phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tạo hình trong trường mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động tạo hình ở trường mầm non Ánh Sao, quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động tạo hình trường mầm non Ánh Sao quận Long Biên, thành phố Hà Nội. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH TRONG TRƢỜNG MẦM NON 1.
Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề Hoạt động tạo hình là một hoạt động mang tính nghệ thuật góp phần mang cái đẹp vào trong đời sống con người. Chính vì vậy mà từ xa xưa con người đã biết dùng nghệ thuật tạo hình mô tả đời sống của mình trên các bức vách, biết tạo ra các bức tượng đá, tượng đồng với các hình trạm trổ hoa văn…Trải qua lịch sử phát triển, hoạt động tạo hình đã trở thành một nội dung không thể thiếu trong chương trình giáo dục nhằm đóng góp vào việc hoàn thiện nhân cách con người. Với chương trình giáo dục phổ thông hiện nay tại Việt Nam, hoạt động tạo hình được đưa vào với tư cách là một môn học chính khoá với tên gọi “Giáo dục mỹ thuật”. Trong các trường mầm non, hoạt động tạo hình là một trong năm hoạt động học nhằm hướng tới các lĩnh vực phát triển của trẻ.
Hoạt động này tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất kĩ năng ban đầu của con người. Xuất phát từ lí do đó mà hoạt động tạo hình trong trường mầm non từ trước đến nay được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Hiện tại đã có nhiều tác giả nghiên cứu về tạo hình và hoạt động tạo hình. Đề cập đến các hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non, tác giả Lê Thị Đức – Nguyễn Thanh Thủy – Phùng Thị Tường nhấn mạnh vai trò của hoạt động này đối với việc phát triển toàn diện trẻ mầm non như sau: [9] - Đối với sự phát triển nhận thức: Thông qua quá trình tìm hiểu, đánh giá đối tượng miêu tả và sản phẩm tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh được tăng lên, ngày càng trở nên “giàu có” hơn cả về số lượng và chất lượng.
- Đối với việc giáo dục tình cảm - xã hội: Tham gia vào hoạt động tạo hình trẻ có 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều kiện tiếp thu cái đẹp trong xã hội, trải nghiệm các xúc cảm tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹ năng xã hội, biết chia sẻ quan tâm người khác. - Đối với việc giáo dục thẩm mỹ: Sự thể hiện nội dung tạo hình bằng các đường nét, hình dạng, màu sắc sẽ làm cho các xúc cảm thẩm mỹ trở nên sâu sắc, trí tưởng tượng ngày càng phong phú. - Đối với sự phát triển thể chất: Hoạt động tạo hình phát triển ở trẻ khả năng phối hợp mắt và tay, rèn luyện sự khéo léo, linh hoạt trong vận động của tay giúp cho việc học viết ở tiểu học được tốt. - Đối với việc chuẩn bị vào trường phổ thông: Hoạt động này góp phần trong việc chuẩn bị những kiến thức sơ đẳng về tự nhiên - xã hội, về khoa học - kỹ thuật để giúp trẻ nhanh chóng làm quen với các môn học mới ở tiểu học.
Đề cập đến phương pháp hướng dẫn trẻ làm đồ chơi bằng vật liệu thiên nhiên, Nhóm tác giả Bùi Thị Kim Tuyến - Lê Bích Ngọc - Lương Thị Bình - Phan Thị Lan Anh cho rằng để tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm đồ chơi bằng vật liệu thiên nhiên, giáo viên cần thực hiện chu đáo những việc sau: [18] - Chọn và quan sát mẫu đồ chơi đảm bảo các yêu cầu: nhằm mục đích giáo dục, trẻ có thể tự làm và sử dụng được, mẫu đồ chơi có từ 3-4 mẫu, mẫu phải đẹp và mới. - Chọn và quan sát vật liệu phải an toàn, sẵn có ở địa phương, sẵn có ở gia đình và phù hợp với mùa trong năm, theo mức độ thành thạo của trẻ. - Hướng dẫn trẻ làm đồ chơi và sử dụng sản phẩm: cô làm mẫu từng bước cho trẻ xem, vừa làm vừa nhấn mạnh đặc điểm các bước. Cô kiên trì giúp đỡ, khích lệ trẻ tự làm sản phẩm.
Cũng đề cập đến phương pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo làm đồ chơi nhưng tác giả Đặng Hồng Nhật lại nhấn mạnh đến cấu tạo, cách chơi và cách làm các loại đồ chơi học tập, đồ chơi miêu tả hình tượng, bồi giấy theo khuôn, đồ chơi sân khấu âm nhạc, đồ chơi trang trí và đồ chơi xếp hình xây dựng. Nói về phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non, tác giả 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lê Thanh Thủy đã đề cập đến 4 nhóm phương pháp như sau: [17] - Nhóm phương pháp thông tin - tiếp nhận: Đây là nhóm các phương pháp có vai trò cung cấp cho trẻ những ấn tượng, những kiến thức sơ đẳng về tự nhiên, xã hội, khoa học kỹ thuật,về các phương thức hoạt động (các kỹ năng tạo hình), đồng thời hình thành ở trẻ xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ. - Nhóm phương pháp thực hành - ôn luyện: Là nhóm các phương pháp tổ chức hoạt động tạo ra sản phẩm tạo hình, giúp trẻ bồi dưỡng các kinh nghiệm hoạt động thực tiễn, các kinh nghiệm biểu cảm. - Nhóm phương pháp tìm tòi - sáng tạo: Là nhóm các phương pháp tổ chức hoạt động tìm kiếm, khám phá, bồi dưỡng cho trẻ kinh nghiệm hoạt động sáng tạo.
