Luận văn thạc sĩ: Thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam

Luận văn thạc sĩ: Quản lý kinh tế của nhà nước Việt Nam. Nghiên cứu chuyên sâu về vai trò, chức năng quản lý nhà nước trong nền kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Vinh Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Quang Ty
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• Lời cam đoan
• Tóm tắt luận văn
• Danh mục các ký hiệu viết tắt
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Một số vấn đề lý luận về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
• 1.2.1. Những vấn đề cốt yếu gắn với chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
• 1.2.2. Những yếu tố chính tác động đến việc đổi mới chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
• 1.3. Kinh nghiệm quốc tế trong việc đổi mới, hoàn thiện chức năng quản lý kinh tế của nhà nước và một số bài học tham khảo
• 1.3.1. Kinh nghiệm của Singapore
• 1.3.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.3.3. Một số bài học tham khảo
• 1.4. Tiểu kết luận chương 1
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tiểu kết luận chương 2
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2000 - 2010)
• 3.1. Khái lược về quá trình hình thành và phát triển của chức năng quản lý kinh tế qua các thời kỳ
• 3.1.1. Thời kỳ áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung
• 3.1.2. Thời kỳ xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nay
• 3.2. Những thành tựu trong thực hiện chức năng quản lý kinh tế ở thời kỳ đổi mới vừa qua và nguyên nhân
• 3.2.1. Nguyên nhân của thành tựu
• 3.3. Những nhược điểm trong thực hiện chức năng quản lý kinh tế ở thời kỳ đổi mới vừa qua và nguyên nhân
• 3.3.1. Nhược điểm
• 3.3.2. Nguyên nhân của nhược điểm
• 3.4. Tiểu kết luận chương 3
• 4. Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN TĂNG CƯỜNG VIỆC THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Nhóm giải pháp về tổ chức bộ máy quản lý và năng lực cán bộ quản lý kinh tế
• 4.2. Nhóm giải pháp về cách thức tổ chức thực hiện
• 4.3. Nhóm giải pháp về mặt pháp lý
• 4.4. Nhóm giải pháp về nhận thức tư tưởng đối với lĩnh vực quản lý kinh tế
• 4.5. Nhóm giải pháp về thanh tra, kiểm tra và giám sát
• 4.6. Tiểu kết luận chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nền tảng lý luận về quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam

Luận văn thạc sĩ về quản lý kinh tế nhà nước Việt Nam cần bắt đầu từ một nền tảng lý luận vững chắc. Đây là chương cốt lõi, xác định toàn bộ khung phân tích của công trình nghiên cứu. Theo luận văn của tác giả Nguyễn Vinh Hưng (2015), chức năng của nhà nước được hiểu là các phương diện hoạt động cơ bản, phản ánh bản chất và vai trò xã hội. Trong đó, chức năng quản lý kinh tế của nhà nước được định nghĩa là các hoạt động chủ yếu, thường xuyên, thể hiện mục tiêu của Nhà nước trong việc điều hành nền kinh tế quốc gia. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền kinh tế tiên tiến, hội nhập và phát triển bền vững. Nghiên cứu sâu về cơ sở lý luận về quản lý kinh tế giúp làm rõ mục đích, đối tượng, và nội dung của hoạt động này. Các lý thuyết kinh tế học công cộng, kinh tế học thể chế và khoa học quản lý là những trụ cột kiến thức quan trọng. Luận văn cần phân tích rõ các đặc điểm chính của chức năng này, bao gồm: tính quyền lực nhà nước, tính pháp lý, và tính hệ thống từ trung ương đến địa phương. Việc hiểu đúng vai trò của nhà nước trong nền kinh tế là tiền đề để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Nhà nước không chỉ là người điều tiết mà còn là người kiến tạo môi trường, định hướng phát triển và đảm bảo công bằng xã hội trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

1.1. Khái niệm và đặc điểm cốt lõi của chức năng quản lý

Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước là các hoạt động chủ yếu, thường xuyên, trực tiếp thể hiện bản chất, nhiệm vụ, mục tiêu của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý nền kinh tế quốc gia. Luận văn của Nguyễn Vinh Hưng (2015) chỉ ra các đặc điểm cơ bản: (1) do cả bộ máy nhà nước thực hiện; (2) nội dung do pháp luật quy định; (3) tiến hành theo các nguyên tắc pháp định; (4) đối tượng tác động là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế; (5) thực hiện bằng các hình thức và phương pháp nhất định. Việc phân tích sâu các đặc điểm này giúp xác định phạm vi và bản chất của hiệu quả quản lý nhà nước.

1.2. Phân tích vai trò của nhà nước trong nền kinh tế hiện đại

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vai trò của nhà nước được thể hiện qua bốn nội dung chính: định hướng nền kinh tế, tạo lập môi trường phát triển, điều tiết hoạt động, và kiểm tra, kiểm soát. Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào mọi hoạt động sản xuất kinh doanh mà tập trung vào việc kiến tạo một sân chơi bình đẳng, minh bạch thông qua hệ thống pháp luật kinh tế. Đồng thời, Nhà nước sử dụng các công cụ quản lý kinh tế để khắc phục các thất bại của thị trường, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện các mục tiêu xã hội.

