Quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

Luận văn quản lý hoạt động làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non huyện Võ Nhai, Thái Nguyên

• Tác giả: Hoàng Thị Mỹ Lệ
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Lệ Hà
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở huyện Võ Nhai

Hoạt động làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo giữ vị trí chiến lược trong giáo dục mầm non hiện đại. Giai đoạn từ ba đến sáu tuổi là thời kỳ vàng để tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai. Trẻ học ngoại ngữ qua phương thức bắt chước và thẩm thấu tự nhiên. Não bộ trẻ phản xạ nhanh với âm thanh mới. Quá trình làm quen không đặt nặng lý thuyết ngữ pháp. Trọng tâm hướng vào việc rèn luyện phản xạ nghe và nói. Trẻ phát triển tư duy linh hoạt qua các hoạt động tương tác sinh động. Tại huyện miền núi Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, công tác quản lý giáo dục đóng vai trò quyết định. Địa bàn vùng cao có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Điều kiện kinh tế và xã hội còn gặp nhiều khó khăn đặc thù. Do đó, việc triển khai đề án ngoại ngữ đòi hỏi sự định hướng bài bản từ cơ quan quản lý. Cán bộ quản lý cần xây dựng mục tiêu rõ ràng và khả thi. Chương trình giảng dạy phải phù hợp với nhận thức của trẻ địa phương. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ sớm tạo nền tảng vững chắc cho các bậc học tiếp theo. Đây là bước đệm cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của việc tiếp cận ngoại ngữ sớm

Mục tiêu cốt lõi của việc cho trẻ mầm non làm quen tiếng Anh là khơi gợi hứng thú ban đầu. Trẻ không chịu áp lực điểm số hay bài tập học thuật. Hoạt động giáo dục tập trung vào việc nhận biết từ vựng quen thuộc qua hình ảnh và âm thanh. Trẻ được rèn luyện kỹ năng nghe chuẩn xác và phát âm tự nhiên. Ý nghĩa của chương trình thể hiện rõ qua sự tự tin trong giao tiếp thường ngày. Trẻ mạnh dạn thể hiện bản thân trước tập thể và phát triển trí tuệ cảm xúc. Việc tiếp xúc ngoại ngữ sớm mở rộng hiểu biết văn hóa thế giới cho trẻ nhỏ. Đây là tiền đề phát triển toàn diện nhân cách và tư duy phản biện.

1.2. Đặc điểm tâm lý và sự tiếp thu của lứa tuổi mầm non

Trẻ mẫu giáo tiếp nhận thế giới xung quanh qua trực giác và cảm xúc trực tiếp. Khả năng tập trung chú ý có chủ định của trẻ còn tương đối ngắn. Trẻ dễ bị phân tâm nếu bài học thiếu yếu tố bất ngờ và thú vị. Phương pháp học tập hiệu quả nhất là kết hợp vừa học vừa chơi. Các trò chơi ngôn ngữ, bài hát thiếu nhi và tranh ảnh màu sắc thu hút trẻ tích cực. Trẻ ghi nhớ từ ngữ nhanh chóng thông qua việc lặp lại nhịp điệu sinh động. Việc ép buộc ghi nhớ máy móc gây tâm lý chán nản và giảm sút hiệu quả tiếp thu. Quản lý hoạt động đòi hỏi sự thấu hiểu sâu sắc tâm lý lứa tuổi này.

II. Thực trạng làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo tại huyện Võ Nhai

Thực trạng giáo dục tại huyện Võ Nhai bộc lộ nhiều điểm nghẽn trong công tác triển khai môn học. Các trường mầm non trên địa bàn phân bố rải rác ở vùng sâu và vùng xa. Địa hình đồi núi hiểm trở gây trở ngại lớn cho việc kết nối và quản lý tập trung. Nhiều điểm trường lẻ thiếu thốn trang thiết bị nghe nhìn hiện đại. Tivi thông minh, máy chiếu và phần mềm tương tác chưa được trang bị đồng bộ. Điều này làm giảm tính trực quan của các tiết học ngoại ngữ. Trẻ em vùng cao chịu nhiều thiệt thòi so với học sinh khu vực đô thị. Bên cạnh đó, nhận thức của phụ huynh học sinh chưa thực sự đồng đều. Đa số gia đình làm nông nghiệp hoặc thuộc diện hộ nghèo. Việc đầu tư kinh phí cho con học ngoại ngữ chưa phải là ưu tiên hàng đầu. Nhiều bậc cha mẹ chưa hiểu rõ tầm quan trọng của việc học tiếng Anh sớm. Công tác xã hội hóa giáo dục để mua sắm học liệu gặp muôn vàn khó khăn. Đội ngũ cán bộ quản lý chịu áp lực lớn trong việc cân đối ngân sách địa phương. Sự chênh lệch điều kiện dạy học giữa các xã tạo ra khoảng cách chất lượng rõ rệt.

2.1. Hạn chế về nguồn nhân lực giáo viên tiếng Anh chuyên trách

Đội ngũ giáo viên tiếng Anh đạt chuẩn dạy mầm non tại Võ Nhai đang thiếu hụt nghiêm trọng. Hầu hết giáo viên mầm non biên chế không có văn bằng chuyên môn ngoại ngữ. Ngược lại, giáo viên tốt nghiệp đại học ngoại ngữ lại thiếu nghiệp vụ sư phạm mầm non. Họ gặp lúng túng trong việc quản lý lớp học và tổ chức trò chơi cho trẻ nhỏ. Mức thu nhập và chế độ đãi ngộ tại vùng cao chưa đủ sức thu hút nhân lực giỏi. Giáo viên hợp đồng từ các trung tâm ngoại ngữ thường xuyên thay đổi vị trí công tác. Tình trạng này làm gián đoạn kế hoạch giảng dạy liên tục của nhà trường. Chất lượng giờ dạy vì thế chưa đạt được sự đồng đều giữa các cơ sở.

