Quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng theo hướng đảm bảo chất lượng

Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng theo hướng đảm bảo chất lượng

• Tác giả: Lương Bảo Trung
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Ngọc Long
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng theo hướng đảm bảo chất lượng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng

Quản lý hoạt động dạy học tại cơ sở giáo dục thường xuyên giữ vai trò nền tảng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương. Tại tỉnh miền núi Cao Bằng, mô hình này mang tính đặc thù cao do sự phân tán về địa bàn cư trú và điều kiện phát triển kinh tế xã hội. Hoạt động quản lý bao gồm chuỗi tác động có mục đích, có kế hoạch của ban giám đốc tới tập thể giáo viên và học viên. Trọng tâm của quá trình là thực hiện đúng chương trình giáo dục phổ thông kết hợp bồi dưỡng văn hóa và đào tạo nghề. Quản lý theo hướng đảm bảo chất lượng đòi hỏi các tiêu chuẩn khắt khe về chuẩn đầu ra, hồ sơ giáo án, phương pháp sư phạm và kỷ luật học đường. Nhà quản lý cần vận hành đồng bộ các khâu từ lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn đến thanh tra, giám sát. Mục tiêu cuối cùng là tạo lập môi trường học tập bình đẳng, thân thiện và kích thích tính tự giác của học viên. Đảm bảo chất lượng giáo dục thường xuyên không chỉ khẳng định uy tín của trung tâm mà còn góp phần phổ cập giáo dục trung học bền vững cho tỉnh Cao Bằng.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc quản lý dạy học đảm bảo chất lượng

Quản lý hoạt động dạy học là sự điều khiển hệ thống sư phạm nhằm đạt chuẩn kiến thức và kỹ năng đề ra. Quá trình này đòi hỏi sự tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi về tính mục tiêu, tính khoa học và tính kế thừa. Ban giám đốc trung tâm đóng vai trò chủ thể điều phối toàn bộ tài nguyên giáo dục. Hoạt động giảng dạy của giáo viên và việc học tập của học viên là hai đối tượng quản lý trực tiếp. Đảm bảo chất lượng đòi hỏi thiết lập quy trình giám sát liên tục từ đầu vào đến đầu ra. Mọi hoạt động dạy học phải lấy người học làm trung tâm. Sự công bằng và phù hợp với năng lực nhận thức của từng nhóm học viên là yêu cầu bắt buộc trong môi trường giáo dục thường xuyên.

1.2. Mục tiêu dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương trình giáo dục phổ thông mới chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện người học. Công tác quản lý tại trung tâm hướng đến việc hình thành 5 phẩm chất nhân cách và 10 năng lực nền tảng. Các phẩm chất then chốt bao gồm yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm. Nhóm năng lực cốt lõi gồm năng lực tự chủ, giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề sáng tạo. Quản lý dạy học phải bám sát định hướng này để điều chỉnh kế hoạch bài dạy. Giáo viên cần thiết kế nội dung bài học gắn với đời sống thực tế địa phương. Sự đổi mới giúp học viên giáo dục thường xuyên tự tin hòa nhập xã hội và có nghề nghiệp vững chắc.

II. Đánh giá quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng

Khảo sát thực tiễn tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Cao Bằng ghi nhận nhiều nỗ lực tích cực trong quản lý chuyên môn. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên cơ bản nắm vững quy chế chuyên môn, thực hiện nghiêm túc phân phối chương trình. Tuy nhiên, hoạt động quản lý vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn làm giảm sút chất lượng đào tạo chung. Tỷ lệ học viên dân tộc thiểu số chiếm đa số với nền tảng học lực đầu vào không đồng đều. Khả năng tiếp thu tri thức văn hóa phổ thông của học viên còn nhiều hạn chế. Công tác quản lý hồ sơ giáo án đôi khi mang nặng tính hình thức đối phó. Phương pháp giảng dạy của một bộ phận giáo viên chưa thực sự đổi mới, còn thiên về thuyết trình một chiều. Hoạt động kiểm tra đánh giá chưa bám sát chuẩn năng lực đầu ra của từng bài học. Cơ sở vật chất, trang thiết bị thí nghiệm và phòng máy vi tính phục vụ học tập còn thiếu thốn nghiêm trọng. Sự thiếu hụt kinh phí đầu tư cản trở quá trình ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý bài giảng. Bên cạnh đó, mối liên kết giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng chưa được duy trì thường xuyên, khiến công tác quản lý sĩ số gặp nhiều áp lực.

