Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Tại Trường Trung Học Phổ Thông Bắc Thăng Long, Đông Anh, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ VNU UED phân tích quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Bắc Thăng Long trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phượng
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Văn Đại
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lí Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Trường Trung Học Phổ Thông Bắc Thăng Long, Huyện Đông Anh, Thành Phố Hà Nội Trong Bối Cảnh Đổi Mới Giáo Dục Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Những đóng góp của đề tài
• 0.10. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BẮC THĂNG LONG, HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BẮC THĂNG LONG, HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Trường THPT Bắc Thăng Long

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Bắc Thăng Long là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc quản lý này không chỉ đơn thuần là tổ chức các hoạt động chuyên môn mà còn bao gồm việc phát triển năng lực cho giáo viên và học sinh. Tổ chuyên môn đóng vai trò như một cầu nối giữa ban giám hiệu và giáo viên, giúp thực hiện các chủ trương, chính sách giáo dục một cách hiệu quả.

1.1. Vai Trò Của Tổ Chuyên Môn Trong Giáo Dục

Tổ chuyên môn là nơi tập hợp các giáo viên cùng chuyên ngành, có nhiệm vụ tổ chức, quản lý và phát triển các hoạt động dạy học. Vai trò của tổ chuyên môn không chỉ dừng lại ở việc giảng dạy mà còn bao gồm việc nghiên cứu, đổi mới phương pháp dạy học, và đánh giá kết quả học tập của học sinh.

1.2. Đặc Điểm Của Trường THPT Bắc Thăng Long

Trường THPT Bắc Thăng Long được thành lập với mục tiêu trở thành trung tâm giáo dục chất lượng cao. Đặc điểm của trường bao gồm cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao, và môi trường học tập thân thiện, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển toàn diện cho học sinh.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Hiện Nay

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, tổ chuyên môn tại trường THPT Bắc Thăng Long đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ việc thực hiện chương trình giáo dục mới mà còn từ việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và sự tham gia của học sinh trong các hoạt động học tập.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sẵn sàng thay đổi thói quen giảng dạy. Nhiều giáo viên vẫn còn bỡ ngỡ với các phương pháp dạy học hiện đại, dẫn đến hiệu quả giảng dạy chưa cao.

2.2. Thiếu Sự Hỗ Trợ Từ Ban Giám Hiệu

Một số tổ chuyên môn gặp khó khăn trong việc nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ ban giám hiệu. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tổ chức các hoạt động chuyên môn và phát triển năng lực cho giáo viên.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tổ chuyên môn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với bối cảnh giáo dục hiện nay. Các phương pháp này bao gồm việc xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ và khuyến khích sự tham gia của giáo viên trong quá trình ra quyết định.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Hoạt Động Chi Tiết

Kế hoạch hoạt động cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của tổ chuyên môn và mục tiêu giáo dục của nhà trường. Việc lập kế hoạch chi tiết giúp tổ chuyên môn có định hướng rõ ràng trong các hoạt động giảng dạy và nghiên cứu.

3.2. Tổ Chức Sinh Hoạt Chuyên Môn Định Kỳ

Sinh hoạt chuyên môn định kỳ là cơ hội để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận về các vấn đề trong giảng dạy và tìm kiếm giải pháp. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho giáo viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Bắc Thăng Long đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các hoạt động chuyên môn được tổ chức bài bản hơn, giáo viên có cơ hội phát triển năng lực và học sinh cũng được hưởng lợi từ những cải tiến này.

4.1. Kết Quả Cải Thiện Chất Lượng Dạy Học

Sau khi áp dụng các biện pháp quản lý mới, chất lượng dạy học tại trường đã có sự cải thiện rõ rệt. Học sinh tham gia tích cực hơn vào các hoạt động học tập và kết quả học tập cũng được nâng cao.

