Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Chương Mặt Nón, Mặt Trụ, Mặt Cầu Cho Học Sinh Lớp 12

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học hình học cho học sinh lớp 12, nâng cao hiệu quả học tập.

• Tác giả: Nguyễn Minh Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Đỗ Long
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán học
• Đề tài: Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu cho học sinh lớp 12
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu đề tài
• 0.3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết khoa học
• 0.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.7. Phạm vi nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Những đóng góp của đề tài
• 0.10. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Hoạt động
• 1.2. Trải nghiệm
• 1.3. Hoạt động trải nghiệm
• 1.4. Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm
• 1.5. Hoạt động trải nghiệm là một loại hình hoạt động giáo dục
• 1.6. Nội dung hoạt động trải nghiệm đa dạng, mang tính tích hợp và phân hóa
• 1.7. Quy mô tổ chức hoạt động trải nghiệm đa dạng
• 1.8. Địa điểm tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.9. Thành phần tham gia hoạt động trải nghiệm
• 1.10. Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm đa dạng, phong phú
• 1.11. Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.11.1. Câu lạc bộ
• 1.11.2. Trò chơi
• 1.11.3. Diễn đàn
• 1.11.4. Sân khấu hóa
• 1.11.5. Tham quan, dã ngoại
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG MẶT NÓN, MẶT TRỤ, MẶT CẦU CHO HỌC SINH LỚP 12
• 2.1. Yêu cầu chung về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Toán
• 2.2. Đảm bảo sự logic giữa các hoạt động trong một chủ đề
• 2.3. Đảm bảo học sinh được trải nghiệm
• 2.4. Đảm bảo môi trường để học sinh học tập trải nghiệm
• 2.5. Cấu trúc chung của chủ đề hoạt động trải nghiệm trong dạy học
• 2.6. Một số chủ đề hoạt động trải nghiệm chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu cho học sinh lớp 12
• 2.6.1. Sự tạo thành mặt tròn xoay, sự tạo thành mặt nón, mặt trụ, mặt cầu
• 2.6.2. Diện tích xung quanh, diện tích toàn phần hình trụ, thể tích khối trụ
• 2.6.3. Diện tích xung quanh, diện tích toàn phần hình nón, thể tích khối nón
• 2.6.4. Mặt cầu – Khối cầu
• 2.6.5. Một số bài toán thực tế có liên quan đến kiến thức chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Tổ chức thực nghiệm
• 3.2.1. Đối tượng thực nghiệm
• 3.2.2. Thời gian thực nghiệm
• 3.2.3. Tiến trình thực nghiệm
• 3.3. Kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Kết quả bài kiểm tra
• 3.3.2. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Toán

Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán lớp 12 là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh (HS) tiếp cận kiến thức một cách sinh động và thực tiễn. Hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp HS củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống, tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Việc áp dụng phương pháp này trong dạy học chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Về Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Giáo Dục

Hoạt động trải nghiệm là một loại hình giáo dục, trong đó HS tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Điều này giúp HS phát triển phẩm chất và năng lực cần thiết cho cuộc sống.

1.2. Lợi Ích Của Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Toán

Hoạt động trải nghiệm giúp HS không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy, khả năng làm việc nhóm và tự tin trong việc giải quyết vấn đề thực tiễn. Điều này đặc biệt quan trọng trong môn Toán, nơi mà việc áp dụng lý thuyết vào thực tế là rất cần thiết.

II. Những Thách Thức Trong Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm

Mặc dù tổ chức hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Các giáo viên cần phải đối mặt với việc thiết kế hoạt động sao cho phù hợp với chương trình học và khả năng của HS. Ngoài ra, việc quản lý thời gian và nguồn lực cũng là một vấn đề cần được chú ý.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thiết Kế Hoạt Động

Thiết kế hoạt động trải nghiệm cần phải đảm bảo tính logic và liên kết giữa các hoạt động. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sáng tạo trong việc xây dựng nội dung.

2.2. Quản Lý Thời Gian Và Nguồn Lực

Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thường yêu cầu nhiều thời gian và nguồn lực. Giáo viên cần phải lên kế hoạch chi tiết để đảm bảo mọi thứ diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.

III. Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Hiệu Quả

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả trong dạy học Toán, giáo viên cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp HS tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết.

3.1. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề

Phương pháp giải quyết vấn đề khuyến khích HS tự tìm ra giải pháp cho các bài toán thực tiễn. Điều này giúp HS phát triển tư duy phản biện và khả năng phân tích.

3.2. Phương Pháp Làm Việc Nhóm

Làm việc nhóm giúp HS học cách hợp tác và giao tiếp hiệu quả. Qua đó, HS có thể chia sẻ ý tưởng và học hỏi từ nhau, tạo ra môi trường học tập tích cực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Toán

Việc áp dụng hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán không chỉ giúp HS hiểu bài tốt hơn mà còn tạo ra những kết quả tích cực trong việc học tập. Các nghiên cứu cho thấy HS tham gia vào hoạt động trải nghiệm có kết quả học tập cao hơn so với những HS chỉ học lý thuyết.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hoạt Động Trải Nghiệm

Nghiên cứu cho thấy rằng HS tham gia vào hoạt động trải nghiệm có khả năng ghi nhớ và áp dụng kiến thức tốt hơn. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp này rất hiệu quả trong việc dạy học Toán.

4.2. Ví Dụ Thực Tế Về Hoạt Động Trải Nghiệm

Một số trường đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm như tham quan thực tế, dự án nhóm, giúp HS áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Những hoạt động này không chỉ giúp HS học tốt hơn mà còn tạo ra hứng thú trong học tập.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Toán

Hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán lớp 12 đang ngày càng trở nên quan trọng. Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giáo dục hiện đại, việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sẽ tiếp tục được cải tiến và mở rộng.

5.1. Xu Hướng Tương Lai Trong Giáo Dục

Trong tương lai, hoạt động trải nghiệm sẽ được tích hợp nhiều hơn vào chương trình học, giúp HS phát triển toàn diện hơn. Các công nghệ mới cũng sẽ hỗ trợ việc tổ chức các hoạt động này.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của HS

Khuyến khích HS tham gia vào các hoạt động trải nghiệm sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục. Điều này không chỉ giúp HS học tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết cho tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng dạy và học môn Toán tại các trường trung học phổ thông hiện nay đang đối mặt với thách thức lớn về phương pháp tiếp cận khi có đến 78,9% học sinh thừa nhận học Toán chỉ vì đây là môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông bắt buộc, trong khi chỉ có 3,25% học sinh thực sự xuất phát từ sự đam mê và yêu thích môn học. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm được đặt ra là sự khô khan, nặng tính lý thuyết hàn lâm và thói quen giải toán máy móc của học sinh khi tiếp cận chương Hình học không gian lớp 12, đặc biệt là nội dung chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu. Đây là phần kiến thức mang tính trừu tượng cao, đòi hỏi năng lực tưởng tượng không gian tốt và có mật độ xuất hiện dày đặc trong các kỳ thi chuẩn hóa quốc gia.

Mục tiêu cụ thể của công trình là xây dựng cơ sở khoa học và quy trình thực nghiệm để tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong dạy học chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu cho học sinh lớp 12. Nghiên cứu hướng đến việc nâng cao hứng thú học tập, phát triển tư duy hình học không gian, năng lực tự học, tự nghiên cứu và khả năng vận dụng toán học vào đời sống thực tiễn. Phạm vi nghiên cứu được triển khai khảo sát và thực nghiệm tại Trường Trung học phổ thông Lương Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn năm học 2018 - 2019.

Ý nghĩa của đề tài được khẳng định qua việc đổi mới phương pháp giảng dạy từ thụ động truyền thụ sang chủ động kiến tạo tri thức. Thông qua các chủ đề trải nghiệm thực tiễn, nghiên cứu hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới mức 5% và nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi môn hình học không gian lên trên 65%, tạo tiền đề vững chắc để đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb và lý thuyết kiến tạo trong giáo dục hiện đại, kết hợp với định hướng đổi mới phương pháp dạy học của Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể. Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: hoạt động, trải nghiệm, hoạt động trải nghiệm và năng lực mô hình hóa toán học.