1.3. Các công cụ quản lý kinh tế của nhà nước được sử dụng

Để thực hiện chức năng của mình, Nhà nước sử dụng một hệ thống công cụ đa dạng. Các công cụ này bao gồm chính sách kinh tế vĩ mô như chính sách tài khóa (thuế, chi tiêu công) và chính sách tiền tệ (lãi suất, cung tiền). Bên cạnh đó là các công cụ hành chính (quy hoạch, kế hoạch, giấy phép) và các công cụ pháp lý (hệ thống luật, quy định). Việc phối hợp nhịp nhàng giữa các công cụ này quyết định đến hiệu quả quản lý nhà nước và khả năng đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

II. Thách thức trong thực trạng quản lý kinh tế tại Việt Nam

Phân tích thực trạng quản lý kinh tế là một phần không thể thiếu trong các luận văn thạc sĩ. Giai đoạn 2000-2010, được nghiên cứu trong tài liệu gốc, cho thấy Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng nhờ đổi mới. Tuy nhiên, cũng trong giai đoạn này, nhiều thách thức và bất cập đã bộc lộ rõ nét. Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa IX đã chỉ rõ: “Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn nhiều hạn chế, các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc.” (trích trong Nguyễn Vinh Hưng, 2015). Hiệu quả quản lý nhà nước chưa đồng đều, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý tài chính công và đầu tư công. Các dự án đầu tư dàn trải, kém hiệu quả đã gây lãng phí nguồn lực quốc gia. Thêm vào đó, khối doanh nghiệp nhà nước (DNNN) dù được ưu ái về nguồn lực nhưng hoạt động còn nhiều yếu kém, tỉ lệ nợ xấu cao, năng lực cạnh tranh thấp. Quá trình cổ phần hóa diễn ra chậm và chưa thực chất. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng cũng đặt ra những áp lực lớn. Hệ thống pháp luật kinh tế chưa hoàn toàn tương thích với các cam kết quốc tế, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp và sản phẩm còn yếu. Những vấn đề này đòi hỏi phải có những giải pháp cải cách mạnh mẽ và toàn diện.

2.1. Đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước giai đoạn 2000 2010

Luận văn gốc tập trung vào giai đoạn 2000-2010, thời kỳ kinh tế Việt Nam có những bước tăng trưởng ấn tượng nhưng cũng đối mặt với nhiều bất ổn. Thành tựu nổi bật là duy trì tốc độ tăng trưởng cao và từng bước hội nhập kinh tế thế giới. Tuy nhiên, nhược điểm lớn là chất lượng tăng trưởng chưa cao, chủ yếu dựa vào vốn và lao động giá rẻ. Hiệu quả quản lý nhà nước thể hiện qua việc phân bổ nguồn lực còn chưa tối ưu, dẫn đến các mất cân đối vĩ mô. Các chính sách điều hành đôi khi còn mang tính tình thế, thiếu tầm nhìn dài hạn.

2.2. Các vấn đề tồn tại trong quản lý doanh nghiệp nhà nước DNNN

Khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) luôn là tâm điểm của các cuộc thảo luận về quản lý kinh tế nhà nước Việt Nam. Thực trạng cho thấy nhiều DNNN hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài, trở thành gánh nặng cho ngân sách. Cơ chế quản lý còn nhiều bất cập, thiếu minh bạch, dễ phát sinh tham nhũng, lợi ích nhóm. Việc tái cơ cấu DNNN là một yêu cầu cấp bách để lành mạnh hóa môi trường kinh doanh và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.

2.3. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến bộ máy quản lý

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là việc gia nhập WTO, đã tạo ra cả cơ hội và thách thức. Nó đòi hỏi bộ máy quản lý nhà nước phải thay đổi tư duy, từ can thiệp hành chính sang kiến tạo phát triển. Hệ thống chính sách, pháp luật phải được điều chỉnh để phù hợp với các thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, năng lực hoạch định và thực thi chính sách của một bộ phận cán bộ còn hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu của quá trình hội nhập, làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.

III. Phương pháp điều hành chính sách kinh tế vĩ mô hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, việc sử dụng và phối hợp các công cụ quản lý kinh tế của nhà nước là yếu tố quyết định. Trọng tâm là điều hành các chính sách kinh tế vĩ mô một cách chủ động, linh hoạt và nhất quán. Luận văn thạc sĩ cần đi sâu phân tích hai trụ cột chính: chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Chính sách tài khóa không chỉ là công cụ thu chi ngân sách mà còn có vai trò quan trọng trong việc phân bổ nguồn lực, điều tiết thu nhập và định hướng đầu tư. Việc cơ cấu lại chi ngân sách, tăng hiệu quả đầu tư công và cải cách hệ thống thuế theo hướng minh bạch, công bằng là những giải pháp cốt lõi. Trong khi đó, chính sách tiền tệ do Ngân hàng Nhà nước điều hành có nhiệm vụ kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền và đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ là điều kiện tiên quyết để đạt được mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững. Một mô hình tăng trưởng kinh tế mới, chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, đòi hỏi các chính sách vĩ mô phải hướng tới việc khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.

3.1. Vai trò của chính sách tài khóa trong phân bổ nguồn lực

Chính sách tài khóa là công cụ hữu hiệu để Nhà nước thực hiện vai trò định hướng và điều tiết. Thông qua thuế, Nhà nước có thể khuyến khích hoặc hạn chế một số ngành nghề, lĩnh vực. Qua chi tiêu công, đặc biệt là đầu tư công, Nhà nước định hướng phát triển hạ tầng, tạo động lực cho các vùng kinh tế trọng điểm. Tuy nhiên, việc phân bổ nguồn lực qua chính sách tài khóa cần được giám sát chặt chẽ để tránh lãng phí và đảm bảo công bằng, hiệu quả.