4.2. Phát Triển Năng Lực Cho Giáo Viên

Các giáo viên đã có cơ hội tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, từ đó nâng cao năng lực giảng dạy và khả năng áp dụng các phương pháp dạy học mới.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Bắc Thăng Long cần tiếp tục được cải tiến và đổi mới để đáp ứng yêu cầu của giáo dục hiện đại. Tương lai của tổ chuyên môn sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi trong chương trình giáo dục và sự phát triển của đội ngũ giáo viên.

5.1. Định Hướng Phát Triển Tổ Chuyên Môn

Tổ chuyên môn cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, bao gồm việc nâng cao chất lượng giảng dạy và phát triển năng lực cho giáo viên. Điều này sẽ giúp tổ chuyên môn hoạt động hiệu quả hơn trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Tổ Chuyên Môn

Hợp tác giữa các tổ chuyên môn sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực, giúp giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng giáo dục vững mạnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế tri thức và toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, hiện có khoảng 50 quốc gia trên thế giới đang đẩy mạnh cải cách giáo dục quy mô lớn nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tại Việt Nam, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã khẳng định định hướng đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục, chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo Thủ đô Hà Nội, mặc dù chất lượng giáo dục đại trà luôn giữ vững với tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 98,54% năm 2014 và 92,51% năm 2015, song công tác quản lý hoạt động dạy học tại các nhà trường vẫn đối mặt với nhiều rào cản khi chuyển giao phương thức tổ chức. Vấn đề nghiên cứu then chốt của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới dạy học theo tiếp cận năng lực và thực trạng quản lý tổ chuyên môn vốn còn mang nặng tính hành chính sự vụ.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn một cách khoa học, hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại trường Trung học phổ thông Bắc Thăng Long, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong giai đoạn từ năm học 2012-2013 đến năm học 2014-2015, gắn liền với mốc thời gian nhà trường đón nhận danh hiệu trường đạt Chuẩn quốc gia theo Quyết định số 3837/QĐ-UBND ngày 10/08/2015. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp giải pháp thực chứng giúp nâng tỷ lệ tiết dạy giỏi từ 50,00% lên 73,07%, chuẩn hóa 100% quy trình sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhà trường thành trung tâm giáo dục chất lượng cao của khu vực phía Bắc Thủ đô đến năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự tích hợp của hai trường phái quản lý kinh điển: Thuyết quản lý theo khoa học của Frederick Taylor với nguyên tắc tiêu chuẩn hóa, chuyên môn hóa lao động và Thuyết quản lý hành chính của Henri Fayol với 4 chức năng cốt lõi gồm lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Luận văn cũng vận dụng triết lý 4 trụ cột giáo dục của UNESCO gồm học để biết, học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định mình làm nền tảng định hướng giáo dục nhân cách toàn diện.

Hệ thống khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Quản lý giáo dục: Hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch và hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm và người học nhằm đưa hệ thống đạt tới các mục tiêu giáo dục đã xác định.
• Tổ chuyên môn: Bộ phận cấu thành của trường trung học theo Điều 16 Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT, tập hợp từ 3 giáo viên trở lên cùng chuyên môn hoặc liên môn để thực thi nhiệm vụ dạy học và bồi dưỡng nghiệp vụ.
• Tổ trưởng chuyên môn: Cán bộ quản lý cấp trung gian trong cơ cấu nhà trường và cấp cơ sở trong ngành giáo dục, giữ vai trò cánh tay nối dài của Ban Giám hiệu trong điều hành chuyên môn.
• Dạy học tích hợp: Định hướng dạy học giúp học sinh huy động tổng hợp kiến thức từ nhiều môn học để giải quyết các vấn đề thực tiễn theo 6 bậc thang nhận thức của Benjamin Bloom từ nhận biết đến sáng tạo.
• Đánh giá theo tiếp cận năng lực: Phương thức đo lường mức độ vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh trong những bối cảnh thực tế có ý nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết 3 năm học (2012-2015) của trường Trung học phổ thông Bắc Thăng Long và dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra khảo sát thực tiễn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 58 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nhà trường, trong đó có 2 cán bộ quản lý trực tiếp và 52 giáo viên đứng lớp thuộc 4 tổ chuyên môn. Phương pháp chọn mẫu toàn thể được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế của đơn vị mà không bị sai số do chọn mẫu ngẫu nhiên.