2.2. Khó khăn trong kiểm tra đánh giá và quản lý chương trình

Công tác quản lý chương trình giáo dục tiếng Anh còn bộc lộ nhiều điểm lúng túng. Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện thiếu bộ tiêu chí đánh giá chuẩn xác cho cấp mầm non. Cán bộ quản lý tại các trường đa số không có chuyên môn sâu về ngoại ngữ. Việc dự giờ, kiểm tra chất lượng giảng dạy của giáo viên thỉnh giảng mang tính hình thức. Nhiều trường thiếu giáo trình thống nhất, mỗi cơ sở tự lựa chọn tài liệu riêng lẻ. Hoạt động kiểm tra chưa bám sát chuẩn đầu ra phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi. Cơ chế giám sát sự phối hợp giữa nhà trường và trung tâm liên kết còn lỏng lẻo. Điều này dẫn đến sự thiếu ổn định trong lộ trình phát triển của trẻ.

III. Giải pháp quản lý làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở Võ Nhai

Để khắc phục khó khăn, các trường mầm non tại Võ Nhai cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý tiên tiến. Trước hết, cán bộ quản lý phải chủ động xây dựng kế hoạch năm học chi tiết. Kế hoạch cần xác định rõ mục tiêu, lộ trình và nguồn lực tài chính cụ thể. Việc lựa chọn chương trình tiếng Anh phải bám sát Thông tư 50 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Giáo trình cần mang tính trực quan, gần gũi với đời sống văn hóa địa phương. Nhà trường cần đẩy mạnh huy động các nguồn lực xã hội hóa hợp pháp. Nguồn tài trợ giúp mua sắm tivi thông minh, loa nghe và tranh ảnh minh họa cho các lớp học. Bên cạnh đó, công tác quản lý tài chính cần thực hiện công khai và minh bạch. Nhà trường phải thỏa thuận rõ ràng mức học phí với cha mẹ học sinh trên tinh thần tự nguyện. Việc thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với các trung tâm ngoại ngữ uy tín là giải pháp then chốt. Cán bộ quản lý cần giám sát chặt chẽ hợp đồng liên kết đào tạo. Nội dung bài giảng phải được kiểm duyệt nghiêm ngặt trước khi triển khai. Các giải pháp đồng bộ sẽ tạo chuyển biến tích cực trong toàn ngành giáo dục huyện.

3.1. Bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên

Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Võ Nhai cần thường xuyên tổ chức các khóa tập huấn chuyên môn. Nội dung tập huấn tập trung vào phương pháp tổ chức trò chơi ngôn ngữ sinh động. Giáo viên tiếng Anh cần được trang bị kỹ năng quản lý hành vi và tâm lý trẻ nhỏ. Đồng thời, nhà trường cử giáo viên mầm non biên chế học các lớp nâng cao trình độ ngoại ngữ. Hình thức sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường cần được duy trì đều đặn. Các giáo viên có cơ hội dự giờ chéo, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Tinh thần học hỏi liên tục giúp nâng cao chất lượng tiết dạy một cách vững chắc. Đội ngũ sư phạm chất lượng là yếu tố bảo đảm thành công cho mọi đề án.

3.2. Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm

Phương pháp giáo dục mầm non hiện đại đòi hỏi việc lấy trẻ làm trung tâm của mọi hoạt động. Giáo viên cần đa dạng hóa các hình thức học tập trên lớp. Trẻ tiếp nhận kiến thức tự nhiên thông qua âm nhạc, kể chuyện diễn cảm và đóng kịch tương tác. Không gian lớp học cần trang trí các góc tiếng Anh trực quan với nhiều hình ảnh bắt mắt. Trẻ được khuyến khích giao tiếp tự do mà không sợ mắc lỗi phát âm. Giáo viên đóng vai trò người đồng hành, khích lệ và dẫn dắt hào hứng. Môi trường giáo dục thân thiện giúp trẻ hình thành niềm say mê học tập bền vững. Sự hào hứng của trẻ chính là thước đo chính xác nhất cho hiệu quả giảng dạy.

IV. Đánh giá hiệu quả làm quen tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở Võ Nhai

Quản lý hiệu quả hoạt động làm quen tiếng Anh cho trẻ mầm non mang lại giá trị nhân văn sâu sắc. Trẻ em vùng cao Võ Nhai được thụ hưởng cơ hội phát triển ngôn ngữ bình đẳng. Năng lực phản xạ và kỹ năng giao tiếp của trẻ có sự tiến bộ rõ rệt qua từng giai đoạn. Các em trở nên hoạt bát, tự tin và hào hứng khi đến lớp mỗi ngày. Nền tảng ngoại ngữ vững chắc từ mẫu giáo giúp trẻ dễ dàng thích ứng với chương trình tiểu học mới. Khoảng cách giáo dục giữa miền núi và đồng bằng từng bước được thu hẹp đáng kể. Thành công của mô hình khẳng định vai trò lãnh đạo nhạy bén của đội ngũ quản lý giáo dục địa phương. Sự đổi mới tư duy quản lý mở ra hướng đi bền vững cho các trường vùng khó khăn. Việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng tạo nên sức mạnh tổng hợp. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho các nhà hoạch định chính sách. Mô hình này hoàn toàn có thể nhân rộng tại nhiều địa bàn vùng cao khác trên cả nước. Giáo dục mầm non thực sự trở thành bệ phóng vững chắc cho tương lai thế hệ trẻ.