3.2. Cách vận dụng chính sách tiền tệ để ổn định thị trường

Chính sách tiền tệ có tác động trực tiếp đến lãi suất, tỷ giá và mức cung tiền trong nền kinh tế. Việc điều hành chính sách này một cách khéo léo giúp kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tài chính và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, chính sách tiền tệ còn phải đối mặt với áp lực từ các dòng vốn ngoại và biến động của thị trường toàn cầu. Do đó, tính độc lập và năng lực dự báo của ngân hàng trung ương là vô cùng quan trọng.

3.3. Tầm quan trọng của ổn định kinh tế vĩ mô trong dài hạn

Ổn định kinh tế vĩ mô là mục tiêu bao trùm của quản lý kinh tế nhà nước Việt Nam. Một môi trường vĩ mô ổn định (lạm phát thấp, tỷ giá ổn định, ngân sách cân đối) sẽ tạo niềm tin cho nhà đầu tư, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và cải thiện đời sống người dân. Mọi giải pháp chính sách, dù là tài khóa hay tiền tệ, đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng này, tránh các biện pháp ngắn hạn, giật cục có thể gây bất ổn trong dài hạn.

IV. Hướng dẫn cải cách thể chế và hoàn thiện pháp luật kinh tế

Bên cạnh các chính sách vĩ mô, cải cách hành chính công và hoàn thiện thể chế là giải pháp nền tảng để đổi mới quản lý kinh tế nhà nước Việt Nam. Một hệ thống thể chế minh bạch, hiệu quả và một bộ máy hành chính chuyên nghiệp là điều kiện tiên quyết để các chính sách đi vào cuộc sống. Luận văn của Nguyễn Vinh Hưng (2015) đề xuất nhiều nhóm giải pháp, trong đó nhấn mạnh đến việc cải cách bộ máy quản lý và nâng cao năng lực cán bộ. Trọng tâm của cải cách hành chính công là đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời tăng cường tính giải trình và minh bạch. Hệ thống pháp luật kinh tế cần được tiếp tục rà soát, sửa đổi để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và phù hợp với các cam kết quốc tế. Đặc biệt, cần có cơ chế giám sát và thực thi pháp luật nghiêm minh để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực nhạy cảm như quản lý tài chính công và đầu tư công đòi hỏi phải có các quy định pháp lý chặt chẽ hơn về trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân. Cải cách thể chế không phải là công việc một sớm một chiều mà là một quá trình liên tục, đòi hỏi quyết tâm chính trị và sự tham gia của toàn xã hội.

4.1. Tầm quan trọng của cải cách hành chính công trong QLKT

Cải cách hành chính công được xem là khâu đột phá chiến lược. Một bộ máy hành chính gọn nhẹ, hiệu lực, hiệu quả sẽ giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, khơi thông các nguồn lực xã hội cho phát triển. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng chính phủ điện tử, và thực hiện cơ chế một cửa liên thông là những giải pháp cụ thể giúp nâng cao chất lượng dịch vụ công và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

4.2. Xây dựng hệ thống pháp luật kinh tế minh bạch công bằng

Một hệ thống pháp luật kinh tế đầy đủ, rõ ràng và có thể dự báo là nền tảng của kinh tế thị trường. Pháp luật phải bảo vệ quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh của mọi cá nhân, tổ chức. Đồng thời, nó phải tạo ra các cơ chế hiệu quả để giải quyết tranh chấp và xử lý các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Hoàn thiện pháp luật về phá sản, cạnh tranh, và đầu tư là những ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn hiện nay.

4.3. Nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công và đầu tư công

Lãng phí, tham nhũng trong quản lý tài chính công và đầu tư công là những vấn đề nhức nhối, làm suy giảm nguồn lực quốc gia. Để khắc phục, cần tăng cường kỷ luật tài khóa, áp dụng các chuẩn mực kế toán, kiểm toán công quốc tế. Mọi khoản chi tiêu, đặc biệt là các dự án đầu tư công lớn, phải được thẩm định kỹ lưỡng về hiệu quả kinh tế - xã hội và được giám sát chặt chẽ bởi các cơ quan chuyên môn và cộng đồng.

V. Top bài học từ kinh nghiệm quốc tế về quản lý kinh tế

Việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế là vô cùng cần thiết để có cái nhìn đa chiều và rút ra những bài học quý báu cho quản lý kinh tế nhà nước Việt Nam. Luận văn của Nguyễn Vinh Hưng (2015) đã phân tích sâu sắc mô hình của Singapore và Trung Quốc, hai quốc gia có nhiều điểm tương đồng và khác biệt với Việt Nam. Singapore, từ một quốc gia không có tài nguyên, đã vươn lên nhờ một tư duy quản lý đột phá, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh bậc nhất thế giới. Bài học từ Singapore là tầm quan trọng của một bộ máy hành chính trong sạch, hiệu quả và một hệ thống pháp luật hiện đại. Trong khi đó, Trung Quốc lại mang đến bài học về một cuộc chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hóa sang kinh tế thị trường quy mô lớn. Họ đã thành công trong việc kết hợp sự kiểm soát của nhà nước với các động lực thị trường, thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, mô hình của Trung Quốc cũng bộc lộ những hạn chế về bất bình đẳng và các vấn đề môi trường. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế không phải là sao chép máy móc mà cần có sự chọn lọc, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh cụ thể của Việt Nam.

