phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục. Nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng Cao đẳng. - Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn ở trƣờng Cao đẳng Y tế tỉnh Điện Biên. - Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng Cao đẳng Y tế tỉnh Điện Biên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái4Nguyên http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Việc nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo trong các nhà trƣờng nói chung và cao đẳng, đại học nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nƣớc trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Để đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo của xã hội, nâng cao chất lƣợng giảng dạy thì các nhà trƣờng phải có biện pháp thúc đẩy công tác bồi dƣỡng chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sƣ phạm cho đội ngũ giảng viên, giáo viên. Tuy nhiên, những hoạt động đó cần có sự điều hành, quản lý một cách khoa học thì mới có hiệu quả.
Đây là vấn đề đƣợc các nhà khoa học thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo trong và ngoài nƣớc quan tâm. Họ đã nghiên cứu thực tiễn các nhà trƣờng để tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất. Trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục của các tác giả: M.I Kônđacốp “Những vấn đề về quản lý trƣờng học”. Tác giả đã đi sâu nghiên cứu công tác lãnh đạo hoạt động giáo dục, giáo dục trong nhà trƣờng và xem đây là khâu then chốt trong công tác quản lý giáo dục [24].
Nhà giáo dục học Xô viết V.A Xukhomlinxki cho rằng: Kết quả hoạt động của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn của các hoạt động dạy học. Ở đây ông muốn nhấn mạnh đến sự phân công, sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất quản lý của các nhà quản lý giáo dục nhằm đạt đƣợc mục tiêu đề ra.Everad, Geroey Morris và Ian Wilson (NXB Giáo dục, năm 2009) với tác phẩm: Quản trị hiệu quả trƣờng học. Đây là tác phẩm có ý Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái5Nguyên http://www.vn/ nghĩa thiết thực cho cán bộ quản lý trƣờng học và các cơ sở giáo dục. Với nội dung thực tiễn cao, trên cơ sở lý luận về quản lý hiện đại mà chính các tác giả là ngƣời thực hành viết cho những ngƣời thực hành.
Ở Việt Nam, theo quan điểm giáo dục của chủ tịch Hồ Chí Minh bằng việc kế thừa những tinh hoa của các tƣ tƣởng giáo dục tiên tiến và trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, Ngƣời đã để lại cho chúng ta nền tảng lý luận về vai trò của giáo dục, định hƣớng phát triển giáo dục, mục đích dạy học, các nguyên lý dạy học, các phƣơng thức dạy học, vai trò của quản lý và cán bộ quản lý giáo dục, phƣơng pháp lãnh đạo và quản lý. Hệ thống các tƣ tƣởng về giáo dục của Hồ Chí Minh có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nền giáo dục Việt Nam. Ngoài ra, cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn, đề ra đƣợc những giải pháp quản lý trong lĩnh vực quản lý và phát triển giáo dục- đào tạo ở Việt Nam có hiệu quả nhƣ tác giả Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Bá Lãm, Phạm Thành Nghị, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm. mỗi tác giả với quan điểm của mình đi sâu nghiên cứu về một phƣơng diện nào đó trong quản lý giáo dục.
Năm 2004 trong tạp chí thông tin quản lý giáo dục có một số bài viết về vị trí, vai trò, năng lực và một số biện pháp nâng cao năng lực cho TTCM của các tác giả Nguyễn Thị Tuyết Hạnh; Ngô Viết Sơn; Trần Minh Hằng…nhìn chung các tài liệu này chỉ đề cập một cách khái quát và chỉ đề cập đến TTCM khi có liên quan. Tuy nhiên, tất cả đều thống nhất về vai trò rất quan trọng và cần thiết phải nâng cao năng lực cho TTCM và coi đây nhƣ là một giải pháp then chốt trong việc đổi mới hoạt động quản lý chuyên môn ở các trƣờng học. Gần đây đã có một số luận văn Thạc sỹ quản lý giáo dục nghiên cứu về tổ chuyên môn và TTCM nhƣ: Nguyễn Khắc Tâm: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của HT nhằm góp phần nâng cao hiệu quả học tập cho HS THPT tỉnh Sơn La, Luận văn thạc sĩ QLGD - 2000. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái6Nguyên http://www.vn/ Nguyễn Sỹ Khiêm: Các biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của HT THPT TP Hà Đông - Hà Tây, Luận văn thạc sĩ QLGD - 2002.
