Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường THCS thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái

Luận văn quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo CT GDPT 2018 ở các trường THCS thành phố Yên Bái

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Liễu
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Đào Tiên
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường THCS thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý dạy học Tiếng Anh GDPT 2018 tại THCS Yên Bái

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của môn Tiếng Anh cấp trung học cơ sở. Môn học chuyển mạnh từ tiếp cận truyền thụ kiến thức ngữ pháp sang hình thành phẩm chất và năng lực giao tiếp thực tế. Tại thành phố Yên Bái, công tác quản lý dạy học môn Tiếng Anh đóng vai trò quyết định chất lượng giáo dục địa phương. Cán bộ quản lý nhà trường giữ trách nhiệm điều hành, hướng dẫn và kiểm tra toàn bộ tiến trình sư phạm. Quá trình này gắn liền với mục tiêu đạt chuẩn năng lực bậc 2 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam sau khi hoàn thành cấp học. Quản lý dạy học bao gồm lập kế hoạch giáo dục môn học, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ và chỉ đạo phương pháp giảng dạy tích cực. Hiệu trưởng các trường THCS tại địa bàn thành phố Yên Bái phải chủ động thích ứng với yêu cầu đổi mới sách giáo khoa và thiết bị hỗ trợ. Môi trường dạy học Tiếng Anh cần sự kết hợp hài hòa giữa không gian lớp học tiêu chuẩn và hạ tầng số hiện đại. Sự quản lý đồng bộ từ cấp phòng giáo dục đến từng tổ chuyên môn tạo nền tảng vững chắc cho việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ trên toàn địa bàn.

1.1. Mục tiêu chương trình GDPT 2018 môn Tiếng Anh

Chương trình GDPT 2018 xác định Tiếng Anh là môn học bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 12. Mục tiêu trọng tâm tại cấp THCS là giúp học sinh hình thành, phát triển năng lực giao tiếp thông qua 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Đến hết lớp 9, học sinh cần đạt trình độ bậc 2 theo Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam. Môn học không chỉ cung cấp tri thức ngôn ngữ như ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp. Tiếng Anh còn mở rộng hiểu biết văn hóa, rèn luyện kỹ năng tự học và thái độ hội nhập quốc tế. Quản lý mục tiêu đòi hỏi cán bộ quản lý cụ thể hóa chuẩn đầu ra vào từng học kỳ.

1.2. Vai trò của công tác quản lý tại trường THCS

Công tác quản lý giữ vị trí chỉ huy đối với chất lượng giáo dục ngoại ngữ. Ban giám hiệu chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch năm học sát với đặc điểm địa phương thành phố Yên Bái. Quản lý khoa học giúp phân bổ nguồn lực hợp lý, từ trang thiết bị phòng lab đến tài liệu bổ trợ. Hoạt động kiểm tra, giám sát thường xuyên tạo động lực thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy. Ngoài ra, người quản lý còn đóng vai trò gắn kết giữa tổ chuyên môn, học sinh và cha mẹ học sinh. Sự chỉ đạo nhất quán đảm bảo tính liên thông và hạn chế độ lệch về chuẩn kiến thức trong toàn khối.

II. Thực trạng quản lý dạy học môn Tiếng Anh THCS tại TP

Khảo sát thực tế tại các trường THCS thành phố Yên Bái cho thấy nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động dạy học Tiếng Anh. Đội ngũ giáo viên cơ bản đạt chuẩn trình độ đào tạo và nhiệt tình tiếp cận công nghệ thông tin. Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn đối diện nhiều rào cản mang tính hệ thống. Việc lập kế hoạch dạy học ở một số đơn vị còn mang tính hình thức, rập khuôn theo phân phối chương trình cũ. Hoạt động kiểm tra nội bộ chưa tập trung sâu vào đánh giá năng lực thực hành giao tiếp của học sinh. Bên cạnh đó, sự chênh lệch chất lượng giữa các trường trung tâm và trường vùng ven thành phố còn rõ nét. Sĩ số lớp học đông tại khu vực nội thị gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động nhóm hoặc luyện phát âm trực tiếp. Cơ sở vật chất tuy được đầu tư nhưng các phòng chức năng chuyên dụng ngoại ngữ vẫn thiếu đồng bộ. Một bộ phận giáo viên lớn tuổi còn lúng túng trong ứng dụng các phần mềm tương tác hiện đại. Những hạn chế này trực tiếp làm giảm hiệu quả tiếp thu kiến thức và hạn chế hứng thú học tập ngoại ngữ của học sinh THCS.

