Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động đào tạo ở trƣờng Cao đẳng theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động đào tạo của trƣờng Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động đào tạo ở trƣờng Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Hiện nay, quản lý đào tạo hƣớng tới đảm bảo chất lƣợng đã đƣợc các trƣờng Cao đẳng quan tâm nghiên cứu và tổ chức thực hiện. Đảm bảo chất lƣợng đào tạo của các cơ sở đào tạo nói chung cũng nhƣ ở các trƣờng Cao đẳng nói riêng và việc quản lý đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng đang là xu hƣớng đƣợc các tác giả, các nhà khoa học quan tâm. Về quản lý các hoạt động đào tạo nói chung và các giải pháp quản lý hoạt động đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng nói riêng trong các trƣờng Cao đẳng hiện nay đã có một số đề tài, luận án của các tác giả nghiên cứu theo những góc độ khác nhau. Công trình luận án tiến s khoa học giáo dục "Quản lý đào tạo của trƣờng cao đẳng nghề theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng” của tác giả Nguyễn Văn Hùng cho thấy trong công trình này tác giả đã trình bày về 5 khung quản lý đào tạo của trƣờng cao đẳng nghề theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng, đó là (1) sứ mạng, giá trị tầm nhìn, chiến lƣợc và mục tiêu phát triển trƣờng cao đẳng nghề; (2) đầu vào; (3) hoạt động đào tạo; (4) đầu ra và kết quả đầu ra; (5) hệ thống và công cụ kiểm soát chất lƣợng, đánh giá và phản hồi thông tin.
Tác giả đã đề xuất 5 giải pháp quản lý đào tạo của trƣờng cao đẳng theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng, (1) Đề xuất bộ tiêu chuẩn, tiêu chí và thang đo/đánh giá về đảm bảo chất lƣợng đào tạo theo quy trình "Bối cảnh - đầu vào - hoạt động đào tạo - đầu ra”; (2) thiết lập hệ thống đảm bảo chất lƣợng chƣơng trình đào tạo bên trong trƣờng cao đẳng nghề; (3) quy trình tự đánh giá của trƣờng cao đẳng nghề theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng; (4) Thiết lập cơ chế quản lý cân bằng giữa phân cấp và tập trung trong quản lý đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng ở trƣờng cao đẳng nghề; (5) 6 Nâng cao năng lực quản lý đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng ở trƣờng cao đẳng nghề [14]. Trong luận án "Quản lý quá trình đào tạo đại học vừa làm vừa học theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng” của tác giả Vũ Duy Hiển đã làm r một số vấn đề lý luận về quản lý đào tạo đại học vừa làm vừa học theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng. Luận án đã đề xuất 3 giải pháp quản lý: (1) Giải pháp đảm bảo chất lƣợng đầu vào; (2) Giải pháp đảm bảo chất lƣợng quá trình dạy - học; (3) Giải pháp đảm bảo chất lƣợng đầu ra [15]. Tác giả Nguyễn Khắc Tuệ trong luận án "Quản lý đào tạo ở các trƣờng cao đẳng cộng đồng khu vực đồng bằng Bắc bộ theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng” cũng chỉ ra mục đích của việc nghiên cứu làm r và đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo ở các trƣờng cao đẳng theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của thị trƣờng lao động tại địa phƣơng đối với chất lƣợng sản phẩm đào tạo bởi các nhà trƣờng hiện nay.
