Thực trạng nhu cầu cần được lắng nghe chia sẻ trong mối quan hệ giao tiếp giữa cha mẹ với con cái của học sinh trung học cơ sở trường thcs trần quốc toản quận 9 tp hồ chí minh đ

Bài viết phân tích nhu cầu lắng nghe trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái tại trường THCS Trần Quốc Toản, quận 9, TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Nguyệt
• Người hướng dẫn: Th. Kim Thị Dung
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tâm lý giáo dục
• Đề tài: Nhu cầu lắng nghe và chia sẻ trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái tại trường THCS Trần Quốc Toản
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM LƯỢC
• DẪN NHẬP
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Lịch Sử Nghiên Cứu
• 1.2. Tâm sự, chia sẻ
• 1.3. Lứa tuổi thiếu niên
• 1.4. Đặc Điểm Tâm Sinh Lý Lứa Tuổi Thiếu Niên
• 1.4.1. Sự thay đổi về sinh lý
• 1.4.2. Đặc điểm về tâm lý
• 1.5. Đặc Điểm Tâm Sinh Lý Của Cha Mẹ
• 1.6. Hoạt Động Giao Tiếp Giữa Thiếu Niên Và Cha Mẹ
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc Điểm Mẫu Nghiên Cứu
• 2.2. Sơ Lược Địa Bàn Nghiên Cứu
• 2.3. Thực Trạng Về Nhu Cầu Được Lắng Nghe-Chia Sẻ Của Học Sinh THCS Về Mặt Tình Cảm
• 2.3.1. Nhu cầu chia sẻ về tình cảm
• 2.3.2. Nội dung chia sẻ về tình cảm
• 2.3.3. Động cơ chia sẻ về tình cảm
• 2.3.4. Mức độ chia sẻ về tình cảm
• 2.3.5. Thời gian chia sẻ - Không gian chia sẻ về tình cảm
• 2.4. Thực Trạng Về Nhu Cầu Lắng Nghe-Chia Sẻ Về Mặt Học Tập
• 2.4.1. Nhu cầu chia sẻ về học tập
• 2.4.2. Nội dung chia sẻ về học tập
• 2.4.3. Động cơ chia sẻ về học tập
• 2.4.4. Mức độ chia sẻ về học tập
• 2.4.5. Thời gian - không gian chia sẻ về học tập
• 2.5. Những Yếu Tố Cần Thiết Cho Việc Lắng Nghe-Chia Sẻ Giữa Cha Mẹ Và Con Cái
• KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhu cầu lắng nghe và chia sẻ trong giao tiếp cha mẹ và con cái

Nhu cầu lắng nghe và chia sẻ giữa cha mẹ và con cái là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ gia đình bền vững. Tại trường THCS Trần Quốc Toản, việc này càng trở nên cần thiết khi học sinh bước vào giai đoạn phát triển tâm lý phức tạp. Cha mẹ cần hiểu rõ tầm quan trọng của việc lắng nghe để đáp ứng nhu cầu tâm lý của con cái.

1.1. Tầm quan trọng của giao tiếp trong gia đình

Giao tiếp giữa cha mẹ và con cái không chỉ giúp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp mà còn tạo ra môi trường an toàn cho trẻ. Việc lắng nghe và chia sẻ cảm xúc giúp trẻ cảm thấy được yêu thương và thấu hiểu.

1.2. Đặc điểm tâm lý của học sinh THCS

Học sinh THCS đang trong giai đoạn chuyển tiếp, với nhiều thay đổi về tâm lý và sinh lý. Điều này khiến các em cần được lắng nghe và chia sẻ nhiều hơn từ cha mẹ để vượt qua những khó khăn trong giai đoạn này.

II. Vấn đề và thách thức trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

Mặc dù nhu cầu lắng nghe và chia sẻ là rất quan trọng, nhưng thực tế cho thấy nhiều cha mẹ chưa đáp ứng được nhu cầu này. Sự thiếu hiểu biết về tâm lý trẻ em và áp lực từ cuộc sống khiến giao tiếp trở nên khó khăn.

2.1. Những rào cản trong giao tiếp

Nhiều cha mẹ không biết cách lắng nghe và chia sẻ, dẫn đến việc trẻ cảm thấy cô đơn và không được thấu hiểu. Sự thiếu thời gian và áp lực công việc cũng là nguyên nhân chính.

