dụng lao động và hƣớng tới phát triển nhân lực kỹ thuật trong tƣơng lai [23]. Trong xu thế toàn cầu và hội nhập hiện nay, việc tổng kết kinh nghiệm quản lý đào tạo nghề của các nƣớc trên thế giới nhằm vận dụng vào thực tiễn đào tạo nghề ở Việt Nam là thực sự cần thiết và cấp bách nhằm đào tạo nguồn nhân lực đủ sức đƣơng đầu với cạnh tranh và liên kết.

Tại Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: "Thực tiễn không có lý luận hƣớng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng, lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông". Tƣ tƣởng này đã đƣợc cụ thể hóa trong nguyên lý giáo dục ở Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử giáo dục của nƣớc nhà. Tại Đại hội Văn hóa toàn quốc tháng 7 năm 1948, Tổng bí thƣ Trƣờng Chinh đã khẳng định: "Biết và làm đi đôi; lý luận và hành động phối hợp" [21]. Đảng và Nhà nƣớc ta ngày càng quan tâm tạo điều kiện để cho nhà trƣờng liên kết với DN trong đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực có chất lƣợng cao, nhất là trong những năm gần đây đã ban hành cơ chế chính sách thông thoáng giúp cho sự liên kết này đƣợc thuận lợi.

Điều này đƣợc cụ thể hóa trong Luật giáo dục năm 2005 Luật dạy nghề năm 2006 và Điều lệ trƣờng CĐ nghề năm 2007, Điều lệ trƣờng TC nghề năm 2007, Điều lệ trƣờng trung cấp chuyên nghiệp năm 2008, Quy chế mẫu của trung tâm dạy nghề năm 2007 v. Mặc dù có cơ chế, chính sách thuận lợi nhƣ vậy song ở nƣớc ta, cho đến hiện nay có thể nói, thực trạng mối quan hệ liên kết giữa nhà trƣờng với DN trong đào tạo nghề còn nhiều yếu và cũng có rất ít công trình nghiên cứu về vấn đề này. Năm 1993, PGS - TS Trần Khánh Đức có đề tài cấp bộ "Hoàn thiện đào tạo nghề tại xí nghiệp" [14]. Đề tài tập trung nghiên cứu các trƣờng, lớp dạy nghề đặt tại đơn vị sản xuất trong lĩnh vực về bƣu chính viễn thông và hóa chất.

Năm 2007, Nguyễn Anh Tuấn có luận văn tốt nghiệp "Hoàn thiện và đổi mới các biện pháp quản lý đào tạo nghề của trƣờng trung học công nghiệp quốc phòng trong giai đoạn hiện nay (từ năm 2007 đến năm 2015)" [34] đi sâu nghiên cứu về các biện pháp quản lý đào tạo nghề theo quan điểm hệ thống: Quản lý mục tiêu, quản lý nội dung, quản lý phƣơng pháp đào tạo nghề,., quản lý kết quả và chất lƣợng đào tạo nghề. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đề tài “Phối hợp đào tạo giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong khu công nghiệp” của Nguyễn Văn Anh [1] đã xây dựng cơ sở lý luận đánh giá thực trạng và đƣa ra giải pháp về phối hợp giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề trong khu công nghiệp Đề tài “Phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội” của Phan Minh Hiền [16] đã đi sâu nghiên cứu về các giải pháp phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội. Tuy nhiên, không đi sâu về vấn đề quản lý các hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp. Năm 2012, Nguyễn Thị Phƣơng có luận văn tốt nghiệp “Quản lý hoạt động liên kết đào tạo ở Trung tâm giáo dục thƣờng xuyên Phố Nối tỉnh Hƣng Yên” [22] đi sâu nghiên cứu về các biện pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo ở Trung tâm giáo dục thƣờng xuyên Phố Nối tỉnh Hƣng Yên.

Trên đây là sự khái lƣợc về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc có liên quan đến vấn đề liên kết giữa trƣờng nghề với DN trong đào tạo nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề. Tuy nhiên, vai trò của quản lý đối với việc tăng cƣờng hoạt động liên kết giữa trƣờng nghề với DN trong xu thế hội nhập hiện nay vẫn còn là khoảng trống, ít đƣợc quan tâm nghiên cứu. Vì vậy, tác giả chọn vấn đề: "Biện pháp quản lý hoạt động liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội" làm đề tài nghiên cứu. Một số khái niệm cơ bản 1.

Nghề Nghề là một loại hình hoạt động mang tính chất riêng, đặc thù của con ngƣời, nó đƣợc hình thành và phát triển theo sự phát triển của xã hội loài ngƣời. Đó là một dạng lao động vừa mang tính xã hội, vừa mang tính cá nhân, trong đó con ngƣời với tƣ cách là chủ thể hoạt động đòi hỏi thỏa mãn những yêu cầu nhất định của xã hội, của cá nhân.