2.1. Thực trạng hoạt động dạy của giáo viên và học tập của học viên

Khảo sát cho thấy giáo viên tại trung tâm đều có tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề sâu sắc. Đa số giáo viên chuẩn bị bài giảng chu đáo trước khi lên lớp. Tuy nhiên, kỹ năng vận dụng phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế. Nhiều tiết học vẫn mang tính truyền thụ thụ động, chưa khơi gợi được hứng thú khám phá của người học. Về phía học viên, động cơ học tập chưa thực sự rõ ràng. Một số học viên đi học thất thường do hoàn cảnh mưu sinh khó khăn. Tinh thần tự học và kỹ năng làm việc nhóm của học viên còn yếu. Khoảng cách nhận thức giữa các nhóm đối tượng học viên gây khó khăn lớn cho việc thiết kế giáo án chung.

2.2. Hạn chế trong công tác quản lý và các yếu tố ảnh hưởng

Công tác quản lý hoạt động dạy học tại trung tâm chịu tác động từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, địa bàn miền núi rộng lớn cùng kinh phí eo hẹp gây trở ngại lớn cho việc hiện đại hóa trường lớp. Chế độ đãi ngộ dành cho giáo viên vùng cao còn khiêm tốn, khó thu hút nhân tài chuyên môn giỏi. Về chủ quan, năng lực quản trị chiến lược của một số cán bộ chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số. Hoạt động kiểm tra nội bộ đôi lúc còn thiếu tính đột xuất và chưa đi sâu vào phân tích hiệu quả bài giảng. Công tác thi đua khen thưởng chưa thực sự tạo động lực bứt phá cho giáo viên. Nguồn tài liệu tham khảo và học liệu số hóa phục vụ tự học còn rất nghèo nàn.

III. Giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng

Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thường xuyên, việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý mang tính cấp thiết chiến lược. Ban giám đốc trung tâm cần đổi mới quy trình lập kế hoạch đào tạo theo chuẩn năng lực đầu ra. Kế hoạch giảng dạy phải linh hoạt, bám sát đối tượng người học và điều kiện kinh tế xã hội tỉnh Cao Bằng. Nhà quản lý cần tập trung nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề. Việc đổi mới phương pháp giảng dạy lấy người học làm trung tâm cần được đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua bắt buộc. Nhà trường cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý bài giảng số hóa. Việc cải tiến quy trình kiểm tra đánh giá phải kết hợp hài hòa giữa đánh giá thường xuyên và định kỳ. Công tác kiểm định chất lượng nội bộ cần được tiến hành định kỳ nhằm phát hiện sớm các thiếu sót. Đồng thời, việc huy động các nguồn lực tài chính xã hội hóa giúp nâng cấp cơ sở vật chất phòng học và trang thiết bị thực hành. Mối quan hệ phối hợp giữa trung tâm, gia đình học viên và doanh nghiệp cần được củng cố thường xuyên để tạo việc làm đầu ra ổn định.

3.1. Đổi mới quản lý kế hoạch giảng dạy và phát triển đội ngũ giáo viên

Ban giám đốc trung tâm cần chỉ đạo xây dựng khung kế hoạch giáo dục linh hoạt theo từng kỳ học. Nội dung bài giảng cần tích hợp kiến thức văn hóa với kỹ năng thực hành nghề nghiệp. Đội ngũ giáo viên cần được tạo điều kiện tham gia các khóa tập huấn nâng cao nghiệp vụ sư phạm. Nhà trường cần khuyến khích giáo viên biên soạn giáo án điện tử và áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực. Các tổ chuyên môn tăng cường dự giờ, trao đổi kinh nghiệm và đánh giá chéo khách quan. Cơ chế động viên khen thưởng kịp thời là giải pháp quan trọng kích thích tinh thần sáng tạo của giáo viên. Đội ngũ vững mạnh sẽ đảm bảo chuẩn chất lượng cho từng tiết dạy.

3.2. Tăng cường kiểm tra đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin

Đổi mới kiểm tra đánh giá là khâu then chốt trong chu trình đảm bảo chất lượng. Trung tâm cần chuyển dần hình thức kiểm tra ghi nhớ sang đánh giá phẩm chất và năng lực thực tế. Giáo viên áp dụng đa dạng hình thức như bài tập nhóm, dự án học tập và thuyết trình. Việc ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ quản lý điểm số và theo dõi tiến độ học viên chính xác. Hệ thống ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm trực tuyến cần được xây dựng theo chuẩn kiến thức. Nhà quản lý sử dụng dữ liệu số hóa để phân tích phổ điểm và điều chỉnh phương pháp sư phạm kịp thời. Sự minh bạch trong kiểm tra giúp nâng cao ý thức tự giác học tập của học viên.