Hoạt động trải nghiệm được định nghĩa là phương thức giáo dục trong đó người học trực tiếp tham gia vào các hoạt động thực tiễn, tự thu thập, phân tích và xử lý thông tin dưới sự hướng dẫn sư phạm của giáo viên nhằm hình thành tri thức mới, phát triển phẩm chất và năng lực cá nhân. Mô hình dạy học trải nghiệm chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu được thiết kế theo chu trình logic khép kín gồm 3 pha tương tác: huy động kinh nghiệm sẵn có, khám phá kiến thức mới thông qua mô hình trực quan hoặc phần mềm tương tác, và thực hành sáng tạo giải quyết các vấn đề toán học gắn liền với thực tiễn sản xuất và đời sống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ phương pháp khoa học giáo dục kết hợp giữa định tính và định lượng:

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi trên quy mô mẫu gồm 125 học sinh khối lớp 12 tại Trường Trung học phổ thông Lương Sơn. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập chính xác nhận thức, thái độ học tập và những rào cản tâm lý của học sinh đối với chương hình học không gian tròn xoay.

Phương pháp thực nghiệm sư phạm được tiến hành theo mô hình bán thực nghiệm có đối chứng, phân chia đồng đều về năng lực đầu vào giữa lớp thực nghiệm 12A5 và lớp đối chứng 12A7 với tổng số hơn 80 học sinh. Lớp thực nghiệm được giảng dạy theo 4 chủ đề trải nghiệm tích hợp phần mềm GeoGebra 3D và dụng cụ thực hành trực quan, trong khi lớp đối chứng học theo phương pháp thuyết trình truyền thống.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp kiểm tra đánh giá chuẩn hóa là nhằm lượng hóa chính xác sự khác biệt về kết quả học tập, độ sâu của tư duy không gian và khả năng giải quyết vấn đề thực tế trước và sau tác động. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu và xử lý thống kê được thực hiện trong khung thời gian từ tháng 1 năm 2019 đến tháng 11 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu phản ánh sự thụ động rõ nét trong phương pháp học tập của học sinh. Trước khi can thiệp, có đến 72,6% học sinh cho biết giáo viên chỉ làm mẫu các dạng toán rồi học sinh bắt chước làm theo, 60,7% xác nhận việc dạy học chỉ dừng lại ở truyền thụ lý thuyết và cung cấp thuật toán giải bài tập. Tỷ lệ học sinh ngồi nghe giảng và chép bài hoàn toàn thụ động chiếm 40,7%, đồng thời 44,4% học sinh cảm thấy kiến thức hình học không gian không thể vận dụng vào thực tế cuộc sống.

Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm sư phạm giữa lớp 12A5 (thực nghiệm) và lớp 12A7 (đối chứng) đã chứng minh sự vượt trội rõ rệt của mô hình học tập trải nghiệm:

Lớp thực nghiệm 12A5 đạt tỷ lệ điểm Giỏi và Khá (từ 7,0 đến 10,0 điểm) lên tới 68,5%, cao hơn 26,3% so với lớp đối chứng 12A7 (chỉ đạt 42,2%).

Tỷ lệ học sinh đạt điểm Dưới trung bình (dưới 5,0 điểm) ở lớp thực nghiệm giảm mạnh chỉ còn 2,6%, trong khi con số này ở lớp đối chứng là 15,8%, thể hiện mức chênh lệch giảm thiểu sai sót lên đến 13,2%.

Năng lực nhận diện hình thể, khả năng cắt ghép trải phẳng mặt tròn xoay và năng lực giải quyết các bài toán tối ưu hóa diện tích, thể tích thực tế của nhóm thực nghiệm đạt mức độ thành thạo tăng 35,4% so với nhóm đối chứng.