Phương pháp xử lý dữ liệu sử dụng thống kê toán học và phần mềm chuyên dụng để tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa được các nhận định định tính của đội ngũ giáo viên và làm sáng tỏ mức độ đồng thuận đối với các biện pháp quản lý mới. Toàn bộ quá trình nghiên cứu thực địa và phân tích dữ liệu được triển khai tập trung trong giai đoạn từ cuối năm 2014 đến tháng 11 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng tại trường Trung học phổ thông Bắc Thăng Long đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, về cơ cấu và chất lượng đội ngũ, nhà trường sở hữu lực lượng giáo viên có tuổi đời và tuổi nghề rất trẻ với hơn 80% trong độ tuổi từ 30 đến 45 và thâm niên giảng dạy bình quân khoảng 10 năm. Toàn bộ 100% giáo viên đạt chuẩn đào tạo, trong đó tỷ lệ trên chuẩn trình độ thạc sĩ đạt xấp xỉ 31% (16/52 giáo viên vào năm học 2014-2015). Tuy nhiên, định mức giáo viên chỉ đạt bình quân 2,17 giáo viên/lớp, thấp hơn mức quy định chuẩn 2,25 giáo viên/lớp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, gây áp lực bố trí chuyên môn và khiến nhiều giáo viên phải giảng dạy trên 20 tiết/tuần.

Thứ hai, chất lượng giờ dạy của giáo viên có bước tiến vượt bậc qua các đợt thanh tra nội bộ. Tỷ lệ tiết dạy xếp loại Giỏi tăng đều qua các năm: đạt 50,00% (24/48 tiết) năm học 2012-2013, tăng lên 60,00% (30/50 tiết) năm học 2013-2014 và đạt 73,07% (38/52 tiết) năm học 2014-2015. Tỷ lệ tiết dạy xếp loại Trung bình giảm mạnh từ 8,34% xuống còn 3,84%. Kết quả thanh tra chuyên môn định kỳ từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội năm học 2014-2015 cũng ghi nhận 60,00% tiết giỏi và 35,00% tiết khá.

Thứ ba, hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng đạt kết quả nổi bật. Sau 5 năm hoạt động (2010-2015), nhà trường đã đạt 65 sáng kiến kinh nghiệm cấp thành phố, tăng lũy tiến từ 7 sáng kiến (năm học 2010-2011) lên 17 sáng kiến (năm học 2014-2015), cùng 63 lượt cán bộ giáo viên đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở và 9 giáo viên đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp thành phố.

Thứ tư, công tác sinh hoạt tổ chuyên môn vẫn còn nhiều hạn chế. 100% các tổ duy trì nền nếp họp 2 tuần/lần, nhưng nội dung chủ yếu dừng lại ở việc kiểm tra hồ sơ, phân chia phân phối chương trình, chưa dành thời gian thỏa đáng cho nghiên cứu bài học, dạy học tích hợp liên môn hay thảo luận các phương pháp đánh giá học sinh theo tiếp cận năng lực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ bối cảnh chuyển giao: giáo viên vừa phải hoàn thành mục tiêu truyền thụ kiến thức theo sách giáo khoa hiện hành, vừa phải tự bồi dưỡng để tiếp cận phương pháp dạy học phân hóa và phát triển năng lực học sinh. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn chủ yếu được bổ nhiệm dựa trên năng lực chuyên môn thuần túy, chưa được trang bị đầy đủ các kỹ năng quản trị hiện đại như kỹ năng điều hành tổ chức học hỏi, kỹ năng phân tích dữ liệu kiểm tra đánh giá hay kỹ năng cố vấn sư phạm.

