Tìm Hiểu Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp

Chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp là một phần quan trọng trong giáo dục phổ thông tại Việt… 51 trang · Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội · 2019.

• Tác giả: Đinh Thị Kim Thoa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Đề tài: Khám Phá Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp
• Loại tài liệu: tài liệu
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG
• 1.2. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH
• 1.3. MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH
• 1.4. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC
• 1.5. NỘI DUNG GIÁO DỤC
• 1.6. PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC. THIẾT BỊ DẠY HỌC
• 2. PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
• 2.1. SINH HOẠT DƯỚI CỜ
• 2.2. SINH HOẠT LỚP
• 2.3. HOẠT ĐỘNG ĐỊNH KÌ - ĐI THĂM QUAN
• 2.4. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN
• 2.5. HOẠT ĐỘNG CÂU LẠC BỘ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám Phá Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp

Chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp là một phần quan trọng trong giáo dục phổ thông tại Việt Nam. Chương trình này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng mà còn định hướng nghề nghiệp cho tương lai. Hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho học sinh khám phá bản thân, phát triển các phẩm chất và năng lực cần thiết để thích ứng với cuộc sống. Đặc biệt, chương trình này được thiết kế để phù hợp với từng độ tuổi và nhu cầu của học sinh.

1.1. Tổng Quan Về Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm

Chương trình Hoạt động trải nghiệm được xây dựng dựa trên lý thuyết hoạt động và lý thuyết trải nghiệm. Nội dung chương trình bao gồm các hoạt động khám phá bản thân, phát triển quan hệ xã hội và tìm hiểu nghề nghiệp. Mục tiêu chính là giúp học sinh phát triển toàn diện và định hướng nghề nghiệp phù hợp.

1.2. Vai Trò Của Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Giáo Dục

Hoạt động trải nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu của học sinh. Thông qua các hoạt động này, học sinh có cơ hội thực hành, trải nghiệm thực tế và phát triển kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm

Mặc dù chương trình Hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong quá trình triển khai. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự không đồng nhất trong cách tổ chức và đánh giá kết quả là những khó khăn cần được giải quyết. Để chương trình đạt hiệu quả cao, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.

2.1. Những Thách Thức Trong Việc Triển Khai Chương Trình

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu hụt nguồn lực và thiết bị dạy học. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động trải nghiệm và khả năng tiếp cận của học sinh. Ngoài ra, sự không đồng nhất trong cách tổ chức hoạt động cũng gây khó khăn cho việc đánh giá kết quả.

2.2. Giải Pháp Để Khắc Phục Những Thách Thức

Để khắc phục những thách thức này, cần có sự đầu tư từ phía nhà nước và các tổ chức giáo dục. Việc đào tạo giáo viên và nâng cao nhận thức của phụ huynh cũng rất quan trọng để đảm bảo chương trình hoạt động hiệu quả.

III. Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Hiệu Quả

Để tổ chức các hoạt động trải nghiệm hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực. Các hoạt động nên được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn.

3.1. Các Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động

Các phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm bao gồm học tập qua dự án, học tập hợp tác và học tập dựa trên vấn đề. Những phương pháp này khuyến khích học sinh tham gia tích cực và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

3.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Phương Pháp Tích Cực

Việc áp dụng các phương pháp tích cực không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng mềm mà còn tạo ra môi trường học tập thân thiện và sáng tạo. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với việc học và có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm

Chương trình Hoạt động trải nghiệm đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều trường học và mang lại những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ phát triển kỹ năng mà còn có cơ hội tìm hiểu về các ngành nghề tiềm năng. Những hoạt động này giúp học sinh tự tin hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Ứng Dụng Chương Trình

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm có khả năng tự đánh giá và định hướng nghề nghiệp tốt hơn. Họ cũng phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

4.2. Các Ngành Nghề Tiềm Năng Qua Hoạt Động Trải Nghiệm

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh có cơ hội tìm hiểu về nhiều ngành nghề khác nhau. Điều này giúp họ có cái nhìn rõ hơn về thị trường lao động và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích và năng lực của bản thân.

V. Kết Luận Về Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm và Hướng Nghiệp

Chương trình Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp là một phần không thể thiếu trong giáo dục hiện đại. Nó không chỉ giúp học sinh phát triển toàn diện mà còn định hướng nghề nghiệp cho tương lai. Để chương trình đạt hiệu quả cao, cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ nhiều phía.