2.1. Hạn chế trong quản lý kế hoạch và phương pháp dạy học

Nhiều trường THCS tại thành phố Yên Bái vẫn gặp khó khăn khi triển khai dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Kế hoạch bài dạy đôi khi sao chép máy móc từ mạng internet hoặc tài liệu mẫu. Ban giám hiệu chưa có giải pháp sâu sát để giám sát quy trình thiết kế bài giảng tương tác. Phương pháp truyền thống thiên về giảng giải ngữ pháp vẫn chiếm ưu thế trong các tiết học chính khóa. Học sinh ít có cơ hội thực hành kỹ năng nói và phản xạ tiếng Anh tự nhiên. Công tác dự giờ thăm lớp chủ yếu mang tính đánh giá hồ sơ sổ sách hơn là hỗ trợ chuyên môn thực chất cho giáo viên.

2.2. Khó khăn về cơ sở vật chất và kiểm tra đánh giá

Cơ sở vật chất phục vụ bộ môn ngoại ngữ tại các trường ngoại thành Yên Bái còn nhiều thiếu thốn. Một số trường chưa có phòng học bộ môn chuyên dụng đạt chuẩn âm thanh và thiết bị nghe nhìn. Thiết bị phát âm thanh, máy chiếu tại nhiều lớp học thường xuyên gặp sự cố kỹ thuật. Bên cạnh đó, khâu kiểm tra đánh giá định kỳ chưa bám sát chuẩn năng lực 4 kỹ năng. Hình thức thi viết trắc nghiệm ngữ pháp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong điểm số tổng kết. Việc kiểm tra kỹ năng nói và nghe còn mang tính tượng trưng, thiếu các tiêu chí định lượng chuẩn xác và công bằng cho học sinh.

III. Biện pháp quản lý dạy học Tiếng Anh GDPT 2018 tại THCS Yên Bái

Để đáp ứng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, các trường THCS thành phố Yên Bái cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp quản lý tiên tiến. Trước hết, hiệu trưởng cần chỉ đạo xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường linh hoạt và phù hợp với thực tiễn. Kế hoạch môn học phải chú trọng phát triển toàn diện năng lực giao tiếp của người học qua các chủ đề gắn liền với đời sống. Cán bộ quản lý cần đẩy mạnh đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học. Việc thảo luận chuyên môn định kỳ giúp giáo viên tháo gỡ khó khăn về phương pháp và chia sẻ tài liệu số chất lượng. Song song với đổi mới chuyên môn, nhà trường cần hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất và thiết bị dạy học. Việc xã hội hóa giáo dục để đầu tư màn hình tương tác thông minh và tai nghe chuyên dụng là hướng đi cần thiết. Ngoài ra, việc cải tiến công tác kiểm tra đánh giá theo hướng thường xuyên và đa dạng đóng vai trò then chốt. Cán bộ quản lý phải đưa bài kiểm tra nói vào đánh giá định kỳ, kết hợp đánh giá qua hồ sơ học tập và dự án thực tế của học sinh.

3.1. Đổi mới sinh hoạt chuyên môn và bồi dưỡng giáo viên

Nâng cao năng lực giáo viên là giải pháp cốt lõi để nâng cao chất lượng dạy học. Ban giám hiệu cần chỉ đạo tổ chuyên môn đổi mới hình thức sinh hoạt theo định hướng nghiên cứu bài học. Các buổi hội thảo chuyên đề cần tập trung vào việc thiết kế hoạt động giao tiếp và ứng dụng công nghệ. Nhà trường cần tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các khóa đào tạo nâng chuẩn ngoại ngữ theo khung châu Âu. Đồng thời, việc khuyến khích giáo viên tự học và dự giờ chéo giữa các đồng nghiệp sẽ tạo môi trường học thuật tích cực. Việc khen thưởng kịp thời các sáng kiến kinh nghiệm hiệu quả cũng giúp thúc đẩy tinh thần sáng tạo trong giảng dạy.

3.2. Đa dạng hóa hình thức kiểm tra đánh giá năng lực

Quản lý hoạt động đánh giá đòi hỏi sự chuyển dịch mạnh mẽ từ điểm số sang nhận xét tiến bộ. Ban giám hiệu cần yêu cầu giáo viên kết hợp đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ theo đúng ma trận đề thi chuẩn hóa. Việc đánh giá kỹ năng nghe và nói phải được tổ chức thành các phần thi độc lập, rõ ràng. Nhà trường nên khuyến khích các hình thức đánh giá mở như thuyết trình cá nhân, đóng vai và thực hiện dự án ngoại ngữ. Học sinh được tham gia tự đánh giá và đánh giá chéo năng lực của các thành viên trong lớp. Cơ chế này giúp người học giảm bớt áp lực thi cử và tự tin hơn khi sử dụng ngoại ngữ.