5.1. Phân tích mô hình tăng trưởng kinh tế của Singapore

Thành công của Singapore đến từ việc xác định đúng đắn mô hình tăng trưởng kinh tế dựa trên tri thức và dịch vụ. Chính phủ Singapore đóng vai trò kiến tạo, xây dựng các chính sách thu hút nhân tài, khuyến khích đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành công nghệ cao. Kinh nghiệm quốc tế từ Singapore cho thấy một chính phủ liêm chính, có tầm nhìn xa và quyết tâm cải cách là yếu tố quyết định sự thành công của một quốc gia.

5.2. Bài học từ cải cách kinh tế thị trường của Trung Quốc

Trung Quốc đã thực hiện cải cách theo hướng "dò đá qua sông", từng bước mở cửa và cho phép các thành phần kinh tế tư nhân phát triển. Nhà nước vẫn giữ vai trò của nhà nước trong nền kinh tế ở các ngành then chốt nhưng đã giảm bớt sự can thiệp trực tiếp. Bài học quan trọng là sự linh hoạt trong chính sách và khả năng tận dụng lợi thế quy mô dân số và thị trường nội địa để thúc đẩy tăng trưởng.

5.3. Vận dụng kinh nghiệm quốc tế vào điều kiện Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi từ Singapore về cải cách hành chính công và xây dựng thể chế, từ Trung Quốc về kinh nghiệm thu hút đầu tư và phát triển các khu kinh tế. Tuy nhiên, việc vận dụng phải đảm bảo phù hợp với mục tiêu xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường.

VI. Định hướng và hàm ý chính sách cho quản lý kinh tế tương lai

Từ những phân tích lý luận, thực trạng và kinh nghiệm quốc tế, các luận văn thạc sĩ cần đưa ra những định hướng và hàm ý chính sách cụ thể cho tương lai của quản lý kinh tế nhà nước Việt Nam. Định hướng chung là tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa một cách đầy đủ và đồng bộ. Nhà nước cần giảm bớt vai trò làm kinh tế trực tiếp, tập trung vào chức năng kiến tạo phát triển, ổn định vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội. Về hàm ý chính sách, cần đẩy nhanh và thực chất hơn quá trình tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế. Cần có chính sách đột phá để phát triển kinh tế tư nhân, coi đây là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Song song đó, phải quyết liệt cải cách khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính công, xây dựng một nền công vụ chuyên nghiệp, minh bạch và liêm chính. Cuối cùng, cần nâng cao năng lực phân tích, dự báo và phản ứng chính sách để chủ động ứng phó với những biến động khó lường của kinh tế thế giới trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

6.1. Tóm lược các kết quả nghiên cứu chính từ luận văn

Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý kinh tế, phân tích sâu sắc thực trạng quản lý kinh tế giai đoạn 2000-2010, chỉ ra cả thành tựu và hạn chế. Trên cơ sở đó, công trình đã đề xuất các nhóm giải pháp toàn diện về chính sách vĩ mô, cải cách thể chế và vận dụng kinh nghiệm quốc tế, góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện chính sách.

6.2. Đề xuất các hàm ý chính sách để nâng cao hiệu quả quản lý

Các hàm ý chính sách quan trọng bao gồm: (1) Phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. (2) Hoàn thiện pháp luật kinh tế để tạo môi trường kinh doanh bình đẳng. (3) Tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý tài chính công. (4) Đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế có đủ năng lực và phẩm chất, đáp ứng yêu cầu hội nhập.

