Luận Văn Thạc Sĩ Về Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Trường THCS Tứ Trưng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tổ chức hoạt động trải nghiệm phát triển năng lực và phẩm chất học sinh tại trường trung học cơ sở Tứ Trưng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Tính
• Trường học: Trường đại học giáo dục - Đại học quốc gia hà nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Nhằm Phát Triển Năng Lực Và Phẩm Chất Người Học Tại Trường Trung Học Cơ Sở Tứ Trưng, Huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG NHÀ TRƯỜNG THCS
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.2. Những vấn đề chung về hoạt động trải nghiệm
• 1.3. Hoạt động trải nghiệm
• 1.4. Mục tiêu giáo dục trải nghiệm cấp THCS
• 1.5. Năng lực và phẩm chất cần đạt cấp THCS
• 1.6. Phương thức tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.7. Tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.8. Những vấn đề về quản lý hoạt động trải nghiệm
• 1.9. Khái niệm quản lý, quản lý trường học
• 1.10. Quản lý hoạt động trải nghiệm
• 1.11. Quản lý các thành tố của hoạt động trải nghiệm
• 1.12. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.13. Tâm sinh lý học sinh. Nhận thức của đội ngũ giáo viên, lãnh đạo
• 1.14. Nhận thức của cộng đồng
• 1.15. Yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông quốc gia
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI TRƯỜNG THCS TỨ TRƯNG, HUYỆN VĨNH TƯỜNG, TỈNH VĨNH PHÚC
• 2.1. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2. Địa bàn nghiên cứu
• 2.3. Quy trình nghiên cứu
• 2.4. Thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.5. Thực trạng về nhận thức của CBQL, GV và HS về ý nghĩa của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho HS tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.6. Thực trạng đội ngũ tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.7. Thực trạng về việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.8. Thực trạng về cơ sở vật chất tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.9. Thực trạng chỉ đạo đối với công tác tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.10. Thực trạng về việc quản lý tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.11. Thực trạng nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.12. Thực trạng hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.13. Thực trạng về sự phù hợp các mặt của hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.14. Thực trạng việc kiểm tra tổ chức HĐTN tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.15. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho HS tại trường THCS Tứ Trưng
• 2.16. Đánh giá chung về tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường THCS Tứ Trưng
• 2.17. Kết quả đã đạt được
• 2.18. Những khó khăn khi thực hiện
• 2.19. Vấn đề tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT NGƯỜI HỌC TẠI TRƯỜNG THCS TỨ TRƯNG, HUYỆN VĨNH TƯỜNG, TỈNH VĨNH PHÚC
• 3.1. Định hướng và các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Định hướng đổi mới hoạt động trải nghiệm trong trường THCS
• 3.3. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp tổ chức
• 3.4. Các biện pháp tổ chức HĐTN tại trường THCS Tứ Trưng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.5. Bồi dưỡng nhận thức vai trò của HĐTN cho các lực lượng trong và ngoài nhà trường
• 3.6. Bồi dưỡng về xây dựng chương trình, nội dung trải nghiệm phù hợp thực tiễn
• 3.7. Bồi dưỡng kĩ năng xây dựng, tổ chức, triển khai HĐTN cho GV
• 3.8. Phát triển đa dạng các hình thức tổ chức HĐTN
• 3.9. Phối kết hợp các lực lượng giáo dục HĐTN
• 3.10. Bồi dưỡng về KT-ĐG hoạt động trải nghiệm
• 3.11. Tăng cường cơ sở vật chất đảm bảo HĐTN trong nhà trường
• 3.12. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất
• 3.13. Tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.14. Cách thức khảo sát
• 3.15. Kết quả khảo sát
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng

Tổ chức hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục hiện đại. Hoạt động này không chỉ giúp học sinh phát triển năng lực mà còn hình thành phẩm chất cần thiết cho cuộc sống. Theo Nghị quyết 29-NQ/TW, việc tổ chức hoạt động trải nghiệm là một trong những phương pháp giáo dục tích cực, giúp học sinh kết nối lý thuyết với thực tiễn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay, khi mà việc phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh được đặt lên hàng đầu.

1.1. Ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh phát triển các kỹ năng sống, khả năng tư duy phản biện và sự tự tin. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Vân Anh, hoạt động này còn giúp học sinh hình thành các giá trị sống và kỹ năng xã hội cần thiết cho tương lai.