4.1. Khả năng ứng dụng thực tiễn tại các trường mầm non miền núi

Kết quả nghiên cứu tại huyện Võ Nhai có giá trị ứng dụng cao cho toàn ngành giáo dục. Các trường mầm non miền núi có thể áp dụng ngay quy trình quản lý bốn bước bài bản. Quy trình bao gồm: lập kế hoạch linh hoạt, tổ chức nhân sự khoa học, chỉ đạo sát sao và kiểm tra thường xuyên. Mô hình liên kết xã hội hóa cung cấp giải pháp gỡ rối bài toán kinh phí đầu tư cơ sở vật chất. Các bài học kinh nghiệm về việc lựa chọn giáo trình phù hợp địa bàn giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực. Sự linh hoạt trong phương pháp quản lý bảo đảm tính khả thi cho các đơn vị khó khăn. Đây là cẩm nang hữu ích cho các nhà quản lý trường học tại vùng cao.

4.2. Khuyến nghị chính sách nhằm duy trì và mở rộng mô hình bền vững

Ủy ban nhân dân huyện Võ Nhai và Sở Giáo dục cần ưu tiên phân bổ ngân sách đặc thù. Chính quyền địa phương cần ban hành cơ chế thu hút giáo viên ngoại ngữ chất lượng cao về vùng khó. Phòng Giáo dục cần thành lập tổ chuyên môn ngoại ngữ mầm non cấp huyện để hỗ trợ các trường. Bên cạnh đó, các cấp quản lý cần tăng cường đầu tư mạng Internet cáp quang đến từng điểm trường thôn bản. Nhà trường cần đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng phụ huynh. Sự đồng thuận từ gia đình và xã hội tạo nền tảng vững chắc để chương trình phát triển bền bỉ. Chính sách hỗ trợ kịp thời sẽ mở rộng cánh cửa hội nhập cho trẻ em dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập toàn cầu, ngoại ngữ đóng vai trò chìa khóa mở ra cánh cửa tri thức và giao lưu văn hóa quốc tế. Thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về đổi mới căn bản giáo dục và triển khai Thông tư số 50/2020/TT-BGDĐT ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc cho trẻ mầm non làm quen với tiếng Anh đã trở thành chủ trương mang tính chiến lược nhằm tạo nền móng giao tiếp vững chắc cho các bậc học tiếp theo. Tuy nhiên, việc áp dụng chương trình này tại các địa bàn miền núi có điều kiện kinh tế khó khăn đang đối diện với nhiều rào cản lớn.

Huyện Võ Nhai là địa bàn vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Thái Nguyên, nơi có tới 74% diện tích tự nhiên là rừng núi và địa hình bị chia cắt phức tạp. Khảo sát thực tế trong năm học 2021-2022 cho thấy toàn huyện có 20 trường mầm non với 41 điểm trường lẻ, nhưng mới chỉ có 3 trên tổng số 20 trường (chiếm tỷ lệ khiêm tốn 15%) triển khai cho trẻ mẫu giáo làm quen với ngoại ngữ. 17 cơ sở giáo dục còn lại hoàn toàn chưa thể tiếp cận chương trình này do thiếu thốn nhân lực và cơ sở vật chất.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng quản lý, nhận diện những khó khăn đặc thù và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ cho các hiệu trưởng. Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát chuyên sâu tại 3 đơn vị tiên phong gồm Trường Mầm non La Hiên, Trường Mầm non Trúc Mai và Trường Mầm non Liên Cơ. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp tối ưu hóa công tác điều hành, tạo cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho hơn 3.955 trẻ mẫu giáo trên toàn địa bàn huyện, đồng thời cung cấp mô hình tham khảo hữu ích cho các huyện miền núi có điều kiện tương đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp chặt chẽ giữa khoa học quản lý giáo dục và tâm lý học lứa tuổi mầm non. Về lý luận quản lý, tác giả vận dụng hệ thống lý thuyết quản lý tổ chức của các học giả Harold Koontz, Bùi Minh Hiền và Trần Kiểm, xác định quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm nhằm thực thi hiệu quả các mục tiêu đề ra. Hoạt động quản lý của hiệu trưởng trường mầm non được cấu thành bởi 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch tổ chức, phân công thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra, đánh giá chất lượng.