- Nhóm các biện pháp mang tính vui chơi (các biện pháp trò chơi): Nhóm này có sử dụng yếu tố chơi. Đây là biện pháp phù hợp với lứa tuổi mầm non - lứa tuổi mà hoạt động vui chơi là chủ đạo. Tác giả Huỳnh Văn Sơn cho rằng việc áp dụng ba hình thức tổ chức gồm: hoạt động cá nhân, nhóm nhỏ và tập thể trong tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ là thực sự phù hợp ở trường mầm non. Vì vậy ông đề xuất một vài kiến nghị trong khi chọn lựa và phối hợp các hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non như sau: [22] - Tạo tình huống và kích thích trẻ cùng thảo luận, tranh luận về đặc điểm của vật khi khảo sát vật thật, vật mẫu, tranh mẫu, mô hình … - Tăng cường và bổ sung những nguyên vật liệu phong phú như: hột, hạt, que, lá, tăm, gạch non, phấn, màu nước, bột mì, giấp xốp … để trẻ được tự chọn theo cá nhân.
- Cho trẻ tự chọn nhóm cùng phối hợp tạo thành các sản phẩm mới lạ đặc biệt trong các giờ tạo hình theo đề tài hay tạo hình theo ý thích. Khuyến khích trẻ giúp đỡ lẫn nhau trong nhóm khi được bạn bè đồng ý. - Tiến hành cho trẻ trưng bày theo nhóm trẻ cùng làm, nhóm cùng sở thích. Tập 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho trẻ cùng thỏa thuận một cách thống nhất và giới thiệu - nhận xét sản phẩm.
- Cho trẻ trưng bày sản phẩm nơi trẻ thích, không được áp đặt trẻ trưng bày ở trên hay ở dưới (trẻ làm trước phải trưng bày ở trên, làm sau phải trưng bày ở dưới…). - Tăng cường cho cá nhân trẻ tự giới thiệu sản phẩm của mình. Khuyến khích các trẻ khác cho ý kiến riêng, cảm xúc riêng của mình. - Khuyến khích cá nhân trẻ, nhóm trẻ sáng tác những bài hát, bài thơ, câu đố, trò chơi đối với đề tài tạo hình và để miêu tả về sản phẩm làm ra.
- Hướng dẫn trẻ biết phối hợp nhiều nguyên vật liệu để tạo ra những sản phẩm mới lạ, đẹp mắt. - Chú trọng đến kỹ năng sắp xếp và tổ chức hoạt động tạo hình ở các góc lắp ghép - xây dựng hay góc nghệ thuật để trẻ được chơi theo nhóm và cá nhân nếu trẻ thích. - Thường xuyên thay đổi nơi trưng bày, đội hình của trẻ khi tổ chức hoạt động tạo hình. Tăng cường việc cho trẻ tạo hình ngoài thiên nhiên.
Mặc dù có một số nghiên cứu về hoạt động tạo hình nhưng các nghiên cứu về quản lý hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non hiện còn rất khiêm tốn. Do vậy, việc nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng về quản lý hoạt động tạo hình để tìm ra các biện pháp quản lý phù hợp, có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động tạo hình trong trường mầm non trong giai đoạn hiện nay là vô cùng cần thiết. Lí luận về quản lý hoạt động học trong trƣờng mầm non 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm quản lý Quản lý là một khái niệm được sử dụng trong rất nhiều ngành, nhiều lĩnh vực thuộc đời sống xã hội. Vì sự đa dạng đó, khái niệm quản lý đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhiều học giả từ các lĩnh vực khác nhau: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô, 1977 - quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (xã hội, sinh vật, kĩ thuật) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động.
Với cách hiểu như trên, quản lý có thể xem như chức năng của bất kỳ tổ chức nào ở bất kỳ qui mô nào nhằm hướng đến mục tiêu đã xác định. Trải qua các thời kỳ phát triển, khái niệm về quản lý không ngừng được hoàn thiện và nhanh chóng trở thành một ngành khoa học. Tác giả Mary Parker Follet cho rằng "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc được thực hiện thông qua người khác”. Quan niệm này đã nhấn mạnh đến khía cạnh coi quản lý như một khoa học liên ngành giúp cho nhà quản lý tác động đến đối tượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu trong công việc.[23] Cùng chia sẻ quan điểm trên, tác giả Robert Albanese làm rõ hơn khi cho rằng “Quản lý là một quá trình kỹ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi để đạt được mục tiêu của tổ chức” .[23] - Harolk Kootz &Cyryl O'Donell: “Quản lý là việc thiết lập và duy trì môi trường nơi mà các cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm để có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả, nhằm đạt được các mục tiêu của nhóm” .