IV. Đánh giá ứng dụng quản lý dạy học Tiếng Anh THCS tại Yên Bái

Việc triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý dạy học môn Tiếng Anh theo Chương trình GDPT 2018 mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho ngành giáo dục thành phố Yên Bái. Công tác quản lý khoa học tạo đòn bẩy nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện tại các trường trung học cơ sở. Khi người quản lý thực hiện tốt vai trò định hướng và hỗ trợ, giáo viên sẽ phát huy tối đa tính chủ động, linh hoạt trong thiết kế giờ dạy. Học sinh không chỉ nắm chắc kiến thức ngôn ngữ mà còn tự tin giao tiếp, phản xạ tự nhiên trong các tình huống thực tiễn. Kết quả khảo sát khẳng định tính khả thi và cấp thiết của các giải pháp quản lý được đề xuất. Mô hình này hoàn toàn có thể nhân rộng tại các huyện thị lân cận trên địa bàn tỉnh Yên Bái. Trong giai đoạn tiếp theo, các cấp quản lý cần duy trì kiểm tra định kỳ và kịp thời tháo gỡ khó khăn về trang thiết bị. Việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng sẽ củng cố môi trường rèn luyện ngoại ngữ bền vững cho học sinh vùng trung du miền núi.

4.1. Hiệu quả thực tiễn đối với giáo viên và học sinh

Biện pháp quản lý chặt chẽ tạo sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức của toàn bộ cán bộ và giáo viên. Đội ngũ giáo viên Tiếng Anh tại thành phố Yên Bái chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy sang tiếp cận năng lực. Giáo viên sử dụng linh hoạt công nghệ số, bài giảng điện tử và tổ chức dạy học phân hóa hiệu quả. Về phía học sinh, thái độ học tập môn ngoại ngữ có sự cải thiện đáng kể. Học sinh hào hứng tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ Tiếng Anh và các cuộc thi hùng biện. Năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh được cải thiện rõ qua các kỳ kiểm tra chuẩn đầu ra.

4.2. Khuyến nghị nhân rộng mô hình quản lý giáo dục

Để tối ưu hóa hiệu quả áp dụng, Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Yên Bái cần tiếp tục tổ chức các đợt tập huấn nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ trường học. Các trường cần tăng cường giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm quản lý dạy học Tiếng Anh giữa trường nội thị và trường ven đô. Việc đầu tư ngân sách cho trang thiết bị dạy học thông minh cần được ưu tiên hàng đầu trong các năm tài chính tiếp theo. Ngoài ra, việc thành lập cộng đồng giáo viên ngoại ngữ cấp thành phố sẽ hỗ trợ nhau về tài nguyên bài giảng. Sự quan tâm sát sao của lãnh đạo địa phương là chìa khóa duy trì chất lượng giáo dục ổn định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã xác định tiếng Anh là môn học bắt buộc xuyên suốt từ lớp 3 đến lớp 12. Mục tiêu chiến lược đặt ra là 100% học sinh tốt nghiệp cấp trung học cơ sở phải đạt chuẩn năng lực ngôn ngữ Bậc 2 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, tương đương bậc A2 theo Khung tham chiếu chung Châu Âu. Tuy nhiên, tại thành phố Yên Bái, dù mạng lưới giáo dục phát triển mạnh mẽ với 10/10 trường trung học cơ sở công lập đều đạt chuẩn Quốc gia, công tác quản lý dạy học ngoại ngữ vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn mang tính truyền thống. Việc chỉ đạo chuyên môn phần lớn dựa vào kinh nghiệm hành chính sự vụ, chưa theo kịp định hướng chuyển dịch từ trang bị ngữ pháp hàn lâm sang phát triển toàn diện bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.

Trước yêu cầu cấp thiết đó, nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Hồng Liễu tập trung làm rõ thực trạng và xác lập các giải pháp quản lý sư phạm đồng bộ nhằm tối ưu hóa hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh theo chương trình mới. Đề tài được triển khai khảo sát thực địa tại 10 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Yên Bái trong mốc thời gian từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021. Ý nghĩa cốt lõi của công trình là cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp hỗ trợ 15 cán bộ quản lý và 41 giáo viên bộ môn chuẩn hóa quy trình điều hành chuyên môn. Đề tài hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh đạt chuẩn kỹ năng giao tiếp thực hành lên trên 85%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh yếu kém môn ngoại ngữ xuống dưới mức 10% trong toàn giai đoạn đổi mới giáo dục tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng tích hợp giữa thuyết quản lý hành chính trong giáo dục và thuyết quản lý theo mục tiêu kết hợp chặt chẽ với quan điểm dạy học ngôn ngữ giao tiếp. Nghiên cứu vận dụng mô hình chu trình quản lý bốn chức năng cơ bản gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra đánh giá, đặt trong mối quan hệ tương tác trực tiếp với quá trình phát triển năng lực ngôn ngữ của học sinh.