6.3. Triển vọng phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

Mặc dù còn nhiều thách thức, triển vọng phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam là rất lớn. Với quyết tâm chính trị, sự đồng thuận của xã hội và việc thực thi hiệu quả các giải pháp cải cách, Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu trở thành một nước công nghiệp phát triển, có thu nhập cao và bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới mô hình quản lý kinh tế tại Việt Nam từ năm 1986 đến nay đã tạo ra những bước ngoặt phát triển vượt bậc cho nền kinh tế quốc dân. Trong giai đoạn 2000 - 2010, quy mô tổng sản phẩm quốc nội danh nghĩa của Việt Nam đã tăng từ 31,17 tỷ USD lên mức 101,6 tỷ USD, đạt mức tăng trưởng gấp 3,26 lần. Tỷ lệ huy động vốn đầu tư toàn xã hội bình quân giai đoạn 2001 - 2005 đạt 42,9% GDP, tăng gấp 2,5 lần so với thời kỳ 1996 - 2000. Dù vậy, việc chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Hệ thống thị trường tài chính, bất động sản, khoa học công nghệ phát triển chậm, các cân đối kinh tế vĩ mô chưa thực sự vững chắc và năng lực điều tiết của bộ máy công quyền còn nhiều hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước, đánh giá thực trạng thực hiện các chức năng này trong thập niên 2000 - 2010, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý vĩ mô trong giai đoạn hội nhập sâu rộng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế Việt Nam xuyên suốt giai đoạn 2000 - 2010 với định hướng phát triển đến năm 2020. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học cho các cơ quan hoạch định chính sách nhằm hoàn thiện thể chế kinh tế, hướng tới mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 6,5% đến 7,0% mỗi năm và nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết quản lý hành chính công hiện đại và lý thuyết kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Khung phân tích kế thừa mô hình chức năng quản lý kinh tế của học giả Phan Huy Đường cùng các nguyên lý thể chế kinh tế chuyển đổi nhằm xác định 4 trụ cột can thiệp của Nhà nước: định hướng phát triển, tạo lập môi trường kinh doanh, điều tiết vĩ mô và kiểm tra kiểm soát thị trường. Luận văn chuẩn hóa 4 khái niệm nền tảng bao gồm: chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước, công cụ quản lý vĩ mô, cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thứ cấp, tổng hợp tài liệu và so sánh đối chiếu kinh nghiệm quốc tế giữa Việt Nam với Singapore và Trung Quốc. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết kinh tế xã hội định kỳ từ năm 2000 đến 2014 của Chính phủ, Quốc hội và Tổng cục Thống kê.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 120 báo cáo kinh tế vĩ mô, văn kiện chính sách chuyên ngành cùng 2 trường hợp nghiên cứu điển hình về quản lý nhà nước tại các nền kinh tế châu Á. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được sử dụng nhằm chọn lọc các dữ liệu tiêu biểu, phản ánh rõ nét tiến trình chuyển dịch cơ chế vĩ mô trong 10 năm phát triển then chốt. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thứ cấp và so sánh thể chế là vì dữ liệu vĩ mô cấp quốc gia cho phép bao quát toàn diện các thay đổi chính sách trên phạm vi cả nước, đảm bảo tính khách quan và khoa học mà các khảo sát vi mô đơn lẻ không thể đo lường đầy đủ. Quá trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt trong thời gian 18 tháng, tập trung mổ xẻ các mốc thời gian chuyển giao chiến lược phát triển kinh tế 2001 - 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại 3 phát hiện quan trọng về thực trạng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam:

Thứ nhất, chức năng định hướng nền kinh tế ghi nhận nhiều bước tiến nổi bật khi các chiến lược và kế hoạch phát triển 5 năm đã dẫn dắt nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 7% giai đoạn 1996 - 2000, đưa tổng quy mô GDP chạm mốc 101,6 tỷ USD vào năm 2010.

Thứ hai, chức năng tạo lập môi trường và huy động nguồn lực tạo sự bứt phá lớn khi tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng 250% trong giai đoạn 2001 - 2005 so với giai đoạn trước đó, đóng góp trung bình 42,9% GDP. Khung pháp lý cho kinh tế tư nhân dần được cởi trói qua Hiến pháp năm 1992 và hệ thống luật kinh tế sửa đổi.

Thứ ba, chức năng điều tiết và kiểm tra kiểm soát còn nhiều lỗ hổng thể chế khi tình trạng thất thoát vốn đầu tư công xảy ra nghiêm trọng. Nhiều sai phạm kinh tế quy mô nghìn tỷ đồng đã bị xử lý như vụ án EPCO năm 1999, PMU 18 năm 2006 và các sai phạm tại Tổng công ty Hàng hải Việt Nam năm 2013. Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp TFP vào tăng trưởng kinh tế giai đoạn này chỉ đạt mức dưới 25%, thấp hơn đáng kể so với mức trên 50% ở các nước công nghiệp phát triển.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên xuất phát từ sự chồng chéo chức năng giữa các cơ quan hành chính như Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và chính quyền địa phương theo Luật Tổ chức Chính phủ 2002 và Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân 2003. Việc can thiệp bằng mệnh lệnh hành chính trực tiếp vẫn còn nặng nề, lấn át các công cụ điều tiết kinh tế gián tiếp.

So sánh với bài học từ Singapore, quốc gia này đã đạt mức tăng trưởng GDP bình quân 7% mỗi năm giai đoạn 1965 - 2004, nâng GDP bình quân đầu người từ 11.000 SGD năm 1981 lên 37.600 SGD năm 2003 nhờ chuẩn hóa 90% nhận thức của lực lượng lao động về năng suất và dành 3,6% tổng chi trả lương cho đào tạo. Trong khi đó, Trung Quốc đã quyết liệt cắt giảm 468 thủ tục hành chính không cần thiết tính đến tháng 6 năm 2014 và giảm tỷ lệ nợ địa phương từ mức 10.800 tỷ Nhân dân tệ xuống còn 22% vào cuối năm 2014. Sự đối chiếu này khẳng định Việt Nam cần cấp thiết tinh gọn bộ máy và chuyển trọng tâm sang kinh tế tri thức.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện trên có thể được biểu diễn hiệu quả thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ trọng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2000 - 2010, kết hợp bảng ma trận so sánh 4 nhóm chức năng quản lý kinh tế giữa Việt Nam, Singapore và Trung Quốc để làm nổi bật khoảng cách thể chế và hiệu quả thực thi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước trong giai đoạn mới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động:

Một là, Hoàn thiện khung khổ pháp lý và môi trường kinh doanh: Rà soát, sửa đổi toàn diện các luật kinh tế chuyên ngành, cắt giảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính không cần thiết trong giai đoạn 2016 - 2018 do Quốc hội và các Bộ ngành Trung ương chủ trì thực hiện.

Hai là, Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ công chức: Chuẩn hóa 100% tiêu chuẩn năng lực chuyên môn cho cán bộ quản lý kinh tế cấp tỉnh và huyện, nâng tỷ lệ ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành kinh tế lên 85% trước năm 2020 do Bộ Nội vụ phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các cấp triển khai.