Về cơ sở tâm lý ngôn ngữ, đề tài kế thừa các luận điểm của học giả Babak Ghasemi (2011) và Joan Kang Shin (2014) về giai đoạn vàng phát triển ngôn ngữ của trẻ em từ 3 đến 6 tuổi. Trong giai đoạn này, não bộ của trẻ sở hữu cơ chế thẩm thấu ngữ âm tự nhiên, giúp việc tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai diễn ra nhẹ nhàng, phát âm chuẩn xác mà không bị chi phối nặng nề bởi tiếng mẹ đẻ.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cụ thể hóa 3 khái niệm trọng tâm: hoạt động làm quen tiếng Anh của trẻ mẫu giáo, quản lý hoạt động giáo dục mầm non, và chuẩn đầu ra ngôn ngữ. Theo Thông tư số 50/2020/TT-BGDĐT, hoạt động này không mang tính học thuật áp đặt mà được tổ chức theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, phương châm chơi mà học, học bằng chơi, phân bổ tối thiểu 2 hoạt động mỗi tuần với thời lượng từ 25 đến 35 phút trong khung kế hoạch 35 tuần mỗi năm học, hướng tới mục tiêu tích lũy khoảng 100 từ vựng và các mẫu câu giao tiếp cơ bản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra thực tiễn bằng bảng hỏi làm công cụ thu thập dữ liệu chủ đạo, kết hợp cùng các phương pháp bổ trợ như quan sát sư phạm, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, tọa đàm với phụ huynh học sinh và tham vấn chuyên gia của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Võ Nhai.

Cỡ mẫu khảo sát chính thức bao gồm 75 cá nhân, trong đó có 30 cán bộ quản lý (chiếm 40% mẫu) và 45 giáo viên trực tiếp đứng lớp (chiếm 60% mẫu), đại diện cho các cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng tại 3 trường mầm non đang triển khai thí điểm chương trình là Mầm non La Hiên, Mầm non Trúc Mai và Mầm non Liên Cơ. Việc lựa chọn nhóm khách thể này đảm bảo tính đại diện cao, phản ánh chính xác nhận thức và kinh nghiệm thực tiễn từ những người trực tiếp chỉ đạo và thực thi hoạt động dạy học.

Dữ liệu điều tra được đo lường thông qua thang đo Likert 3 mức độ (3 điểm: Tốt hoặc Rất quan trọng; 2 điểm: Trung bình hoặc Quan trọng; 1 điểm: Yếu hoặc Không quan trọng). Tác giả tiến hành xử lý số liệu định lượng bằng các thuật toán thống kê mô tả, tính toán tỷ lệ phần trăm và điểm trung bình chung có trọng số. Phương pháp này giúp loại bỏ các đánh giá cảm tính, mang lại bức tranh khách quan về mức độ hiệu quả của từng khâu quản lý trong nhà trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu khảo sát từ 75 cán bộ quản lý và giáo viên đã chỉ ra những đặc điểm nổi bật trong thực trạng triển khai hoạt động làm quen tiếng Anh cho trẻ mầm non tại huyện Võ Nhai:

Thứ nhất, mức độ nhận thức về vai trò của hoạt động ngoại ngữ đạt tỷ lệ đồng thuận rất cao. Có tới 92% cán bộ quản lý và giáo viên được hỏi khẳng định việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh là rất cần thiết, đóng vai trò quan trọng trong việc khơi mở tư duy não bộ và tạo sự tự tin trong giao tiếp. Tuy nhiên, sự nhận thức tích cực này chưa chuyển hóa thành hành động thực tế đồng bộ khi tỷ lệ trường tổ chức chỉ dừng lại ở mức 15% (3 trên 20 trường).

Thứ hai, sự phân hóa sâu sắc về điều kiện cơ sở vật chất giữa điểm trường chính và điểm trường lẻ. Toàn huyện hiện có tới 41 điểm trường lẻ phân tán tại các thôn bản vùng sâu. Tại các điểm lẻ này, hơn 75% phòng học thiếu các thiết bị nghe nhìn cơ bản như tivi thông minh, máy chiếu hoặc kết nối internet băng thông rộng, dẫn đến việc không thể ứng dụng các phần mềm giáo dục tương tác như Eduplay theo chuẩn quy định.

Thứ ba, sự thiếu hụt tuyệt đối về nguồn nhân lực chuyên trách. Toàn bộ 20 trường mầm non công lập trên địa bàn huyện đều không có biên chế giáo viên dạy tiếng Anh. 100% các lớp học hiện nay phải phụ thuộc vào việc liên kết với các trung tâm ngoại ngữ được Sở Giáo dục và Đào tạo cấp phép. Điều này dẫn đến sự gián đoạn trong việc duy trì thời lượng 2 buổi mỗi tuần khi điều kiện đi lại tại các xã miền núi gặp khó khăn trong mùa mưa lũ.

Thứ tư, công tác phối hợp giữa nhà trường và gia đình bộc lộ khoảng cách lớn. Tại khu vực trung tâm thị trấn, có khoảng 70% phụ huynh tự nguyện đóng góp kinh phí xã hội hóa và đồng hành cùng trẻ ôn tập tại nhà. Ngược lại, tại các xã vùng cao thuộc tiểu vùng 2 và tiểu vùng 3, tỷ lệ phụ huynh đồng thuận tham gia chương trình chỉ đạt dưới 30% do hoàn cảnh kinh tế eo hẹp và tư duy còn e ngại rằng trẻ chưa thạo tiếng mẹ đẻ thì không nên học ngoại ngữ.

Thảo luận kết quả

Khi đối chiếu với bức tranh giáo dục toàn quốc, sự chênh lệch về cơ hội tiếp cận ngoại ngữ của trẻ em vùng cao Võ Nhai lộ rõ rệt. Báo cáo của Ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia cho thấy cả nước đã đạt trên 75% trường mầm non công lập và hơn 20% trường ngoài công lập tổ chức cho trẻ làm quen với tiếng Anh; riêng thành phố Hà Nội đã triển khai cho 49.980 trẻ tại 396 trường. Việc huyện Võ Nhai mới chỉ đạt tỷ lệ 15% phản ánh sự tụt hậu nghiêm trọng do đặc thù vùng miền, địa hình đồi núi chiếm 74% và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao.