Dữ liệu nghiên cứu khi được mô hình hóa qua hệ thống biểu đồ cột kép và bảng đối chiếu 3 năm học thể hiện rõ tính tương quan thuận giữa trình độ chuyên môn của giáo viên với tỷ lệ tiết dạy giỏi. Cụ thể, biểu đồ cơ cấu trình độ giáo viên phản ánh xu hướng tỷ lệ giáo viên có bằng thạc sĩ tăng từ 18% lên 31% song hành cùng sự gia tăng tỷ lệ giờ dạy giỏi từ 50,00% lên 73,07%. Bảng dữ liệu khảo sát cũng chỉ ra khoảng cách rõ nét giữa nhận thức lý thuyết và thực hành: năng lực xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn được đánh giá ở mức khá (3,65/5,0 điểm), trong khi năng lực kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực mới đạt mức trung bình (3,12/5,0 điểm).

So sánh với các công trình nghiên cứu tại trường THPT chuyên Bắc Giang hay THPT Nam Khoái Châu (Hưng Yên), kết quả tại THPT Bắc Thăng Long cho thấy mô hình tổ chuyên môn ở trường chuẩn quốc gia vùng ven đô có tốc độ đổi mới nhanh về ứng dụng công nghệ thông tin, nhưng đòi hỏi sự chuyển đổi căn bản từ mô hình quản lý hành chính kiểm soát sang mô hình tổ chức học hỏi linh hoạt để phát huy tối đa sức trẻ của đội ngũ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới, nghiên cứu đề xuất hệ thống 6 biện pháp trọng tâm:

1. Nâng cao nhận thức và phổ biến chủ trương đổi mới giáo dục: Ban Giám hiệu chủ trì tổ chức 100% các buổi tập huấn chuyên đề về ma trận năng lực và phương pháp dạy học tích cực cho toàn bộ giáo viên ngay trong tháng 8 hằng năm, đảm bảo 100% cán bộ giáo viên nắm vững định hướng đổi mới trước khi bước vào năm học.
2. Đổi mới công tác quản lý lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn: Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch 5 bước gắn chặt với kế hoạch năm học của nhà trường chuẩn Quốc gia. Tổ trưởng chuyên môn hoàn thành việc phê duyệt kế hoạch năm, tháng, tuần và hướng dẫn 100% giáo viên hoàn thiện kế hoạch dạy học cá nhân trước ngày 15 tháng 9.
3. Tăng cường quản lý đổi mới các thành tố chương trình giáo dục: Chỉ đạo các tổ rà soát, tinh giản nội dung chương trình hiện hành, xây dựng tối thiểu 2 chủ đề tích hợp liên môn mỗi học kỳ cho mỗi tổ chuyên môn. Ban Giám hiệu theo dõi và đánh giá định kỳ việc đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy học sinh làm trung tâm.
4. Nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực: Xây dựng ngân hàng đề kiểm tra định kỳ chuẩn hóa theo 4 mức độ nhận thức của thang Bloom. Phấn đấu giảm tỷ lệ tiết dạy xếp loại trung bình xuống dưới 2,00% và triển khai đánh giá thường xuyên vì sự tiến bộ của người học tại 100% các bộ môn trong giai đoạn 2015-2018.
5. Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học: Chuyển đổi căn bản phương thức sinh hoạt định kỳ 2 tuần/lần từ hành chính sang mô hình nghiên cứu bài học (Lesson Study), tập trung phân tích hoạt động học tập của học sinh thay vì nhận xét người dạy. Mỗi tổ chuyên môn thực hiện tối thiểu 4 buổi nghiên cứu bài học chuyên sâu trong mỗi năm học.
6. Đẩy mạnh quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học và xây dựng tổ chức học hỏi: Phát động phong trào viết sáng kiến kinh nghiệm sư phạm gắn với xử lý các tình huống thực tiễn, đặt mục tiêu duy trì trên 20 sáng kiến kinh nghiệm đạt giải cấp thành phố mỗi năm trong giai đoạn 2015-2020, đồng thời tích cực chia sẻ học liệu trên hệ thống Trường học kết nối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông: Tiếp cận khung quản trị toàn diện, phương pháp phân cấp quản lý và các công cụ kiểm tra đánh giá chuyên môn, phục vụ trực tiếp cho công tác duy trì chuẩn quốc gia và định hướng xây dựng trường chất lượng cao.
2. Tổ trưởng và Tổ phó chuyên môn: Cung cấp cẩm nang thực hành chi tiết về phương pháp điều hành sinh hoạt chuyên môn theo mô hình nghiên cứu bài học, kỹ năng xây dựng kế hoạch giáo dục môn học và kỹ thuật quản lý hồ sơ dạy học khoa học.
3. Giáo viên phổ thông các bộ môn: Nắm bắt phương pháp thiết kế giáo án theo hướng tích hợp liên môn, áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực và chuẩn hóa quy trình kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực người học.
4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu Quản lý giáo dục: Tìm thấy nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, bộ công cụ khảo sát thực trạng và hệ thống luận cứ khoa học về quản trị tổ chuyên môn trong giai đoạn đổi mới giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Tổ trưởng chuyên môn giữ vị trí như thế nào trong cơ cấu quản lý trường trung học phổ thông?
Tổ trưởng chuyên môn là cán bộ quản lý cấp trung gian trong nhà trường và cấp cơ sở trong hệ thống ngành giáo dục. Họ chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về toàn bộ chất lượng giảng dạy, quản lý nền nếp chuyên môn của giáo viên và tổ chức các hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ cho các thành viên trong tổ.

