Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục nghề phổ thông ở trung tâm GDKTTH Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động GDNPT ở trung tâm GDKTTH số 5 Hà Nội trong bối cảnh hiện nay Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động GDNPT ở trung tâm GDKTTH số 5 Hà Nội gắn với KT-XH địa phương. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGHỀ PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC KỸ THUẬT TỔNG HỢP 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu về vấn đề GDNPT Trong những năm qua đã có công trình nghiên cứu về GDNPT ở trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp đó là: Tổ chức hoạt động giáo dục nghề phổ thông gắn với kinh tế xã hội ở vùng Duyên Hải miền Nam Trung bộ - Luận án tiến sỹ Quản lý Giáo dục của tác giả Bùi Đức Tú - 2010. Trong công trình này tác giả đã nhấn mạnh một số vấn đề: + Hoạt động GD nghề cho HS THPT có tầm quan trọng đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, góp phần hoàn thiện nhân cách cho HSPT và đặt tiền đề cho việc đào tạo nghề một cách hiệu quả + Tổ chức hoạt động GDNPT ở vùng Duyên Hải Nam Trung bộ phải đáp ứng yêu cầu định hướng phát triển nhân lực phù hợp với đặc điểm HS và điều kiện KT - XH của vùng + Việc tổ chức hoạt động GDNPT cho HSTHPT phải được tiến hành có kế hoạch, có mục đích, và có sự phối kết hợp giữa trường PT, trung tâm GDKTTH và doanh nghiệp.
Tuy nhiên trong đề tài "Biện pháp quản lý hoạt động GDNPT ở trung tâm GDKTTH số 5 Hà Nội gắn với KT - XH địa phương" chúng tôi muốn đi sâu vào công tác quản lý hoạt động GDNPT ở đơn vị chúng tôi và từ đó đề ra một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng GDN cho HSPT theo hướng gắn với KT - XH địa phương nhằm góp phần đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương và có thể có những điều áp dụng cho các cơ sở khác trên địa bàn thành phố Hà Nội. Một số khái niệm dùng trong đề tài GD nghề nghiệp cho HSPT ở Việt Nam có tính chất kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp và dạy NPT. Các khái niệm này liên quan đến đề tài, vì thế chúng tôi cho rằng cần phải làm sáng tỏ mối quan hệ giữa chúng. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Giáo dục kỹ thuật tổng hợp và Giáo dục hướng nghiệp 1. Giáo dục kỹ thuật tổng hợp Sau khi phân tích bản chất nền sản xuất công nghiệp, K. Angels đã rút ra quy luật về sự thay đổi tính chất, nội dung và chức năng lao động của người thợ. Nguyên nhân của sự thay đổi đó là do cuộc cách mạng thường xuyên nảy sinh trong kỹ thuật làm cho nhiều nghề cũ diện hẹp mất đi, nhiều nghề mới diện rộng xuất hiện.
Tình hình đó buộc người thợ phải chuyển nghề, đổi nghề nhiều lần. Vì thế, trong luận điểm về ĐT thế hệ trẻ tương lai, K. Angels chỉ rõ cần thiết phải GD kỹ thuật tổng hợp. Marx, GDKTTH là cho HS "làm quen với những nguyên lý cơ bản của tất cả các quá trình sản xuất và đồng thời trang bị cho trẻ em hay thanh thiếu niên những kỹ xảo sử dụng những công cụ đơn giản nhất của tất cả các ngành sản xuất".
Mục tiêu của GDKTTH là hình thành ở HS người lao động tương lai - khả năng thích ứng, khả năng di chuyển ngành nghề trong điều kiện cách mạng KH công nghệ biến đổi không ngừng. Marx cũng đã chỉ ra nhiệm vụ chính của GDKTTH là "Bù đắp lại những nhược điểm do phân công lao động gây nên, sự phân công này đã cản trở HS tiếp thu những kiến thức cơ bản về nghề nghiệp của mình". Lênin cũng chỉ ra rằng GDKTTH là cho HS làm quen cả về lý thuyết lẫn thực hành với tất cả những ngành sản xuất chủ yếu, với tất cả những cái chung làm cơ sở cho các ngành đó. Lênin coi GDKTTH là nguyên tắc chủ đạo, bắt buộc đối với GD PT, bảo đảm hình thành tri thức, kỹ năng cho từng HS không tùy thuộc vào các em sẽ làm gì trong tương lai.
Chỉ có nhà trường GDKTTH mới ĐT được những con người xây dựng XHCN GDKTTH được thực hiện qua ba con đường sau đây: (1). GDKTTH qua các môn văn hóa; (2). GDKTTH qua dạy kỹ thuật - công nghệ và lao động sản xuất và (3). GDKTTH qua hoạt động ngoại khóa.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tóm lại, GDKTTH phải bảo đảm cho HS hiểu được nguyên lý chung của các quá trình sản xuất chủ yếu; có được tri thức, kỹ năng chung nhất, biết sử dụng các công cụ lao động đơn giản và phổ biến nhất để có thể tự do chọn nghề và đổi nghề trong tương lai. Rõ ràng, GDKTTH tạo ra môi trường rộng lớn giúp HS chọn nghề dễ dàng, từ đó nâng cao được hiệu quả của GDHN. Giáo dục hướng nghiệp và tư vấn hướng nghiệp * Giáo dục hướng nghiệp GDHN là hoạt động phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội, trong đó tập thể sư phạm nhà trường giữ vai trò quyết định nhằm giúp người học chọn nghề trên cơ sở khoa học. Khi ấy, tập thể sư phạm phải sử dụng các biện pháp GD mang tính chất hướng dẫn, tính thuyết phục cao, không áp đặt, đảm bảo nguyên tắc hình thành hứng thú, điều chỉnh, uốn nắn động cơ chọn nghề của thế hệ trẻ sao cho có sự nhất trí cao với nguyện vọng của cá nhân với yêu cầu nhân lực của các thành phần kinh tế, giữa năng lực của cá nhân với đòi hỏi của nghề.