Nguyên nhân căn bản của hạn chế này xuất phát từ việc thiếu cơ chế tuyển dụng giáo viên tiếng Anh cho bậc học mầm non và quy trình chỉ đạo, kiểm tra của các hiệu trưởng còn lúng túng. Nhiều cán bộ quản lý chưa chủ động xây dựng kế hoạch phân phối chương trình 35 tuần phù hợp với đặc thù điểm lẻ, đồng thời công tác truyền thông tới phụ huynh chưa đủ sức thuyết phục.

Để biểu diễn trực quan các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua hai mô hình trực quan. Biểu đồ cột ghép so sánh điểm trung bình giữa nhóm cán bộ quản lý và giáo viên về 4 chức năng quản lý sẽ làm nổi bật khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và năng lực thực thi. Đồng thời, bảng ma trận tương quan giữa mức độ đầu tư trang thiết bị công nghệ với mức độ hứng thú tiếp nhận của trẻ sẽ minh chứng rõ nét tầm quan trọng của việc hiện đại hóa cơ sở vật chất phòng học.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các nút thắt trong công tác quản lý và nâng tỷ lệ trường mầm non tổ chức cho trẻ làm quen với tiếng Anh từ 15% lên mức mục tiêu 50% vào năm 2025, luận văn đề xuất hệ thống 5 giải pháp trọng tâm:

Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng. Hiệu trưởng các nhà trường cần chủ trì xây dựng các buổi tọa đàm, lồng ghép nội dung phổ biến Thông tư số 50/2020/TT-BGDĐT vào các kỳ họp phụ huynh đầu năm học, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 85% cha mẹ trẻ hiểu rõ lợi ích của việc tiếp cận ngoại ngữ sớm trước quý IV năm 2023.

Hai là, chỉ đạo bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên mầm non. Hiệu trưởng phối hợp với các phòng ban chuyên môn tổ chức tối thiểu 2 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng phối hợp với giáo viên bản ngữ, phương pháp tổ chức trò chơi ngôn ngữ, đóng kịch và ứng dụng công nghệ thông tin trong lớp học.

Ba là, chuẩn hóa quy trình xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường linh hoạt. Ban giám hiệu cần chỉ đạo các tổ chuyên môn thiết kế kế hoạch dạy học chi tiết cho 35 tuần thực học, đảm bảo đúng định mức tối thiểu 2 hoạt động mỗi tuần với thời lượng 25 đến 35 phút mỗi buổi, điều chỉnh nội dung bài học phù hợp với nhận thức của trẻ tại từng điểm trường lẻ.

Bốn là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và kiến tạo môi trường tiếng Anh thân thiện. Nhà trường cần chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa hợp pháp, kết hợp với các chương trình mục tiêu quốc gia để trang bị màn hình tương tác thông minh cho ít nhất 10 điểm trường lẻ trọng điểm trước năm 2024, xây dựng các góc ngoại ngữ trực quan sinh động trong khuôn viên lớp học.

Năm là, thiết lập cơ chế kiểm tra, đánh giá thường xuyên và gắn kết chặt chẽ với phụ huynh. Ban giám hiệu cần ban hành bộ công cụ giám sát định kỳ hàng tháng đối với các đơn vị liên kết, cung cấp video bài học mẫu ngắn từ 10 đến 15 phút qua nhóm liên lạc trực tuyến để phụ huynh dễ dàng hỗ trợ trẻ thực hành phát âm tại gia đình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao, là nguồn tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

Nhóm cán bộ quản lý các trường mầm non: Luận văn cung cấp khung chỉ dẫn chi tiết về 4 chức năng quản lý trường học, giúp các hiệu trưởng tại 20 trường mầm non trên địa bàn huyện và các khu vực lân cận nắm vững quy trình thẩm định đối tác liên kết, xây dựng kế hoạch giáo dục chuẩn hóa và tổ chức bộ máy vận hành khoa học.

Nhóm giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp: Các giáo viên có thể khai thác phương pháp sư phạm tích hợp trong tài liệu để thiết kế các hoạt động học tập qua trò chơi, bài hát và tình huống thực tế, giúp trẻ làm chủ 100 từ vựng căn bản một cách nhẹ nhàng, xóa tan cảm giác áp lực trong giờ học.

Nhóm cán bộ quản lý và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo: Đây là tài liệu thực chứng phản ánh trung thực những khó khăn về mạng lưới 41 điểm trường lẻ và rào cản nhân sự tại 3 tiểu vùng kinh tế của huyện Võ Nhai, giúp cơ quan quản lý cấp huyện tham mưu chính xác cho Ủy ban nhân dân huyện trong việc ban hành các chính sách hỗ trợ kinh phí và đầu tư trang thiết bị công nghệ.

Nhóm học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Công trình mang lại bộ khung phương pháp luận hoàn chỉnh, hệ thống bảng hỏi khảo sát 75 khách thể và công thức xử lý định lượng chuẩn mực, đóng vai trò như một nghiên cứu điển hình phục vụ cho các đề tài phát triển giáo dục tại khu vực miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với tiếng Anh có gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng phát triển tiếng mẹ đẻ không? Nghiên cứu khoa học và thực tiễn khảo sát chứng minh rằng trẻ từ 3 đến 6 tuổi có khả năng phân biệt và tiếp nhận song song hai ngôn ngữ mà không bị nhầm lẫn. Việc tiếp xúc với tiếng Anh thông qua các bài hát và trò chơi vận động giúp kích hoạt sự linh hoạt của các tế bào thần kinh, hỗ trợ tư duy ngôn ngữ mẹ đẻ của trẻ trở nên mạch lạc và phong phú hơn.