Ba là, Đổi mới căn bản phương thức điều tiết kinh tế vĩ mô: Chuyển dịch mạnh mẽ từ phương pháp mệnh lệnh hành chính sang phương pháp kinh tế gián tiếp thông qua công cụ thuế, lãi suất và tín dụng, duy trì tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước dưới ngưỡng 5% GDP và kiềm chế lạm phát ở mức 4% - 5% hàng năm do Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Ngân hàng Nhà nước chịu trách nhiệm.

Bốn là, Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và kiểm sát độc lập: Thiết lập quy trình kiểm toán tự động, thực hiện kiểm tra định kỳ 100% các dự án đầu tư công trọng điểm có quy mô vốn trên 1.000 tỷ đồng giai đoạn 2016 - 2020 do Thanh tra Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước thực thi nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng thất thoát ngân sách và tham nhũng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, Nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước: Cung cấp hơn 10 luận cứ khoa học thực tiễn để tham mưu sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật, hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý vĩ mô giữa Trung ương và địa phương.

Thứ hai, Lãnh đạo doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề: Giúp nhận diện rõ 4 chức năng cốt lõi của Nhà nước để chủ động dự báo xu hướng điều hành thị trường, tận dụng hiệu quả các chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm tối ưu hóa 15% đến 20% chi phí vận hành kinh doanh.

Thứ ba, Giảng viên và học viên sau đại học chuyên ngành Quản lý kinh tế: Làm tài liệu tham khảo giảng dạy chất lượng cao với hơn 40 nguồn tài liệu chuẩn mực về lý luận quản lý công, kinh tế học thể chế và kinh nghiệm cải cách quốc tế.

Thứ tư, Chuyên gia phân tích và tư vấn chiến lược kinh tế: Ứng dụng khung so sánh thể chế giữa Việt Nam, Singapore và Trung Quốc để xây dựng các báo cáo tư vấn tái cơ cấu kinh tế cho các tổ chức phát triển trong và ngoài nước.

Câu hỏi thường gặp

Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước bao gồm những nội dung trọng tâm nào? Nội dung quản lý kinh tế gồm 4 trụ cột: định hướng chiến lược phát triển, tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, điều tiết vĩ mô qua các công cụ tài khóa tiền tệ, và thanh tra kiểm soát thị trường. Trong thập niên 2000 - 2010, việc vận hành 4 trụ cột này đã giúp nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng quy mô gấp 3,26 lần.

Luận văn đã so sánh kinh nghiệm quản lý kinh tế với những quốc gia nào? Đề tài so sánh với mô hình của Singapore và Trung Quốc. Điển hình, Singapore đã nâng GDP bình quân đầu người từ 11.000 SGD năm 1981 lên 37.600 SGD năm 2003 nhờ quản trị năng suất lao động, trong khi Trung Quốc đã cắt giảm thành công 468 thủ tục hành chính rườm rà tính đến tháng 6 năm 2014 để giải phóng sức sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu chính được tác giả triển khai là gì? Tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, phân tích định tính và đối chiếu thứ cấp trên cỡ mẫu 120 báo cáo thống kê, văn bản pháp luật giai đoạn 2000 - 2014. Cách tiếp cận này đảm bảo tính bao quát, chuẩn xác khi đánh giá toàn diện bức tranh thể chế kinh tế vĩ mô cấp quốc gia.

Hạn chế lớn nhất trong quản lý kinh tế giai đoạn 2000 - 2010 tại Việt Nam là gì? Hạn chế lớn nhất nằm ở bộ máy hành chính cồng kềnh, thiếu sự phối hợp chặt chẽ và công tác thanh tra kiểm soát còn lỏng lẻo. Hậu quả là xuất hiện các vụ thất thoát tài sản lớn như vụ EPCO năm 1999 và vụ PMU 18 năm 2006 gây thiệt hại nghiêm trọng cho nguồn lực ngân sách quốc gia.

Các giải pháp đề xuất có tính khả thi như thế nào trong thực tiễn? Hệ thống giải pháp có tính khả thi vượt trội do gắn liền với các chỉ tiêu định lượng rõ ràng như cắt giảm 30% thủ tục hành chính, giữ bội chi ngân sách dưới 5% GDP và kiểm toán 100% dự án công trên 1.000 tỷ đồng, tạo tiền đề vững chắc cho phát triển bền vững.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết về 4 chức năng quản lý kinh tế cốt lõi của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Phân tích rõ thực trạng kinh tế giai đoạn 2000 - 2010, khẳng định bước tiến quy mô GDP chạm mốc 101,6 tỷ USD song song với việc chỉ ra các lỗ hổng quản trị vĩ mô.
• Đúc kết 5 bài học kinh nghiệm giá trị từ Singapore và Trung Quốc về năng suất lao động, cải cách hành chính và phát triển kinh tế tri thức.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền với mục tiêu cắt giảm 30% thủ tục hành chính và chuẩn hóa 100% năng lực đội ngũ công chức kinh tế.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn vững chắc phục vụ đào tạo, nghiên cứu chuyên sâu ngành Quản lý kinh tế.

Luận văn đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh cung cấp cơ sở khoa học để đổi mới phương thức quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam trong lộ trình phát triển giai đoạn 2016 - 2020. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản lý hãy tham khảo toàn văn luận văn để khai thác chi tiết hệ thống dữ liệu và các phân tích chuyên sâu!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc chia thành 04 chƣơng: 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, một số vấn đề lý luận và kinh nghiệm quốc tế về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc Việt Nam (giai đoạn 2000 - 2010). Chƣơng 4: Một số giải pháp góp phần tăng cƣờng việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc Việt Nam trong thời gian tới.