Thảo luận kết quả

Sự cải thiện vượt bậc về điểm số và năng lực của học sinh lớp thực nghiệm xuất phát từ việc chuyển hóa tri thức trừu tượng thành các thao tác vật lý cụ thể. Việc để học sinh trực tiếp cắt xẻ khối trụ giấy để tìm diện tích xung quanh, đo thể tích khối gỗ bằng phương pháp chìm trong cốc nước chia vạch, hoặc tự thao tác quay hình học phẳng trên phần mềm GeoGebra đã kích hoạt tư duy trực quan không gian. Học sinh không còn phải học vẹt các công thức tính diện tích xung quanh hay thể tích mà tự mình dẫn xuất và ghi nhớ bản chất công thức.

Dữ liệu nghiên cứu này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh phân phối tần số điểm số giữa hai lớp 12A5 và 12A7, kết hợp với bảng phân tích các tham số thống kê đặc trưng như điểm trung bình, phương sai và độ lệch chuẩn để minh chứng độ tin cậy. Khi đối chiếu với các công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học Toán tại Việt Nam, kết quả này hoàn toàn nhất quán với luận điểm cho rằng việc tăng cường tính trải nghiệm và tương tác trực quan giúp gia tăng đáng kể độ bền vững của tri thức và kỹ năng giải toán thực tế của người học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm nhân rộng hiệu quả giảng dạy:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình thiết kế giáo án trải nghiệm môn Toán. Giáo viên bộ môn Toán tại các trường trung học phổ thông cần chủ động xây dựng tối thiểu 2 đến 3 chủ đề trải nghiệm cho mỗi học kỳ, cấu trúc bài học thành 3 pha học tập rõ ràng, tích hợp các phiếu học tập hướng dẫn tự học nhằm đảm bảo 100% học sinh được trực tiếp tương tác với mô hình hoặc phần mềm hỗ trợ.

Thứ hai, ứng dụng triệt để công nghệ mô phỏng hình học động 3D. Ban giám hiệu và tổ chuyên môn cần khuyến khích giáo viên khai thác phần mềm GeoGebra 3D trong các tiết hình học không gian, phấn đấu đạt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm Khá - Giỏi trong các bài kiểm tra định kỳ lên trên 70% trong lộ trình từ 1 đến 2 năm học.

Thứ ba, đổi mới cấu trúc đề kiểm tra và đánh giá năng lực. Tổ chuyên môn Tự nhiên cần tái cấu trúc ngân hàng câu hỏi, nâng tỷ lệ các bài toán ứng dụng thực tiễn liên quan đến mặt nón, mặt trụ, mặt cầu lên chiếm ít nhất 20% đến 25% tổng số câu hỏi trong các bài kiểm tra định kỳ và thi thử tốt nghiệp trung học phổ thông.

Thứ tư, tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên đề về hoạt động trải nghiệm. Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Ban giám hiệu nhà trường cần triển khai định kỳ 2 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm học cho giáo viên Toán, trang bị kỹ năng tổ chức làm việc nhóm, kỹ thuật dạy học dự án và phương pháp đánh giá sản phẩm học tập trải nghiệm của học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao dành cho bốn nhóm đối tượng chính:

Giáo viên môn Toán tại các trường trung học phổ thông: Khai thác trực tiếp hệ thống kế hoạch bài dạy mẫu, các phiếu học tập từ số 1 đến số 3 và ngân hàng bài toán thực tế để áp dụng ngay vào giảng dạy chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu lớp 12.

Cán bộ quản lý chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn Toán: Sử dụng khung cấu trúc chủ đề trải nghiệm và các tiêu chí đánh giá trong luận văn để làm tài liệu định hướng sinh hoạt chuyên môn, xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực tại đơn vị.

Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Toán: Kế thừa cơ sở lý luận, hệ thống khái niệm chuẩn hóa và quy trình thiết kế công cụ đo lường định lượng để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến hoạt động trải nghiệm ở các phân môn Đại số và Giải tích.