Thời lượng và tần suất tổ chức hoạt động tiếng Anh cho trẻ mầm non được quy định cụ thể như thế nào? Theo quy định tại Thông tư số 50/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chương trình làm quen với tiếng Anh được thiết kế thực hiện trong 35 tuần của năm học. Mỗi tuần các cơ sở giáo dục tổ chức tối thiểu 2 hoạt động làm quen, thời gian mỗi hoạt động kéo dài từ 25 đến 35 phút, đảm bảo sự phù hợp với khả năng tập trung chú ý của trẻ.

Tại sao tỷ lệ trường mầm non triển khai chương trình tiếng Anh tại huyện Võ Nhai mới chỉ đạt 15%? Tỷ lệ này xuất phát từ những rào cản đặc thù của huyện vùng cao: 20 trường mầm non phải quản lý tới 41 điểm trường lẻ phân tán trên địa hình đồi núi chiếm 74% diện tích. Thêm vào đó, các trường công lập hoàn toàn không có biên chế giáo viên ngoại ngữ và thu nhập của người dân tại các xã vùng sâu chưa đủ điều kiện chi trả kinh phí xã hội hóa.

Công cụ khảo sát thực trạng trong luận văn được xây dựng và kiểm định dựa trên tiêu chuẩn nào? Hệ thống bảng hỏi điều tra được thiết kế dựa trên 4 chức năng quản lý giáo dục cốt lõi, tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu 75 cán bộ quản lý và giáo viên tại 3 trường điểm. Dữ liệu được đo lường qua thang điểm Likert 3 mức độ và xử lý bằng thuật toán tính giá trị trung bình có trọng số, đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao.

Nhà trường cần làm gì để quản lý chất lượng khi buộc phải liên kết với các trung tâm ngoại ngữ bên ngoài? Hiệu trưởng cần thực hiện nghiêm túc quy trình 4 bước: kiểm tra giấy phép hoạt động và chương trình thẩm định của Sở Giáo dục; ký kết hợp đồng rõ ràng về chuẩn đầu ra 100 từ vựng; phân công giáo viên mầm non cùng tham gia quản lý lớp học; và thiết lập kênh kiểm tra định kỳ hàng tháng thông qua việc lắng nghe phản hồi từ phụ huynh học sinh.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu khoa học và thực tiễn đã đặt ra thông qua 5 đóng góp nổi bật:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo, gắn kết chặt chẽ 4 chức năng quản lý trường học với đặc điểm tâm lý tiếp nhận ngôn ngữ lứa tuổi mầm non.
• Phản ánh chân thực và sâu sắc bức tranh thực trạng tại huyện Võ Nhai, chỉ ra nghịch lý giữa nhận thức rất cao của đội ngũ cán bộ với tỷ lệ triển khai thực tế chỉ đạt 15% trên quy mô 20 trường học.
• Định danh các điểm nghẽn đặc thù của giáo dục miền núi, bao gồm sự phân tán của 41 điểm trường lẻ, sự thiếu hụt 100% biên chế giáo viên ngoại ngữ và những hạn chế về cơ sở vật chất công nghệ.
• Xây dựng hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ, mang tính khả thi cao, có lộ trình phân kỳ rõ ràng nhằm hướng tới mục tiêu 50% số trường áp dụng thành công chương trình trong giai đoạn 2022-2025.
• Khẳng định vai trò quyết định của mối liên kết ba bên gồm nhà trường, gia đình và cộng đồng xã hội trong việc tạo dựng môi trường ngoại ngữ tự nhiên cho trẻ nhỏ.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, các cấp quản lý giáo dục, hiệu trưởng nhà trường cùng toàn thể giáo viên cần nhanh chóng bắt tay vào triển khai các giải pháp ngay trong năm học 2022-2023. Hãy cùng hành động vì tương lai của con trẻ, mang cơ hội học tập ngoại ngữ bình đẳng đến với mọi học sinh vùng cao. Quý độc giả và các nhà quản lý giáo dục hãy chia sẻ tài liệu này và áp dụng linh hoạt các biện pháp quản lý vào thực tiễn cơ sở của mình ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc trình bày gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở trƣờng mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở trƣờng mầm non huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở trƣờng mầm non huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TIẾNG ANH CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Xu hƣớng chung trong việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh hay dạy - học tiếng Anh cho trẻ là tăng cƣờng hiệu quả ứng dụng công nghê thông tin, xây dựng môi trƣờng thực hành tiếng Anh tích cực và triển khai các chƣơng trình song ngữ hoặc dạy một số môn học bằng tiếng Anh. Các chính sách giáo dục đối với việc học song ngữ, đặc biệt học tiếng Anh và phát triển thực hành ngoại ngữ ở trƣờng học đã đƣợc triển khai ở một số quốc gia Đông Á bao gồm Singapore, Malaysia, Hồng Kông, Đài Loan và Trung Quốc. Tại các nƣớc này, cho trẻ em làm quen với tiếng Anh sớm ngay ở độ tuổi mầm non (từ 3 đến 6 tuổi) đặc biệt đƣợc chú trọng, trong đó cùng với các chƣơng trình cải cách giáo dục, tiếng Anh nhanh chóng đƣợc dạy phổ biến ở hầu hết các bậc học.

