Chương 1 – CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ 1. Chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề 1. Khái niệm chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật, phân biệt nó với sự vật khác. Theo Từ điển tiếng việt do NXB văn hóa thông tin ban hành năm 1999 xác định: Chất lượng phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với sự vật khác, chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật.
Chất lượng biểu hiện ra bên ngoài, qua các thuộc tính. Nó là cái liên kết các thuộc tính của sự vật lại làm một, gắn bó với sự vật như một tổng thể bao quát toàn bộ sự vật và không tách khỏi sự vật. Sự vật khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể mât chất lượng của nó. Sự thay đổi chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật, về căn bản chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn với quy định về số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài quy định ấy.
Mỗi sự vật bao giờ cũng là sự thống nhất giữa số lượng và chất lượng. Lê Đức Phúc (2003) nêu rõ “chất lượng là cái tạo nên phẩm chât, giá trị của một người, sự vật, sự việc. Đó là tổng thể những thuộc tính cơ bản khẳng định sự tồn tại của một sự vật và phân biệt nó với các sự vật khác”. Chất lượng là mức hoàn thiện, là đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dự kiến, các thông số cơ bản (Oxford pocket dictionnay,4Ed).
Xuất phát từ các quan niệm về chất lượng nêu trên có thể hiều chất lượng giảng viên là toàn bộ những thuộc tính, những đặc điểm cấu trúc của giảng viên được bao hàm từ các yếu tố: Thể lực, trí lực và tâm lực. giảng viên phải đạt chuẩn về chất lượng vì chất lượng của giảng viên là vấn đề vô cùng quan trọng của một tổ chức có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo. Phần trên đã trình bày các yêu tố cấu thành nên chất lượng của một giảng viên. Nhưng chất lượng của Đội ngũ giảng viên không chỉ bao gồm có vậy.
Chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề là toàn bộ những thuộc tính, những đặc điểm cấu trúc của đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề. Những thuộc tính, cấu trúc này gắn bó với nhau trong một tổng thể thống nhất tạo nên giá trị và sự tồn tại của đội ngũ trong trường Cao đẳng nghề và làm cho đội ngũ giảng viên khác với đội ngũ khác. 4 Luận văn thạc sĩ Kinh tế Chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề được thông qua các thuộc tính bản chất sau: - Số lượng và cơ cấu đội ngũ - Thể lực - Phẩm chất đạo đức - Trình độ chuyên môn - Năng lực giảng dạy - Năng lực nghiên cứu khoa học - Tham gia các hoạt động khác trong nhà trường (tham gia công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng, công tác đảng, đoàn thể và các hoạt động khác) Tóm lại chất lương đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề bao gồm 7 tiêu chí trên, mỗi tiêu chí có vị trí, tầm quan trọng đặc biệt và giữa chúng có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau, phối hợp tạo thành hệ thống hoàn chỉnh giúp đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng nghề tồn tại, phát triển và hoàn thành nhiệm vụ được giao. Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng nghề Với vai trò chủ đạo trong quá trình giáo dục ở các trường, các cơ sở giáo dục - đào tạo.
Chất lượng đội ngũ giảng viên tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục. Muốn trò giỏi phải có thầy giỏi. Khâu then chốt của chiến lược phát triển giáo dục đào tạo là đội ngũ những người thầy giáo làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Thầy tốt thì ảnh hưởng tốt, thầy xấu thì ảnh hưởng xấu không thể có trò giỏi nếu thiếu thầy giỏi”.
Giáo dục Việt Nam đang trong quá trình cải cách để đáp ứng được yêu cầu của thời đại mới, thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, sự cải cách đó chỉ thực sự thành công khi quan tâm phát triển đội ngũ giảng viên, giảng viên. Tổ chức văn hóa và giáo dục của Liên hợp quốc (UNESCO) từng khuyến cáo: “Mọi cuộc cải cách giáo dục đều bắt đầu từ người giảng viên”. Đội ngũ giảng viên nói chung và giảng viên của trường Cao đẳng nghề nói riêng là lực lượng nòng cốt trong việc thực hiện Giáo dục và đào tạo lực lượng lao động chuyên môn kỹ thuật, đồng thời giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng, hiệu quả của nền giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Do vậy công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên có vai trò và ý nghĩa vô cùng quan trong trong sứ mệnh phát triển chung của mỗi nhà trường trong công tác đào tạo nghề từ đó tạo cơ sở vững chắc cho sự phát triển chung của đất nước. 5 Luận văn thạc sĩ Kinh tế Bên cạnh đó, việc nâng cao chất lượng trong công tác đào tạo nghề sẽ huy động tối đa lực lượng lao động xã hội và phát triển kinh tế - xã hội. Phát triển lực lượng lao động thông qua đào tạo nghề sẽ phát huy được năng lực, sở trường của từng lao động nhờ vậy khai thác triệt để các nguồn lực về tài nguyên, vốn, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực góp phần nâng cao hiệu quả trong sản xuất kinh doanh. Qua đó thấy rằng việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong công tác đào tạo nghề sẽ góp phần vào việc thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” của Đảng và Nhà nước ta.