1.2. Các loại hình hoạt động trải nghiệm tại trường

Tại trường THCS Tứ Trưng, các hoạt động trải nghiệm được tổ chức đa dạng, bao gồm tham quan, thực địa, và các hoạt động tình nguyện. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh học hỏi mà còn tạo cơ hội để các em thể hiện bản thân và phát triển kỹ năng giao tiếp.

II. Thách thức trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh

Mặc dù hoạt động trải nghiệm có nhiều lợi ích, nhưng việc tổ chức chúng cũng gặp không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và nguồn lực. Nhiều trường học chưa có đủ trang thiết bị và không gian để tổ chức các hoạt động này một cách hiệu quả. Hơn nữa, nhận thức của giáo viên và phụ huynh về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm cũng còn hạn chế.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất

Nhiều trường THCS, bao gồm cả Tứ Trưng, gặp khó khăn trong việc cung cấp cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động trải nghiệm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả của các hoạt động.

2.2. Nhận thức của giáo viên và phụ huynh

Sự thiếu hiểu biết về lợi ích của hoạt động trải nghiệm từ phía giáo viên và phụ huynh cũng là một rào cản lớn. Cần có các chương trình đào tạo và tuyên truyền để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động này.

III. Phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả tại trường THCS Tứ Trưng

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp linh hoạt và sáng tạo. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất quan trọng. Các giáo viên cần được bồi dưỡng về kỹ năng tổ chức và quản lý hoạt động trải nghiệm. Hơn nữa, việc phối hợp với các tổ chức bên ngoài cũng sẽ giúp nâng cao chất lượng hoạt động.

3.1. Bồi dưỡng kỹ năng cho giáo viên

Giáo viên cần được đào tạo về cách tổ chức và quản lý hoạt động trải nghiệm. Việc này không chỉ giúp họ tự tin hơn mà còn nâng cao chất lượng hoạt động cho học sinh.

3.2. Kết hợp với các tổ chức bên ngoài

Phối hợp với các tổ chức xã hội, doanh nghiệp sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt động thực tiễn, từ đó phát triển năng lực và phẩm chất của các em.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm

Nghiên cứu cho thấy hoạt động trải nghiệm có tác động tích cực đến sự phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh. Các em không chỉ học hỏi kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống, khả năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Kết quả khảo sát cho thấy, học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm có sự tiến bộ rõ rệt trong học tập và rèn luyện nhân cách.

4.1. Kết quả khảo sát về năng lực học sinh

Khảo sát cho thấy học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm có điểm số cao hơn trong các môn học so với những học sinh không tham gia. Điều này chứng tỏ rằng hoạt động trải nghiệm có ảnh hưởng tích cực đến kết quả học tập.

4.2. Phản hồi từ học sinh và phụ huynh

Phản hồi từ học sinh và phụ huynh cho thấy họ đánh giá cao các hoạt động trải nghiệm. Nhiều phụ huynh cho biết con họ trở nên tự tin và năng động hơn sau khi tham gia các hoạt động này.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm tại trường THCS Tứ Trưng cần được chú trọng hơn nữa trong tương lai. Cần có các chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước và các tổ chức giáo dục để nâng cao chất lượng hoạt động. Việc phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần vào sự phát triển toàn diện của giáo dục.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo giáo viên, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động trải nghiệm.

5.2. Tầm nhìn cho tương lai

Tương lai, hoạt động trải nghiệm sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong chương trình giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn diện và sẵn sàng cho những thách thức trong cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình giáo dục phổ thông mới đã xác định hoạt động trải nghiệm là một nội dung giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12 với thời lượng lên tới 105 tiết trong một năm học. Đây là bước chuyển mang tính bản lề nhằm thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW và Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, chuyển dịch trọng tâm từ truyền thụ kiến thức đơn thuần sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Tại Trường THCS Tứ Trưng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, trong giai đoạn năm học 2016-2017 đến năm học 2017-2018, nhà trường duy trì quy mô ổn định gồm 9 lớp với 21 giáo viên (đạt tỷ lệ chuẩn 2,3 giáo viên trên một lớp), trong khi số lượng học sinh tăng từ 348 lên 354 em (tương ứng mức tăng 1,7%, nâng sĩ số bình quân lên 39,3 học sinh trên một lớp).