Hệ thống lý luận làm sáng tỏ năm khái niệm công cụ then chốt gồm: quản lý giáo dục, hoạt động dạy học môn Tiếng Anh, quản lý hoạt động dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, chuẩn năng lực giao tiếp Bậc 2 và chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở. Về căn cứ pháp lý, nghiên cứu đối chiếu chặt chẽ với Thông tư số 01/2014/TT-BGDĐT ban hành Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, Quyết định số 1400/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án Dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2008-2020, Thông tư liên tịch số 22/2015/TTLT-BGDĐT-BNV cùng Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT. Cấu trúc chương trình môn Tiếng Anh cấp trung học cơ sở được quy định xoay quanh bốn chủ điểm giao tiếp khái quát, yêu cầu học sinh tích lũy vốn từ vựng cơ bản từ 800 đến 1000 từ để hoàn thành chuẩn đầu ra Bậc 2.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ hệ thống dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp hình thành thông qua phiếu trưng cầu ý kiến thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ, kết hợp các biên bản phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và quan sát sư phạm trực tiếp tại các lớp học. Dữ liệu thứ cấp được khai thác từ báo cáo tổng kết giáo dục của 10 trường trung học cơ sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Yên Bái trong giai đoạn ba năm học từ 2017 đến 2020.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp mẫu thuận tiện với tổng quy mô khảo sát gồm 50 cán bộ quản lý và giáo viên (trong đó có 15 cán bộ quản lý gồm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và 35 giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh) cùng 300 học sinh đại diện cho các khối lớp tại 10 trường trung học cơ sở trên địa bàn. Toàn bộ tiến trình điều tra thực địa được tổ chức bài bản trong vòng 8 tháng, bắt đầu từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 4 năm 2021.

Phương pháp phân tích số liệu kết hợp định tính và định lượng, sử dụng thống kê toán học để tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và tỷ lệ phần trăm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này xuất phát từ yêu cầu phải lượng hóa chính xác các tiêu chí quản lý, triệt tiêu định kiến chủ quan của người đánh giá, đồng thời đo lường chính xác mức độ tương thích giữa biện pháp quản lý của Hiệu trưởng với hiệu quả hình thành phẩm chất, năng lực của học sinh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất liên quan đến cơ cấu và trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng dạy. Số liệu thống kê trong giai đoạn 2017-2020 cho thấy sự chuyển biến tích cực về chuẩn hóa trình độ đào tạo. Trong năm học 2019-2020, toàn thành phố có 41 giáo viên dạy tiếng Anh cấp trung học cơ sở, trong đó có 40 giáo viên đạt trình độ đại học chiếm tỷ lệ 97,6%, chỉ còn 1 giáo viên có trình độ cao đẳng chiếm 2,4% và tỷ lệ giáo viên có trình độ thạc sĩ ghi nhận mức 0%. Về thâm niên công tác, lực lượng giáo viên có từ 5 đến 15 năm kinh nghiệm chiếm ưu thế với 51,7%, trong khi giáo viên trẻ dưới 5 năm thâm niên chiếm khoảng 40% và nhóm giáo viên thâm niên cao trên 15 năm chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 8,3%. Toàn thành phố ghi nhận 18 lượt giáo viên dạy giỏi cấp Thành phố và 4 lượt giáo viên dạy giỏi cấp Tỉnh trong 3 năm học.

Phát hiện thứ hai chỉ ra thực trạng tổ chức phương pháp và hình thức dạy học. Dù các giáo viên đã bước đầu tiếp cận công nghệ thông tin thông qua việc ứng dụng phần mềm ActivInspire và bài giảng điện tử E-Learning, song các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, đóng vai tình huống hay dạy học kết nối quốc tế chưa được triển khai thường xuyên. Điểm trung bình khảo sát mức độ thực hiện các hình thức tổ chức dạy học trải nghiệm thực tế chỉ dừng lại ở mức 2,8 đến 3,1 trên thang điểm 5.

Phát hiện thứ ba phản ánh điểm nghẽn nghiêm trọng trong công tác kiểm tra, đánh giá và xây dựng môi trường ngôn ngữ. Hình thức đánh giá định kỳ vẫn thiên lệch lớn về kỹ năng đọc hiểu và kiểm tra kiến thức ngữ pháp, chiếm trên 70% tổng thời lượng đề thi. Kỹ năng nghe và kỹ năng nói thực hành chỉ chiếm chưa đầy 30% cấu trúc đánh giá. Môi trường giao tiếp ngoại ngữ thực tế trong các trường học còn đơn điệu, các câu lạc bộ tiếng Anh hầu hết hoạt động mang tính hình thức, khiến học sinh thiếu sân chơi tương tác phản xạ tự nhiên.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nêu trên bắt nguồn từ nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan. Về phía cán bộ quản lý, Hiệu trưởng các trường phần lớn chỉ đạo theo thói quen hành chính, tập trung kiểm tra sổ sách chuyên môn và giáo án thay vì đi sâu giám sát quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy trên lớp. Về phía giáo viên, tâm lý áp lực điểm số thi cử vào lớp 10 trung học phổ thông khiến thầy cô ưu tiên rèn luyện mẹo làm bài ngữ pháp trắc nghiệm hơn là rèn luyện phản xạ nghe nói. Ngoài ra, việc thiếu hụt phòng học bộ môn chuyên dụng có cách âm và thiết bị nghe nhìn hiện đại cũng cản trở quá trình đổi mới sư phạm.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các phát hiện của tác giả Bùi Thị Minh Huyền tại thành phố Uông Bí và tác giả Hoàng Mạnh Điệp tại quận Kiến An, Hải Phòng, khi các công trình này đều khẳng định công tác quản lý dạy học tiếng Anh tại các đô thị loại hai và miền núi đang bị trói buộc bởi thói quen truyền thụ một chiều.