Như vậy, yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên dạy nghề là một vấn đề sống còn của các trường Cao đẳng nghề. Chúng ta phải thừa nhận một nền giáo dục không thể phát triển vượt cao hơn tầm những giảng viên làm việc cho nó. Giảng viên có một vị trí cực kỳ quan trọng, nhất là trong tình hình giáo dục phải hướng vào phục vụ cho yêu cầu CNH- HĐH đưa đất nước “đi tắt”, “đón đầu” để đuổi kịp các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. Do đó vấn đề nghiên cứu xây dựng các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên nói chung và giảng viên của hệ thống giáo dục dạy nghề nói riêng trong chiến lược phát triển giáo dục đào tạo có ý nghĩa, tầm quan trọng và tính cấp bách đặc biệt.
Nội dung chất lượng đội ngũ giảng viên trong trường cao đẳng nghề và các tiêu chí đánh giá Giảng viên dạy nghề là những người trực tiếp giảng dạy cho sinh viên và tiếp xúc, giải quyết các công việc liên quan tới sinh viên trong quá trình học tập tại trường Cao đẳng nghề. Chính bởi vậy, cũng như trong các cấp học khác của cả ngành giáo dục, các phẩm chất và kỹ năng đặc trưng của giảng viên dạy nghề sẽ không thể không có ảnh hưởng tới việc hình thành phẩm chất, kỹ năng tay nghề của nguồn nhân lực có tay nghề của toàn xã hội. Xem xét yêu cầu về các phẩm chất, kỹ năng cụ thể của cán bộ công tác trong các cơ sở đào tạo nghề mà đặc biệt là đội ngũ giảng viên, giảng viên và là các yếu tố như sau: 1. Sức khỏe Thể lực là yêu cầu đầu tiên đối với người lao động, đây là điều kiện tiên quyết để duy trì và phát triển trí tuệ, là phương tiện thiết yếu để chuyền tải tri thức vào hoạt động thực tiễn, biến tri thức thành sức mạnh vật chất.
Trong điều kiện cách mạng khoa học công nghệ, hàm lượng tri thức trong sản phẩm lao động chiếm tỷ trọng lớn thì yêu cầu về sức khỏe càng cao bởi nó là cơ sở của năng lực tư duy, sáng tạo. Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là thể lực của người lao động Việt Nam tuy có tăng so với trước nhưng vẫn còn khá thấp so với các nước trong khu vực và thế giới. 6 Luận văn thạc sĩ Kinh tế Người lao động Việt Nam có tầm vóc nhỏ bé, sức khỏe yếu vì thế gây ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình lao động đặc biệt là khi xuất khẩu lao động. Do đó, nâng cao chất lượng là thực sự cần thiết để cải thiện tình trạng này.
Sức khỏe thể hiện sự dẻo dai về thể lực của giảng viên trong quá trình làm việc. Chất lượng giảng dạy không chỉ thể hiện qua trình độ hiểu biết của con người mà còn cả sức khỏe của bản thân giảng viên. Nếu không có sức khỏe, bao nhiêu kiến thức, kỹ năng cũng nằm lại trong thể xác con người. Có sức khỏe mới làm việc được, cống hiến chất xám của mình.
Phân loại sức khỏe theo thể lực của Bộ Y tế quy định được xếp theo mức trên cơ sở đánh giá tuyệt đối để có nhận xét định tính cho từng loại. Tiêu chí đánh giá sức khỏe Sức khỏe được đánh giá theo chiều cao, cân nặng và có thang đo nhất định. Đối với từng ngành khác nhau sẽ có yêu cầu thể chất khác nhau. Việc phân loại sức khỏe được thể hiện trong bảng 1.1: Phân loại sức khỏe theo thể lực LOẠI NAM NỮ SỨC Cao đứng Cân nặng Vòng ngực Cao đứng Cân nặng KHỎE (cm) (kg) (cm) (cm) (kg) 1 163 51 81 154 48 2 160 - 162 47 - 50 78 - 80 152 - 153 44 - 47 3 157 - 159 43 - 46 75 - 77 150 - 151 42 - 43 4 155 - 156 41 - 42 73 - 74 148 - 149 40 - 41 5 153 - 154 40 71 - 72 147 38 - 39 6 152 39 70 146 37 (Nguồn: TT 36/TTLT- BYT – BQP ngày 17/10/2011 của BYT- BQP) Như vậy, thể lực hay chính thể chất của giảng viên thể hiện vóc dáng về chiều cao, cân nặng.
Trí lực Trí lực là năng lực của trí tuệ, quyết định phần lớn khả năng lao động sáng tạo của con người.