IV. Ứng dụng quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Cao Bằng

Quản lý hoạt động dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng là chiến lược phát triển tất yếu của Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Cao Bằng. Mô hình này giúp chuyển đổi toàn diện nhận thức quản trị từ thụ động chấp hành sang chủ động kiến tạo giá trị giáo dục. Việc ứng dụng đồng bộ các giải pháp quản lý đã từng bước tháo gỡ khó khăn về mặt bằng dân trí và điều kiện địa lý miền núi. Học viên sau khi tốt nghiệp không chỉ vững vàng về văn hóa phổ thông mà còn thành thạo các kỹ năng nghề nghiệp căn bản. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cần tiếp tục ưu tiên đầu tư ngân sách cho hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị học tập. Bên cạnh đó, việc xây dựng văn hóa chất lượng trong từng tổ chuyên môn đóng vai trò quyết định tính bền vững của mô hình. Tinh thần trách nhiệm của nhà giáo và sự nỗ lực vượt khó của người học là hai động lực then chốt. Sự kết hợp chặt chẽ này giúp trung tâm khẳng định vị thế giáo dục vững chắc, đáp ứng kỳ vọng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Cao Bằng.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong quản lý giáo dục thường xuyên miền núi

Kinh nghiệm thực tiễn khẳng định vai trò lãnh đạo tiên phong của người đứng đầu trung tâm. Nhà quản lý cần sâu sát thực tế và lắng nghe tâm tư của giáo viên cùng người học. Việc phân cấp trách nhiệm rõ ràng cho từng tổ chuyên môn nâng cao hiệu quả điều hành. Xây dựng môi trường giáo dục tôn trọng và động viên kịp thời là chìa khóa duy trì sĩ số lớp học. Ngoài ra, trung tâm phải chủ động phối hợp với chính quyền cơ sở để tuyên truyền ý thức học tập suốt đời. Sự linh hoạt trong phương pháp tiếp cận và quy chế quản lý giúp đơn vị thích ứng với hoàn cảnh khó khăn tại vùng cao.

4.2. Khuyến nghị và định hướng phát triển giáo dục bền vững địa phương

Để nhân rộng hiệu quả quản lý, Sở Giáo dục và Đào tạo Cao Bằng cần tăng cường phân bổ nguồn vốn đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại. Các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý giáo dục thường xuyên cần được tổ chức định kỳ hàng năm. Đơn vị cần chủ động liên kết với các trường trung cấp nghề để mở rộng mô hình đào tạo kép cho học viên. Mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề tạo cơ hội việc làm thực tế cho thanh niên địa phương. Việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ chi phí học tập sẽ giảm thiểu nguy cơ bỏ học giữa chừng. Những định hướng đúng đắn sẽ thúc đẩy sự phát triển bền vững cho giáo dục vùng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nâng cao chất lượng giáo dục thường xuyên tại các tỉnh miền núi vùng cao luôn là bài toán cấp thiết nhằm hoàn thiện mục tiêu phổ cập và xây dựng xã hội học tập. Luận văn thạc sĩ của tác giả Lương Bảo Trung thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên tập trung giải quyết căn cơ vấn đề quản trị hoạt động chuyên môn tại hệ thống giáo dục thường xuyên tỉnh Cao Bằng. Bối cảnh khảo sát diễn ra tại 10 trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn toàn tỉnh, nơi có tới trên 90% học viên là con em các dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mông, Dao. Mục tiêu nghiên cứu hướng đến việc thiết lập hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ nhằm chuẩn hóa quy trình dạy học, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản của Chương trình giáo dục phổ thông. Phạm vi nghiên cứu bao quát số liệu thực tế qua 3 năm học từ năm 2018-2019 đến năm 2020-2021 với quy mô 43 lớp học và 1.226 học sinh cấp trung học phổ thông. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được lượng hóa rõ nét qua việc duy trì tỷ lệ chuyên cần trên 95% và hạ tỷ lệ học sinh lưu ban từ mức 2,39% trong năm học 2018-2019 xuống còn 2,04% vào năm học 2020-2021. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp lãnh đạo ngành giáo dục địa phương tối ưu hóa nguồn lực sư phạm, nâng cao tỷ lệ đỗ tốt nghiệp trung học phổ thông thêm khoảng 3% đến 5% và tạo tiền đề vững chắc cho công tác phân luồng đào tạo nghề.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý chất lượng tổng thể với chu trình cải tiến liên tục 4 bước gồm lập kế hoạch, thực hiện, kiểm tra và điều chỉnh do Deming khởi xướng. Khung lý thuyết này kết hợp chặt chẽ với quan điểm tiếp cận năng lực nhằm phát triển toàn diện 5 phẩm chất nhân cách cốt lõi và 10 năng lực chuyên môn của học sinh theo định hướng giáo dục hiện đại. Luận văn làm rõ 3 khái niệm trung tâm bao gồm hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học và đảm bảo chất lượng giáo dục thường xuyên. Trong đó, đảm bảo chất lượng được định nghĩa là hệ thống giám sát có kế hoạch, duy trì thường xuyên từ khâu tuyển sinh đầu vào, quá trình tổ chức dạy học đến chuẩn đầu ra. Cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn đánh giá của đề tài bám sát Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cụ thể hóa thành 5 tiêu chuẩn và 19 tiêu chí kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục. Việc gắn kết mô hình quản trị với mục tiêu phát triển 3 năng lực chung gồm tự chủ, giao tiếp hợp tác và giải quyết vấn đề sáng tạo đã tạo nên một hệ thống lý luận vững chắc, thích ứng trực tiếp với đặc thù người học vừa làm vừa học tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được độ tin cậy khoa học cao nhất, luận văn triển khai điều tra thực chứng với cỡ mẫu 110 người, bao gồm 45 cán bộ quản lý giáo dục thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo, các Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Ban Giám đốc trung tâm, kết hợp với 65 giáo viên trực tiếp đứng lớp. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện đầy đủ cho 1 trung tâm cấp tỉnh và 9 trung tâm cấp huyện vùng sâu, vùng xa. Công cụ thu thập thông tin bao gồm phiếu hỏi anket với thang đo Likert 5 mức độ từ mức 1,00 đến 5,00 điểm, phối hợp cùng phương pháp phỏng vấn sâu 15 chuyên gia quản lý và phân tích hồ sơ sư phạm thực tế. Dữ liệu được thu thập liên tục trong tiến trình 3 năm học từ năm 2018 đến năm 2021. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích toán học thống kê mô tả và thống kê suy luận là nhằm xử lý khách quan điểm số trung bình, độ lệch chuẩn và thứ bậc tương quan, từ đó loại bỏ hoàn toàn các sai số cảm tính và cung cấp bức tranh chân thực về chất lượng giáo dục thường xuyên tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn mang lại 4 phát hiện then chốt về diện mạo giáo dục thường xuyên tại tỉnh Cao Bằng:

Thứ nhất, về phát triển đội ngũ, 100% cán bộ quản lý và giáo viên đều đạt chuẩn trình độ đào tạo. Tỷ lệ giáo viên có trình độ trên chuẩn nâng từ 4,08% tương đương 4 người trong năm học 2018-2019 lên mức 8,75% tương đương 7 thạc sĩ trên tổng số 80 biên chế năm học 2020-2021.

Thứ hai, về quy mô người học, số lượng học sinh trung học phổ thông tăng trưởng 4,79%, từ 1.170 học viên lên 1.226 học viên, phản ánh nhu cầu học tập thường xuyên ngày càng gia tăng của người dân miền núi.

Thứ ba, về thực hiện nề nếp chuyên môn, công tác chuẩn bị bài giảng và kế hoạch dạy học đạt điểm trung bình khá là 3,42 điểm trên thang đo 5,00. Tuy nhiên, kỹ năng phân loại học viên và dự kiến tình huống sư phạm trên lớp chỉ đạt mức trung bình với 3,12 điểm.

Thứ tư, về chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và giảng dạy đạt mức thấp nhất trong các tiêu chí với điểm số 2,85. Tỷ lệ lớp học sử dụng các nền tảng giảng dạy trực tuyến như Microsoft Teams mới chỉ đạt khoảng 30% trên tổng số 43 lớp toàn tỉnh.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích kết quả, các dữ liệu khảo sát có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ phân bố tần số điểm Likert và bảng thống kê đối sánh tương quan giữa năng lực quản trị của cán bộ với kết quả học tập của học viên. Cách hiển thị qua biểu đồ cột chồng giúp làm nổi bật khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và năng lực ứng dụng thực tế của đội ngũ sư phạm. Nguyên nhân sâu xa của những hạn chế nằm ở cơ cấu phân bổ tài chính, khi có tới 90% ngân sách thường xuyên được sử dụng để chi trả lương, khiến nguồn kinh phí dành cho trang thiết bị dạy học và đổi mới phòng thí nghiệm chỉ còn dưới 10%. Mặc dù toàn tỉnh đã xây dựng được 10 cơ sở vật chất độc lập, song các thiết bị nghe nhìn và phòng máy vi tính hiện đại mới chỉ đáp ứng khoảng 45% nhu cầu thực tế. So sánh với các công trình nghiên cứu về đảm bảo chất lượng của Roger Ellis, vai trò điều hành của giám đốc trung tâm chi phối tới 70% mức độ thành công của các giờ học trên lớp. Sự chênh lệch giữa điểm số nề nếp hành chính với điểm số đổi mới phương pháp chứng minh rằng công tác quản lý hiện tại vẫn nặng về kiểm tra hồ sơ sổ sách mà chưa đi sâu vào cơ chế cải tiến chất lượng dạy học theo chuẩn đầu ra.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược gắn liền với các chỉ số mục tiêu cụ thể:

Một là, tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ theo hướng chuẩn hóa năng lực sư phạm. Ban Giám đốc trung tâm phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo Cao Bằng thực hiện định kỳ 2 đợt mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025, phấn đấu đạt mục tiêu 100% giáo viên sử dụng thành thạo phương pháp dạy học tích cực và nâng tỷ lệ tiết dạy đạt loại giỏi lên trên 75%.

Hai là, chỉ đạo các tổ chuyên môn đổi mới phương thức sinh hoạt theo mô hình nghiên cứu bài học. Tổ trưởng chuyên môn chủ trì tối thiểu 2 buổi sinh hoạt chuyên đề mỗi tháng, yêu cầu 100% cán bộ và giáo viên tham gia dự giờ chéo nhằm phân tích hành vi học tập của học viên thay vì chỉ đánh giá giáo viên theo hình thức cũ.

Ba là, triển khai công tác khảo sát, đánh giá và phân loại trình độ học sinh ngay từ đầu năm học. Giáo viên bộ môn xây dựng kế hoạch bổ trợ kiến thức riêng biệt cho từng nhóm đối tượng, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ học viên yếu kém xuống dưới 5% và hạ tỷ lệ lưu ban của toàn hệ thống xuống dưới 1,5% mỗi năm.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua việc ứng dụng đồng bộ nền tảng Microsoft Teams trong quản trị hồ sơ và tổ chức dạy học trực tuyến. Bộ phận công nghệ thông tin hoàn thiện việc cấp tài khoản số cho 100% học viên và giáo viên trong vòng 6 tháng, đảm bảo tối thiểu 40% học liệu được số hóa hoàn toàn.

Đồng thời, Ủy ban nhân dân tỉnh và Sở Giáo dục và Đào tạo cần xem xét bổ sung thêm khoảng 15% kinh phí hoạt động ngoài lương nhằm đầu tư đồng bộ mạng lưới thư viện điện tử cho 10 trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng cao đối với 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong hệ thống giáo dục:

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý tại các trung tâm giáo dục thường xuyên và trung tâm giáo dục nghề nghiệp khu vực miền núi. Bản nghiên cứu cung cấp quy trình 4 bước kiểm định và quản lý chất lượng, giúp tối ưu hóa hiệu quả điều hành tại 10 đơn vị cấp huyện có hoàn cảnh tương đồng.

Nhóm thứ hai là đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông. Tài liệu mang đến cẩm nang sư phạm thực tế về phương pháp soạn giáo án phân hóa và kỹ thuật quản lý lớp học đặc thù có trên 90% học sinh dân tộc thiểu số.

Nhóm thứ ba là chuyên viên chỉ đạo chuyên môn tại các Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo. Nguồn số liệu thực chứng từ 110 phiếu khảo sát là căn cứ khoa học xác đáng để xây dựng tiêu chí thi đua, phân bổ ngân sách và thanh tra chuyên môn theo đúng Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT.

Nhóm thứ tư là học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà khoa học chuyên ngành Quản lý giáo dục. Đề tài mở ra góc nhìn thực tiễn sâu sắc về mô hình đảm bảo chất lượng dạy học trong bối cảnh địa phương biên giới triển khai Chương trình giáo dục phổ thông mới với quy mô hơn 1.200 người học.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý hoạt động dạy học theo hướng đảm bảo chất lượng tại Trung tâm GDTX có điểm gì khác biệt so với trường phổ thông? Mô hình này tại trung tâm giáo dục thường xuyên chú trọng kiểm soát đồng bộ cả đầu vào, quá trình đào tạo và đầu ra, phù hợp với đối tượng học viên có học lực không đồng đều. Khác với trường trung học phổ thông truyền thống, công tác quản trị tại đây đòi hỏi tính linh hoạt cao về phương pháp để phục vụ trên 90% người học là đồng bào dân tộc thiểu số với 43 lớp học.

2. Dữ liệu thực trạng trong luận văn được thu thập từ quy mô mẫu như thế nào để bảo đảm tính khách quan? Nghiên cứu tiến hành khảo sát bài bản trên cỡ mẫu 110 người, bao gồm 45 cán bộ quản lý và 65 giáo viên tại 10 trung tâm giáo dục thường xuyên toàn tỉnh Cao Bằng. Toàn bộ số liệu được đo lường bằng thang Likert 5 mức độ và xử lý bằng các công thức toán thống kê chuẩn xác qua 3 năm học liên tiếp từ 2018 đến 2021.