5.1. Tương Lai Của Chương Trình Hoạt Động Trải Nghiệm

Trong tương lai, chương trình Hoạt động trải nghiệm cần được mở rộng và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của học sinh. Việc tích hợp công nghệ vào hoạt động trải nghiệm cũng là một xu hướng cần được chú trọng.

5.2. Đề Xuất Để Nâng Cao Chất Lượng Chương Trình

Để nâng cao chất lượng chương trình, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về nghề nghiệp cũng sẽ giúp học sinh có thêm thông tin và định hướng rõ ràng hơn.

Nội dung chính

Phân loại tài liệu học thuật

{
  "document_type": "textbook",
  "confidence": 0.95,
  "reasoning": "Tài liệu được biên soạn bởi nhóm tác giả do PGS.TS. Đinh Thị Kim Thoa chủ biên, trực thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (2019). Cấu trúc văn bản thể hiện tính chất giáo trình và tài liệu đào tạo/bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm chuyên sâu, bao gồm hệ thống mục tiêu, yêu cầu cần đạt, ma trận nội dung, phương pháp tổ chức và quy trình đánh giá Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018."
}

---

Tài liệu tìm hiểu Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Chương trình GDPT 2018)

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu "Tài liệu tìm hiểu Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018)" do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội ấn hành năm 2019. Công trình được biên soạn bởi nhóm tác giả chuyên môn gồm: Đinh Thị Kim Thoa (Chủ biên), Nguyễn Thị Bích Liên, Vũ Phương Liên, Lại Thị Yến Ngọc và Trần Thị Quỳnh Trang. Trong hệ thống đào tạo đại học và sau đại học khối ngành Sư phạm, tài liệu giữ vị trí cơ sở nền tảng, trang bị năng lực phát triển và thực thi chương trình giáo dục trải nghiệm cho sinh viên sư phạm, học viên cao học và cán bộ quản lý giáo dục.

Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu là cung cấp hệ thống cơ sở lý luận, mục tiêu, yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực, cũng như phương pháp tổ chức và cơ chế đánh giá hoạt động trải nghiệm từ lớp 1 đến lớp 12. Tài liệu tiếp cận vấn đề từ góc độ khoa học giáo dục thực hành, kết hợp giữa lý thuyết hoạt động, lý thuyết học qua trải nghiệm và thực tiễn nhà trường Việt Nam.

Cấu trúc tài liệu được thiết kế thành hai phần logic:

1. Phần 1: Một số vấn đề chung về Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp: Làm rõ vị trí, quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, ma trận nội dung, phương pháp, đánh giá và thiết bị dạy học.
2. Phần 2: Hướng dẫn tổ chức các loại hình hoạt động trải nghiệm: Hướng dẫn quy trình thực hành chi tiết cho 5 loại hình hoạt động cụ thể (Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Đi tham quan, Trải nghiệm thường xuyên, Hoạt động Câu lạc bộ).

Điểm đặc thù của tài liệu nằm ở việc chuyển hóa trực tiếp Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể và chương trình môn học ban hành ngày 26/12/2018 thành các hướng dẫn sư phạm tường minh, có tính khả thi trong thực tiễn giảng dạy.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Tài liệu triển khai hệ thống nội dung học thuật qua hai phần trọng tâm với cấu trúc phân tầng:

• Vị trí và đặc điểm hoạt động giáo dục: Xác định tên gọi phân hóa theo cấp học gồm Hoạt động trải nghiệm (cấp Tiểu học) và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông). Đây là hoạt động giáo dục bắt buộc xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12, phân bổ theo giai đoạn giáo dục cơ bản và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp.
• Quan điểm xây dựng chương trình: Phân tích ba trụ cột quan điểm: (1) Xây dựng trên lý thuyết hoạt động, lý thuyết trải nghiệm và thực tiễn Việt Nam; (2) Bảo đảm tính chỉnh thể, đồng tâm và tuyến tính liên tục qua các cấp học; (3) Bảo đảm tính mở, linh hoạt cho phép tích hợp chương trình nhà trường và địa phương.
• Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực: Cụ thể hóa các chỉ số hành vi cho 5 phẩm chất chủ yếu (Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm) và 3 năng lực chung (Tự chủ, Giao tiếp và hợp tác, Giải quyết vấn đề và sáng tạo).
• Bảng chuẩn năng lực đặc thù: Xây dựng bảng ma trận yêu cầu cần đạt theo từng cấp học đối với 3 nhóm năng lực đặc thù:
  • Năng lực thích ứng với cuộc sống: Hiểu biết về bản thân và môi trường sống; Kỹ năng điều chỉnh bản thân và đáp ứng với sự thay đổi.
  • Năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động: Kỹ năng lập kế hoạch; Kỹ năng thực hiện kế hoạch và điều chỉnh hoạt động; Kỹ năng đánh giá hoạt động.
  • Năng lực định hướng nghề nghiệp: Hiểu biết về nghề nghiệp; Hiểu biết và rèn luyện phẩm chất, năng lực liên quan đến nghề nghiệp; Kỹ năng ra quyết định và lập kế hoạch học tập theo định hướng nghề nghiệp.
• Hệ thống 4 mạch nội dung hoạt động:
  1. Hoạt động hướng vào bản thân: Khám phá bản thân và rèn luyện bản thân.
  2. Hoạt động hướng đến xã hội: Chăm sóc gia đình, xây dựng nhà trường, xây dựng cộng đồng.
  3. Hoạt động hướng đến tự nhiên: Tìm hiểu, bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và bảo vệ môi trường.
  4. Hoạt động hướng nghiệp: Tìm hiểu nghề nghiệp, rèn luyện phẩm chất/năng lực nghề nghiệp, lựa chọn hướng nghề và lập kế hoạch học tập.
• Quy trình tổ chức 5 loại hình hoạt động: Hướng dẫn kỹ thuật thiết kế giáo án và triển khai thực địa cho: Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động định kỳ - tham quan thực địa, Hoạt động trải nghiệm thường xuyên (5 bước), và Hoạt động câu lạc bộ.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               HỆ THỐNG MẠCH NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM                        |
+-----------------------------------------+-----------------------------------------+
| 1. Hướng vào bản thân                   | 2. Hướng đến xã hội                     |
| - Khám phá hình ảnh, khả năng           | - Chăm sóc gia đình & các quan hệ       |
| - Rèn nếp sống, tính tự phục vụ         | - Xây dựng truyền thống nhà trường      |
| - Rèn kỹ năng thích ứng cuộc sống       | - Hoạt động xã hội, phục vụ cộng đồng   |
+-----------------------------------------+-----------------------------------------+
| 3. Hướng đến tự nhiên                   | 4. Hướng nghiệp                         |
| - Tìm hiểu, bảo tồn cảnh quan           | - Khảo sát thị trường lao động, nghề    |
| - Khảo sát thực trạng môi trường        | - Tự đánh giá độ phù hợp nghề nghiệp    |
| - Tham gia các dự án bảo vệ môi trường  | - Lập kế hoạch học tập hướng nghiệp     |
+-----------------------------------------+-----------------------------------------+

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu vận dụng hệ thống lý luận tâm lý học và giáo dục học hiện đại làm điểm tựa khoa học:

• Tâm lý học hoạt động của L. S. Vygotsky: Ứng dụng lý thuyết về "vùng phát triển gần" (Zone of Proximal Development), bối cảnh văn hóa - xã hội và các thời kỳ nhạy cảm trong việc thiết kế hoạt động tương tác nhóm.
• Lý thuyết học trải nghiệm của David Kolb: Quy trình hóa quá trình học tập qua chu trình trải nghiệm cụ thể, quan sát phản tư, khái quát hóa khái niệm và thử nghiệm tích cực.
• Tâm lý học nhận thức của Jean Piaget: Căn cứ xác định các giai đoạn phát triển nhận thức của học sinh theo từng độ tuổi từ tiểu học đến trung học phổ thông.
• Tâm lý học nhân văn của Abraham Maslow: Cơ sở xác lập môi trường học tập tôn trọng nhu cầu tự thể hiện, an toàn tâm lý và giá trị cá nhân.

