Chương I CO SO LY LUAN VE QUAN Li HOAT DONG TO CHUYEN MON Ở TRƯỜNG trung học phổ thông 1. Sơ lược tông quan vấn đề nghiên cứu Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhả trường nói chung và trường THPT nói riêng từ lâu đã trở thành vẫn đề được qua tâm hàng đầu đối với các nhà quản lí giáo. dục trên thể giới cũng như ở Việt Nam. Việc tìm ra biển pháp để nâng cao chất lượng giảng dạy nhằm dap ứng như cầu phát triển GD&DT cua xa hoi 1a hét sire quan trong.
ấn đề nảy thu hút sự quan tâm đặc biệt của các nhả quản lí cả trong và ngoài nư Hoạt động của tỏ chuyên môn là một trong những hoạt động quan trọng nhất trong nhà trường, Do đó nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn góp phần nâng cao. cl t lượng giáo dục của nhà trường, Vì vậy các nhà quản lí luôn nghiên cứu thực tiễn các nhà trưởng để tìm ra biện pháp quản lí hoạt động tô chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất và quản lí hoạt động tô chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học đã và đang được xem như là một trong những hoạt động góp phần nâng cao hoạt động SHCM một cách hữu hiệu. Các nghiên cứu ở nước ngoài Tổ chuyên môn cỏ ÿ nghĩa cực kỳ quan trọng trong quá trình hoạt thành thành nhiệm vụ chuyên môn của nhà trưởng. Thực tế cho thấy những trường có phong trào chuyên môn mạnh thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn đều rất chú trọng đến sinh hoạt chuyên môn, quản lí sinh hoạt chuyên môn.
Ở trên thể giới, có nhiều nghiên cứu về hoạt động phát triển chuyên môn, tiêu biểu như sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học. Thuật ngữ “nghiên cứu bài học” (tiếng Anh là Lesson Study hoặc Lesson Research) được chuyền từ nguyên nghĩa tiếng Nhật (jugyou kenkyuu). Thuật ngữ VCBH có nguồn gốc trong lịch sử giáo dục Nhật Bản, từ thời Meiji (1868 -1912), như một biện pháp đẻ nâng cao năng lực nghề nghiệp của giáo viên thông qua nghiên cứu cải tiền các hoạt động dạy học các bài học cụ thể, qua đó cải tiến chất lượng học của học sinh. Cho đến nay NCBH được xem như một mô hình và cách tiếp cận nghề nghiệp của giáo viên và vẫn được sứ dụng rộng rãi tại các trưởng học ở Nhật Bản, hình thức nảy đã được áp dụng ề Nam và đã chứng minh được tính khả thĩ của nó trong việc bồi dưỡng và phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên so với các phương pháp truyền thông khác.
Trong những năm của thập ký 90 của thể kỷ trước, NCBH đã được du nhập vào Mỹ một cách nhanh chóng. Theo Lewis (2006) ở Mỹ đã có 24 trường đại học có các nhóm NCBH. Gan day, NCBH cũng được giới thiệu ở nhiều nước và là một chú đề được. nhiều nhà giáo dục và học giả trên thể giới quan tâm như : Hoa Kỷ (Fermandez và Yoshida, 2004; Lewis va céng su, 2004; Stigler vi Hiebert, 1999), Vương quốc Anh (Dudley, 2007; Ruthven, 2005) va Ue (White va Southwell, 2003).
AFT (American Federation of Teachers - Héi giảo chức Hoa Kỳ) đã khẳng định NCBH là một hình thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên rất có hiệu quả. NCBH đã xuất hiện ở nhiều nước Châu Á như : Brunei (Wood và Mohd Tuah, 2008 ), Malayxia (Lim et al, 2005), Thai Lan (Inprasitha, 2008), Việt Nam [26]} Ngoài ra có một số nghiên cứu khác nhau về khái niệm “tổ chức biết học hỏi” (learning orgnaization), chủ yếu nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả quản lí, gop phan xây dựng văn hoá tổ chức (văn hoá doanh nghiệp), chẳng hạn như các nghiên cửu của các tác giá nước ngoải Senge P. và cộng sự (1996), Senge, P. (2002) , Manbu E masaki Sato (2015) [26] các nghiên cứu vẻ “tô chức biết học hỏi" có thé vận dụng vào công tác quản lí tổ chuyên môn trong nhà trưởng, nhằm nâng cao chất lượng quản lí nói chung, hiệu quả giáo dục trong nhả trường nói riêng, góp.
phần xây dựng văn hoá nhả trưởng. Các nghiên cứu trong nước Quan diém chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 4/11/2013 đã nhấn mạnh: Giáo dục và đảo tạo là quốc sách hàng đâu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước vả của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Đôi mới căn bản, toàn diện giáo dục là đổi mới những vấn để lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ tư duy, quan điểm đến mục tiêu, hệ thông, chương.
trình giáo dục (nội dung, phương pháp, thị, kiểm tra, đánh giá), các chính sách, cơ chế và. các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục: đổi mới ở tắt cả các cấp học vả trình độ đảo. tạo, ở cả Trung ương và địa phương, ở mỗi quan hệ giữa nhà trưởng, gia đình và xã hội. Đổi mới đề tạo ra chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng và hiệu quả giáo dục, đáp ứng ngày cảng tốt hơn yêu cẩu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, nhu cầu học tập của nhân dân [2].