5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƢỚC 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Chức năng QLKT là một trong những chủ đề lớn nên luôn thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu. Và trên thực tế đã có khá nhiều công trình về đề tài này đƣợc công bố ở trong nƣớc. Trong phạm vi của luận văn, tác giả chỉ tổng hợp những công trình nghiên cứu tiểu biểu, điển hình về chức năng QLKT trong một số năm gần đây.

Trên cơ sở đó, tác giả luận văn sẽ rút ra những kết luận bƣớc đầu về ƣu điểm, nhƣợc điểm, đồng thời, sẽ kế thừa và phát triển các kết quả của các công trình đi trƣớc. Tại Việt Nam, trong những năm đổi mới vừa qua, đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về chức năng QLKT của Nhà nƣớc. Trong đó, có các công trình viết dƣới dạng giáo trình đào tạo dành cho các bậc học từ cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ của ngành kinh tế học… Trong hệ thống giáo trình có công trình mang tên “Quản lý nhà nước về kinh tế”, dùng cho đào tạo đại học và sau đại học ngành QLKT của tác giả Phan Huy Đƣờng năm 2012 và do Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội phát hành. Giáo trình này đề cập đến chức năng QLKT nằm trong hệ thống các chức năng của nhà nƣớc [15, tr.

“Giáo trình quản lý nhà nước về kinh tế” của các nhà nghiên cứu Đỗ Hoàng Toàn và Mai văn Bƣu (đồng chủ biên 2005), Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân, Nhà xuất bản Lao động - xã hội phát hành trong đó nghiên cứu khá chi tiết vấn đề quản lý nhà nƣớc về lĩnh vực kinh tế và cung cấp những kiến thức lý luận cơ bản về việc nhà nƣớc quản lý nền kinh tế quốc dân. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tác giả Lƣơng Xuân Quỳ có cuấn sách chuyên khảo về “Quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, do Nhà xuất bản Lý luận chính trị phát hành năm 2006. Công trình này nghiên cứu và phân tích thực trạng quản lý nhà nƣớc về kinh tế tại Việt Nam từ khi bắt đầu đổi mới (1986) cho đến những năm gần đây. Từ nghiên cứu thực trạng, tác giả cũng đã đƣa ra một số giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện và đổi mới quản lý nhà nƣớc về kinh tế ở Việt Nam.

Mặt khác, một số bài giảng của tác giả Phan Huy Đƣờng (Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội) và tác giả Phan Kim Chiến (Đại học Kinh tế Quốc dân) môn “Quản lý nhà nước về kinh tế nâng cao” năm 2013, cũng đề cập đến chức năng QLKT của nhà nƣớc. Bài giảng môn “Phân tích chính sách kinh tế - xã hội” của tác giả Phạm Văn Dũng (Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội) năm 2013, trong đó đã có sự nghiên cứu, phân tích khái quát về chức năng QLKT của nhà nƣớc hiện nay. Bên cạnh các công trình nghiên cứu của ngành kinh tế về chức năng QLKT thì ở một số ngành khoa học khác, tiêu biểu là ngành luật học cũng có thể tìm thấy các công trình nghiên cứu điển hình về chức năng QLKT của nhà nƣớc nhƣ: “Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật”, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội của nhà nghiên cứu Nguyễn Cửu Việt năm 2004, có đề cập đến chức năng QLKT là một chức năng nằm trong hệ thống các chức năng đối nội của nhà nƣớc [33, tr. “Giáo trình lý luận Nhà nước và pháp luật” của Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2010, do tác giả Lê Minh Tâm chủ biên, có viết cụ thể về chức 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] năng tổ chức và QLKT thành một mục lớn nằm trong hệ thống các chức năng đối nội của nhà nƣớc [28, tr.

Ngoài ra, “Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật” của tác giả Nguyễn Văn Động, nhà xuất bản Tƣ pháp phát hành năm 2010, cũng có trình bày về chức năng tổ chức quản lý nền KTTT của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam hiện nay [18, tr. Tác giả Nguyễn Minh Đoan năm 2014 với cuốn “Hướng dẫn môn học Lý luận nhà nước và pháp luật”, nhà xuất bản Tƣ pháp phát hành có nghiên cứu khá chi tiết về chức năng kinh tế của nhà nƣớc XHCN [13, tr. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu thuộc ngành luật học thƣờng tiếp cận dƣới góc độ của ngành khoa học pháp lý và chú trọng phân tích chức năng QLKT trong các mối quan hệ giữa nhà nƣớc và pháp luật nói chung. Trên các tạp chí khoa học, cũng có một số bài viết đề cập tới chức năng QLKT nhƣ: “Chức năng kinh tế của nhà nước thời cổ đại và trung đại” của Trần Thái Dƣơng, tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 3/2002, tr.