Các nghiên cứu của Lindgors, 1991; Mclaoghlin, 1984; Newport, 1991 đã chỉ ra rằng cả về lý luận và thực tiễn trẻ sẽ khó có thể tiếp cận với ngôn ngữ nếu đứa trẻ không đƣợc tiếp cận với ngôn ngữ vào thời điểm trƣớc 6-7 tuổi, nếu sau 10 tuổi mới học ngoại ngữ sẽ khó khắc phục đƣợc ảnh hƣởng của giọng tiếng mẹ đẻ trong phát âm. Nghiên cứu của Babak Ghasemi a, Masoud Hashemi (2011), “Foreign language learning during childhood” [32] đã chỉ ra tầm quan trọng của việc học ngoại ngữ từ thời thơ ấu. Trong nghiên cứu đã đặt ra vấn đề khi nào và làm thế nào để trẻ có thể học một ngoại ngữ? Tác giả cũng chỉ ra nhiều chuyên gia ngôn ngữ tin rằng học ngôn ngữ trƣớc mƣời tuổi cho phép trẻ em nói đúng và thông thạo nhƣ ngƣời bản địa. Nghiên cứu cho thấy rằng từ sơ sinh đến 10 tuổi là thời điểm tốt nhất để giới thiệu ngôn ngữ mới với một trẻ nhỏ.

Trong độ tuổi này, đứa trẻ sẽ học ngôn ngữ nhanh hơn, lƣu giữ nó tốt hơn và hầu hết thƣờng nói nó với ngƣời bản ngữ gần cách phát âm. 7 Trong nghiên cứu của Orhan Kocamana &Nurgül Kocaman (2012), “Yếu tố độ tuổi trong giáo dục ngoại ngữ ở trƣờng mầm non” [36], nghiên cứu đã đƣợc thực hiện ở Thổ Nhĩ Kỳ và cho kết quả đa số thành viên của nhóm mẫu đều thích ngoại ngữ đƣợc giảng dạy trong trƣờng mầm non. Các giáo viên tiếng Anh sớm tin rằng điều đó vừa có lợi vừa cần thiết cho trẻ phát triển ngoại ngữ. Họ nói rằng họ sử dụng các bài hát, trò chơi, nghệ thuật và kịch để giảng dạy là hoạt động quan trọng trong việc giúp trẻ làm quen với ngoại ngữ.

Joan Kang Shin, Dr. JoAnn (Jodi) Crandall (2014), “Dạy tiếng Anh cho trẻ” [35] đã chỉ ra các khái niệm nền tảng, các phƣơng pháp hay nhất và các gợi ý thực tế về cách phát triển các bài học và hoạt động cho trí óc tò mò và năng động của trẻ trong lớp học của thế kỷ 21. Tác giả cũng tổng hợp các quan điểm và đề xuất từ các giáo viên thực hành trên khắp thế giới nhƣ là một công cụ để giúp giáo viên phát triển nghề nghiệp. Đây cũng là tài liệu để các nhà quản lý phát triển kiến thức và kỹ năng dạy tiếng Anh cho trẻ em.

Trong nghiên cứu của Jin, L. Các tác giả đã nhấn mạnh các nguyên tắc dạy học và thực hành ngoại ngữ cần đƣợc đặt trong bối cảnh phát triển xã hội và giáo dục của từng quốc gia, địa phƣơng, liên quan đến kì vọng xã hội và văn hóa của phụ huynh. Đáng chú ý, Trung Quốc có nhóm trẻ học tiếng Anh (trẻ em mẫu giáo và tiểu học) lớn nhất trên thế giới do tổng dân số, chính sách giáo dục quốc gia và sự khuyến khích của phụ huynh đối với việc học tiếng Anh. Các nhà khoa học Pháp, Canada, nhà tâm lí học Janet Werker ở Đại học British, Columbia đã thực hiện các nghiên cứu tại trƣờng đại học British, Columbia và chỉ ra trẻ từ 7 tháng tuổi có thể học, hiểu 2 ngôn ngữ dù cấu trúc ngữ pháp của chúng rất lớn và rất khác nhau, vì thế việc học ngôn ngữ của trẻ dễ dàng hơn trong giai đoạn này.

Dumas khi bàn về lợi ích cho trẻ học ngoại ngữ đã viết “cho trẻ tiếp cận với một thế giới từ ngữ mới sẽ làm phát triển mạnh mẽ năng lực não bộ, vốn từ và lòng tự trọng, tự tin”. Ở Việt Nam Việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh cũng đƣợc nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu song cho đến nay các công trình nghiên cứu về vấn đề này chƣa nhiều, một số các công trình nghiên cứu cơ bản: Nguyễn Hồ Lan, đề tài nghiên cứu cấp Bộ năm 1994 “Làm quen trẻ 5 tuổi với tiếng Anh trong trƣờng mầm non”. Vụ Mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo kết hợp với ThS. Nguyễn Quốc Hùng, 1996 đã nghiên cứu chƣơng trình cho trẻ làm quen với tiếng Anh dựa trên các hoạt động của trẻ nhƣ sự tập trung chú ý không lâu, trẻ ƣa hoạt động và học thƣờng thông qua hoạt động, trẻ ghi nhớ những gì đem lại cho trẻ ấn tƣợng sâu sắc,.

