phần mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái bình.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƢỜNG THPT 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu nước ngoài Ngay từ thời Trung hoa cổ đai, trong cuộc đời dạy học của mình Khổng Tử (551-479 TCN) đã rất quan tâm và coi trọng mặt tích cực của học sinh, cách dạy của ông là gợi mở để cho học trò tự tìm ra chân lý. Ông cho rằng thầy giáo chỉ đưa ra cái mấu chốt cho học trò, còn những vấn đề khác học trò phải từ đó mà tìm ra, người thầy không được làm thay hết cho học trò.
Ông đã từng nói với học trò của mình: “Vạch cho một khía cạnh rồi mà môn đệ không tìm ra được ba khía cạnh khác thì không dạy thêm nữa” [7] J. Ông đã nêu ra nguyên tắc các phương pháp nhằm phát huy tính tích cực, tự giác học tập của người học trò. Đồng thời, ông kiên quyết phản đối lối dạy học áp đặt, giáo điều đã làm cho người học thụ động ỉ lại trong học tập. Ông viết “Ban giám hiệu và thanh tra nhà trường có thể kích thích lòng ham học của học sinh bằng cách trực tiếp tham gia vào các hoạt động chung của lớp, chẳng hạn các buổi tập luyện, ngâm thơ, thảo luận chuyên đề.
Một hình thức nữa là tăng cường khen thưởng” [13] C.Ăng ghen (1820-1895) người đã sáng lập ra học thuyết Cách mạng XHCN và là ông tổ của nền giáo dục hiện đại. Mác cho rằng: “Tất cả mọi người lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một giàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng’’ [7]. Hai ông còn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xác định mục đích của nền giáo dục XHCN là tạo ra: ”con người phát triển toàn diện” [7].
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, các nhà giáo dục ở các nước Tây Âu và Mỹ đã đi tìm phương pháp dạy học mới cơ sở cách tiếp cận “lấy người học làm nhân vật trung tâm”. Khởi nguồn từ mong muốn giải pháp năng lục sáng tạo cho người học do Dewey đề xướng: “Học sinh là mặt trời, xung quang nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục” [9]. Một loạt các phương pháp dạy học theo tư tưởng “học sinh là nhân vật trung tâm” được đưa vào thử nghiệm như “ phương pháp tích cực” “phương pháp hợp tác”… Vào những năm 60-70 đất nước Liên Xô đang trên con đường xây dựng XHCN, việc giáo dục con người phát triển toàn diện được Đảng cộng sản và Nhà nước quan tâm. Các nghiên cứu về lý luận giáo dục nói chung và HĐGDNGLL nói riêng được đẩy mạnh.
Trong cuốn sách “Tổ chức và lãnh đạo công tác lãnh đạo ở trường phổ thông”, tác giả I. Marienco đã trình bày sự thống nhất của công tác giáo dục trong và ngoài giờ học, nội dung và các hình thức tổ chức HĐGDNGLL, vị trí của người Hiệu Trưởng trong việc lãnh đạo hoạt động giáo dục và các tổ chức đội thiếu niên và Đoàn thanh niên. Các nghiên cứu trong nước Quản lý HĐGDNGLL là vấn đề mới đã được một số tác giả trong nước nghiên cứu các tác giả nghiên cứu đã đề cập đến những khía cạnh khác nhau của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Các nghiên cứu đó tập trung chủ yếu vào đối tượng học sinh ở phạm vi Thành phố hoặc quận, huyện như: Tác giả Hoàng Thị Minh Hương với nghiên cứu “Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng trường tiểu học quận Hồng Bàng – Hải Phòng” đã khẳng định HĐGDNGLL thực sự là một đòi hỏi tất yếu của quá trình giáo dục và không có gì thay thế được.
Nghiên cứu đã chi ra một số biện pháp như: Nâng cao nhận thức và bồ dưỡng kỹ năng hướng dẫn, tổ chức HĐGDNGLL cho đội ngũ cán bộ giáo viên trong nhà trường. Quản lý việc xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL của tổng phụ trách Đội và GVCN. Quản 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý hình thức và cách thức tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh tiểu học. Quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức HĐGDNGLL.