Kỹ năng phát triển

Tài liệu phát triển hệ thống năng lực chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ sư phạm cho người học:

• Kỹ năng thiết kế kế hoạch dạy học: Khả năng xây dựng kế hoạch giáo dục theo ma trận mục tiêu, lựa chọn chủ đề tích hợp liên môn và giáo dục địa phương.
• Kỹ năng điều phối và tổ chức phương pháp: Kỹ thuật triển khai thảo luận nhóm, sắm vai, xử lý tình huống, sân khấu hóa, điều hành diễn đàn và tổ chức dự án nghiên cứu.
• Kỹ năng xây dựng công cụ đánh giá: Năng lực biên soạn phiếu tự đánh giá, phiếu đánh giá đồng đẳng, bảng kiểm quan sát hành vi và thang đo xếp loại kết quả học tập.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm

Tài liệu định hướng phương pháp giảng dạy lấy hoạt động của người học làm trung tâm. Người dạy chuyển đổi vai trò từ truyền thụ kiến thức sang định hướng, thiết kế, hỗ trợ và giám sát. Nguyên tắc sư phạm cốt lõi là tạo môi trường để học sinh huy động vốn kinh nghiệm sẵn có, thể nghiệm cảm xúc tích cực và chuyển hóa trải nghiệm thành tri thức, kỹ năng mới.

Bốn nhóm hình thức tổ chức giáo dục

1. Nhóm hình thức có tính khám phá: Tham quan, cắm trại, đi thực địa, du lịch qua màn ảnh nhỏ, bài tập quan sát phát hiện hiện tượng tự nhiên và xã hội.
2. Nhóm hình thức có tính thể nghiệm, tương tác: Thảo luận nhóm, diễn đàn, tọa đàm, đóng kịch, giao lưu, hội thi, hội thảo chuyên đề, trò chơi mô phỏng.
3. Nhóm hình thức có tính cống hiến: Hoạt động tình nguyện, thiện nguyện nhân đạo, lao động công ích, chiến dịch tuyên truyền vì cộng đồng.
4. Nhóm hình thức có tính nghiên cứu: Khảo sát, điều tra thực địa, triển khai dự án nghiên cứu khoa học kỹ thuật, làm sản phẩm sáng tạo công nghệ và nghệ thuật.

           MÔ HÌNH 5 BƯỚC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Bước 1: Khám phá                                                            |
| -> Khảo sát mức độ nhận thức, kinh nghiệm ban đầu; tạo tâm thế cởi mở       |
+-----------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Bước 2: Chiêm nghiệm - Kết nối kinh nghiệm                                  |
| -> Phản tư, phân tích nguyên nhân/hậu quả, rút ra bài học nhận thức và giá trị|
+-----------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Bước 3: Rèn luyện kỹ năng                                                   |
| -> Làm mẫu, mô phỏng trực quan, học sinh thực hành theo quy trình chuẩn     |
+-----------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Bước 4: Vận dụng / Mở rộng                                                  |
| -> Giải quyết tình huống thực tế mới, phối hợp cùng gia đình và cộng đồng   |
+-----------------------------------------------------------------------------+
                                      |
                                      v
+-----------------------------------------------------------------------------+
| Bước 5: Đánh giá                                                            |
| -> Đối chiếu mục tiêu, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng và nhận xét định hướng|
+-----------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp đánh giá kết quả

Đánh giá trong tài liệu được xác lập dựa trên sự kết hợp giữa dữ liệu định tính và định lượng:

• Cứ liệu đánh giá: Kết hợp thông tin định tính (quan sát hành vi, thái độ, ghi chép phản tư) và định lượng (thời lượng tham gia, số lượng sản phẩm lưu trữ trong hồ sơ hoạt động).
• Bốn chủ thể tham gia đánh giá:
  • Tự đánh giá: Học sinh tự phản tỉnh và nhận diện sự tiến bộ.
  • Đánh giá đồng đẳng: Thành viên trong nhóm nhận xét chéo về mức độ đóng góp.
  • Đánh giá của phụ huynh và cộng đồng: Cung cấp thông tin thực tế về hành vi của học sinh tại gia đình và khu dân cư.
  • Đánh giá của giáo viên: Tổng hợp, xử lý thông tin từ quan sát, bài kiểm tra, sản phẩm dự án.
• Quy chuẩn xếp loại:
  • Cấp Tiểu học: Đánh giá định kỳ theo 3 mức: Tốt (biểu hiện rõ và thường xuyên), Đạt (biểu hiện nhưng chưa thường xuyên), Cần cố gắng (chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu).
  • Cấp Trung học: Xếp loại theo các mức chữ A+ (10 điểm), A (8–9 điểm), B (6–7 điểm), C (5 điểm), D (dưới 5 điểm); kết quả được ghi nhận vào hồ sơ học tập tương đương một môn học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Chuyển đổi căn bản so với chương trình cũ: Khác với hoạt động ngoài giờ lên lớp trong chương trình 2006 (vốn chỉ đóng vai trò hỗ trợ phong trào), Hoạt động trải nghiệm trong Chương trình GDPT 2018 là nội dung giáo dục bắt buộc có chuẩn đầu ra rõ ràng, có phân bổ thời lượng chính khóa và được đánh giá bằng điểm số/mức xếp loại chính thức.
• Tích hợp kinh nghiệm giáo dục quốc tế:
  • Hàn Quốc: Tiếp thu mô hình phân chia 4 nhóm hoạt động trải nghiệm sáng tạo (hoạt động tự chủ, câu lạc bộ, tình nguyện, định hướng).
  • Hà Lan: Học tập cơ chế xây dựng dự án và tạo lập hồ sơ nghề nghiệp trực tuyến cho học sinh.
  • Singapore: Vận dụng mô hình phối hợp giữa nhà trường với Hội đồng nghệ thuật quốc gia trong giáo dục trải nghiệm thẩm mỹ.
  • Anh, Đức, Nhật Bản: Tiếp thu phương pháp giáo dục kỹ năng thích ứng xã hội, tư duy phản biện độc lập và giải quyết vấn đề dựa trên tình huống thực tế.
• Khung chương trình mở và phân hóa: Cho phép giáo viên và nhà trường chủ động biên soạn kế hoạch giảng dạy dựa trên điều kiện cơ sở vật chất, đặc điểm vùng miền và văn hóa địa phương mà không bị rập khuôn vào một bộ tài liệu duy nhất.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Dành cho người học thuộc các ngành Sư phạm Tiểu học, Sư phạm Khoa học Xã hội, Sư phạm Khoa học Tự nhiên, Tâm lý học Giáo dục và Quản lý Giáo dục tại các trường đại học sư phạm.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng: Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm, Giáo dục học đại cương, Lý luận dạy học và Quản lý nhà trường.
• Giảng viên sư phạm: Sử dụng làm đề cương chi tiết và tài liệu học tập chính thức cho học phần Phương pháp tổ chức Hoạt động trải nghiệm.
• Giáo viên và cán bộ quản lý trường phổ thông: Dùng làm tài liệu bồi dưỡng chuẩn chức danh nghề nghiệp, căn cứ xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường và thiết kế bài giảng sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tài liệu này phù hợp với đối tượng nào trong hệ thống đào tạo?

Tài liệu phục vụ trực tiếp sinh viên sư phạm, học viên cao học các chuyên ngành giáo dục học, giảng viên phụ trách học phần phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, cùng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, cán bộ Đoàn - Đội tại các cơ sở giáo dục phổ thông.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu tài liệu?

Người học cần có kiến thức cơ bản về Tâm lý học phát triển, Giáo dục học, Lý luận dạy học đại cương và nắm vững các văn bản chỉ đạo đổi mới giáo dục phổ thông (như Nghị quyết 29-NQ/TW, Nghị quyết 88/2014/QH13 và Chương trình GDPT tổng thể 2018).

3. Điểm khác biệt căn bản giữa hoạt động trải nghiệm theo tài liệu này so với Hoạt động ngoài giờ lên lớp 2006 là gì?

Hoạt động trải nghiệm trong Chương trình 2018 là nội dung giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12, có chuẩn đầu ra về phẩm chất - năng lực được lượng hóa, có ma trận nội dung 4 mạch thống nhất và được ghi nhận kết quả đánh giá vào học bạ như một môn học độc lập.

4. Quy trình 5 bước tổ chức hoạt động trải nghiệm thường xuyên được triển khai theo thứ tự nào?

Quy trình gồm 5 bước tuần tự:

1. Khám phá (tạo tâm thế, đo mức nhận thức ban đầu);
2. Chiêm nghiệm, kết nối kinh nghiệm (phản tư, rút ra bài học);
3. Rèn luyện kỹ năng (thực hành theo quy trình chuẩn);
4. Vận dụng/mở rộng (giải quyết tình huống thực tế);
5. Đánh giá (đo lường mức độ tiến bộ theo mục tiêu).