Để trực quan hóa các phát hiện này, dữ liệu thực trạng có thể được trình bày thông qua biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu trình độ đào tạo của giáo viên với 97,6% trình độ đại học so với 2,4% trình độ cao đẳng. Đồng thời, một biểu đồ cột kết hợp đường biểu diễn thang điểm sẽ làm nổi bật sự chênh lệch rõ rệt giữa sáu nội dung quản lý chuyên môn, trong đó khâu chỉ đạo xây dựng kế hoạch đạt điểm cao nhất với điểm trung bình xấp xỉ 3,8/5, trong khi khâu quản lý phát triển môi trường giao tiếp và kiểm tra đánh giá kỹ năng nói chạm đáy ở mức khoảng 2,9/5 điểm. Điều này chứng minh rằng việc nâng cao chất lượng ngoại ngữ không thể đạt được nếu thiếu một cơ chế quản trị sư phạm hướng tới kiến tạo môi trường thực hành.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm khắc phục triệt để các tồn tại trên, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ với các mục tiêu, thời hạn và chủ thể thực hiện cụ thể:

Thứ nhất, tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức và chuẩn hóa năng lực cho 100% cán bộ quản lý, giáo viên tiếng Anh về Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Mục tiêu cụ thể là đưa 100% giáo viên trung học cơ sở đạt chuẩn năng lực tiếng Anh Bậc 4 theo Thông tư 01/2014/TT-BGDĐT và tạo điều kiện cho 2,4% giáo viên có trình độ cao đẳng hoàn thành chương trình liên thông đại học trước quý IV năm 2022. Chủ thể thực hiện là Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố phối hợp cùng Ban Giám hiệu các trường.

Thứ hai, chỉ đạo tổ chuyên môn đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng giao tiếp và dạy học theo dự án. Yêu cầu đặt ra là trong năm học 2021-2022, có ít nhất 80% thời lượng tiết dạy trên lớp được giáo viên và học sinh giao tiếp hoàn toàn bằng tiếng Anh, nâng tỷ lệ học sinh tham gia hoạt động nhóm và thuyết trình lên 50% thời gian tiết học. Chủ thể thực hiện là Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và tổ trưởng bộ môn.

Thứ ba, tái cấu trúc toàn diện quy trình kiểm tra, đánh giá định kỳ theo đúng định hướng Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT. Thiết lập ma trận đề thi chuẩn hóa tích hợp cả bốn kỹ năng với tỷ trọng đồng đều 25% cho mỗi kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, áp dụng đồng loạt cho 100% học sinh các khối lớp từ học kỳ I năm học 2021-2022. Chủ thể thực hiện là Ban Giám hiệu và toàn bộ giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh.

Thứ tư, kiến tạo môi trường giao tiếp thực tế thông qua việc thành lập 10 câu lạc bộ tiếng Anh tại 100% các trường trung học cơ sở, định kỳ tổ chức tối thiểu 2 ngày hội ngoại ngữ hoặc hội thi sân khấu hóa mỗi học kỳ, thu hút trên 70% tổng số học sinh toàn trường tham gia trải nghiệm từ quý I năm 2022. Chủ thể thực hiện là Đoàn Thanh niên, Tổng phụ trách Đội và nhóm giáo viên tiếng Anh.

Thứ năm, tăng cường đầu tư nguồn lực cơ sở vật chất và thiết bị dạy học hiện đại. Phấn đấu đến cuối năm 2023, mỗi trường trung học cơ sở được trang bị tối thiểu 1 phòng học ngoại ngữ đa phương tiện đạt chuẩn có kết nối Internet tốc độ cao, màn hình tương tác thông minh và tai nghe chuyên dụng phục vụ kiểm tra kỹ năng nghe nói. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân thành phố Yên Bái phối hợp với Ban Giám hiệu 10 trường trung học cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng chính trong hệ thống giáo dục:

Nhóm cán bộ quản lý trường học gồm Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng chuyên môn tại các trường trung học cơ sở. Luận văn cung cấp quy trình bốn bước lập kế hoạch và hướng dẫn kiểm tra sư phạm theo định hướng phát triển năng lực, giúp các nhà quản lý đổi mới phương thức đánh giá giáo viên, giải quyết bài toán quản trị chuyên môn cho 10 trường học trên địa bàn miền núi.

