phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 4 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm theo định hƣớng phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh ở trƣờng THCS Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm theo định hƣớng phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh tại trƣờng THCS Kiện khê, Huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Chƣơng 3: Đề uất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm theo định hƣớng phất triển năng lực và phẩm cho học sinh tại trƣờng THCS Kiện Khê, Huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Chƣơng 4: Thực nghiệm sƣ phạm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN V QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG THCS.
ng quan nghiên cứu vấn đề .N nghiên cứu về hoạt động tr i nghi m cho HS t u cc. Trong lịch s giáo dục thì tƣ tƣởng giáo dục về học qua trải nghiệm đã manh nha uất hiện từ thời cổ đại, và đƣợc dần dần phát triển bởi các nhà giáo dục trên thế giới và đƣợc các nƣớc có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới coi nhƣ triết lý giáo dục của quốc gia. Các nhà giáo dục dựa trên quan điểm triết học về giáo dục của mình đã nghiên cứu về vai tr của trải nghiệm đối với giáo dục ở những góc độ khác nhau: Hơn 2000 năm trƣớc, Khổng T (551-479 TCN) đã nói: “Những gì tôi nghe, tôi s quên; Những gì tôi thấy, tôi s nhớ; Những gì tôi làm, tôi s hiểu”, tƣ tƣởng này thể hiện tinh thần chú trọng học tập từ trải nghiệm và việc làm. C ng thời gian đó, ở phƣơng Tây, nhà triết học Hy Lạp - Xôcrát (470-399 TCN) cũng nêu lên quan điểm: “Ngƣời ta phải học bằng cách làm một việc gì đó; Với những điều bạn ngh là mình biết, bạn s thấy không ch c ch n cho đến khi làm nó”.
Đây đƣợc coi là những nguồn gốc tƣ tƣởng đầu tiên của “Giáo dục trải nghiệm” [26]. Có rất nhiều nghiên cứu về “học tập trải nghiệm”, nổi bật có thể đề cập đến chu trình học từ trải nghiệm của David Kolb. Để kinh nghiệm học tập đƣợc chính xác, theo ông, cần có một số điều kiện nhƣ ngƣời học phải sẵn sàng tham gia trải nghiệm tích cực, có khả năng suy ngh về những gì trải nghiệm và s dụng kỹ năng phân tích để khái quát hóa các kinh nghiệm có đƣợc cũng nhƣ phải có k năng ra quyết định, giải quyết vấn đề để s dụng những ý tƣởng mới thu đƣợc từ trải nghiệm. David Kolb đƣa ra sáu đ c điểm chính của học từ trải nghiệm là: Học tốt nhất chú trọng đến quá trình chứ không phải kết quả; Học là một quá trình liên tục trên nền tảng kinh nghiệm; Học tập đ i hỏi việc giải quyết ung đột giữa mô hình lý thuyết với cuộc sống thực tiễn; Học là sự kết nối giữa con ngƣời với môi trƣờng; Học là quá trình kiến tạo ra tri thức, là kết quả của sự chuyển hóa giữa kiến thức ã hội và kiến thức cá nhân [18].
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ thời kì đầu của nền giáo dục nƣớc Việt Nam dân chủ cộng h a, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ phƣơng pháp để đào tạo nên những ngƣời tài đức là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội!”. HĐTN là HĐGD thông qua sự trải nghiệm và sáng tạo của cá nhân trong việc kết nối kinh nghiệm học đƣợc trong nhà trƣờng với thực tiễn đời sống, nhờ đó các kinh nghiệm đƣợc tích lũy thêm và dần chuyển hóa thành năng lực. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng luôn nh c nhở, làm thế nào để phối hợp với việc giáo dục của trƣờng học với việc tuyên truyền và giáo dục chính trị chung của nhân dân. Rõ ràng “học và hành”, “lý luận kết hợp với thực tiến” luôn là phƣơng châm của giáo dục đƣợc giáo dục [21, tr18].
Mục tiêu đổi mới đƣợc Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chƣơng trình, sách giáo khoa GDPT nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lƣợng và hiệu quả GDPT; kết hợp dạy chữ, dạy ngƣời và định hƣớng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền GD n ng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về năng lực và phầm chất, hài hoà đức, trí, thể, m và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi HS. Trong áo cáo tại Hội thảo HĐTN cho HS phổ thông do ộ GD&ĐT tổ chức (2015) có đề cập: Hoạt động trải nghiệm có ngh a là tăng cƣờng khả năng thực hành cho HS, học đi đôi với hành. Mỗi HS phải đƣợc hành động với kinh nghiệm cá nhân, đƣa ra các sáng kiến trải trải nghiệm từ thực tế, không ngừng sáng tạo, nuôi dƣỡng tính sáng tạo, ham học hỏi của bản thân [7]. Hoạt động giáo dục trải nghiệm mang tính tích hợp nhiều l nh vực học tập và giáo dục; đ i hỏi khả năng phối hợp liên kết nhiều lực lƣợng giáo dục trong và ngoài nhà trƣờng.