3. Vì sao giải pháp ứng dụng Microsoft Teams lại được đánh giá là then chốt trong giai đoạn hiện nay? Nền tảng Microsoft Teams giúp tin học hóa 100% hồ sơ giáo án, tạo lập không gian tương tác trực tuyến cho 43 lớp học và khắc phục triệt để rào cản địa hình hiểm trở tại vùng cao. Ứng dụng này giúp nhà quản trị giám sát tiến độ giảng dạy tức thời, nâng hiệu suất trao đổi chuyên môn lên khoảng 40% so với phương thức truyền thống.

4. Khó khăn lớn nhất về mặt nguồn lực ảnh hưởng đến chất lượng dạy học tại Cao Bằng là gì? Rào cản lớn nhất là cơ cấu kinh phí khi 90% ngân sách dành chi trả lương cho 80 cán bộ, giáo viên, khiến nguồn vốn đầu tư trang thiết bị dạy học chỉ chiếm dưới 10%. Điều này làm cho cơ sở vật chất hiện đại mới đáp ứng được khoảng 45% nhu cầu đổi mới giáo dục tại 10 trung tâm trên toàn tỉnh.

5. Luận văn đề xuất biện pháp nào để giảm tỷ lệ học viên lưu ban tại địa phương? Biện pháp mấu chốt là tổ chức khảo sát phân loại học sinh ngay từ đầu kỳ và áp dụng phương pháp dạy học phân hóa. Nhờ giải pháp này kết hợp với nề nếp chuyên môn, tỷ lệ lưu ban thực tế đã giảm từ 2,39% xuống còn 2,04%, tiến tới mục tiêu duy trì dưới 1,5% trong giai đoạn tới cho 1.226 học viên.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Lương Bảo Trung đã khẳng định những đóng góp toàn diện cho công tác đổi mới giáo dục thường xuyên tại địa phương:

• Hệ thống hóa khung lý luận quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng và chuẩn kiểm định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Khảo sát thực chứng sâu rộng với 110 phiếu đánh giá tại 10 trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn toàn tỉnh Cao Bằng.
• Phân tích chi tiết biến động chất lượng qua 3 năm học với quy mô 43 lớp và 1.226 học sinh trung học phổ thông.
• Thiết lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp ứng dụng chuyển đổi số và nâng cấp sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học.
• Định hình lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2021-2025 với mục tiêu 100% giáo viên đạt chuẩn năng lực nghề nghiệp mới.

Đề tài là công trình nghiên cứu công phu, giải quyết triệt để điểm nghẽn về chất lượng dạy học tại địa bàn miền núi khó khăn. Các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng nhà trường và chuyên gia học thuật hãy tham khảo và ứng dụng ngay những giải pháp từ luận văn này để nâng tầm chất lượng giáo dục thường xuyên trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu của quá trình và thiết 6 lập nhƣ là một phần của chƣơng trình học. Việc tham gia của Hiệu trƣởng làm cho giáo viên thấy rằng cải tiến giảng dạy là phần quan trọng nhất trong việc phát triển trƣờng họ. Nhƣ vậy, các xu hƣớng cơ bản trong quản lý dạy học đƣợc các nhà nghiên cứu trên thế giới chỉ ra là: + Nghiên cứu quản lý dạy học gắn với hoạt động giám sát, đánh giá, điều chỉnh quá trình dạy học theo hƣớng nâng cao chất lƣợng dạy học. + Nghiên cứu quản lý dạy học trong mối liên hệ với phong cách giảng dạy và phong cách học tập của học sinh nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy học.

+ Nghiên cứu quản lý dạy học tập trung vào mối quan hệ giữa quản lý, lãnh đạo nhà trƣờng và công việc dạy học của giáo viên để tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lƣợng dạy học. GD đang đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong chiến lƣợc phát triển của mỗi quốc gia và toàn thế giới. Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890- 1969) bằng việc kế thừa những tinh hoa của các tƣ tƣởng GD tiên tiến và việc vận dụng sáng tạo phƣơng pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, Ngƣời đã để lại cho chúng ta nền tảng lý luận về: Vai trò của GD, định hƣớng phát triển GD, mục đích dạy học, các nguyên lý dạy học, các phƣơng thức dạy học, vai trò của quản lý và cán bộ QLGD, phƣơng pháp lãnh đạo và quản lý. Hệ thống các tƣ tƣởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về GD có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận GD của nền GD cách mạng Việt Nam.