2.2. Tác động của môi trường xã hội

Môi trường xã hội hiện đại với nhiều biến động cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Trẻ em phải đối mặt với nhiều áp lực từ bạn bè và xã hội, khiến nhu cầu lắng nghe càng trở nên cấp thiết.

III. Phương pháp cải thiện giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

Để cải thiện giao tiếp, cha mẹ cần áp dụng những phương pháp hiệu quả nhằm tạo ra không gian an toàn cho trẻ. Việc này không chỉ giúp trẻ cảm thấy được lắng nghe mà còn tăng cường mối quan hệ gia đình.

3.1. Kỹ năng lắng nghe hiệu quả

Cha mẹ cần học cách lắng nghe một cách chủ động, không chỉ nghe mà còn hiểu và đồng cảm với cảm xúc của trẻ. Điều này giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng và thấu hiểu.

3.2. Tạo không gian chia sẻ thoải mái

Tạo ra không gian thoải mái để trẻ có thể chia sẻ cảm xúc mà không sợ bị phán xét. Điều này giúp trẻ tự tin hơn trong việc bày tỏ suy nghĩ và cảm xúc của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại trường THCS Trần Quốc Toản

Nghiên cứu tại trường THCS Trần Quốc Toản cho thấy rằng nhu cầu lắng nghe và chia sẻ giữa cha mẹ và con cái là rất lớn. Kết quả cho thấy nhiều học sinh cảm thấy chưa được lắng nghe và chia sẻ đầy đủ.

4.1. Kết quả khảo sát về nhu cầu lắng nghe

Khảo sát cho thấy hơn 70% học sinh mong muốn có nhiều thời gian để chia sẻ với cha mẹ về cảm xúc và học tập. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện giao tiếp trong gia đình.

4.2. Đề xuất giải pháp từ kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các chương trình hỗ trợ cha mẹ trong việc cải thiện kỹ năng giao tiếp với con cái, từ đó giúp xây dựng mối quan hệ gia đình tốt hơn.

V. Kết luận và tương lai của giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

Giao tiếp giữa cha mẹ và con cái là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển tâm lý và xã hội của trẻ. Việc lắng nghe và chia sẻ không chỉ giúp trẻ cảm thấy được yêu thương mà còn tạo ra nền tảng vững chắc cho mối quan hệ gia đình.

5.1. Tương lai của mối quan hệ gia đình

Nếu cha mẹ và con cái có thể cải thiện giao tiếp, mối quan hệ gia đình sẽ trở nên bền vững hơn. Điều này không chỉ có lợi cho trẻ mà còn cho cả cha mẹ.

5.2. Khuyến nghị cho các bậc phụ huynh

Cha mẹ nên thường xuyên tham gia các khóa học về kỹ năng giao tiếp và lắng nghe để có thể hiểu và hỗ trợ con cái tốt hơn trong giai đoạn phát triển này.

Nội dung chính

Thực Trạng Nhu Cầu Lắng Nghe - Chia Sẻ Trong Giao Tiếp Giữa Cha Mẹ Và Con Cái Lứa Tuổi Thiếu Niên

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Thực trạng nhu cầu cần được lắng nghe - chia sẻ trong mối quan hệ giao tiếp giữa cha mẹ với con cái của học sinh trung học cơ sở" do nhóm nghiên cứu Khoa Giáo Dục, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP.HCM) thực hiện, tập trung giải quyết câu hỏi cốt lõi: Học sinh lứa tuổi thiếu niên có nhu cầu chia sẻ những vấn đề gì với cha mẹ, mức độ đáp ứng từ phía phụ huynh ra sao và đâu là những rào cản tâm lý - xã hội cản trở sự thấu cảm liên thế hệ?

Sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp (mixed-methods) với khảo sát bảng hỏi trên 153 học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 và 104 phụ huynh tại Trường THCS Trần Quốc Toản (Quận 9, TP.HCM), nghiên cứu chỉ ra sự phân hóa sâu sắc trong nhu cầu giao tiếp: trong khi nhu cầu chia sẻ về học tập đạt mức cao (73,5% học sinh và 86,1% phụ huynh ghi nhận), thì nhu cầu giãi bày về đời sống tình cảm lại bị kìm nén đáng kể (51% học sinh không muốn tâm sự với cha mẹ). Nguyên nhân chính xuất phát từ tâm lý sợ bị phán xét, la rầy (58,3%) và cảm giác không được thấu hiểu (57,3%).