Để tạo chuyền biển căn bản về chất lượng vả hiệu quả giáo dục; khắc phục cơ bàn các yếu kém kéo dài đang gây bức xúc trong xã hội đề giá nhân tổ quyết định cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước thì cần phải thực hiện đổi mới trong giáo dục. Trong hệ thống giáo dục quốc dân nước ta, giáo dục phô thông luôn giữ vai trò quan trọng, trong đó cấp THPT là cấp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảo tạo, tạo nguồn đảo tạo phát triển nguồn nhân lực cho đất nước. Điều 29 Luật giáo dục (2019) về mục tiêu của giáo dục phổ thông có nêu rõ: giáo dục phổ thông nhằm trang bị kiến thức công dân; bảo đảm cho HS cúng có, phát triển kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có hiểu biết thông thường về kỹ thuật, hướng nghiệp; có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học chương trình giáo dục đại học, giáo dục nghễ nghiệp hoặc tham gia lao động, xây dựng và bảo vệ Tô quốc [31] Ở trường THPT, các tổ chuyên môn là tổ chức quan trọng và nồng cốt nên hoạt động chuyên môn của các tổ chuyên môn giữ vai trò rất quan trọng. Hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dạy học, giao duc va su phat trién cita nha truéng.
G nhiéu dia phuong, nhiéu trudng hoc da duy trị, tổ chức tốt hoạt động của tổ chuyên môn. Tuy nhiên, bên cạnh đỏ không it trường. vẫn có nhiều tồn tại, hạn chế về đội ngũ cán bộ quản lí, về GV, về chất lượng giáo dục, nhất là trong việc tổ chức hoạt đông cũng như quản lí tổ chuyên môn. năm qua có nhiễu công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực giảo dục như quản lí hoạt động CM, quản lí hoạt động dạy học bộ môn, quản lí đội ngũ cán bộ quản lí, đội ngũ GV, quản lí hoạt động tô chuyên môn,.
đã đề xuất được một số biện phápnhằm. nâng cao chất lượng dạy vả học ở bậc THPT, trong đỏ có các đề tài: Đề tải "Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn của HT ở các trường THPT Vang Tau, tinh Ba Ria- Vang Tau” nam 2012 cia thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Xuân. Dé tai: “Giai phap nang cao chất lượng đội ngũ tô trưởng CM ở các trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa”, năm 2018 Nguyễn Quang Dũng, Tạp chỉ giáo dục, Số 431 (Ki 1 - 6/2018). Dé tài: “Xây dựng đội ngũ GV đâu đàn ở tổ chuyên môn trường THPT” của thạc sĩ Trần Thị Hải Yến 2012, tạp chí quản lí giáo dục số 36.
Đề tải “Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam”, năm 2020 của thạc sĩ Lê Thị Thanh Hiền. Để tải *Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Trung Giã-Sóc Sơn-Hà Nội theo hướng nghiên cứu bài học của thạc sĩ Lưu Thị Thanh Hảo, năm 2017. Để tải “Quản lí hoạt động tô chuyên môn tại Trưởng THPT Công nghiệp Việt Trì, tinh Phi Tho trong béi cảnh đồi mới giáo dục hiện nay của tác giả Lê Thị Nguyệt Nga, năm 2017. Bên cạnh đỏ, còn có nhiều tác giả là các chuyên gia giảo dục, CBQL các cấp tâm huyết, cô nhiều bài viết trao đối, thảo luận, bản về công tác quản lí hoạt động dạy học.
theo hướng đổi mới, công tác bồi dưỡng CM nghiệp vụ cho GV,. tại các hội nghị, hội thảo của ngành giáo dục tổ chức. Trong nhiều năm qua, có nhiều công trình nghiên cứu về quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT, nội dung nghiên cứu không còn mới: có nội dung nghiên cứu hướng đến việc chuẩn bị thực hiện chương trình Giáo dục phô thông mới nhưng vẫn in thực tế chương trình đã thực hiện. Hiện nay, ngành giáo dục đang triển + chuẩn bị thực hiện đổi mới giáo dục, thực hiện chương trình phô thông 2018, bắt đầu từ năm học 2022-2023 nên việc quản lí hoạt động của nhà trường đặc biệt là quản lí hoạt động tổ chuyên môn so với trước đây có nhiễu điểm khác.
Trên dia ban tỉnh Quảng Nam, trong thời gian gần đây cũng có một số công trình nghiên cứu về công. tác quản lï tổ chuyên môn ở trường THPT, nhưng do đặc điểm của từng địa phương có sự khác nhau, các trường THPT cũng khác nhau về quy mô trường, lớp, tỉnh hình đội ngữ,. xét trên phạm vi tại thành phổ Hội An, thì chưa có công trình khoa học nào nghiên. cứu về quan lí hoạt động tổ chuyên môn trong trường THPT.
Để tìm ra biện pháp quản lí hữu hiệu nhằm đáp ứng các yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, kịp thời thích ứng với việc triển khai thực hiện chương trình Giáo dục phổ thông. Luân văn “Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT trên địa bản thành An, tính Quảng Nam”, sẽ đi sâu nghiễn cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn sinh hoạt tổ chuyên môn và đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động tô chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho các nhà trường trên địa bản thành phổ An, đáp ứng yêu cầu đôi mới, đặc biệt là ở trường THPT nơi tác giả đang công tác. Các khái niệm chí h của đề 1.