Từ những năm 70 của thế kỷ trƣớc, GS Hà Thế Ngữ, GS Nguyễn Ngọc Quang, nhà sƣ phạm Hà Sĩ Hồ,… đã tiên phong khai phá các công trình nghiên cứu có hệ thống về QLGD, quản lý trƣờng học, quản lý HĐDH đặt trong hoàn cảnh thực tế Việt Nam, bƣớc đầu đặt nền tảng xây dựng triết lý QLGD, xây dựng lý luận quản lý HĐDH trong thực tiễn Việt Nam. Từ thập kỷ 90 của thế kỷ XX đến nay đã có nhiều những công trình nghiên cứu các vấn đề về QLGD. Trong phạm vi quản lý HĐDH, có thể kể đến các công trình nghiên cứu của các tác giả Phạm Minh Hạc, Nguyễn Minh Đạo, Nguyễn Văn Lê, Đặng Quốc Bảo, Trần 7 Kiểm, Phạm Khắc Chƣơng,… Ở các công trình này, các tác giả đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý HĐDH, từ đó chỉ ra các biện pháp quản lý vận dụng trong QLGD, quản lý trƣờng học. Các tác giả đã khẳng định việc quản lý HĐDH là nhiệm vụ trung tâm trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo [24].

Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng (2006) đã đi vào xác định cơ sở lý luận của QLDH thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sƣ phạm kỹ thuật; khảo sát đánh giá thực trạng QLDH thực hành tại các trƣờng sƣ phạm kỹ thuật; đề xuất các giải pháp đổi QLDH thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sƣ phạm kỹ thuật trong đề tài nghiên cứu “Các giải pháp đổi mới QLDH thực hành theo hướng tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật” [17]. Tác giả Ninh Văn Bình (2008) đi sâu nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trung tâm giáo dục thường xuyên nhằm nâng cao chất lượng dạy học”. Nội dung nghiên cứu cơ bản là: nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài; đánh giá thực trạng về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục thƣờng xuyên; đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm Giáo dục thƣờng xuyên nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học [5]. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở TTGDTX theo hướng đảm bảo chất lượng Tác giả B.Êxipốp trong cuốn “Những cơ sở của lí luận dạy học” đã cho rằng: điều kiện cơ bản để đạt hiệu quả trong dạy học là tính tích cực của học sinh, mà phụ thuộc vào sự kích thích hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh do giáo viên tạo nên.

Nhƣ vậy, ĐBCL dạy học phụ thuộc vào sự vận hành của QTDH trong đó giáo viên giữ vai trò quan trọng (dẫn theo [2]). Nghiên cứu đảm bảo chất lƣợng dạy học tập trung vào vai trò của giáo viên, tác giả Muhammad Abdul Malik, Dr. Ali Murtaza, Dr.Abdul Majeed Khan, trong nghiên cứu “Vai trò của giáo viên trong quản lý tình huống dạy và 8 học” đã nhấn mạnh điều kiện để đảm bảo chất lƣợng dạy học phụ thuộc vào năng lực thiết kế, tổ chức các tình huống dạy học của ngƣời giáo viên; vì vậy, cần tập trung quản lý tình huống dạy và học [31], [32]. School Management and Leadership nghiên cứu đảm bảo chất lƣợng dạy học theo tiếp cận các điều kiện đảm bảo chất lƣợng dạy học dƣới góc độ quản lý hoạt động dạy học trong nhà trƣờng, khai thác ở khía cạnh các điều kiện dạy học và môi trƣờng dạy học.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy: quản lý dạy và học là chức năng quan trọng của lãnh đạo nhà trƣờng, đó là tạo ra điều kiện và môi trƣờng hỗ trợ tốt nhất cho việc dạy và học là một trong những điều kiện để đảm bảo chất lƣợng dạy học [31]. Nguyễn Thị Tính (2014) “Nghiên cứu về đổi mới quản lý giáo dục theo hƣớng đảm bảo chất lƣợng giáo dục” đã đề xuất quan điểm tiếp cận quản lý theo TQM chú ý đến chất lƣợng toàn diện dựa trên quan điểm coi ngƣời học là trung tâm và là điểm xuất phát của mọi hoạt động GD&ĐT. ĐBCL phải thực hiện xuyên suốt từ ĐBCL đầu vào đến ĐBCL đầu ra [22]. Nghiên cứu về QLCL quá trình dạy học ở trƣờng phổ thông theo tiếp cận TQM, tác giả Phạm Quang Huân (2007) đã đề cao vai trò chủ thể quản lý là giáo viên, giáo viên và năng lực của giáo viên là nhân tố đảm bảo chất lƣợng dạy học của nhà trƣờng [12, tr.8]; đề xuất mô hình bốn bƣớc (PDCA): (1) Hoạch định, định hƣớng chất lƣợng của nhà trƣờng; (2) Thực hiện chất lƣợng dạy học thông qua tổ, nhóm chuyên môn trong nhà trƣờng; (3) Kiểm tra, đánh giá chất lƣợng dạy học của giáo viên; (4) Hoạt động cải tiến chất lƣợng.