5. Những cơ sở lý thuyết khoa học nào làm nền tảng cho tài liệu?

Tài liệu dựa trên 4 trụ cột lý thuyết tâm lý - giáo dục học: Tâm lý học hoạt động của L. S. Vygotsky, Lý thuyết học qua trải nghiệm của David Kolb, Tâm lý học nhận thức của Jean Piaget và Tâm lý học nhân văn của Abraham Maslow.

---

Kết luận

Tài liệu cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh và hệ thống phương pháp thực thi cụ thể cho Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo chuẩn Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Lộ trình nghiên cứu được khuyến nghị:

1. Nắm vững hệ thống mục tiêu, 5 phẩm chất, 3 năng lực chung và 3 năng lực đặc thù tại Phần 1.
2. Nghiên cứu ma trận 4 mạch nội dung và đối chiếu với yêu cầu cần đạt của từng khối lớp.
3. Thực hành thiết kế kế hoạch bài dạy theo quy trình 5 bước và áp dụng các kỹ thuật tổ chức, đánh giá chi tiết tại Phần 2.

Để mở rộng nghiên cứu, người học có thể tham khảo các công trình chuyên khảo của PGS.TS. Đinh Thị Kim Thoa (Kĩ năng xây dựng và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong trường tiểu học, NXB ĐHSP, 2015; Phương pháp tổ chức Hoạt động trải nghiệm trong trường tiểu học, NXBGD, 2017) và các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI TÀI LIỆU TÌM HIỂU CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP (Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018) HÀ NỘI, 2019 0 Người biên soạn: 1. Đinh Thị Kim Thoa (Chủ biên) 2. Nguyễn Thị Bích Liên 3. Vũ Phương Liên 4.

Lại Thị Yến Ngọc 5. Trần Thị Quỳnh Trang 1 MỤC LỤC PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP. ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH.

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC. NỘI DUNG GIÁO DỤC. PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC.

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC. THIẾT BỊ DẠY HỌC. 32 PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC LOẠI HÌNH HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM. SINH HOẠT DƯỚI CỜ.

SINH HOẠT LỚP. HOẠT ĐỘNG ĐỊNH KÌ - ĐI THĂM QUAN. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THƯỜNG XUYÊN. HOẠT ĐỘNG CÂU LẠC BỘ.

45 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 48 2 PHẦN 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP I. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA HOẠT ĐỘNG 1. Vị trí và tên gọi trong chương trình GDPT Hoạt động giáo dục trong nhà trường trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 có tên gọi Hoạt động trải nghiệm đối với cấp tiểu học và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp đối với cấp trung học.

Đây là hoạt động bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12 và cùng với các môn học hoạt động góp phần đạt được mục tiêu chung của chương trình giáo dục. Vai trò và tính chất nổi bật của hoạt động giáo dục trong giai đoạn giáo dục cơ bản và giáo dục định hướng nghề nghiệp 2. Giai đoạn giáo dục cơ bản Ở cấp tiểu học, nội dung Hoạt động trải nghiệm tập trung vào các hoạt động khám phá bản thân, hoạt động rèn luyện bản thân, hoạt động phát triển quan hệ với bạn bè, thầy cô và người thân trong gia đình. Các hoạt động xã hội và tìm hiểu một số nghề nghiệp gần gũi với học sinh cũng được tổ chức thực hiện với nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi.

Ở cấp trung học cơ sở, nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tập trung hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp; đồng thời hoạt động hướng vào bản thân vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và năng lực của học sinh. Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp Ngoài các hoạt động hướng đến cá nhân, xã hội, tự nhiên, nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp trung học phổ thông tập trung hơn vào hoạt động giáo dục hướng nghiệp nhằm phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp. Thông qua các hoạt động hướng nghiệp, học sinh được đánh giá và tự đánh giá về năng lực, sở trường, hứng thú liên quan đến nghề nghiệp, làm cơ sở để tự chọn cho mình ngành nghề phù hợp và rèn luyện phẩm chất và năng lực để thích ứng với nghề nghiệp tương lai. Đặc điểm của hoạt động Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện.

Hoạt động tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi. Thông qua hoạt động này, những kinh nghiệm đã trải qua chuyển hoá thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai. Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù cho học sinh; nội dung hoạt động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân học sinh với bản thân, với xã hội, với tự nhiên và với nghề nghiệp. Quan hệ với môn học khác Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp sử dụng kiến thức, kĩ năng của các môn học và lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng.