Sinh viên ngành Sư phạm Toán học: Tham khảo như một cẩm nang sư phạm trực quan để rèn luyện kỹ năng thiết kế bài học, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học hình học không gian và phương pháp tiến hành một đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động trải nghiệm trong môn Toán lớp 12 khác gì so với hoạt động ngoại khóa thông thường? Hoạt động trải nghiệm môn Toán là một hình thức tổ chức dạy học nội khóa bám sát mục tiêu chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình. Học sinh thông qua các thao tác vật chất cụ thể như cắt dán, đo đạc hoặc mô phỏng kỹ thuật số để tự hình thành và chiếm lĩnh kiến thức lý thuyết, khác với các hoạt động ngoại khóa vốn chỉ mang tính chất giao lưu hoặc phong trào bề nổi.

Làm thế nào để tổ chức hoạt động trải nghiệm trong quỹ thời gian eo hẹp của một tiết học 45 phút? Giáo viên cần phân chia bài học thành các hoạt động nhỏ có thời lượng rõ ràng từ 7 đến 13 phút mỗi phần. Việc kết hợp giao nhiệm vụ chuẩn bị trước ở nhà như sưu tầm vật mẫu, clip thực tế và sử dụng các phiếu học tập thiết kế sẵn giúp tối ưu hóa thời gian thảo luận và chốt kiến thức cốt lõi ngay trên lớp.

Phần mềm GeoGebra đóng vai trò gì trong quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm hình học không gian? Phần mềm GeoGebra đóng vai trò công cụ trực quan hóa động, cho phép học sinh quan sát đường sinh quay quanh trục tạo ra mặt nón, mặt trụ hoặc mặt cầu dưới nhiều góc nhìn 3D khác nhau. Công cụ này giúp học sinh dễ dàng phân biệt điểm trong, điểm ngoài khối hình học, giảm tải tối đa tính trừu tượng của không gian 3 chiều.

Phương pháp dạy học trải nghiệm có phù hợp với hình thức thi trắc nghiệm khách quan hiện nay không? Phương pháp trải nghiệm giúp học sinh hiểu sâu bản chất toán học thay vì chỉ nhớ máy móc công thức. Khi hiểu rõ nguồn gốc hình học và mối liên hệ thực tế, học sinh có khả năng xử lý nhanh các câu hỏi trắc nghiệm nhận biết, thông hiểu và giải quyết chính xác các bài toán trắc nghiệm vận dụng cao có ngữ cảnh thực tế trong đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

Cần chuẩn bị những đồ dùng và thiết bị gì để tổ chức dạy học trải nghiệm chương Mặt tròn xoay? Cần chuẩn bị các mô hình hình học bằng giấy gấp, khối trụ và khối nón bằng gỗ đặc, cốc đong nước có chia vạch đo thể tích, kéo, thước đo, máy tính cầm tay, máy chiếu và các tệp mô phỏng hình học không gian được thiết kế sẵn để học sinh trực tiếp thực hành thao tác đo lường và tính toán.

Kết luận

Luận văn đã đạt được các kết quả nổi bật và đóng góp khoa học thiết thực:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về hoạt động trải nghiệm trong dạy học Toán, làm sáng tỏ các khái niệm, nguyên tắc và quy trình thiết kế chủ đề học tập trải nghiệm phù hợp với học sinh lớp 12.
• Phân tích sâu sắc thực trạng giảng dạy hình học không gian tại trường trung học phổ thông với dữ liệu khảo sát 125 học sinh, chỉ ra nguyên nhân dẫn đến tính thụ động của người học.
• Xây dựng trọn bộ hệ thống 4 chủ đề dạy học trải nghiệm chương Mặt nón, mặt trụ, mặt cầu kèm hệ thống phiếu học tập và bài toán thực tế có tính khả thi cao.
• Khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học qua thực nghiệm sư phạm tại lớp 12A5 và 12A7, nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên 68,5% và giảm tỷ lệ yếu kém xuống còn 2,6%.
• Đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm đồng bộ có thể chuyển giao và áp dụng rộng rãi cho các trường trung học phổ thông trong lộ trình đổi mới giáo dục hiện nay.