QLCL quá trình dạy học trên lớp của giáo viên. QLCL quá trình học tập của học sinh [16]. Tác giả Nguyễn Phúc Châu (2010) nghiên cứu về quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng cho rằng: nội dung quản lí dạy học phải bao gồm: (1) Quản lí quy chế chuyên môn; (2) Quản lí tổ chức nhân lực dạy học; (3) Quản lí việc huy động và sử dụng tài lực, vật lực; (4) Quản lí môi trƣờng dạy học; (5) Quản lí việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học [10]. Tác giả Đặng Thị Thuỳ Linh (2014) trong công trình nghiên cứu “Quản lý kiểm định chất lƣợng giáo dục trƣờng trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh” đã trình bày cơ sở lý luận về quản lý kiểm định chất lƣợng giáo dục trƣờng THPT; nghiên cứu thực trạng và đƣa ra một số giải pháp về kiểm định chất lƣợng giáo dục và quản lý kiểm định chất lƣợng giáo dục các trƣờng THPT tại thành phố Hồ Chí Minh [18].

Tác giả Trịnh Ngọc Tùng (2018) trong công trình nghiên cứu “Quản lý dạy học môn chuyên ở trƣờng THPT chuyên theo hƣớng đảm bảo chất lƣợng” đã xác định các biện pháp QLDH môn chuyên ở trƣờng THPT chuyên theo hƣớng ĐBCL và đề xuất các biện pháp ĐBCL dạy học môn chuyên cũng nhƣ mối quan hệ biện chứng giữa chúng [23]. Đã có nhiều nghiên cứu về ĐBCL nhƣng chủ yếu tập trung vào quản lý đào tạo ở cấp đại học, cao đẳng còn nghiên cứu ở các trung tâm GDTX còn rất ít. Nghiên cứu QLDH theo tiếp cận ĐBCL ở các trung tâm GDTX thành phố Cao Bằng chƣa có nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy đây là vấn đề cần đƣợc tiếp tục quan tâm nghiên cứu. Một số khái niệm cơ bản 1.

Hoạt động dạy học Dạy học là một quá trình sƣ phạm, với nội dung khoa học, đƣợc thực hiện theo một phƣơng pháp sƣ phạm đặc biệt do nhà trƣờng tổ chức, GV thực hiện nhằm giúp HS nắm vững hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng hoạt động, nâng cao trình độ học vấn, phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách. Dạy học là con 10 đƣờng cơ bản để thực hiện mục đích GD xã hội. Học tập là cơ hội quan trọng nhất giúp mỗi cá nhân phát triển và thành đạt trong xã hội. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quá trình dạy học là tập hợp những hoạt động liên tiếp và thâm nhập vào nhau của thầy và trò dưới sự hướng dẫn của thầy nhằm làm cho trò phát triển nhân cách và qua đó đạt được mục đích dạy học” [20, tr.

Theo các tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt: “Quá trình dạy học là quá trình tác động qua lại giữa GV và HS nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo vào thực tiễn trên cơ sở đó hình thành và phát triển nhân cách của người học theo mục đích GD” [19; tr. HĐDH là một hệ thống toàn vẹn bao gồm các thành tố cơ bản: mục đích, nội dung, phƣơng pháp, phƣơng tiện, hình thức tổ chức, ngƣời dạy, ngƣời học. Các thành tố này tƣơng tác với nhau, thâm nhập vào nhau để thực hiện nhiệm vụ dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả dạy học. Các khái niệm trên đều nêu bật đƣợc mối quan hệ giữa hai hoạt động dạy và hoạt động học trong quá trình dạy học, cho thấy vai trò chủ đạo của thầy giáo với hoạt động dạy và vai trò chủ động của HS với hoạt động học.

Từ những phân tích trên, ta có thể hiểu một cách khái quát khái niệm HĐDH nhƣ sau: HĐDH là một quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hướng dẫn của người GV, người học tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học. Quản lý hoạt động dạy học Nhƣ đã phân tích ở trên, HĐDH là hoạt động cơ bản nhất, chủ yếu nhất, đặc trƣng nhất trong các hoạt động của nhà trƣờng phổ thông. HĐDH là là hoạt động trung tâm, hạt nhân trong nhà trƣờng. Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trƣờng đều hƣớng vào tiêu điểm này.