Thực tiễn quản lý cho thấy, mặc dù hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được duy trì nhiều năm, song việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực sự theo định hướng đổi mới vẫn bộc lộ không ít rào cản. Các hoạt động thường mang tính hình thức, thiếu tính liên thông và chưa khai thác tối đa nguồn lực xã hội hóa tại địa phương. Nhằm giải quyết triệt để bài toán này, đề tài nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng công tác tổ chức, chỉ đạo và quản lý hoạt động trải nghiệm tại Trường THCS Tứ Trưng trong giai đoạn 2016 - 2018, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ qua việc thiết lập quy trình quản lý khoa học, nâng cao hiệu quả rèn luyện 10 năng lực cốt lõi và 5 phẩm chất chủ yếu cho 100% học sinh nhà trường, đồng thời cung cấp mô hình thực nghiệm chuẩn hóa cho hệ thống trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Vĩnh Tường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết học tập trải nghiệm của John Dewey với luận điểm kinh nghiệm có ý nghĩa giáo dục sâu sắc khi kết nối trực tiếp người học với đời sống thực tiễn. Nền tảng này kết hợp chặt chẽ với tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh về nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng thuyết quản lý hành chính của Henry Fayol với 5 chức năng cốt lõi bao gồm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh và kiểm soát trong bối cảnh quản trị trường học hiện đại.

Mô hình nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng:

• Hoạt động trải nghiệm: Là hoạt động giáo dục bắt buộc, dưới sự hướng dẫn của nhà sư phạm, học sinh được trực tiếp tham gia vào các hoạt động thực tiễn đa dạng trong và ngoài nhà trường để phát triển năng lực, phẩm chất.
• Quản lý hoạt động trải nghiệm: Sự tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến mọi thành tố của hoạt động nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục.
• Năng lực cốt lõi: Bao gồm 3 năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo) cùng 7 năng lực chuyên biệt (ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu tự nhiên và xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất).
• Phẩm chất chủ yếu: 5 phẩm chất nền tảng gồm yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm.

Cấu trúc chương trình hoạt động trải nghiệm được định hình qua 4 nội dung trọng tâm: hoạt động phát triển cá nhân, hoạt động lao động, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, hoạt động giáo dục hướng nghiệp; triển khai qua 4 hình thức: sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động theo chủ đề và hoạt động câu lạc bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ các phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Khảo sát toàn bộ 100% đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường gồm 2 cán bộ quản lý (100%) và 21 giáo viên (100%). Đồng thời, nghiên cứu chọn mẫu ngẫu nhiên đại diện 103 học sinh khối lớp 9 (năm học 2017-2018) nhằm thu thập góc nhìn đa chiều từ phía người học trực tiếp thụ hưởng chương trình.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng hệ thống phiếu điều tra gồm 12 câu hỏi chuyên sâu dành cho cán bộ quản lý, giáo viên và 4 câu hỏi định lượng dành cho học sinh. Bên cạnh đó, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu các chuyên gia quản lý giáo dục, quan sát sư phạm trực tiếp tại các tiết sinh hoạt trải nghiệm và tổ chức các buổi tọa đàm chuyên môn.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu được làm sạch, mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS kết hợp Excel. Các thuật toán thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm (%), tính điểm trung bình thứ bậc theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 = mức thấp nhất đến 5 = mức cao nhất) được áp dụng để lượng hóa các biến số thực trạng.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình khảo sát thực tế và thu thập số liệu diễn ra liên tục từ đầu năm học 2016-2017 đến tháng 6 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại Trường THCS Tứ Trưng đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, nhận thức về ý nghĩa của hoạt động trải nghiệm đạt mức rất cao. Điểm trung bình đánh giá chung của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh đạt mức 4,73 trên thang điểm 5. Cụ thể, tiêu chí hình thành các năng lực cho học sinh đạt điểm cao nhất với 4,86 điểm; tiêu chí hình thành 5 phẩm chất đạt 4,77 điểm; tiêu chí vận dụng kiến thức, kỹ năng vào đời sống đạt 4,69 điểm và tiêu chí tạo động cơ học tập, thay đổi bản thân đạt 4,60 điểm.

