CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT THI CÔNG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN CÁC CÔNG TRÌNH CẤP HUYỆN 1. Thi công xây dựng công trình và hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình tại ban quản lý dự án các công trình cấp huyện 1. Thi công xây dựng công trình Theo Luật xây dựng, “công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế” (Quốc hội, 2014).
Như vậy, công trình dây dựng khá đang dạng bao gồm nhiều loại công trình ở các lĩnh vực, quy mô công trình, thiết kế công trình khác nhau. Theo Luật xây dựng, “Thi công xây dựng công trình gồm xây dựng và lắp đặt thiết bị đối với công trình xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, di dời, tu bổ, phục hồi; phá dỡ công trình; bảo hành, bảo trì công trình xây dựng” (VPQH, 2020, 10/VBHN-VPQH). Theo các khái niệm trên, thi công xây dựng công trình thuộc quản lý của ban quản lý dự án các công trình cấp huyện là các hoạt động xây dựng công trình mới; sửa chữa, cải tạo, di dời, tu bổ, phục hồi các công trình xây dựng cũ; phá dỡ công trình xây dựng cũ; lắp đặt thiết bi công trình; bảo hành, bảo trì công trình xây dựng. Việc thi công xây dựng công trình, thuộc quản lý của ban quản lý dự án các công trình cấp huyện, do các nhà thầu thi công thực hiện.
Các nhà thầu phải thực hiện theo đúng hồ sơ thiết kế công trình, đảm bảo an toàn, chất lượng, môi trường, tiến độ và chi phí thi công. Việc giám sát thi công là đảm bảo nhà thầu thi công thực hiện theo đúng yêu cầu hồ sơ thiết kế công trình và tiến độ đã được duyệt. Hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình a. Khái niệm Giám sát thi công xây dựng công trình là một hoạt động tư vấn đầu tư xây dựng (Quốc hội, 2014).
Hoạt động này được thực hiện từ khi bắt đầu khởi công đến khi nghiệm thu, đưa vào sử dụng công trình, nhằm đảm bảo chất lượng, khối lượng, tiến độ, an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong quá trình thi công. Cũng theo Luật xây dựng, “giám sát thi công công trình đúng thiết kế xây dựng được phê duyệt, tiêu chuẩn 6 áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật, quy định về quản lý, sử dụng vật liệu xây dựng, chỉ dẫn kỹ thuật và hợp đồng xây dựng” (Quốc hội, 2014). Theo các quy định trên, hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình là theo dõi trong suốt quá trình thi công của nhà thầu, phát hiện sai sót, tiếp nhận các kiến nghị của nhà thầu, đưa ra hoặc đề xuất ý kiến điều chỉnh với nhà thầu, chủ đầu tư, nhằm đảm bảo chất lượng, khối lượng theo thiết kế xây dựng đã duyệt, đảm bảo tiến độ, an toàn lao động và bảo vệ môi trường thi công. Đơn vị giám sát Tại ban quản lý dự án các công trình cấp huyện, hoạt động giám sát thi công được tổ chức theo quy định pháp luật là “chủ đầu tư, tổ chức tư vấn đủ điều kiện năng lực được chủ đầu tư thuê giám sát thi công xây dựng công trình”(Quốc hội, 2014).
Vì thế, đơn vị giám sát thi công các gói thầu thi công do ban quản lý dự án các công trình cấp huyện phụ trách là: - Đơn vị giám sát là bộ phận, tổ giám sát của ban quản lý trong trường hợp ban quản lý tự giám sát thi công. Ban quản lý được chủ đầu tư giao quản lý dự án. Ban quản lý tự giám sát nếu đảm bảo các năng lực giám sát theo quy định pháp luật. Lúc này, ban quản lý phải quản lý hoạt động giám sát thi công của ban.
- Đơn vị giám sát là nhà thầu. Ban quản lý thuê nhà thầu tư vấn giám sát thi công qua hình thức chỉ định thầu hoặc đấu thầu để chia sẻ trách nhiệm và rủi ro trong giám sát thi công. Lúc này, ban quản lý phải quản lý hoạt động giám sát thi công của nhà thầu. Nội dung hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình Nôi dung hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình (Chính phủ, 2021): - Kiểm tra sự phù hợp năng lực của nhà thầu thi công so với hồ sơ dự thầu và hợp đồng xây dựng.
- Kiểm tra biện pháp thi công xây dựng của nhà thầu so với biện pháp thi công đã được phê duyệt. - Xem xét và chấp thuận nội dung mà nhà thầu trình lên chủ đầu tư, yêu cầu nhà thầu điều chỉnh trong thi công liên quan đến thí nghiệm, kiểm tra; kiểm tra chất lượng vật liệu, sản phẩm, cấu kiện; biện pháp, tiến độ thi công; kiểm tra, nghiệm thu; an toàn và biện pháp đảm bảo an toàn. - Kiểm tra và chấp thuận vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình; 7 - Kiểm tra, đôn đốc nhà thầu thi công và nhà thầu khác tại hiện trường theo yêu cầu của thiết kế xây dựng và tiến độ thi công. - Giám sát việc thực hiện các quy định về quản lý an toàn trong thi công xây dựng công trình.