Quý thầy cô giáo, các nhà nghiên cứu và học viên sư phạm hãy áp dụng ngay quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm này để nâng cao chất lượng giờ học Toán và khơi dậy tiềm năng sáng tạo của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bài học, cung cấp tri thức mới hay củng cố lại các kiến thức đã học,… 1. Diễn đàn Diễn đàn là hình thức tổ chức hoạt động mà qua đó, ngƣời tham gia có thể trực tiếp bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình về một vấn đề đƣợc đƣa ra. Thông qua diễn đàn, HS có cơ hội đƣợc bày tỏ quan điểm, nguyện vọng, nêu lên suy nghĩ, đƣa ra những câu hỏi của mình, qua đó, HS có thể học hỏi lẫn nhau, còn gia đình, thầy cô có thể hiểu rõ và dễ dàng nắm bắt đƣợc tâm tƣ, nguyện vọng của các em. Sân khấu hóa Sân khấu hóa là một hình thức trải nghiệm thông qua hoạt động diễn kịch.

Trong hình thức hoạt động này, những ngƣời tham gia đƣợc đóng vai, tái hiện lại một hoạt cảnh, một sự kiện nay một tình huống. Sân khấu hóa giúp HS đƣợc hóa thân và tự cảm nhận về các nhân vật, có thể đƣa ra quan điểm, đƣợc trực tiếp đƣa ra quan điểm hay cách xử lí tình huống thông qua trải nghiệm các tình huống thực tế. Tham quan, dã ngoại Tham quan, dã ngoại là một hình thức học tập trải nghiệm thực tế. ua các chuyến tham quan, dã ngoại, HS đƣợc đi thăm, tìm hiểu, quan sát, trực 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiếp tiếp xúc với các danh lam thắng cảnh, di tích lích sử, các làng nghề truyền thống,… nhằm giúp HS có đƣợc những trải nghiệm từ thực tế.

Tham quan, dã ngoại là hoạt động thu hút nhiều HS tham gia bởi tính chất thú vị, mang tính vui chơi của nó. Tham quan, dã ngoại giúp HS đƣợc thể hiện tính tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo, là điều kiện và môi trƣờng tốt cho HS tự khẳng định mình, tạo cơ hội để các em thực hiện phƣơng châm “học đi đôi với hành”, “lí luận đi đôi với thực tiễn”. Hội thi, cuộc thi Hội thi, cuộc thi là hoạt động mang tính chất thi đua giữa các cá nhân hay nhóm để tìm ra ngƣời, đội thắng cuộc. Hội thi, cuộc thi đƣợc tổ chức nhằm giúp HS tham gia tích cực, chủ động vào các HĐGD của nhà trƣờng, thu hút tài năng, sự sáng tạo của HS, khơi gợi hứng thú cho HS.

Tổ chức sự kiện Tổ chức sự kiện trong nhà trƣờng phổ thông là một hoạt động nhằm giúp HS đƣợc thể hiện ý tƣởng, khả năng sáng tạo của mình để tổ chức một hoạt động nào đó. Thông qua hoạt động tổ chức sự kiện học sinh đƣợc thể hiện tinh thần tập thể, khả năng làm việc nhóm, khả năng chịu áp lực, khả năng xoay sở khi gặp tình huống phát sinh. Giao lưu Giao lƣu là một hình thức tổ chức HĐGD mà HS đƣợc trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc, trò chuyện với những con ngƣời, những tấm gƣơng điển hình trong một lĩnh vực nào đó, giúp HS có thái độ đúng đắn, phù hợp, có những lời khuyên , kinh nghiệm giúp HS vƣơn lên trong học tập, rèn luyện và hoàn thiện nhân cách. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Hoạt động chiến dịch Hoạt động chiến dịch là hình thức tổ chức hoạt động hƣớng tới cộng đồng, nhằm tăng cƣờng sự hiểu biết và quan tâm của HS đối với các vấn đề xã hội nhƣ an toàn giao thông, rác thải nhựa, môi trƣờng, uống rƣợu bia,… Thông qua các hoạt động chiến dịch, HS đƣợc khẳng định mình với cộng đồng, phát triển những kỹ năng mềm nhƣ kỹ năng hợp tác, thu thập và xử lí thông tin, kỹ năng đánh giá và ra quyết định,… 1. Hoạt động nhân đạo Hoạt động nhân đạo là hoạt động giúp đỡ những gia đình, cá nhân gặp khó khăn nhằm khơi gợi sự đồng cảm của HS. Thông qua hoạt động nhân đạo HS biết thêm về những hoàn cảnh bất hạnh, qua đó phần nào giúp đỡ họ từng bƣớc khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống, vƣơn lên hòa nhập với cộng đồng. Hoạt động tình nguyện Hoạt động tình nguyện là hoạt động mà mỗi ngƣời tham gia tự nguyện, tự giác, sẵn sàng làm việc, không quản ngại khó khăn, gian khổ mặc dù có thể không có quyền lợi vật chất cho bản thân.