Thứ hai, lực lượng tham gia tổ chức hoạt động trải nghiệm còn mỏng và thiếu tính chuyên nghiệp. Điểm trung bình chung về mức độ tham gia của các lực lượng chỉ đạt 2,16/5 điểm (thuộc mức thỉnh thoảng tham gia). Đáng chú ý, 100% cán bộ, giáo viên (23/23 phiếu) khẳng định nhà trường hoàn toàn chưa có giáo viên chuyên trách tổ chức hoạt động trải nghiệm (đạt 1,00/5 điểm). Sự tham gia của các tổ chức kinh tế - xã hội tại địa phương xếp ở mức thấp nhất với 1,16/5 điểm (11/23 ý kiến đánh giá mức không bao giờ). Cha mẹ học sinh đạt 2,13/5 điểm và các đoàn thể xã hội đạt 2,17/5 điểm. Cán bộ quản lý giữ vai trò nòng cốt với 3,30/5 điểm nhưng chủ yếu dừng lại ở khâu chỉ đạo chung.

Thứ ba, công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên còn nhiều khoảng trống. Mức độ bồi dưỡng trung bình toàn diện chỉ đạt 2,13/5 điểm (mức được bồi dưỡng một chút). Trong đó, nội dung bồi dưỡng kỹ năng phối kết hợp các lực lượng giáo dục đạt điểm thấp nhất với 1,82/5 điểm (có tới 7/23 giáo viên chưa từng được bồi dưỡng); kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm đạt 2,08/5 điểm; kỹ năng đánh giá hiệu quả đạt 2,13/5 điểm; các kỹ năng xây dựng chương trình và cơ sở lý luận chỉ đạt mức 2,30/5 điểm.

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất và công tác kiểm tra, đánh giá chưa đáp ứng yêu cầu. Điểm đánh giá trang thiết bị hỗ trợ hoạt động đạt 3,00/5 điểm, tài liệu phục vụ đạt 2,60/5 điểm và nguồn kinh phí tổ chức đạt 2,63/5 điểm. Công tác chỉ đạo xây dựng kế hoạch đánh giá hiệu quả hoạt động trải nghiệm chỉ đạt 2,34/5 điểm, quy chế thi đua khen thưởng đạt 2,39/5 điểm và lập kế hoạch chi tiết đạt 2,43/5 điểm.

Thảo luận kết quả

Các kết quả khảo sát phản ánh một nghịch lý rõ rệt: Nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm đạt mức gần như tuyệt đối (4,73/5 điểm), nhưng năng lực thực thi và mức độ huy động nguồn lực thực tế lại ở mức rất thấp (từ 1,16 đến 2,16 điểm). Nguyên nhân chính xuất phát từ việc thiếu cơ chế phân bổ vị trí việc làm cho giáo viên chuyên trách, nguồn kinh phí sự nghiệp giáo dục còn hạn hẹp và các chương trình tập huấn từ cấp trên chưa đi sâu vào kỹ năng thực hành tổ chức.

Khi trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh và bảng phân phối tần suất Likert 5 mức độ, sự chênh lệch giữa nhận thức và điều kiện triển khai hiện lên vô cùng sắc nét. Biểu đồ chỉ ra rằng trong khi hơn 90% giáo viên và học sinh mong muốn tham gia các hoạt động ngoại khóa, thực địa thì có tới 65,2% giáo viên gặp khó khăn khi thiết kế giáo án trải nghiệm tích hợp. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Đỗ Ngọc Thống và Bùi Ngọc Diệp khi chỉ ra rằng các trường phổ thông tại Việt Nam vẫn đang loay hoay trong giai đoạn chuyển tiếp giữa hoạt động đoàn đội truyền thống sang chương trình hoạt động trải nghiệm phát triển phẩm chất, năng lực người học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng tại Trường THCS Tứ Trưng, hệ thống 7 giải pháp quản lý đồng bộ được đề xuất như sau:

1. Nâng cao nhận thức cho toàn thể lực lượng giáo dục: Tổ chức 2 đợt sinh hoạt chuyên đề mỗi năm học cho 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên và đại diện hội cha mẹ học sinh nhằm quán triệt mục tiêu 105 tiết trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới, hoàn thành trong tháng 9 hàng năm.
2. Xây dựng kế hoạch và chuẩn hóa nội dung chương trình: Ban Giám hiệu cùng các tổ chuyên môn thiết kế chương trình trải nghiệm tích hợp theo 4 nhóm nội dung lớn; đảm bảo 100% kế hoạch chi tiết của 9 khối lớp được phê duyệt trước khi khai giảng năm học mới.
3. Bồi dưỡng kỹ năng thiết kế và tổ chức cho đội ngũ giáo viên: Triển khai 4 khóa tập huấn thực hành nghiệp vụ trong năm học, nâng chỉ số kỹ năng tổ chức và đánh giá của 21 giáo viên từ mức 2,08 điểm lên đạt tối thiểu 4,00/5,00 điểm trong giai đoạn 2018 - 2020.
4. Đa dạng hóa hình thức tổ chức trải nghiệm: Định kỳ tổ chức tối thiểu 2 hoạt động trải nghiệm thực địa hoặc tham quan làng nghề truyền thống mỗi học kỳ; duy trì thường xuyên 3 câu lạc bộ học thuật và hướng nghiệp tận dụng tối đa nhà giáo dục thể chất mới được bàn giao.
5. Thiết lập mạng lưới phối hợp liên lực lượng: Ký kết quy chế phối hợp giáo dục giữa nhà trường với Đảng ủy, UBND thị trấn Tứ Trưng cùng ít nhất 3 doanh nghiệp, hợp tác xã sản xuất kinh doanh tại địa phương nhằm tạo không gian thực hành cho học sinh.
6. Đổi mới phương pháp kiểm tra và đánh giá kết quả: Chuyển dịch từ chấm điểm số sang đánh giá quá trình thông qua hồ sơ học tập (portfolio), phiếu tự đánh giá của học sinh và đánh giá đồng đẳng, thực hiện định kỳ theo từng chủ đề hoạt động.
7. Đầu tư cơ sở vật chất và đẩy mạnh xã hội hóa: Dành tối thiểu 10% đến 15% nguồn ngân sách chi thường xuyên kết hợp vận động tài trợ hợp pháp để trang bị thiết bị, tài liệu và tạo lập quỹ hỗ trợ hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Cán bộ quản lý trường THCS: Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng có thể ứng dụng trực tiếp quy trình 8 bước lập kế hoạch và khung 7 giải pháp quản lý để xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, phân công giáo viên và điều hành hiệu quả thời lượng 105 tiết trải nghiệm mỗi năm.
• Giáo viên bộ môn và Tổng phụ trách Đội: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp thiết kế giáo án trải nghiệm theo 4 hình thức (khám phá, tương tác, cống hiến, nghiên cứu) và bộ tiêu chí đánh giá năng lực học sinh.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu Quản lý giáo dục: Luận văn là tài liệu tham khảo mẫu mực về cấu trúc đề tài thực chứng, phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát, kỹ thuật xử lý số liệu SPSS thang Likert và phương pháp luận quản lý giáo dục cấp cơ sở.
• Cán bộ quản lý tại Phòng GD&ĐT và Sở GD&ĐT: Cung cấp bức tranh thực tiễn sinh động cùng các số liệu định lượng chuẩn xác từ cơ sở trường học nông thôn, hỗ trợ công tác xây dựng văn bản hướng dẫn và lập đề án bồi dưỡng giáo viên trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động trải nghiệm trong chương trình mới khác gì so với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trước đây? Hoạt động trải nghiệm là lĩnh vực giáo dục bắt buộc với thời lượng cố định 105 tiết/năm, được thiết kế theo chủ đề tích hợp liên môn nhằm hình thành 10 năng lực và 5 phẩm chất cốt lõi, thay vì chỉ là các hoạt động phong trào mang tính sự vụ, tự chọn như trước.

2. Làm thế nào để đánh giá năng lực học sinh trong hoạt động trải nghiệm mà không dùng điểm số? Việc đánh giá dựa trên quá trình quan sát hành vi, mức độ tham gia, sản phẩm thực hành và hồ sơ học tập. Giáo viên sử dụng các bản mô tả tiêu chí chất lượng (rubrics), kết hợp tự đánh giá và nhận xét định tính để động viên sự tiến bộ.

3. Nhà trường vùng nông thôn với kinh phí eo hẹp có thể tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả không? Hoàn toàn khả thi nếu nhà trường chủ động khai thác không gian tại chỗ như khuôn viên trường, nhà thể chất, di tích lịch sử và các cơ sở sản xuất tại địa phương, đồng thời đẩy mạnh phối hợp với cha mẹ học sinh để giảm thiểu chi phí di chuyển.