- Đề nghị chủ đầu tư tổ chức điều chỉnh thiết kế khi phát hiện sai sót, bất hợp lý về thiết kế; - Yêu cầu nhà thầu tạm dừng thi công khi xét thấy có vấn đề về chất lượng thi công, biện pháp thi công. - Kiểm tra, đánh giá kết quả thí nghiệm kiểm tra vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng trong quá trình thi công và các tài liệu khác có liên quan phục vụ nghiệm thu; kiểm tra và xác nhận bản vẽ hoàn công; - Triển khai thí nghiệm đối chứng, kiểm định chất lượng bộ phận công trình, hạng mục công trình, công trình xây dựng nếu có. - Triển khai nghiệm thu theo quy định; kiểm tra và xác nhận khối lượng thi công xây dựng hoàn thành; - Triển khai các nội dung khác theo quy định của hợp đồng xây dựng. Quản lý hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình tại ban quản lý các công trình cấp huyện 1.
Khái niệm và mục tiêu quản lý hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình a. Khái niệm quản lý hoạt động giám sát Theo khái niệm chung về quản lý của Nguyễn Thị Ngọc Huyền, Đoàn Thị Thu Hà, Đỗ Thị Hải Hà (2018), “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và các hoạt động của tổ chức nhằm đạt được mục đích, mục tiêu của tổ chức với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động”. Căn cứ vào khái niệm chung về quản lý, quản lý hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình của ban quản lý các công trình cấp huyện là quá trình lập kế hoạch hoạt động giám sát thi công; tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giám sát thi công; kiểm soát hoạt động giám sát thi công nhằm đạt được mục tiêu quản lý giám sát thi công trong điều kiện thay đổi môi trường bên trong và bên ngoài ban quản lý các công trình cấp huyện. 8 Chủ thể quản lý: ban quản lý các công trình cấp huyện.
Đối tượng quản lý là hoạt động giám sát thi công do ban quản lý tiến hành hoặc nhà thầu tư vấn giám sát thi công tiến hành. Mục tiêu quản lý hoạt động giám sát Mục đích quản lý: Đạt được các mục tiêu về chất lượng, tiến độ, chi phí, an toàn, môi trường dự án xây dựng công trình do ban quản lý các công trình cấp huyện quản lý. Mục tiêu quản lý: - Hoàn thành kế hoạch hoạt động giám sát thi công hàng năm của ban quản lý Chỉ số đo lường: số gói thầu đã hoàn thành giám sát/số gói thầu cần giám sát theo kế hoạch năm. - Nâng cao chất lượng hoạt động giám sát thi công: Chỉ số đo lường: số lỗi vi phạm trong giám sát/gói thầu giám sát; ý kiến tư vấn, kiến nghị hữu ích/gói thầu giám sát; sự hài lòng của nhà thầu thi công đối với hoạt động giám sát thi công về chất lượng, tiến độ, ý thức chấp hành pháp luật xây dựng, ý thức chấp hành hợp đồng giám sát thi công.
Bộ máy quản lý hoạt động giám sát thi công xây dựng công trình a. Cơ cấu bộ máy Bộ máy quản lý hoạt động giám sát thi công của ban quản lý các công trình cấp huyện gồm các vị trí, bộ phận sau: Giám đốc ban là người đứng đầu, chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước UBND cấp huyện, trước tập thể lao động của ban và các nhà thầu về quản lý hoạt động giám sát thi công. Phó giám đốc ban do giám đốc ban giao quyền hạn và nhiệm vụ trong quản lý hoạt động giám theo phạm vi ủy quyền nhất định. Bộ máy của ban có bộ phận giám sát thi công chịu trách nhiệm chính về tham mưu quản lý hoạt động giám sát thi công, đây là bộ phận chuyên sâu vào quản lý hoạt động này, mô hình này được tổ chức đối với các ban quản lý có quy mô lớn.
Bộ máy có thể có bộ phận kỹ thuật, giám sát, giải phóng mặt bằng thực hiện nhiệm vụ tham mưu quản lý hoạt động giám sát thi công. Bộ phận này tổng hợp nhiều công việc hơn, không chỉ quản lý hoạt động giám sát, mô hình này được tổ chức với các ban quản lý có quy mô nhỏ. 9 Bộ máy còn bao gồm các bộ phận phối hợp khác như bộ phận kế hoạch, bộ phận tài chính phối hợp trong lập kế hoạch hoạt động giám sát thi công; kiểm soát hoạt động giám sát thi công. Nhân lực quản lý Muốn quản lý có hiệu quả hoạt động giám sát thi công, nhân lực quản lý của ban quản lý các công trình cấp huyện cần đạt được những yêu cầu sau: Trước hết, nhân lực quản lý của ban quản lý cần có kiến thức, kỹ năng quản lý chung và các phẩm chất của người quản lý; ứng dụng được các kiến thức, kỹ năng quản lý vào quản lý hoạt động giám sát thi công.
Tiếp theo, nhân lực quản lý hoạt động giám sát thi công được đào tạo đạt trình độ cơ bản về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình; có chứng chỉ hành tư vấn quản lý dự án, nghề tư vấn giám sát thi công theo quy định pháp luật.