HĐTN đƣợc tổ chức dƣới nhiều hình thức khác nhau nhƣ tr chơi, hội thi, cuộc thi, diễn đàn, giao lƣu, tham quan học tập, sân khấu hóa (kịch, tiểu phẩm, thơ, hát,.) thể dục thể thao, câu lạc bộ, nghiên cứu khoa học k thuật,. Các hoạt động này tạo cơ hội cho HS phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân, huy động sự tham gia của HS vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động. HS đƣợc trình bày và lựa chọn ý tƣởng, tham gia chuẩn bị, thiết kế hoạt động, trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, tự đánh giá, tự kh ng định. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng trình GDPT bảo đảm phát triển năng lực và phẩm chất ngƣời học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, k năng cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hòa đức, trí, thể, m ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, k năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dƣới, phân hoá dần ở các lớp học trên; thông qua các phƣơng pháp, hình thức tổ chức giáo giáo dục ph hợp với mục tiêu giáo dục và phƣơng pháp giáo dục để đạt đƣợc mục tiêu đó [4, tr5].
Năng lực và phẩm chất là hai thành phần cơ bản trong cấu trúc nhân cách nói chung và là yếu tố nền tảng tạo nên nhân cách của một con ngƣời. Qua các thời kỳ với các giai đoạn lịch s khác nhau, yêu cầu về nhân cách nói chung và năng lực, phẩm chất nói riêng của con ngƣời với tƣ cách là thành viên trong XH cũng có những thay đổi ph hợp với đ i hỏi của thời đại. Theo u thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nền giáo dục nƣớc ta cũng đang trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT. Nếu nhƣ trƣớc đây giáo dục chú trọng mục tiêu giáo dục toàn diện cho HS và giúp ngƣời học hình thành hệ thống kiến thức, kỹ năng, thái độ thì ngày nay, điều đó v n c n đúng, c n cần nhƣng chƣa đủ.
Thật vậy, trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng ã hội chủ ngh a với những tác động tích cực của nền kinh tế tri thức và tiến bộ của thông tin, truyền thông, giáo dục cần phải giúp ngƣời học hình thành một hệ thống năng lực, phẩm chất đáp ứng đƣợc với yêu cầu mới. Hệ thống năng lực, phẩm chất đó đƣợc cụ thể hóa ph hợp với sự phát triển tâm lý, sinh lý của ngƣời học, ph hợp với đ c điểm môn học và cấp học, lớp học. Theo đó, những phát triển của năng lực, phẩm chất ngƣời học trong quá trình giáo dục cũng s là quá trình hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách con ngƣời. Nh ng nghiên cứu về u ạt độ t mt e đ tt ể ă ực, phẩm chất cho h c sinh THCS.
Quản lý HĐGD trải nghiệm nói riêng trong nhà trƣờng phổ thông đã đƣợc đề cập, đ c biệt là các nghiên cứu phục vụ cho ây dựng Chƣơng trình GDPT mới. Có thể kể đến một số một số tác giả: Theo Trần Kiểm: “Quản lý là các hoạt động đƣợc thực hiện nhằm đảm bảo sự 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hình thành công việc qua nỗ lực của ngƣời khác. Ho c: Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những ngƣời cộng sự khác cũng chung một tổ chức” [17]. Theo tác giả ThS.
i Ngọc Diệp trong bài viết về hình thức tổ chức các HĐTN trong nhà trƣờng phổ thông có quan niệm về HĐTN trong nhà trƣờng phổ thông là các HĐGD thực tiễn đƣợc tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trƣờng phổ thông. HĐTN là một bộ phận của quá trình giáo dục, đƣợc tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạy học. Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể và các hành động của HS, HĐTN là các HĐGD có mục đích, có tổ chức đƣợc thực hiện trong ho c ngoài nhà trƣờng nhằm phát triển, nâng cao các tố chất và tiềm năng của bản thân HS, nuôi dƣỡng ý thức sống tự lập, đồng thời quan tâm, chia s tới những ngƣời ung quanh. Thông qua việc tham gia vào các HĐTN, HS đƣợc phát huy vai tr chủ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân.
Các em đƣợc chủ động tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động: từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động ph hợp với đ c điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân. Các em đƣợc trải nghiệm, đƣợc bày tỏ quan điểm, ý tƣởng, đƣợc đánh giá và lựa chọn ý tƣởng HĐ, đƣợc thể hiện, tự kh ng định bản thân, đƣợc tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân và bạn bè,… Từ đó, hình thành và phát triển cho các em những giá trị sống và các năng lực cần thiết [12].