4. Cần làm gì để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho học sinh khi tham gia các hoạt động trải nghiệm ngoài nhà trường? Nhà trường bắt buộc phải lập phương án bảo đảm an ninh chi tiết, phân công giáo viên phụ trách theo nhóm học sinh tự quản nhỏ, phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh và ký hợp đồng bảo hiểm, phương tiện vận tải đủ tiêu chuẩn pháp lý.

5. Vai trò của gia đình và chính quyền địa phương được thể hiện như thế nào trong mô hình quản lý này? Chính quyền địa phương tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ mặt bằng và an ninh; cha mẹ học sinh đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ nguồn lực và trực tiếp tham gia giám sát, hỗ trợ hướng dẫn con em trong các hoạt động trải nghiệm thực tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cấp THCS theo định hướng phát triển 10 năng lực cốt lõi và 5 phẩm chất chủ yếu của người học.
• Đánh giá chính xác thực trạng tại Trường THCS Tứ Trưng (giai đoạn 2016-2018 với quy mô 9 lớp, 354 học sinh), chỉ ra khoảng cách lớn giữa nhận thức cao (4,73/5 điểm) và thực tiễn tổ chức còn nhiều hạn chế (2,16/5 điểm).
• Đề xuất hệ thống 7 biện pháp quản lý khả thi, đồng bộ từ khâu lập kế hoạch, bồi dưỡng đội ngũ, đa dạng hóa hình thức đến kiểm tra, đánh giá và xã hội hóa nguồn lực.
• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn phục vụ đắc lực cho lộ trình triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại các trường THCS trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.
• Lộ trình tiếp theo đòi hỏi nhà trường áp dụng thử nghiệm các giải pháp trong năm học 2018-2019, tiến hành sơ kết rút kinh nghiệm và nhân rộng mô hình trong giai đoạn 2019 - 2023.

Quý thầy cô và các nhà quản lý giáo dục hãy chủ động áp dụng các giải pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm ngay hôm nay để khai phóng tiềm năng và phát triển toàn diện nhân cách cho thế hệ học sinh tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG NHÀ TRƯỜNG THCS 1. Tổng quan các công trình nghi n cứu về tổ chức ho t động trải nghiệm Từ hơn 2000 năm trƣớc, Khổng Tử (551- 479TCN) đã nói: “Những gì tôi nghe tôi sẽ quên; những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ; những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu”. Ông tổ của nền giáo dục hiện đại là C. John trong tác phẩm Kinh nghiệm và Giáo dục đã đƣa ra quan điểm về vai trò của kinh nghiệm trong giáo dục và chỉ ra hạn chế của giáo dục nhà trƣờng “những kinh nghiệm có ý nghĩa giáo dục giúp nâng cao hiệu quả giáo dục bằng cách kết nối ngƣời học và những kiến thức đƣợc học với thực tiễn”[23].

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ ra phƣơng pháp để đào tạo những ngƣời tài đức “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trƣờng gắn liền với xã hội”[19]. Nghị quyết Hội nghị trung ƣơng 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ ra tầm quan trọng của tổ chức HĐTN cho HS là một phƣơng pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học. Xét về bản chất thì HĐTN là những hoạt động giáo dục nhằm hình thành và phát triển cho HS những năng lực, phẩm chất, tình cảm, giá trị sống và kĩ năng sống cần có của con ngƣời có khả năng thích ứng cao với xã hội hiện đại. Nội dung của HĐTN đƣợc thiết kế theo hƣớng tích nhiều lĩnh vực, môn học thành các chủ điểm mang tính chất mở.

Hình thức và phƣơng pháp tổ chức mềm dẻo, linh hoạt, đa dạng, phong phú, mở rộng về thời gian, không 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] gian, quy mô, đối tƣợng, …Thông qua nội dung mở và hình thức đa dạng đó, HS có nhiều cơ hội đƣợc trải nghiệm, phát huy tối đa năng lực và phẩm chất của các em. Dạy học theo hƣớng tổ chức các HĐTN cho HS là vấn đề đã đƣợc các nhà giáo dục, ngành giáo dục ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung quan tâm nghiên cứu từ bao nghìn năm trƣớc đây và cho đến hiện nay. Trong Dự thảo Chƣơng trình giáo dục phổ thông tổng thể Việt Nam sau 2015 đã đề cập đến 8 lĩnh vực học tập chủ chốt và hoạt động giáo dục với tên gọi HĐTN đƣợc nhận định là hoạt động mới với cả 3 cấp học cho thấy tầm quan trọng của HĐTN cũng nhận định hƣớng đổi mới mạnh mẽ hoạt động này ở trƣờng phổ thông trong giai đoạn tới. Từ các hoạt động tập thể, hoạt động GDNGLL, hoạt động ngoại khóa của chƣơng trình hiện hành, đƣợc thiết kế thành các chuyên đề tự chọn nhờ vận dụng những tri thức, kiến thức, kỹ năng đã học đƣợc từ nhà trƣờng và những kinh nghiệm của bản thân vào thực tiễn cuộc sống đƣợc phát triển với tên gọi là HĐTN.

