Chương 1:Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS theo hướngphát triển năng lực tự học Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC 1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề Hoạt động dạy học là một hoạt động rất quan trọng, đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức dân tộc, tinh thần trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, đặt nền tảng cho sự đổi mới và phát triển khoa học công nghệ của đất nước đồng thời có tác động mạnh mẽ đến tiến trình phát triển quốc gia. Đầu tư cho giáo dục, cho các hoạt dộng dạy học là đầu tư cho phát triển, tạo nên sự phát triển nhanh và bền vững cho mỗi quốc gia. Hoạt động quản lý xuất hiện như một tất yếu khách quan nhằm tổ chức, phối hợp, điều khiển hoạt động của con người trong quá trình sinh hoạt tự vệ, lao động sản xuất, mưu sinh theo mục tiêu chung đã định. Quản lý được hình thành cùng với sự xuất hiện của xã hội loài người.
Quản lí hoạt dộng dạy học là một hoạt động quản lí chuyên biệt được nhiều nhà nghiên cứu giáo dục đề cập từ thế kỷ 20 đến nay. Quản lí hoạt động dạy học, quản lí nhà trường là những vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước hết sức quan tâm. Việc chú trọng đến các biện pháp quản lí nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trong nhà trường luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Nhiều công trình nghiên cứu của các nhà quản lí nước ngoài đã đề cập đến vấn đề cốt lõi của quản lí và quản lí hoạt động dạy học như: Nhà triết học Socate(469-399 TCN), Platon(427-347 TCN), Nicola Copecnich(1473-1543), H.Ở phương đông có Khổng Tử (551-479 TCN), thời chiến quốc có Mạnh Tử(372-289 TCN).là những người có cống hiến lớn cho khoa học quản lí, cho sự phát triển giáo dục của thế giới ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Từ cuối thế kỷ XIV, khi chủ nghĩa tư bản bắt đầu xuất hiện, vấn đề DH 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và quản lý hoạt động dạy học đã đươc nhiều nhà GD thực sự quan tâm. Nổi bật là các công trình nghiên cứu của các tác giả Cômenxki, M.Kônđakôp, Xukhômlinxki, Zakharôp. Cômenxki khi đưa ra nguyên tắc DH như nguyên tắc trực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính hệ thống… Qua đó thể hiện gián tiếp rằng hiệu quả DH có liên quan đến chất lượng người dạy trong việc vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc DH. Về quản lý quá trình DH, Zakharôp rất quan tâm thu thập, phân tích những số liệu, chỉ số phản ánh tình hình giảng dạy, học tập, việc phối hợp trong Ban giám hiệu nhằm giúp đỡ GV tiến bộ về chuyên môn.
Nghiên cứu của tác giả nước ngoài cho thấy vấn đề DH và quản lý HĐDH được nghiên cứu một cách có hệ thống, những lý luận đó được đúc kết từ thực tiễn quản lý và thể hiện các tư tưởng triết học khác nhau, phát triển theo từng giai đoạn lịch sử. Các nghiên cứu đều coi trọng vị trí của giáo dục. Kết quả giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào công tác quản lý HĐDH và nhân tố người thầy với khả năng tự học và sáng tạo. Nhân loại đã bước sang thế kỉ 21, trong bối cảnh chung của một kỷ nguyên mới của thế giới và của đất nước, giáo dục Việt Nam cũng đang đứng trước những xu thế mới và thách thức mới.Vì vậy nhiều nhà khoa học Việt Nam thời kì hiện đại cũng đã có những công trình nghiên cứu về quản lí họat động dạy học đã đạt được nhữn thành tựu nhất định như: Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Xuân Hải, Phạm Minh Hạc.
Đảng và Nhà nước ta luôn nhận thức thấu đáo về vai trò giáo dục đối với sự phát triển của đất nước. Vì lẽ đó, giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu. Sự nghiệp giáo dục cần phải được toàn xã hội chăm lo.Tháng 11 năm 2013, Ban chấ p hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 29- NQ/TW về việc đổi mới căn bản , toàn diện giáo dục và đào ta ̣o đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030: "Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân, chú trọng phát triển năng lực toàn diện cho học sinh”.
Một trong những năng lực của học sinh là năng lực tự học. Việc quản lý hoạt động dạy học là một vấn đề rất quan trọng, được coi là tiêu điểm của nhà trường và được đề cập trong các tài liệu bồi dưỡng cho cán bộ quản lý giáo dục các cấp. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học cũng được công bố trong các cuốn sách, các bài báo trong các tạp chí. Các công trình nghiên cứu còn được thể hiện trong các đề tài luận văn, luận ánquản lý giáo dục.
Có thể kể ra một số luận văn : Đỗ Ngọc Thạch (2010), Biện phápquản lí hoạt động dạy hoc các trường trung học phổ thông Huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu phân ban, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục- Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội.[31] Vũ Anh Tuấn (2016), Quản lí hoạt động dạy hoc theo hướng phân hóa ở trường trung học phổ thông Kẻ Sặt, Huyện Gia Bình, tỉnh Hải Dương, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục- Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội.[34] Nguyễn Hồng Sơn (2015), Quản lí hoạt động dạy hoc nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Tả Sìn Thàng, huyện Tủa Chùa - tỉnh Điện Biên. Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục- Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội.[30] Trần Thanh Tuấn (2015), Quản lý hoạt động dạy - học ở trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Ninh Thuận trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay. Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục- Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội.[33] Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, song có rất ít đề tài nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, đặc biệt là năng lực tự học. Xét thấy việc quản lý dạy học theo hướng tiếp cận 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng lực là rất cần thiết trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
Tác giả muốn đi sâu nghiên cứu tìm hiểu xem làm thế nào để quản lí được hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học. Đây là vấn đề tác giả rất quan tâm. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1.
Quản lý: Quản lý là một thuộc tính gắn liền với xã hội ở một giai đoạn phát triển của nó, để đương đầu với sức mạnh của thiên nhiên, duy trì sự tồn vong của mình, từ xa xưa con người đã biết đoàn kết, biết phối hợp tạo thành tập thể, điều này cho thấy rằng: phải có sự tổ chức, phân công và phối hợp nhằm thực hiện mục đích chung. Quản lý là hoạt động cần thiết cho tất cả các lĩnh vực của đời sống con người là một nhân tố của sự phát triển. Quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi xã hội, mọi quốc gia và trong mọi thời đại. Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý: Theo H.
Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất" [11, tr33] K.Marx đã từng nóiđến sự cần thiết của quản lý: “Bất kỳ một lao động xã hội nàođược tiến hành trên một quy mô tương đối lớn cũngđều cần có sự quản lý, nó xác lập mối quan hệ hài hoà giữa các công việc riêng rẽ và thực tiễn những chức năng chung nhất xuất phát từ sự vậnđộng của toàn cơ cấu sản xuất khác với vậnđộng của từng bộ phậnđộc lập trong nền sản xuấtấy. Một nghệ sĩ vĩ cầm tựđiều khiển mình, còn dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng”[6, tr. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang:"Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến"[27, tr17] 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: Hoạt động quản lý là "Tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý( người quản lý) đến khách thể quản lý(người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức " [7, tr1] Tác giả Hà Sỹ Hồ cho rằng: "Quản lý là quá trình có tác động có định hướng, có tổ chức dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường, nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định " [15,tr 25] Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, song tựu chung đều thể hiện: - Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định. - Quản lý là sự tác động tương hỗ, biện chứng giữa chủ thể và khách thể quản lý.
- Quản lý vừa là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan. - Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. - Quản lý là một thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình lao động xã hội.