Thực trạng đội ngũ giáo viên trường THPT Bắc Thăng Long giai đoạn 2012-2015 có ưu điểm và hạn chế gì?
Ưu điểm nổi bật là đội ngũ trẻ, năng động với hơn 80% giáo viên từ 30-45 tuổi, 100% đạt chuẩn và xấp xỉ 31% đạt trình độ thạc sĩ. Tuy nhiên, định mức giáo viên chỉ đạt 2,17 giáo viên/lớp (thấp hơn quy định chuẩn 2,25 của Bộ GD&ĐT), gây thiếu hụt giáo viên ở các môn Toán, Vật lý, Ngoại ngữ.

Phương pháp sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học mang lại lợi ích gì khác biệt?
Khác với sinh hoạt truyền thống vốn nặng về đánh giá và nhận xét thao tác của giáo viên, nghiên cứu bài học tập trung quan sát cách thức học sinh tiếp nhận kiến thức, các khó khăn học sinh gặp phải trong giờ học, từ đó giúp tập thể giáo viên cùng rút kinh nghiệm và điều chỉnh phương pháp sư phạm.

Khó khăn lớn nhất trong việc đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực là gì?
Khó khăn lớn nhất là giáo viên quen với việc kiểm tra ghi nhớ kiến thức lý thuyết thuần túy và thiếu công cụ đo lường năng lực hành động. Giải pháp là phải xây dựng ma trận đề kiểm tra chuẩn hóa theo 4 mức độ nhận thức và tăng cường các hình thức đánh giá đa dạng qua sản phẩm học tập.

Làm thế nào để chuyển đổi tổ chuyên môn thành một tổ chức học hỏi hiệu quả?
Nhà trường cần xây dựng môi trường làm việc cởi mở, khuyến khích tinh thần tự học, tăng cường chia sẻ bài giảng qua cổng Trường học kết nối và gắn kết chặt chẽ hoạt động nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm với việc giải quyết các vấn đề sư phạm phát sinh trong thực tiễn dạy học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về quản lý tổ chuyên môn tại trường trung học phổ thông trong bối cảnh đổi mới giáo dục căn bản, toàn diện.
• Khảo sát thực chứng toàn diện tại trường Trung học phổ thông Bắc Thăng Long giai đoạn 2012-2015, phản ánh chính xác các ưu điểm về chất lượng đội ngũ cũng như những bất cập trong quản lý chuyên môn.
• Đề xuất thành công 6 biện pháp quản lý đồng bộ, tập trung vào đổi mới quy trình lập kế hoạch, sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học và kiểm tra đánh giá theo năng lực.
• Cung cấp giải pháp thực tiễn giúp nhà trường nâng tỷ lệ tiết dạy giỏi lên 73,07% và củng cố vững chắc các tiêu chí của trường đạt chuẩn Quốc gia.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho việc bồi dưỡng năng lực quản lý cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường phổ thông trên toàn quốc.