Thông qua các hình thức và phƣơng pháp chủ yếu (tham quan, thực địa, câu lạc bộ, hoạt động xã hội/tình nguyện, diễn đàn, giao lƣu, hội thảo, trò chơi, cắm trại, thực hành lao động, …) giúp HS thấm nhuần những giá trị sống, xây dựng kỹ năng sống, hình thành niềm tin, giá trị đạo đức đồng thời phát triển những năng lực cần thiết trong cuộc sống, lao động và học tập. Những năm gần đây, ở Việt Nam đã có nhiều bài nghiên cứu khoa học về học tập trải nghiệm. Kỷ yếu hội thảo “Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho HS phổ thông và mô hình trƣờng phổ thông gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phƣơng” của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014) đã thu hút rất nhiều bài viết của các tác giả trong cả nƣớc. Đã có 19 bài của 21 tác giả gửi đến hội thảo, trong số đó có một số bài viết hay đề cập tới HĐTN [4].

Đinh Thị Kim Thoa, ĐHGD, ĐHQGHN đề cập đến sự khác biệt giữa học đi đôi với hành, học thông qua làm và học từ trải nghiệm thông qua tác phẩm “Hoạt động trải nghiệm - Góc nhìn từ lí thuyết và học từ trải 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệm”, “học từ trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhƣng khác ở chỗ là nó gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân”[31]. Ngƣời học phải trải nghiệm thì chúng ta mới có thể tác động vào nhận thức của ngƣời học để phát triển và hình thành năng lực (phẩm chất). Đỗ Ngọc Thống đã giới thiệu kinh nghiệm tổ chức HĐTN trong giáo dục phổ thông nƣớc Anh và Hàn Quốc đã đƣa vào chƣơng trình đào tạo từ sớm và đạt đƣợc những kết quả to lớn. Tác giả cho rằng “Lâu nay chƣơng trình giáo dục phổ thông Việt Nam đã có hoạt động giáo dục nhƣng chƣa đƣợc chú ý đúng mức; chƣa hiểu đúng vị trí, vai trò và tính chất của các hoạt động giáo dục; chƣa xây dựng đƣợc một chƣơng trình hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú và chi tiết với đầy đủ các thành tố của một chƣơng trình giáo dục; chƣa có hình thức đánh giá và sử dụng kết quả các hoạt động giáo dục một cách phù hợp”[35].

Lê Huy Hoàng quan niệm về HĐTN “là hoạt động mang tính xã hội, thực tiễn đến với môi trƣờng giáo dục trong nhà trƣờng” là nội dung cốt lõi của bài viết Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm trong chƣơng trình giáo dục phổ thông mới[21]. Trong bài viết “Hình thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong nhà trƣờng phổ thông” ThS. Bùi Ngọc Diệp cũng đƣa ra quan niệm về HĐTN trong nhà trƣờng phổ thông “các em đƣợc trải nghiệm, đƣợc bày tỏ quan điểm, ý tƣởng; đƣợc đánh giá và lựa chọn ý tƣởng hoạt động, đƣợc thể hiện, tự khẳng định bản thân, đƣợc tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhóm mình và của bạn bè, …”[12]. Ngày 07 tháng 3 năm 2014, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo "Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm khoa học kỹ thuật (KHKT) trong trƣờng trung học"[5].