Hàm ý khoa học và thực tiễn của công trình nhấn mạnh tính cấp bách trong việc chuyển dịch phong cách giáo dục gia đình từ áp đặt, bao bọc sang đồng hành, dân chủ, đồng thời mở ra nhu cầu bức thiết cho các chương trình tham vấn tâm lý học đường và đào tạo kỹ năng làm cha mẹ hiện đại.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Lứa tuổi thiếu niên (11–15 tuổi, học sinh THCS) là giai đoạn chuyển tiếp đầy biến động trong tiến trình phát triển nhân cách của đời người. Về mặt sinh lý, sự bùng nổ của quá trình dậy thì và biến đổi hệ nội tiết tạo nên những rung cảm giới tính mới mẻ cùng nhu cầu tự khẳng định cái tôi mạnh mẽ. Tuy nhiên, về mặt xã hội, các em vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình và nhà trường. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, cấu trúc gia đình truyền thống dần chuyển dịch sang mô hình hạt nhân, tạo ra nhiều áp lực kinh tế và thu hẹp thời gian tương tác giữa các thành viên.

Phần lớn các nghiên cứu trước đây thường tiếp cận mối quan hệ cha mẹ - con cái dưới góc độ phong cách giáo dục đơn chiều hoặc tập trung vào hành vi lệch chuẩn, nghiên cứu stress học đường mà chưa đi sâu đối chiếu định lượng sự tương thích giữa "nhu cầu được lắng nghe" của con cái và "khả năng đáp ứng" của phụ huynh tại các khu vực ven đô thị đang phát triển.

Nghiên cứu tại địa bàn Quận 9 (TP.HCM) mang tính thời sự cao khi đây là khu vực tập trung đông đảo tầng lớp lao động, công nhân và người nhập cư – nơi các bậc cha mẹ thường đối diện với "cuộc khủng hoảng tuổi trung niên" gắn liền với gánh nặng mưu sinh và sự suy giảm sức khỏe, dễ dẫn đến xu hướng áp đặt hoặc xem nhẹ đời sống tinh thần của con trẻ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quyết định trong việc nhận diện sớm các nguy cơ đứt gãy giao tiếp, giúp phòng ngừa các rối loạn lo âu, trầm cảm tuổi dậy thì và xây dựng môi trường gia đình lành mạnh.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Công trình áp dụng quy trình nghiên cứu khoa học xã hội nghiêm ngặt, kết hợp đồng bộ giữa phương pháp tiếp cận định tính và phân tích định lượng thực nghiệm:

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Nghiên cứu mô tả cắt ngang (cross-sectional descriptive study) nhằm khám phá và đo lường thực trạng nhu cầu giao tiếp ở hai chiều kích chính: Đời sống tình cảm và Hoạt động học tập.
• Thu thập dữ liệu (Data Collection):
  • Địa bàn nghiên cứu: Trường THCS Trần Quốc Toản, Quận 9, TP. Hồ Chí Minh.
  • Mẫu khảo sát: Sử dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo 4 khối lớp (Khối 6, 7, 8, 9). Tổng cộng phát ra 400 phiếu khảo sát (200 phiếu cho học sinh và 200 phiếu cho phụ huynh tương ứng).
  • Dữ liệu thực thu: 153 phiếu hợp lệ từ học sinh (đạt tỷ lệ 76,5%) và 104 phiếu hợp lệ từ phụ huynh (đạt tỷ lệ 52,0% do đặc thù phụ huynh lao động bận rộn).
• Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques): Dữ liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành SPSS, sử dụng các phép toán thống kê mô tả (tần số, phần trăm), so sánh tỷ lệ phản hồi chéo giữa hai nhóm khách thể để tìm ra các điểm bất tương đồng trong nhận thức.
• Tính giá trị và độ tin cậy (Validity & Reliability): Hệ thống bảng hỏi được thiết kế tương thích song song giữa con cái và cha mẹ, bám sát các lý thuyết nền tảng về tâm lý học lứa tuổi (Nguyễn Ánh Hồng), tháp nhu cầu Maslow và tâm lý học giao tiếp. Tính khuyết danh được đảm bảo tuyệt đối nhằm thu được câu trả lời chân thực nhất từ học sinh lứa tuổi nhạy cảm.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Dữ liệu thực nghiệm từ đề tài đã chỉ ra 5 phát hiện mang tính then chốt về bức tranh giao tiếp liên thế hệ:

Mức độ sẵn sàng chia sẻ của học sinh THCS theo chủ đề:

Rào cản tâm lý khiến học sinh giấu kín cảm xúc với cha mẹ:

1. Sự "lệch pha" trong nhu cầu chia sẻ tình cảm

Có sự chênh lệch lớn giữa nhận thức của cha mẹ và hành vi thực tế của con cái. Trong khi 80,8% phụ huynh tin rằng con có nhu cầu tâm sự chuyện tình cảm với mình, thì thực tế có đến 51,0% học sinh từ chối chia sẻ với cha mẹ. Thay vào đó, các em tìm đến bạn thân (68,4%) hoặc chọn cách tự chịu đựng, tự giải quyết (36,8%).

2. "Vùng cấm" trong giao tiếp: Rung cảm giới tính tuổi dậy thì

Trong nhóm học sinh có nhu cầu chia sẻ tình cảm, các em chủ yếu chọn nói về niềm vui đời thường, xích mích bạn bè (54,3%). Ngược lại, chủ đề về thái độ rung cảm với bạn khác giới – mối quan tâm hàng đầu của tuổi dậy thì – chỉ có 31,0% dám cởi mở với cha mẹ. Nỗi sợ bị quy chụp, la mắng và định kiến phong kiến từ gia đình đã biến chủ đề giới tính thành rào cản lớn nhất.

3. Học tập là kênh giao tiếp chủ đạo nhưng chứa đựng áp lực chứng tỏ

Nhu cầu chia sẻ về học tập đạt mức rất cao với 73,5% học sinh và 86,1% phụ huynh. Tuy nhiên, động cơ chính thúc đẩy các em chia sẻ niềm vui học tập là để chứng tỏ sự nỗ lực của bản thân (54,2%) và làm cha mẹ vui lòng (48,6%), phản ánh mong muốn khẳng định vị thế người lớn và giải tỏa áp lực thành tích do gia đình đặt ra.

4. Bất cập về thời gian và không gian tương tác

Mặc dù gia đình là không gian chia sẻ lý tưởng nhất (83,2% phụ huynh và học sinh đồng thuận), nhưng quỹ thời gian thực tế lại rất eo hẹp. Có tới 64,1% phụ huynh chỉ dành từ 1 đến 3 giờ mỗi ngày cho con cái do đặc thù nghề nghiệp phần lớn là công nhân và làm nội trợ, dẫn đến tình trạng giao tiếp ngắt quãng và thiếu chiều sâu.

5. Kỳ vọng lớn nhất của học sinh đối với cha mẹ

Học sinh THCS không tìm kiếm sự can thiệp hay bài học đạo đức, mà mong muốn:

• Cha mẹ tin tưởng, tôn trọng suy nghĩ của con (71,4%).
• Thường xuyên chủ động trò chuyện (64,6%).
• Giữ thái độ nhẹ nhàng, không nhắc lại lỗi lầm cũ (58,5% và 47,6%).