Nhóm tổ trưởng chuyên môn và giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh. Luận văn cung cấp hệ thống kế hoạch bài dạy minh họa bám sát bốn chủ điểm lớn của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giúp giáo viên tiết kiệm 30% thời gian soạn giáo án và làm chủ kỹ thuật thiết kế ma trận kiểm tra đánh giá bốn kỹ năng ngôn ngữ.

Nhóm chuyên viên chỉ đạo bộ môn tại Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố cũng như Sở Giáo dục và Đào tạo. Công trình cung cấp bộ dữ liệu thực chứng tin cậy từ 50 cán bộ giáo viên và 300 học sinh, là cơ sở để hoạch định chính sách bồi dưỡng chuyên môn cho khoảng 40 giáo viên ngoại ngữ trên địa bàn, đồng thời phân bổ hợp lý ngân sách mua sắm trang thiết bị nghe nhìn.

Nhóm học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục và Lý luận phương pháp dạy học tiếng Anh. Đề tài đóng vai trò nguồn tài liệu học thuật mẫu mực về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, cung cấp bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa theo thang đo Likert 5 mức độ và khung lý thuyết quản trị trường học hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Chuẩn đầu ra môn Tiếng Anh cấp trung học cơ sở theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được quy định như thế nào?

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, học sinh hoàn thành cấp trung học cơ sở phải đạt trình độ Bậc 2 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, tương đương chuẩn A2 Châu Âu. Yêu cầu này đòi hỏi học sinh nắm vững vốn từ vựng tích lũy từ 800 đến 1000 từ và làm chủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết ở mức độ giao tiếp cơ bản trong các tình huống đời sống thường nhật.

Đội ngũ giáo viên tiếng Anh tại các trường trung học cơ sở thành phố Yên Bái hiện có đáp ứng được yêu cầu đổi mới không?

Số liệu khảo sát chỉ ra rằng 97,6% giáo viên đã đạt trình độ đại học và 51,7% có thâm niên vững vàng từ 5 đến 15 năm. Tuy nhiên, vẫn còn 2,4% giáo viên giữ trình độ cao đẳng và toàn thành phố chưa có giáo viên đạt trình độ thạc sĩ. Đội ngũ giáo viên trẻ tiếp cận công nghệ nhanh nhưng còn thiếu kinh nghiệm tổ chức các hoạt động dạy học giao tiếp thực tế và phương pháp kiểm tra năng lực.

Khâu nào trong hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại địa phương hiện đang gặp nhiều bất cập nhất?

Khâu kiểm tra, đánh giá và xây dựng môi trường giao tiếp là hai mắt xích yếu nhất. Kỹ năng kiểm tra nói chỉ chiếm dưới 30% tỷ trọng đánh giá, trong khi điểm khảo sát mức độ tổ chức môi trường giao tiếp chỉ đạt mức trung bình từ 2,8 đến 3,1 trên thang điểm 5. Học sinh thiếu cơ hội thực hành phản xạ trực tiếp ngoài giờ học chính khóa.

Các biện pháp quản lý do luận văn đề xuất có tính khả thi tại các địa phương miền núi hay không?

Hệ thống 6 biện pháp quản lý được xây dựng dựa trên khảo sát thực chứng và lấy ý kiến chuyên gia quản lý giáo dục. Kết quả khảo sát cho thấy các giải pháp như thành lập 10 câu lạc bộ tiếng Anh tại 100% các trường học, đổi mới ma trận đề kiểm tra bốn kỹ năng và bồi dưỡng chuẩn hóa giáo viên đều đạt mức độ cần thiết và tính khả thi rất cao, hoàn toàn tương thích với nguồn lực của thành phố Yên Bái.

Vì sao nhà trường cần chuyển dịch phương thức kiểm tra đánh giá sang tỷ trọng đồng đều bốn kỹ năng?

Việc áp dụng tỷ trọng cân bằng 25% cho mỗi kỹ năng nghe, nói, đọc, viết giúp triệt tiêu lối học tủ, học vẹt ngữ pháp để đối phó thi cử. Phương thức đánh giá toàn diện này phản ánh chính xác năng lực ngôn ngữ thực chất của học sinh, tạo động lực thúc đẩy giáo viên và học sinh tăng cường tương tác giao tiếp trên lớp.