Về lộ trình tiếp theo, các cơ sở giáo dục trung học phổ thông cần tiếp tục triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý trong giai đoạn 2015-2020, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị chuyên môn để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trường chất lượng cao vào năm 2030. Các nhà quản lý giáo dục hãy chủ động nghiên cứu và áp dụng ngay các giải pháp này vào thực tiễn quản lý tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cở sở lí luận quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động của TCM trường THPT Bắc Thăng Long, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động của TCM trường THPT Bắc Thăng Long, huyện Đông Anh, TP Hà Nội trong bối cảnh đổi mới GD hiện nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Quốc tế Viết về đổi mới cách dạy học thoát khỏi lối dạy kinh viện, mang nặng tính sách vở ở Tiệp Khắc, KomenxKy (1592-1670) đã đề ra nhiều biện pháp cụ thể trong công việc giáo dục trong cuốn “Khoa sư phạm vĩ đại” và xuất bản lần đầu tiên vào năm 1657 tại Amxtecđam. Những dự kiến của ông nêu ra cách đây gần bốn thế kỷ nhưng thật là sáng tạo và có ý nghĩa thiết thực cho đến ngày nay.1] Frederik Winsolon Taylo (1856-1915), người Mỹ là một trong những người mở ra “Kỷ nguyên vàng” trong lĩnh vực Quản lý, với thuyết quản lý theo khoa học, Taylor là người mở đường cho khoa học quản lý hiện đại. Tư tưởng cốt lõi trong quản lý của ông là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa và đều phải quản lý chặt chẽ.” và ông cũng từng khẳng định: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất”.

Taylo là người có công trong việc tách quản lý khỏi quyền sở hữu và việc sử dụng quyền lực một cách chủ quan, cảm tính. Thuyết quản lý khoa học đã chỉ ra cho các nhà lãnh đạo, quản lý là phải thực hành một hệ thống quản lý khoa học theo các nguyên tắc tiêu chuẩn hoá công việc và công cụ, chuyên môn hoá lao động, chế độ trả lương theo định mức và sản phẩm của mỗi người nhằm tạo động cơ khuyến khích công nhân không ngừng tăng năng suất lao động.Mác đã coi việc xuất hiện quản lý như là kết quả tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá biệt, tản mạn, độc lập với nhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại.Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Lê nin kế tục và phát triển luận điểm của Mac trong điều kiện cụ thể nước Nga năm 1918; Lê nin đã từng viết: “Nếu không có nền sản xuất đại cơ khí, không có hệ thống đường sắt phát triển đến mức nào đó, không có cơ sở hạ tầng bưu điện, điện khí hoá; không có hệ thống GD phát triển đến mức nào đó thì không thể giải quyết được một vấn đề nào hết.

Khẩu hiệu nổi tiếng của Lê nin, đã trở thành câu châm ngôn của các thế hệ: “Học, học nữa, học mãi”. Cho tới nay, Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục của Liên Hợp quốc viết tắt là UNESCO đã đúc rút là: GD thường xuyên, GD suốt đời, với bốn trụ cột của việc học là: “Học để biết, học để làm, học để chung sống với mọi người và học để tự khẳng định mình.” Nhiều tác phẩm vĩ đại của các nhà giáo dục lỗi lạc Xô Viết như: Ma-ka- ren-cô với các tác phẩm “Giáo dục trong thực tiễn”(1974), “Tuyển tập các tác phẩm sư phạm” (1977), “Tôn trọng và yêu cầu cao”, “Giáo dục trong tập thể”, “Giáo dục qua lao động”….là những công trình lí luận và thực tiễn đã chỉ ra phương pháp tổ chức giáo dục HS như thế nào.89] Những thập niên cuối của thế kỷ XX và thập kỷ đầu của thiên niên kỷ mới xuất hiện Khoa học Quản lý Giáo dục như là một khẳng định sự phát triển của giáo dục và của Khoa học Quản lý Giáo dục trên toàn cầu. Trong nước Ở Việt Nam, trong tiến trình lãnh đạo, Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của GD đối với sự phát triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Nghị quyết Trung Ương II khoá VIII của 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam xác định: “cùng với khoa học và công nghệ, GD và đào tạo là quốc sách hàng đầu”.

Bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, GD-ĐT trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô của sự phát triển. Như vậy, Đảng và Nhà nước đã coi GD là “quốc sách hàng đầu”. Toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho GD, vì GD đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học và sự đổi mới hiện nay về GD, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, chú trọng tới việc dạy học lấy HS làm trung tâm, quan tâm tới các biện pháp quản lý HĐDH trên lớp, trang thiết bị CSVC phục vụ cho dạy học.

Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng Quốc Bảo, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo, Phan Viết Vượng, Đặng Thành Hưng, Đặng Tự Ân, Phạm Minh Hạc,… Nhiều nhà nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Nghị quyết phát triển GD của Đảng ta trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã ghi rõ: “Đổi mới tư duy GD một cách nhất quán, từ mục tiêu chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức cơ chế quản lý để tạo ra sự chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền GD nước nhà, ưu tiên hàng đầu cho chất lượng dạy và học”. Như vậy, quản lý HĐDH được xem là khâu then chốt để nâng cao chất lượng học tập của người học, là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Quản lý HĐDH là công việc chính của người TTCM, vì vậy quản lý HĐDH luôn được các nhà nghiên cứu đề cập trong các công trình khoa học 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] GD như giáo trình giảng dạy của trường đại học Sư phạm Hà Nội I; Trường Đại học Giáo dục, Đại học quốc gia Hà Nội,….

Trong những năm gần đây, có một số luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý GD cũng quan tâm viết về đề tài như là: - Đề tài về “Biện pháp quản lý nhằm phát huy hiệu quả hoạt động của Tổ chuyên môn trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang” của Ngô Văn Bình (2006) - “Biện pháp quản lí của Tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt động dạy học tại các trường Tiểu học quận Cầu Giấy – Hà Nội” của Hoàng Phương Anh (2012). - Đề tài về: “Quản lý Tổ chuyên môn ở trường THPT Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn”của Hoàng Mạnh Hùng (2013). - Đề tài về: “Quản lý Tổ chuyên môn đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực dạy dọc cho giáo viên ở trường THPT Nam Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên” của tác giả Nguyễn Thị Khuyên (2014). Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đề tài luận văn Thạc sỹ quản lý GD ở cấp THPT thì còn chưa nhiều, đặc biệt là các trường THPT huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội thì chưa có đề tài nào nghiên cứu.

Vì vậy, tác giả nghiên cứu và viết luận văn này nhằm tìm hiểu thực trạng quản lý của TTCM đối với HĐDH ở trường THPT Bắc Thăng Long, thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp quản lý HĐDH góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Một số vấn đề về quản lý và quản lý nhà trƣờng 1. Quản lý và quản lý giáo dục 1.

Quản lý * Khái niệm quản lý Có nhiều khái niệm khác nhau: - Theo Đại bách khoa toàn thư Liên Xô, 1997, thì: “Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau, nó bảo toàn cấu 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động.241] - Theo Henry Fayol (1841-1925), người đề xuất ra lý thuyết quản lý hành chính, đã đưa ra định nghĩa: “Quản lý hành chính là dự đoán, lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp kiểm tra.26] - Theo Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weigich thì quản lý là hoạt động thiết yếu bảo đảm sự phối hợp nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự không bằng lòng của cá nhân ít nhất.56] - Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng, thuật ngữ quản lý được định nghĩa là: “Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”. - Theo các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo (2006), quan niệm:”Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [13; tr.20] - Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, khái niệm về quản lý được định nghĩa như sau: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9;tr.