Việc tìm hiểu chức năng kinh tế của nhà nƣớc qua các thời kỳ lịch sử cổ đại và trung đại giúp cho những ngƣời nghiên cứu đi sau có cách nhìn sâu sắc, đầy đủ hơn về sự biến đổi, phát triển của chức năng QLKT qua các thời kỳ. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tác giả luận văn tiếp thu, học hỏi và có thể áp dụng vào quá trình xây dựng luận văn. Ngoài ra, bài viết của tác giả Nguyễn Minh Phong năm 2012 “Đổi mới quản lý kinh tế của nhà nước trong bối cảnh mới” nguồn: http://phaply.vn/kinh-doanh-phap-luat/doanh-nghiep-kinh-doanh-phap- luat/doi-moi-quan-ly-kinh-te-cua-nha-nuoc-trong-boi-canh-moi.html ; hay bài “Cơ chế quản lý kinh tế Việt Nam thời kỳ trước đổi mới” đăng tải tại: http://www.com/2013/03/co-che-quan-ly-kinh-te-viet-nam-thoi- 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ; bài “Các chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước” trên Website: http://my.com/Na1162008/blog/2011/09/25/iii-cac-chuc-nang-quan-ly- kinh-te-cua-nha-nuoc ; tác giả Trần Tâm Hiệp năm 2007 với bài viết “Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về kinh tế” tại: https://sites.com/site/trantamcongtu/mot-so-bai-toi-viet/quan-ly-nha- nuoc-ve-kinh-te ; bài “Công cụ và phương pháp quản lý nhà nước về kinh tế” http://webcache.com/… [37]; tác giả Bùi Phụ năm 2013 với bài viết “Vài suy nghĩ về đổi mới quản lý nhà nước về kinh tế”: http://truongchinhtri. Nhìn chung, những bài viết trên đều nghiên cứu về chức năng QLKT của nhà nƣớc qua các giai đoạn phát triển khác nhau.

Tuy vậy, các bài viết trên thƣờng phân tích chức năng QLKT của nhà nƣớc trong phạm vi khá nhỏ hẹp. Từ quá trình tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu trên, tác giả luận văn rút ra một số nhận xét. Về các kết quả đạt đƣợc: Nhìn chung, các công trình khoa học trên, đã có những đóng góp cơ bản về mặt lý luận để trên cơ sở đó, Nhà nƣớc có thể hoàn thiện hơn nữa hệ thống chính sách, pháp luật về việc thực hiện chức năng QLKT. Mặt khác, các công trình nói trên còn là nguồn tƣ liệu quý giá phục vụ cho những nghiên cứu đi sau kế thừa và phát triển.

Về các hạn chế: Có thể nói, hàm lƣợng thông tin về vấn đề chức năng QLKT nói chung và thực hiện chức năng QLKT nói riêng mà các nghiên cứu trên cung cấp còn khá hạn hẹp. Các nghiên cứu còn khá rời rạc, chƣa có tính hệ thống cao. Đồng thời tính kế thừa và phát triển từ các công trình nghiên cứu khác dƣờng nhƣ chƣa đƣợc các tác giả đó vận dụng vào quá trình nghiên cứu của họ. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vì vậy, tác giả luận văn nhận thấy cần kế thừa và phát triển các nội dung nghiên cứu của các công trình khoa học trên, từ đó xây dựng một công trình nghiên cứu chi tiết, đầy đủ và có tính hệ thống hơn về vấn đề thực hiện chức năng QLKT của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƢỚC 1. Những vấn đề cốt yếu gắn với chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc 1. Khái niệm chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Trƣớc hết, khi phân tích nội hàm “chức năng” nói chung của nhà nƣớc, có thể thấy rằng: “Chức năng của Nhà nƣớc XHCN là những hoạt động cơ bản của Nhà nƣớc, thể hiện bản chất giai cấp, ý nghĩa xã hội, mục đích và nhiệm vụ của Nhà nƣớc trong sự nghiệp xây dựng CNXH [28, tr. Nói cách khác, chức năng nhà nƣớc là các phƣơng diện (hay các mặt) hoạt động của Nhà nƣớc.

Chức năng của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam là do cơ sở kinh tế - xã hội, bản chất, nhiệm vụ chiến lƣợc và mục tiêu lâu dài của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam chi phối và quyết định. Theo luận giải của học giả Phan Huy Đƣờng: “Bản chất và vai trò xã hội của nhà nƣớc đƣợc thể hiện đầy đủ trong các chức năng của nhà nƣớc.”; và “Chức năng của nhà nƣớc tồn tại là quy luật khách quan phản ánh bản chất của nhà nƣớc” [15, tr. Còn khi phân tích cụ thể về chức năng QLKT của nhà nƣớc thì trong giáo trình “Giáo trình quản lý nhà nước về kinh tế” của Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân có đoạn viết: “Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế là hình thức biểu hiện phƣơng hƣớng và giai đoạn tác động có chủ đích của Nhà nƣớc 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tới nền kinh tế quốc dân. Là tập hợp những nhiệm vụ khác nhau mà Nhà nƣớc phải tiến hành trong quá trình quản lý nền kinh tế quốc dân.

Có thể nói, trong hệ thống các chức năng của Nhà nƣớc thì chức năng QLKT luôn là một trong những chức năng cơ bản và quan trọng nhất. Bởi lẽ, hoạt động kinh tế là hoạt động cơ bản, cốt yếu của mọi hình thái nhà nƣớc. Với vai trò là nhà lãnh đạo, quản lý điều hành của nền kinh tế, Nhà nƣớc có nhiệm vụ QLKT vĩ mô thông qua các công cụ của mình. Bên cạnh đó, Nhà nƣớc còn xây dựng các chính sách để quản lý và tạo điều kiện để cho các chủ thể kinh tế tồn tại và phát triển.