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Về mặt lý luận: Công trình làm phong phú thêm kho tàng lý luận của Tâm lý học Giao tiếp và Tâm lý học Lứa tuổi tại Việt Nam. Nghiên cứu cụ thể hóa mối quan hệ biện chứng giữa khủng hoảng tâm sinh lý tuổi dậy thì ở con cái và áp lực tâm lý tuổi trung niên ở cha mẹ, chứng minh rằng sự gián đoạn giao tiếp không đơn thuần là sự bất phục tùng của trẻ mà là kết quả của sự lệch pha nhận thức thế hệ.
• Về mặt phương pháp luận: Xây dựng thành công mô hình khảo sát đối sánh song song (dyadic survey model) giữa phụ huynh và học sinh, cung cấp công cụ tin cậy để đánh giá mức độ gắn kết cảm xúc trong môi trường gia đình học sinh phổ thông.
• Về mặt thực tiễn và ứng dụng:
  • Cung cấp dữ liệu thực chứng cho các nhà giáo dục, giáo viên chủ nhiệm và chuyên viên tâm lý nhằm thiết kế các can thiệp hỗ trợ học sinh THCS.
  • Đặt nền móng cho việc biên soạn các tài liệu hướng dẫn kỹ năng giao tiếp tích cực (Positive Parenting Guide) dành riêng cho phụ huynh có con trong độ tuổi dậy thì.
• Hàm ý chính sách: Khuyến nghị các cơ quan quản lý giáo dục cần chính thức hóa vị trí phòng tư vấn tâm lý học đường tại các trường THCS và lồng ghép chuyên đề giáo dục gia đình vào các buổi họp phụ huynh định kỳ.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học này mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà nghiên cứu & Sinh viên ngành Tâm lý - Giáo dục: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, cung cấp các chỉ số định lượng về hành vi và nhu cầu giao tiếp của thanh thiếu niên Việt Nam.
• Các bậc cha mẹ có con từ 11–15 tuổi: Nhận diện được thế giới nội tâm nhạy cảm của con, thấu hiểu nguyên nhân của sự khép kín, từ đó điều chỉnh phương pháp lắng nghe, chuyển từ "thuyết giảng" sang "thấu cảm".
• Ban Giám hiệu và Giáo viên phổ thông: Giúp thầy cô hiểu rõ hơn về áp lực học tập và các xung đột cảm xúc của học sinh để có phương pháp giáo dục mềm dẻo, xây dựng lớp học hạnh phúc.
• Chuyên viên Tham vấn Tâm lý Học đường: Cơ sở dữ liệu nền tảng để xây dựng quy trình tiếp cận, tư vấn cho học sinh gặp khó khăn trong mối quan hệ gia đình và tình bạn tuổi mới lớn.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là gì?

Phát hiện cốt lõi là sự "đứt gãy ngầm" trong giao tiếp tình cảm: Hơn 51% học sinh THCS không dám tâm sự chuyện tình cảm với cha mẹ vì sợ bị la mắng và không được thấu hiểu, dù hơn 80% cha mẹ vẫn lầm tưởng mình luôn sẵn sàng lắng nghe con.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì nổi bật?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp đối chiếu chéo giữa hai nhóm khách thể độc lập (học sinh và chính phụ huynh của các em) qua phần mềm SPSS, giúp phản ánh chân thực độ chênh lệch giữa mong muốn của trẻ và hành vi thực tế của người lớn.

3. Kết quả khảo sát tại Quận 9 có thể khái quát hóa (generalize) cho các địa bàn khác không?

Kết quả phản ánh rất điển hình cho thực trạng tâm lý của học sinh THCS tại các đô thị đang phát triển nhanh và các khu vực có cơ cấu dân cư lao động, công nhân. Đối với các khu vực nông thôn hoặc đô thị cao cấp, các tỷ lệ chi tiết có thể dao động nhưng xu hướng tâm lý lứa tuổi vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) có thể mở rộng như thế nào?

Cần mở rộng nghiên cứu sang quy mô mẫu lớn hơn ở nhiều địa bàn đa dạng, ứng dụng phương pháp nghiên cứu định tính sâu (in-depth interview) và phân tích tác động của mạng xã hội, thiết bị thông minh đến hành vi giao tiếp của trẻ em hiện nay.

5. Ứng dụng thực tế tức thì dành cho cha mẹ là gì?

Cha mẹ nên áp dụng nguyên tắc "3 Không - 3 Nên": Không phán xét, không thuyết giảng dài dòng, không nhắc lại lỗi cũ; Nên tôn trọng không gian riêng tư, nên chủ động lắng nghe kiên nhẫn và nên tạo không gian trò chuyện ấm cúng tại gia đình mỗi ngày.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài nghiên cứu đã phác họa bức tranh toàn diện và chân thực về nhu cầu được lắng nghe, chia sẻ của học sinh THCS trong mối quan hệ với cha mẹ. Kết quả khẳng định rằng: bên cạnh việc chăm lo điều kiện vật chất và thành tích học tập, việc đáp ứng nhu cầu cảm xúc và tôn trọng cái tôi đang trưởng thành của trẻ là chìa khóa quyết định sự phát triển nhân cách lành mạnh.