Trong mối quan hệ phức hợp từng cặp một giữa cá nhân và xã hội, giữa cá nhân và nghề phải được giải quyết bằng những biện pháp giáo dục đồng bộ, nếu coi nhẹ một cặp quan hệ nào đó sẽ dẫn tới tình trạng thừa lao động ở nơi này, thiếu lao dộng ở nơi khác, hoặc năng suất lao động không cao vì không có sự phù hợp nghề. Rõ ràng là hướng nghiệp phải gắn với công tác GD tư tưởng, chính trị và đạo đức nhằm giúp HS giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa ước mơ và thực hiện, giữa cái “muốn” và cái “có thể” và cái "cần phải làm" để luôn luôn biết điều chỉnh hài hòa giữa lợi ích của xã hội và lợi ích của bản thân. Với ý nghĩa đó GDHN không quyết định nghề cho mỗi cá nhân mà GD thế hệ trẻ thái độ đúng đắn với lao động và từ đó GD đúng đắn với nghề nghiệp. Vì thế, HN được coi là cấu thành của chương trình GD- ĐT trong hệ thống nhà trường và các cơ sở đào tạo nghề.
Khái niệm GDHN bắt nguồn từ đó mà ra.Platonov, mỗi hoạt động GDHN thuộc vào 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các góc của tam giác HN được dựa trên cơ sở là hai yếu tố cơ bản là các cạnh tương ứng giao thoa tạo nên góc đó: Sơ đồ 1.1: Tam giác hướng nghiệp của K.Tuyên truyền, định hƣớng nghề Đặc điểm, yêu cầu Tình hình phân công lao của hệ thống nghề động, cơ cấu lao động, nghiệp xã hội đang nhu cầu nhân lực ở địa cần PT phương và xã hội 2. Tƣ vấn Đặc điểm về phẩm chất, 3. Tuyển nghề nhân cách, tâm sinh lý và chọn nghề hoàn cảnh cụ thể của từng HS Để GDHN cho HS theo tam giác hướng nghiệp trên đây, cần phải căn cứ vào tình hình phân công lao động, cơ cấu lao động, nhu cầu nhân lực ở địa phương mà xã hội đang cần phát triển, đặc điểm về phẩm chất, nhân cách, tâm sinh lý và hoàn cảnh cụ thể của từng học sinh thông qua hoạt động sinh hoạt hướng nghiệp, các trắc nghiệm tâm sinh lý và hoạt động dạy nghề phổ thông… Mục tiêu chủ yếu của GDHN là phát hiện, bồi dưỡng tiềm năng sáng tạo của mỗi cá nhân, giúp họ hiểu mình và hiểu yêu cầu của nghề, định hướng họ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đi vào những nghề mà các thành phần kinh tế đang cần nhân lực. Để đạt được điều này, GDHN thực hiện thông qua bốn con đường: (1) GDHN qua các môn học văn hóa; (2) GDHN qua môn công nghệ và hoạt động GDNPT; (3) GDHN thông qua chương trình GDHN chính khóa; (4) GDHN qua hoạt động ngoại khóa và các chương trình tư vấn nghề nghiệp, ngày hội hướng nghiệp… do các cơ sở GDHN, các trường và các phương tiện thông tin đại chúng phối hợp thực hiện.
Tóm lại, từ những quan niệm trên đây chúng tôi hiểu “GDHN là hệ thống những biện pháp GD trong và ngoài nhà trường dựa trên cơ sở tâm sinh lý của HS và cơ sở KT-XH, thông qua việc dạy học các môn văn hóa, môn công nghệ, hoạt động GDNPT, hoạt động tư vấn nghề và các hoạt động ngoài giờ lên lớp để giúp HS có được sự lựa chọn nghề nghiệp vừa phù hợp với nhu cầu XH, vừa phù hợp với sở thích, năng lực, sở trường và hoàn cảnh của mỗi HS”. * Tư vấn hướng nghiệp Nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước đều cho rằng tư vấn hướng nghiệp là những tác động của nhà tư vấn làm bộc lộ ở HS những đặc điểm, phẩm chất, nhân cách, tâm lí của cá nhân; trên cơ sở đó, nhà tư vấn đối chiếu với những yêu cầu đòi hỏi, những nhu cầu của xã hội về nghề nghiệp để đưa ra những lời khuyên có tính KH giúp các em có sự lựa chọn tối ưu nhất về nghề nghiệp tương lai. Để tư vấn hướng nghiệp có KH, ngoài việc thực hiện các trắc nghiệm đo đặc điểm tâm sinh lý… cần phải dựa vào kết quả quá trình HS tham gia lao động sản xuất, nhất là tham gia hoạt động GDNPT. Vì vậy, việc lồng ghép tư vấn hướng nghiệp trong quá trình GDNPT là hết sức cần thiết.
Nghề và giáo dục nghề nghiệp 1. Nghề và nghề đào tạo 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thông thường trong xã hội, ít ai bằng sức lao động của mình có thể làm ra được một sản phẩm (với số lượng nhiều) từ khâu đầu đến khâu cuối. Toàn bộ lao động để có được một sản phẩm hoàn chỉnh, người ta phân nó ra thành các công đoạn, công việc cụ thể, mỗi người làm một việc được phân công. Đó là sự phân công lao động xã hội; sự phân công lao động nghề là điều kiện nảy sinh các nghề trong xã hội và nghề luôn gắn với sự phân công lao động.