Hoạt động tình nguyện giúp cho HS biết cảm thông, chia sẻ với những mảnh đời không đƣợc may mắn, qua đó giúp HS có ý thức chia sẻ với cộng đồng. Lao động công ích Lao động công ích là hoạt động mà ngƣời tham gia đóng góp sức lao động của mình để tham gia xây dựng, tu bổ các công trình công cộng của nhà trƣờng hoặc địa phƣơng. ua đó, HS hiểu đƣợc giá trị của sức lao động, sẽ có ý thức giữ gìn, bảo vệ cảnh quan và các công trình công cộng, đƣợc rèn luyện các năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, tìm kiếm thông tin, rèn luyện khả năng đặt mục tiêu, lập kế hoạch. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Sinh hoạt tập thể Sinh hoạt tập thể là hoạt động giúp các em đƣợc thƣ giãn sau những giờ học tập căng thẳng, giúp rèn luyện các kỹ năng mềm, phát huy tinh thần đoàn kết. Sinh hoạt tập thể là cách thức tổ chức hoạt động gắn liền với tập thể bằng các hình thức nhƣ ca hát, diễn kịch, nhảy dân vũ, trò chơi,… giúp HS tiếp thu bài học một cách thoải mái, tự nhiên, có đƣợc tinh thần đoàn kết, hợp tác, giúp phát triển những kĩ năng mềm, các phẩm chất và năng lực. Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) là hoạt động của các nhà nghiên cứu khoa học tìm ra cái mới, cái chƣa biết, phát hiện ra bản chất của sự vật, hoặc sáng tạo ra phƣơng pháp mới, phƣơng tiện kĩ thuật mới để làm biến đổi sự vật, phục vụ mục tiêu hoạt động của con ngƣời. Hoạt động NCKH của HS là những hoạt động tìm kiếm, khám phá những điều mới mẻ đối với HS trong phạm vi các HĐGD của nhà trƣờng.

Tính mới trong vấn đề mà HS đƣa ra là các mới đối với nhận thức của HS. Các phƣơng pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm trong nhà trƣờng phổ thông 1. Phương pháp giải quyết vấn đề Giải quyết vấn đề là tập hợp thông tin, phân tích và xử lý những tình huống có vấn đề một cách có hiệu quả. Giải quyết vấn đề là phƣơng pháp giáo dục nhằm phát triển kỹ năng phân tích, so sánh, phát triển năng lực tƣ duy, giải quyết vấn đề của HS.

Thông qua các tình huống có vấn đề, HS lĩnh hội đƣợc các tri thức, rèn luyện kỹ năng và phƣơng pháp. Phƣơng pháp giải quyết vấn đề đƣợc vận dụng trong khi HS phân tích, đề xuất những giải pháp trƣớc một sự việc, hiện tƣợng nảy sinh trong quá trình hoạt động. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phƣơng pháp giải quyết vấn đề là một phƣơng pháp quan trọng giúp HS phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, giúp HS có cách nhìn toàn diện hơn trƣớc những sự việc, hiện tƣợng xảy ra trong hoạt động và cuộc sống hàng ngày. Các bƣớc tiến hành:  Bƣớc 1: Xác định vấn đề.