Kết luận

Nghiên cứu của luận văn mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn sâu sắc:

• Khẳng định tính cấp thiết của việc chuyển dịch mô hình quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại 10 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Yên Bái.
• Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý sư phạm gắn liền với mục tiêu chuẩn đầu ra Bậc 2 của học sinh và chuẩn năng lực nghề nghiệp Bậc 4 của đội ngũ giáo viên ngoại ngữ.
• Phản ánh trung thực thực trạng chuyên môn qua khảo sát 50 cán bộ quản lý, giáo viên và 300 học sinh, chỉ ra 97,6% giáo viên đạt chuẩn đại học nhưng khâu kiểm tra đánh giá và môi trường giao tiếp còn nhiều hạn chế.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm biện pháp quản lý khả thi, xác lập lộ trình chuẩn hóa 100% trang thiết bị và hoàn thành nâng chuẩn giáo viên trước thời điểm năm 2023.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp nối trong giai đoạn 2022-2025 về xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chuẩn đầu ra ngoại ngữ cho học sinh trung học cơ sở tại các địa bàn miền núi.

Ban Giám hiệu các trường trung học cơ sở và các cấp quản lý giáo dục cần nhanh chóng tiếp nhận, triển khai đồng bộ các giải pháp của luận văn vào kế hoạch năm học để tạo bước chuyển biến căn bản, vững chắc cho chất lượng dạy học ngoại ngữ tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường THCS. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường THCS thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường THCS thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH THEO CHƢƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở TRƢỜNG THCS 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.

Những nghiên cứu về dạy học môn Tiếng Anh Tiếng Anh là ngôn ngữ quan trọng trong tiến trình hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ có xu hướng toàn cầu hóa thì vai trò của tiếng Anh ngày càng được khẳng định vị trí của mình. Tại các nước Châu Âu, việc dạy và học ngôn ngữ được đưa ra từ năm 1976 khi các chính phủ kêu gọi việc giảng dạy ít nhất một loại ngoại ngữ cho học sinh tại nhà trường. Trong số các loại ngôn ngữ thì tiếng Anh là ngôn ngữ được lựa chọn nhiều nhất.

Tại Bồ Đào Nha số học sinh lựa chọn môn học này chiếm 93% HS, Rây Ban Nha là 71%, Áo là 56%, Thụy Điển 62% và Phần Lan là 63%. Tại Việt Nam, tiếng Anh là môn học được đưa vào giảng dạy bắt buộc trong các trường học từ rất sớm. Bộ Giáo dục - Đào tạo đã xây dựng chương trình dạy học môn tiếng anh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 bắt buộc từ lớp 3 ở cấp tiểu học và là môn học bắt buộc ở các trường THCS mới được đặt ra từ năm học 2018 - 2019. Nhằm đổi mới toàn diện việc dạy và học môn tiếng Anh trong hệ thống giáo dục quốc dân, Bộ GD&ĐT đã ban hành nhiều văn bản và tài liệu hướng dẫn, tổ chức các hội thảo ở nhiều cấp độ về đảm bảo chất lượng môn Tiếng Anh trong nhà trường THCS như Chương trình thí điểm THCS môn tiếng Anh; Tài liệu tập huấn GV cốt cán môn tiếng Anh trường THCS,.

Gần đây nhất Bộ đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông môn tiếng Anh trong đó quy định nội dung chương trình giảng dạy môn tiếng Anh phổ thông từ lớp 3 đến lớp 12 [12]. Bộ giáo dục đã ban hành nhiều văn bản và tài liệu hướng dẫn, tổ chức các hội thảo ở nhiều cấp độ về đảm bảo chất lượng môn ngoại ngữ trong nhà trường THPT, 6 nâng cao hiệu quả dạy học môn Tiếng Anh, đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Tổ chức các Hội thảo tổng kết kinh nghiệm dạy học ngoại ngữ ở một số nước trên thế giới và trong khu vực trong đó có công tác quản lý đã được đề cập đến khá chi tiết trong “Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020”, à Nội, 2008. Phạm Thị Mai Anh - Lê Thị Hồng Thái (2019) nghiên cứu về các biện pháp nâng cao năng lực giảng dạy kỹ năng nói cho giáo viên tiếng anh tiểu học đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới [dt.

Nhóm tác giả Phạm Thị Thu Hiền, Trần Kim Tú, Trần Thị Thanh oa, Đào Thị Nhung (2019) nghiên cứu về các biện pháp nâng cao năng lực dạy tích hợp nghe, nói, đọc, viết kết hợp với hình ảnh trong dạy học Tiếng Anh nhằm đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới cấp THCS. Các tác giả đề xuất phương pháp dạy học hiệu quả khi các giáo viên sử dụng bộ sách giáo khoa tiếng Anh mới và hướng dẫn giáo viên thiết kế nhiều hoạt động tích hợp 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết kết hợp với tranh ảnh trong một giờ học ngoại ngữ cho học sinh bậc THCS [dt. Trong hướng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường hiện nay một số đề tài đã được nghiên cứu như: Một số biện pháp quản lý hoạt động của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS huyện Đông ơn - Thanh Hoá - Lê Thị Hải - Đ P HN, 2003; Một số biện pháp quản lý của chủ nhiệm bộ môn đối với hoạt động dạy học ngoại ngữ ở trường Đại học sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên - oàng Công Đình, Đ P N, 2004, Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh của bộ môn Ngoại ngữ trường Cao đẳng kỹ thuật y tế I - ũ Thị Thuý, Đ P N, 2005. Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ngoại ngữ của chủ nhiệm bộ môn ở trường Cao đẳng sư phạm Trung Ương - Bùi Phi Yến, Đ P N, 2006.

Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ ở trường Cao đẳng sư phạm Trung Ương - ũ ồng Ngọc, Đ P N, 2006. Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho cán bộ công chức khối hành chính sự nghiệp của thành phố Hải Phòng trong thời kỳ hội nhập - Nguyễn Thị Ngân - Đ P N, 2007. Những nghiên cứu về quản lý dạy học môn Tiếng Anh Trong hướng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh trong nhà trường hiện nay một số đề tài đã được nghiên cứu như: Tác giả Nguyễn ăn Dũng nghiên cứu Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS thi xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh [23]; tác gỉa Hoàng Thị Châu nghiên cứu Thực trạng quản lý việc cải tiến phương pháp giảng dạy bộ môn tiếng Anh của hiệu trưởng các trường THCS quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh [17]; tác giả Bùi Thị Minh Huyền nghiên cứu Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS thành phố Uông Bí, Quảng Ninh [33]; tác giả Hoàng Mạnh Điệp nghiên cứu Quản lý dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS quận Kiến An, tỉnh Hải Phòng [27]; tác giả oàng Công Đình với nghiên cứu về Một số biện pháp quản lý của chủ nhiệm bộ môn đối với hoạt động dạy học ngoại ngữ ở trường Đại học sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên [25]; ũ Thị Thuý nghiên cứu Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh của bộ môn Ngoại ngữ trường Cao đẳng kỹ thuật y tế I [47]; tác giả ũ ồng Ngọc nghiên cứu Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ ở trường Cao đẳng sư phạm Trung Ương [41]; tác giả tác giả Nguyễn Thị Ngân nghiên cứu Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho cán bộ công chức khối hành chính sự nghiệp của thành phố Hải Phòng trong thời kỳ hội nhập [40]; tác giả Đỗ Hạnh Nga với nghiên cứu Khảo sát kiểm tra, đánh giá môn tiếng Anh lớp 6 các trường THCS ở thành phố Hồ Chí Minh, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, trường Đại học sư phạm Tp. Tác giả Bùi Phi Yến nghiên cứu Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ngoại ngữ của chủ nhiệm bộ môn ở trường Cao đẳng sư phạm Trung Ương, đề xuất được một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn ngoại ngữ cho chủ nhiệm bộ môn ở trường Cao đẳng sư phạm Trung ương [51].

8 Nhìn chung các đề tài trên đều hướng về việc phân tích dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường chuyên nghiệp, cấp học Tiểu học và THPT chưa có đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường THCS. Một số khái niệm công cụ 1. Quản lý Có nhiều khái niệm về quản lý: Theo từ điển tiếng Việt phổ thông (2006), thuật ngữ “quản lý” được hiểu như: “Trông coi và gìn giữ theo những yêu cầu nhất định” [49, tr. Dưới góc độ khoa học, khái niệm “quản lý” có nhiều cách tiếp cận khác nhau.

Với ý nghĩa thông thường, phổ biến theo từ điển tiếng Việt thì quản lý có thể hiểu là hoạt động tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý tới những đối tượng quản lý để điều chỉnh chúng vận động và phát triển theo những mục tiêu nhật định đã đề ra [50]. Nhưng theo. Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất [31, tr. Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người.

Quản lí đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn. Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân, của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế và đều phải thừa nhận và chịu một sự quản lý nào đó. Với cách hiểu trên, quản lý bao gồm các yếu tố sau: - Chủ thể quản lý: là tác nhân tạo ra các tác động quản lý. Chủ thể có thể là cá nhân hoặc tổ chức.

Chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý bằng các công cụ, 9 hình thức và phương pháp thích hợp, cần thiết và dựa trên cơ sở những nguyên tắc nhất định. - Đối tượng quản lý (khách thể quản lý): Tiếp nhận sự tác động của chủ thể quản lý. - Mục tiêu quản lý: là cái đích cần phải đạt tới tại một thời điểm nhất định do chủ thể quản lý đề ra. Đây là căn cứ để chủ thể quản lý thực hiện các tác động quản lý cũng như lựa chọn các hình thức, phương pháp thích hợp.

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc:“Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [38, tr. Tác giả Bùi Minh Hiền cho rằng Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra.12] Trong định nghĩa trên cần lưu ý một số điểm sau: - Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định.