Để thu hẹp khoảng cách thế hệ, gia đình và nhà trường cần chủ động kiến tạo môi trường giao tiếp an toàn, nơi mỗi đứa trẻ đều được lắng nghe bằng sự tôn trọng và tình yêu thương vô điều kiện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Lịch Sử Nghiên Cứu Đề Tài: Ngoài nước: Nghiên cứu “Giao tiếp giữa cha mẹ với con cái tuổi thiếu niên về quan hệ giới tính: một cơ hội bị lỡ?” của nhóm tác giả Eisenberg, Maria E.; Swain, Carolyne; Resnick, Michael D. cho rằng qua những phát biểu của cha mẹ và con cái tuổi thiếu niên cho thấy: cha mẹ có thể bị bỏ mất cơ hội quan trọng để gây ảnh hưởng đến cách xử sự, và cha mẹ nên nói chuyện thẳng thắn với con về giới tính trước khi họ nhận thức được rằng chúng đang gặp rắc rối trong quan hệ giới tính. trong nghiên cứu “Những câu hỏi mà trẻ thiếu niên muốn hỏi cha mẹ của mình” đã nêu lên rằng: Tuổi trẻ cần sự lo lắng, quan tâm của cha mẹ để hướng dẫn chúng vượt qua những thay đổi và giải quyết nó ra sao.

Cuộc nghiên cứu đã tìm thấy số phần trăm lớn nhất thuộc về những câu hỏi liên quan đến gia đình. Qua cuộc nghiên cứu “Giao tiếp giữa cha mẹ và con cái… và việc giới trẻ dính vào nghiện hút”, các tác giả Kathleen J. Kelly, Maria Leonora G. Comello và Liza C.

Hunn đã đi đến kết luận: Quan hệ giao tiếp tích cực là yếu tố cực kỳ quan trọng. Trong những gia đình nào có người nghiện rượu thường được xem là quá mức thì các cuộc giao tiếp giữa cha mẹ và con cái thiếu nồng ấm và thiếu chú ý đến nhu cầu và tình cảm của trẻ. Nhiều cuộc nghiên cứu cho thấy trẻ thiếu niên nào có các cuộc giao tiếp thường xuyên, cởi mở và tích cực trong gia đình thì đều ít có xu hướng dính líu tới ma tuý. Các cuộc nghiên cứu ấy còn chứng minh mức độ quan trọng của lời khen và khuyến khích từ các bậc cha mẹ sẽ giúp cho trẻ biết từ chối ma túy.

-8- Trong nước: Khoá luận tốt nghiệp “Tìm hiểu stress ở cha mẹ tuổi trung niên trong giao tiếp với con cái tuổi thiếu niên” của Trần Thuý Vy có kết luận rằng: Cha mẹ lứa tuổi trung niên trong giao tiếp với con cái lứa tuổi thiếu niên cũng gây ra sự căng thẳng ở một chừng mực nào đó đối với người trung niên. Nguyên nhân đưa đến stress là do từ hai phía cha mẹ và con cái. Cha mẹ trung niên có sự suy giảm về sức khoẻ do những thay đổi đột ngột về sinh lý dẫn đến những biến động trong tâm lý con người. Còn con cái lứa tuổi thiếu niên thì lại gắn liền với sự “khủng hoảng” cả về mặt sinh lý và tâm lý.

Vũ Khánh Linh trong nghiên cứu “Thực trạng về phong cách giáo dục của cha mẹ học sinh trường THCS Trần Đăng Ninh-Tp. Nam Định” 1 cho rằng: Lứa tuổi thiếu niên là thời kỳ chuyển tiếp, thời kỳ quá độ của tuổi thơ lên tuổi trưởng thành, có sự chuyển biến rất lớn về sự phát triển cơ thể, tâm lý và xã hội. Đây cũng là lứa tuổi có nhiều khủng hoảng. Chính những điều đó gây ra rất nhiều khó khăn trong việc giáo dục con cái của các bậc cha mẹ có con ở độ tuổi này.

Do thiếu kiến thức về sự phát triển tâm-sinh lý của trẻ, thiếu hiểu biết về những biện pháp giáo dục phù hợp với lứa tuổi, nên có một số phụ huynh có phong cách giáo dục độc đoán, nghiêm khắc, không quan tâm đến nhu cầu, nguyện vọng của trẻ, luôn ép trẻ thực hiện theo ước muốn của mình. Một số khác lại thả nổi cho trẻ làm theo tự do và làm theo ý mình.