Trần Thị Minh Nguyệt: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của HT trƣờng THPT thành phố Thái Nguyên, Luận văn thạc sĩ QLGD - 2002. Nguyễn Nho Hoài: Một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Sở GD - ĐT tỉnh Quảng Ninh đối với các trƣờng ngoài công lập, Luận văn thạc sĩ QLGD - 2004. Nguyễn Mạnh Hà: Biện pháp quản lý bồi dƣỡng nâng cao năng lực cho TTCM trƣờng THPT tỉnh Yên Bái, Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục - 2005. Nguyễn Thế Quang: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động TCM ở các trƣờng THPT thành phố Hà Đông - tỉnh Hà Tây, Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục - 2007.
Tiêu Quý Hương: Biện pháp bồi dƣỡng nhằm nâng cao năng lực quản lý cho TTCM các trƣờng trung học phổ thông tỉnh Trà Vinh, Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục - 2009. Nguyễn Thị Thu Hà: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trƣởng trƣờng THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục - 2010. Các luận văn đã đề cập đến các vấn đề Biện pháp quản lý hoạt động TCM với vai trò chủ thể quản lý là hiệu trưởng nhà trường, chƣa có luận văn nào đi sâu nghiên cứu vấn đề Quản lý hoạt động của TCM ở trường Cao đẳng Y tế tỉnh Điện Biên. Vì vậy, tác giả luận văn chọn đề tài để nghiên cứu.
Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Quản lý giáo dục i. Khái niệm quản lý giáo dục Cũng giống nhƣ khái niệm quản lý, khái niệm quản lý giáo dục (QLGD) có nhiều cách tiếp cận khác nhau.
Ở đây chúng tôi chỉ đề cập đến khái niệm quản lý trong một hệ thống giáo dục nói chung mà hạt nhân của hệ thống đó là các trƣờng học. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái7Nguyên http://www.vn/ QLGD là một lĩnh vực nghiên cứu khoa học và ứng dụng trong thực tiễn nảy sinh từ các nguyên tắc quản lý. Vào khoảng giữa năm 1990, QLGD từ chỗ là một lĩnh vực nghiên cứu mới, phụ thuộc vào các ý tƣởng nảy sinh trong một bối cảnh khác đã trở thành một lĩnh vực có lý luận riêng và có các dữ liệu thực nghiệm với độ tin cậy đƣợc kiểm tra trong giáo dục. Về thuật ngữ QLGD cũng có nhiều quan điểm khác nhau của các học giả trong và ngoài nƣớc.Mecchitizade: “QLGD là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phƣơng pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính…) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thƣờng của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng cả về mặt số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng” [22, tr.Khuđôminxky: “QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (Bộ Giáo dục và Đào tạo đến nhà trƣờng) nhằn mục đích đảm bảo việc giáo dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện, hài hòa của họ” [19, tr.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lƣợng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội” [1, tr. Theo tác giả Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân: “QLGD đƣợc hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trƣờng) nhằm thực hiện có chất lƣợng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội” [15, tr. Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “QLGD là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối điều chỉnh, giám sát…một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH” [16, tr. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái8Nguyên http://www.vn/ Nhƣ vậy, Quản lý giáo dục đƣợc hiểu theo hai cấp độ khác nhau: Quản lý giáo dục (vĩ mô) là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trƣờng) nhằm thực hiện có chất lƣợng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục - đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội yêu cầu.
Quản lý giáo dục (vi mô) là hệ thống những tác động tự giác của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lƣợng xã hội trong và ngoài nhà trƣờng nhằm thực hiện có chất lƣợng và hiệu quả mục tiêu giáo dục, đào tạo của nhà trƣờng. Tuy nhiên, dù khái niệm về quản lý giáo dục nêu trên tuy có những cách diễn đạt khác nhau nhƣng nhìn chung có thể hiểu là: QLGD là hệ thống những tác động có tổ chức có định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục của từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt mục tiêu đã đề ra. Bản chất của quản lý giáo dục - Quản lý giáo dục vừa là hoạt động mang tính pháp lý và mang tính sáng tạo: Đó là những quyết định quản lý đúng thẩm quyền, đúng quy luật, chớp đƣợc thời cơ và hiệu quả cao.