Tuy nhiên, chƣa có số liệu nào chứng tỏ hiệu quả trẻ học tiếng Anh chƣơng trình đó [27]. Tiếp đó, năm 1997, Viện nghiên cứu giáo dục mầm non kết hợp với chuyên gia giáo dục mầm non của Úc thực nghiệm chƣơng trình dạy trẻ tiếng Anh với điều kiện tự nhiên và xã hội của miền Bắc. Khi dạy, giáo viên sử dụng nhiều động tác minh hoa khác nhau qua nhƣ thơ, bài hát,. Thạc sỹ Nguyễn Thị Thanh Bình trong đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (B98-47-06) “Một số biện pháp nâng cao chất lƣợng dạy trẻ mẫu giáo lớn học tiếng Anh” [6] đã nghiên cứu tìm hiểu sâu về việc dạy ngữ pháp tiếng Anh hiệu quả cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.

Kết quả đề tài đã chỉ ra nhu cầu và sự cần thiết mọi ngƣời trong việc học tiếng Anh trong cuộc sống thƣờng nhật cũng nhƣ lợi ích của việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh từ lứa tuổi mẫu giáo. Tác giả cho rằng việc thiếu môi trƣờng tiếng Anh là cản trở chủ yếu đối với việc học ngoại ngữ của trẻ. Tác giả Đặng Lộc Thọ, tạp chí Giáo dục đặc biệt, 2017 “Cho trẻ mầm non làm quen với tiếng Anh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế” [25] đã chỉ ra khả năng học tiếng Anh của trẻ mầm non, thực trạng cho 9 trẻ làm quen với tiếng Anh tại các trƣờng mầm non thông qua các phần mềm Eduplay của Edusoft (Ixraen), các giáo trình tiếng Anh cho trẻ em “Super Tots” của tác giả Aleda Krause và Michellge và “Fingerprint” của tác giả Caroline Linse, Elly Schottman, thực trạng việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tiếng Anh trong các trƣờng mầm non, khó khăn trong việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh cụ thể xác định mục tiêu chƣơng trình chƣa rõ ràng, chƣa có sự thống nhất, thiếu môi trƣờng cho trẻ làm quen với tiếng Anh, nguồn học liệu, việc chuyển tiếp liên thông về nội dung, phƣơng pháp giữa trẻ mầm non và học sinh phổ thông chƣa đƣợc nghiên cứu. Đề tài “Nghiên cứu kỹ năng nghe nói tiếng Anh của trẻ 5 tuổi thông qua việc làm quen với chƣơng trình Eduplay của Edusoft (Ixraren), 2012 “Kết quả của các đề tài nghiên cứu khoa học trên ứng dụng hiệu quả tại trƣờng mầm mon tại Hà Nội.

Các công trình trên đã bƣớc đầu đã tổng kết đƣợc một số kinh nghiệm về việc trẻ mầm non làm quen với tiếng ngoại ngữ ở một số nƣớc trong khu vực và thế giới, làm rõ các khái niệm cơ bản nhƣ: Đặc điểm phát triển tâm- sinh lý của trẻ mầm non liên quan đến việc làm quen đến việc làm quen với ngoại ngữ, khả năng tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai của trẻ mầm mon; vai trò của việc làm quen với ngoại ngữ đối với sự phát triển của trẻ; một số quan điểm của việc cho trẻ mầm non làm quen với ngoại ngữ [33]. Tiến sỹ Nguyễn Thị Nga, 2014, “Đánh giá kết quả của trẻ liên quan với tiếng Anh theo chƣơng trình và phần mềm” đã chỉ ra: “Trẻ hào hứng, tích cực tham gia các hoạt động với tiếng Anh và muốn được làm quen tiếng Anh, trẻ có khả năng làm quen tiếng Anh, triển khai chương trình Eduplay của Edusoft. Phát hiện những kỹ năng tiền tư duy cho trẻ, làm quen trẻ với tiếng Anh, làm quen với tin học” [16]. Theo số liệu khảo sát trực tuyến do Ban Quản lí Đề án Ngoại ngữ quốc gia thực hiện [2], tính đến tháng 4 năm 2018, cả nƣớc có hơn 75% các trƣờng mầm non công lập và hơn 20% các trƣờng ngoài công lập đang tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với tiếng Anh tại trƣờng, tăng 20,3% so với năm 10 2017, 26,4% so với năm 2016 và 30,5% so với trƣớc năm 2015.

Riêng ở thành phố Hà Nội, có trên 49.980 trẻ mẫu giáo tại 396 trƣờng mầm non thuộc địa bàn 12 quận huyện trong thành phố đang thí điểm tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo làm quen với tiếng Anh. Đến nay, nhằm đáp ứng nhu cầu của phụ huynh và khả năng của trẻ đối với việc làm quen với tiếng Anh trong những cơ sở giáo dục mầm non có đủ điều kiện, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục ban hành Thông tƣ 50/2020/ TTBGDĐT về Chƣơng trình làm quen với tiếng Anh cho trẻ em mẫu giáo cho thấy nhà nƣớc đã có những chính sách cụ thể, quyết liệt trong việc phổ cập tiếng Anh ngay từ bậc học mầm non [4]. Nhƣ vậy, vấn đề làm quen với tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo ở trƣờng mầm non đã đƣợc đề cập tới trong nhiều công trình nghiên cứu.