Tuy nhiên hoạt động này được thiết kế theo chức năng, nhiệm vụ của chính mình, đáp ứng mục tiêu của hoạt động đề ra và cùng với các môn học, góp phần đạt mục tiêu chung của chương trình tổng thể. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH Chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp quán triệt quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, kế hoạch giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục, điều kiện thực hiện và phát triển chương trình giáo dục phổ thông nêu tại Chương trình tổng 4 thể, đồng thời nhấn mạnh các quan điểm sau: 1. Chương trình dựa trên lí thuyết hoạt động, lí thuyết trải nghiệm và thực tiễn Việt Nam Chương trình được xây dựng dựa trên các lý thuyết cơ bản trong khoa học giáo dục: Lí thuyết hoạt động, lí thuyết học trải nghiệm làm cơ sở để thiết kế các phạm vi, chủ đề và phương thức hoạt động cũng như đánh giá kết quả hoạt động… Làm thế nào để phát triển hài hoà, toàn diện và tác động được đến sự toàn vẹn nhân cách học sinh, chương trình phải dựa trên các lí thuyết về nhân cách, tâm lí học nhân văn, tâm lí học cấu trúc… Ngoài ra, chương trình dựa trên kinh nghiệm quốc tế trong phát triển chương trình; giá trị văn hoá dân tộc và thời đại; đặc biệt kế thừa các ưu điểm của chương trình hoạt động giáo dục trước đây. Chương trình đảm bảo tính chỉnh thể và nhất quán Chương trình bảo đảm tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục qua các lớp, các cấp học.

Chương trình được thiết kế theo hướng vừa đồng tâm, vừa tuyến tính, xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 với các mạch nội dung hoạt động thống nhất: Hoạt động hướng vào bản thân, Hoạt động hướng đến xã hội, Hoạt động hướng đến tự nhiên và Hoạt động hướng nghiệp. Bên cạnh đó, chương trình của các lớp sau mang tính kế thừa của các lớp trước, cấp học trước, đồng thời cập nhật chủ đề mới có tính thời sự phù hợp với từng độ tuổi, góp phần tạo nên tính chỉnh thể của chương trình. Chương trình bảo đảm tính mở, linh hoạt Chương trình chỉ đưa ra những định hướng về nội dung và các yêu cầu cần đạt về năng lực và phẩm chất thông qua việc thực hiện từng mạch nội dung hoạt động. Các cơ sở giáo dục và giáo viên hoàn toàn có thể chủ động xây dựng nội dung chi tiết, kế hoạch hoạt động, phương thức, không gian, thời gian hoạt động phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện của nhà trường, của đội ngũ, của học sinh trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu giáo dục và các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực đối với mỗi lớp học, cấp học.

Chương trình nhà trường, chương trình địa phương liên quan đều có thể tích hợp, lồng ghép trong Hoạt động trải nghiệm và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG TRÌNH 1. Căn cứ xác định mục tiêu chương trình Mục tiêu của chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được xác định dựa trên mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông tổng thể; dựa trên chức năng, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục trong nhà trường; dựa trên nhu cầu thực tiễn về phát triển toàn diện nhân cách học sinh đáp ứng với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước cũng như hội nhập thế giới. Mục tiêu cụ thể của chương trình Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể.

Ở tiểu học, Hoạt động trải nghiệm hình thành cho học sinh thói quen tích cực trong cuộc sống hằng ngày, chăm chỉ lao động; thực hiện trách nhiệm của người học sinh ở nhà, ở trường và địa phương; biết tự đánh giá và tự điều chỉnh bản thân; hình thành những hành vi giao tiếp, ứng xử có văn hoá; có ý thức hợp tác nhóm và hình thành được năng lực giải quyết vấn đề. Ở trung học cơ sở, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản. Ở trung học phổ thông, Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành ở cấp tiểu học và cấp 6 trung học cơ sở. Kết thúc giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, học sinh có khả năng thích ứng với các điều kiện sống, học tập và làm việc khác nhau; thích ứng với những thay đổi của xã hội hiện đại; có khả năng tổ chức cuộc sống, công việc và quản lí bản thân; có khả năng phát triển hứng thú nghề nghiệp và ra quyết định lựa chọn được nghề nghiệp tương lai; xây dựng được kế hoạch rèn luyện đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và trở thành người công dân có ích.

YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC 1.