Tại Hội thảo, các đại biểu đã cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm tổ chức hoạt động nghiên cứu KHKT và tổ chức cuộc thi KHKT dành cho HS trung học trong các lĩnh vực gắn liền với kiến thức và thực tiễn tiếp nhận trong quá trình học tập; tổ chức trải nghiệm nhằm vào vận dụng đổi mới nội dung, phƣơng pháp tổ chức, cách thức quản lí các hoạt động tập thể trong 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và ngoài giờ lên lớp. Hội thảo cũng giới thiệu các mô hình về tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm KHKT trong trƣờng phổ thông; đồng thời còn là dịp giao lƣu, chia sẻ kinh nghiệm giữa các trƣờng về công tác tổ chức hoạt động KHKT. Tài liệu tập huấn “Kĩ năng xây dựng và tổ chức các HĐTN trong trƣờng học” của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2015 đã hệ thống những nghiên cứu về HĐTN của các nhà giáo dục đầu ngành, bao gồm: PGS. Nguyễn Thúy Hồng; PGS.

Đinh Thị Kim Thoa; TS. Ngô Thị Thu Dung; ThS. Bùi Ngọc Diệp; ThS. Nguyễn Thị Thu Anh; … Những tài liệu đề cập những vấn đề chung của HĐTN nhƣ khái niệm HĐTN “là hoạt động GD, trong đó, dƣới sự hƣớng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân HS đƣợc tham gia trực tiếp vào các HĐ thực tiễn khác nhau của đời sống nhà trƣờng cũng nhƣ ngoài XH với tƣ cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng của cá nhân mình”, đặc điểm HĐTN “mang tính xã hội, địa phƣơng; linh hoạt về nội dung và hình thức; hƣớng đến các giá trị nhân văn; khai thác nguồn lực xã hội”; xác định mục tiêu, yêu cầu, xây dựng nội dung và cách thức tổ chức HĐTN trong trƣờng phổ thông; đặc biệt tài liệu nêu rõ “đánh giá kết quả HĐTN chủ yếu tập trung vào các năng lực tâm lí xã hội, các giá trị, niềm tin, tình cảm…”[6] với phƣơng pháp và công cụ cụ thể.

Tại Hội thảo HĐTN của HS phổ thông năm 2015 của Bộ giáo dục và Đào tạo, một số nghiên cứu và bài viết của một số nhà khoa học giáo dục Việt Nam đã đƣợc tập trung thảo luận về cơ sở lí luận, thực tiễn triển khai hoạt động giáo dục trải nghiệm ở một số quốc gia có nền giáo dục phát triển và một số gợi ý áp dụng vào giáo dục phổ thông ở Việt Nam. Các nhà giáo dục học ở Việt Nam đã tiếp thu chọn lọc kết quả nghiên cứu về xây dựng cộng đồng học tập trong nhà trƣờng của các tác giả trên thế giới trong việc xây dựng chƣơng trình giáo dục phổ thông tổng thể ở Việt Nam. Trong Dự thảo đề án đổi mới chƣơng trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014) đã xác định 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mục tiêu “biên soạn bộ sách giáo khoa sau năm 2015 đáp ứng yêu cầu tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân; phát hiện và bồi dƣỡng năng khiếu; nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện; chú trọng giáo dục lí tƣởng, truyền thống, đạo đức, lối sống,ngoại ngữ, tin học, năng lực và kĩ năng thực hành hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; phát triển năng lực, tự học, .”[2]; đồng thời dự thảo cũng nêu rõ nội dung đổi mới phƣơng pháp và hình thức tổ chức giáo dục nhằm phát triển năng lực và phẩm chất của ngƣời HS là “chuyển từ học tập trên lớp là chủ yếu sang đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, chú ý các hoạt động xã hội và nghiên cứu khoa học; cân đối các hoạt động dạy học và tổ chức các HĐTN, giữa hoạt động tập thể, nhóm nhỏ và cá nhân; giữa dạy học bắt buộc và dạy học tự chọn, … để vừa phát triển năng lực cá nhân vừa đảm bảo phát triển năng lực chung cho học sinh.”[2] Trong chƣơng trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2017) đã xác định rõ chƣơng trình các môn học, hoạt động giáo dục trong chƣơng trình giáo dục phổ thông mới. Trong đó tên gọi HĐTNST đƣợc gọi tên chính thức là HĐTN và nêu rõ “Hoạt động trải nghiệm là hoạt động bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12.

Ở tiểu học, hoạt động này đƣợc gọi là HĐTN; ở thung học cơ sở và trung học phổ thông đƣợc gọi là HĐTN, hƣớng nghiệp”[3].