 Từ một tình huống có vấn đề, HS tìm và xác định đúng vấn đề đặt ra, phát biểu lại vấn đề theo ý hiểu và đƣa ra mục tiêu giải quyết vấn đề đó.  Bƣớc 2: Đƣa ra các cách giải quyết vấn đề.  Phân tích, xử lí các thông tin liên quan đến vấn đề cần giải quyết.  Đƣa ra và sắp xếp các hƣớng giải quyết.

 Bƣớc 3: Xác định cách giải quyết vấn đề.  Kiểm tra các cách giải quyết vấn đề đƣa ra có đúng và phù hợp hay không.  Lựa chọn cách giải quyết tốt nhất nếu có nhiều phƣơng án giải quyết. Phương pháp đóng vai Đóng vai là phƣơng pháp tổ chức cho HS giải quyết một vấn đề, tình huống nào đó thông qua đóng kịch, thực hành trải nghiệm cách ứng xử hoặc thực hành xử lí một tình huống có thể xảy ra trong thực tế.

Đóng vai giúp HS hiểu rõ vấn đề đặt ra, qua đó phát triển năng lực giải quyết vấn đề. Các bƣớc tiến hành:  Bƣớc 1: Nêu tình huống đóng vai: Nêu tình huống mở phù hợp với chủ đề hoạt động và trình độ HS.  Bƣớc 2: Cử nhóm chuẩn bị vai diễn.  Xây dựng kịch bản tình huống nhƣng không đƣa ra lời giải hay cách xử lí tình huống.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Kết thúc tình huống là kết thúc mở để mọi ngƣời thảo luận, đƣa ra các phƣơng án giải quyết.  Bƣớc 3: Các nhóm lên diễn kịch dựa trên tình huống đƣợc phân công và kịch bản tự sáng tạo.  Bƣớc 4: Thảo luận sau khi đóng vai: Đƣa ra các câu hỏi liên quan đến tình huống để HS thảo luận sau khi đóng vai kết thúc.  Bƣớc 5: Thống nhất ý kiến sau khi thảo luận.

Phương pháp làm việc nhóm Làm việc theo nhóm là phƣơng pháp mà HS đƣợc phân chia thành từng nhóm nhỏ riêng biệt, đƣợc giao các nhiệm vụ học tập hợp tác. Các thành viên trong nhóm trao đổi, giúp đỡ nhau, phối hợp với nhau, cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ chung của cả nhóm. Làm việc theo nhóm giúp HS phát huy tinh thần đoàn kết, tinh thần tập thể, nâng cao tinh thần tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân, tạo cơ hội cho HS đƣợc tự thể hiện và khẳng định khả năng của mình. Làm việc theo nhóm sẽ khuyến khích HS giao tiếp với nhau, tạo cho các HS nhút nhát, thiếu tự tin có cơ hội hòa nhập với lớp.

Các bƣớc tiến hành:  Bƣớc 1: Lựa chọn, phân chia nhiệm vụ cho các nhóm.  GV chia nhóm hoặc hƣớng dẫn HS lựa chọn nhóm.  GV giao nhiệm vụ và hƣớng dẫn HS làm các nhiệm vụ đƣợc giao.  GV hƣớng dẫn HS phân chia nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm.

 Bƣớc 2: Hoạt động theo nhóm.  GV quan sát, nắm bắt thông tin xem HS có hiểu rõ nhiệm vụ hay không, có thể hiện kỹ năng làm việc nhóm không, các vai trò trong nhóm có thể hiện đúng không. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  HS thảo luận nhóm theo các nhiệm vụ đƣợc phân công.  GV động viên các cá nhân, nhóm hoàn thành tốt các công việc đƣợc giaio, kịp thời điều chỉnh hoạt động nhóm khi thấy cần thiết.

 GV gọi ngẫu nhiên một thành viên trong nhóm hoặc các nhóm cử đại diện trình bày kết quả hoạt động nhóm.  Bƣớc 3: Cả lớp thảo luận, tổng kết kết quả hoạt động nhóm.  GV gọi đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận nhóm trƣớc lớp.  Các nhóm khác lắng nghe, bình luận, bổ sung ý kiến.