Quản lý tốt cơ sở vật chất và các điều kiện để thực hiện HĐGDNGLL. Tăng cường công tác thi đua khen thưởng, trao đổi kinh nghiệm giữa các trường tiểu học [17]. Tác giả Lâm Thị Phương Mỹ với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở Thành phố Hải Dương” đã tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐGDNGLL ở trường THCS. Đánh giá thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường THCS của Thành phố Hải Dương.
Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL của Hiệu trưởng trường THCS Thành phố Hải Dương [26]. Tác giả Nguyễn Như Ý với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Phú Xuyên tỉnh Hà Tây trong giai đoạn hiện nay” đã khẳng định hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với nội dung, hình thức đa dạng, phong phú sẽ là phương thức để thực hiện nguyên lý giáo dục của Đảng “học đi đôi với hành”. Nghiên cứu đã chỉ ra được một số biện pháp như: thành lập Ban chỉ đạo, kế hoạch hóa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nâng cao nhận thức của đội ngũ giáo viên về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, quy định tiêu chuẩn thi đua đối với việc tham gia tổ chức hoạt động của giáo viên, chỉ đạo tổ chuyên môn, khối chủ nhiệm tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,. sẽ góp phần làm công tác quản lý chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng được hoàn thiện hơn, góp phần vào việc giáo dục học sinh THPT huyện Phú Xuyên đáp ứng các yêu cầu trong giai đoạn mới [31].
Tác giả Đỗ Văn Lợi với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường phổ thông Hermann Gmeiner” đã khẳng định hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí và ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho HS đồng thời đã chỉ ra được các biện pháp quản lý như: nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên về đặc điểm của trường phổ thông Hermann Gmeiner; xây dựng đội 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngũ quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giỏi về chuyên môn, có tinh thần trách nhiệm cao; nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán sự lớp, toàn thể học sinh về việc tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nói riêng và hiệu quả giáo dục nói chung ở các trường phổ thông Hermann Gmeiner [25]. Tác giả Lê Văn Long với nghiên cứu “Một số giải pháp chỉ đạo của Sở giáo dục và đào tạo về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với các trường THPT” đã xác định cơ sở lý luận của việc quản lý đối với HĐGDNGLL ở trường THPT. Đánh giá thực trạng trong công tác quản lý về HĐGDNGLL ở các trường THPT của thành phố Hải Phòng. Đề xuất một số giải pháp chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo đối với HĐGDNGLL của bậc THPT [24].
Đã có không ít các luận văn nghiên cứu về HĐGDNGLL nhưng về hoạt động quản lý đối với các HĐGDNGLL ở một trường THPT thì ít được đề cập, cũng như chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này tại trường THPT huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Một số khái niệm công cụ 1. Quản lý Bản chất của quản lý là hoạt động lao động để điều khiển lao động – một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người. Nó bắt nguồn từ lao động và có ý nghĩa lịch sử, vĩnh hằng với tư cách là một loại lao động để điều khiển mọi hoạt động xã hội về kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục.
Các loại hình lao động ngày càng phong phú, phức tạp thì hoạt động quản lý ngày càng có vai trò quan trọng và những chức năng đặc biệt bởi lẽ: Do lao động mà sinh ra quản lý – Quản lý là nội tại của lao động. Trong quá trình phát triển của lý luận quản lý, có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm quản lý do các nhà nghiên cứu lý luận cũng như thực hành đưa ra. - Frederick Winslow Taylor (1856 – 1915), người sáng lập thuyết quản lý khoa học đã định nghĩa: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khác làm, người sau đó hiểu rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [9] - Henry Fayol (1845 – 1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính cho rằng: “Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra” [9]. Trong định nghĩa này, ông đã nêu 5 chức năng cơ bản của quản lý: + Chức năng kế hoạch.
+ Chức năng tổ chức. + Chức năng chỉ đạo. + Chức năng kiểm tra đánh giá. - Harold Koontz, người được coi là cha đẻ của lý luận quản lý hiện đại, đã viết: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu; nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [9].
- Theo tác giả Nguyễn Văn Lê: “Quản lý là một hệ thống tác động khoa học nghệ thuật vào từng thành tố của hệ thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra của hệ thống và cho từng thành tố của hệ thống” [23].