Từ đó tác giả cũng đã đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng, nhƣ: (1) Kế hoạch hóa đào tạo phù hợp với bối cảnh hoạt động của trƣờng cao đẳng; (2) Tổ chức thực hiện quy trình đảm bảo chất lƣợng xét tuyển, thi tuyển và thanh lọc học sinh, sinh viên; (3) Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp; (4) Chỉ đạo và tổ chức hoàn thiện hệ thống chƣơng trình đào tạo đáp ứng đòi hỏi của thị trƣờng lao động ở địa phƣơng; (5) Tổ chức hoạt động dạy học theo hƣớng phát triển năng lực của ngƣời học; (6) Huy động các nguồn lực của địa phƣơng để mở rộng quy mô, nâng cao chất lƣợng đào tạo của trƣờng cao đẳng cộng đồng; (7) Kết hợp kiểm tra đánh giá kết quả đào tạo với thực hiện quy trình kiểm định chất lƣợng giáo dục của trƣờng Cao đẳng cộng đồng [26]. Ngoài ra, còn có một số đề tài khác về quản lý chất lƣợng đào tạo nhƣ: "Quản lý chƣơng trình đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng của mạng lƣới các trƣờng học khu vực Đông Nam Á (AUN) tại trƣờng đại học Nguyễn 7 Tất Thành của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Ánh [1], “Một số giải pháp quản lý chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Cao đẳng Y tế Đồng Nai” của tác giả Mai Phƣơng Thủy [27], “ Biện pháp quản lý chất lƣợng đào tạo ở trƣờng Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Sài Gòn hiện nay” của tác giả Đỗ Thị Thanh Phƣơng [20], “Một số giải pháp quản lý hoạt động đào tạo tại trƣờng cao đẳng nghề Công nghệ Hà Tĩnh” của tác giả Trần Thị Dung [10], “Một số giải pháp quản lý chất lƣợng đào tạo ở trƣờng Cao đẳng nghề Đƣờng sắt - phân hiệu phía Nam” của tác giả Đậu Văn Hùng [16]. Nhƣng nhìn chung thì các công trình nghiên cứu trên đều hƣớng tới việc nâng cao chất lƣợng quản lý đào tạo trong hệ thống các trƣờng Đại học, Cao đẳng nói chung, các trƣờng cao đẳng nói riêng theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng mà chƣa đƣa ra giải pháp quản lý hoạt động đào tạo theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng cho mỗi trƣờng cao đẳng cụ thể thế nào để áp dụng khi thực hiện. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Đào tạo và chất lƣợng đào tạo 1. Đào tạo Theo thuật ngữ đào tạo (Glossary of training terms) của Bộ Lao động nƣớc Anh: “Đào tạo là phát triển có hệ thống về thái độ/kiến thức/k năng/mẫu hành vi theo yêu cầu cá nhân nhằm thực hiện thích đáng một công việc hay một nghề”. Và quan điểm ở M , J. Hinrich: “Mọi quy trình tổ chức nhằm bồi dƣỡng việc học tập trong số những thành viên của tổ chức theo hƣớng góp phần nâng cao tính hiệu quả của tổ chức” thì Peter Bramley (trong tác phẩm “Evaluating training effectiveness”) đã rút ra 3 đặc trƣng: - Đào tạo phải là một quá trình có hệ thống đƣợc kế hoạch và kiểm soát hơn là học tập ngẫu nhiên từ kinh nghiệm.
- Đào tạo phải làm thay đổi kiến thức, k năng, thái độ của ngƣời học (cá nhân và tập thể). - Đào tạo nhằm hoàn thiện việc thực hiện nghề và thông qua đó nâng cao tính hiệu quả một phần của tổ chức mà trong đó cá nhân và tập thể hoạt động. 8 Nhƣ vậy, đào tạo là một quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm hình thành và phát triển có hệ thống các kiến thức, k năng, thái độ để hoàn thiện nhân cách cho mỗi cá nhân, tạo năng lực cho họ vào đời hành nghề có năng suất và hiệu quả cao. Quá trình đào tạo bao gồm các thành tố chủ yếu sau: - Mục tiêu đào tạo - Nội dung đào tạo - Phƣơng pháp đào tạo - Điều kiện đào tạo - Lực tƣợng đào tạo (Thày-ngƣời dạy) - Tổ chức đào tạo - Đối tƣợng đào tạo (Trò-ngƣời học) - Môi trƣờng đào tạo - Quy chế đào tạo - Bộ máy tổ chức đào tạo.
Các yếu tố này hoạt động trong mối quan hệ tƣơng tác với nhau, đảm bảo cho quá trình đào tạo diễn ra hài hoà, cân đối và toàn vẹn. Trong đó ba nhân tố mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phƣơng pháp đào tạo liên kết chặt chẽ với nhau, quy định nhau và hỗ trợ nhau. Chúng có mối quan hệ với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, trạng thái tiến bộ về văn hoá khoa học của đất nƣớc. Chúng tạo ra cái cốt l i của quá trình đào tạo.
Còn các nhân tố khác là các lực lƣợng vật chất, để hiện thực hoá đƣợc mục tiêu đào tạo, tái tạo, sáng tạo nội dung đào tạo và phƣơng pháp đào tạo. Chất lượng đào tạo Chất lƣợng đào tạo thƣờng đƣợc hiểu là chất lƣợng của sản phẩm đào tạo. Chất lƣợng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo đƣợc phản ánh ở các đặc trƣng về giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của ngƣời tốt nghiệp tƣơng ứng với mục tiêu, chƣơng trình theo các ngành nghề cụ thể. Theo quan điểm tiếp cận thị trƣờng, chất lƣợng đào tạo đƣợc hiểu nhƣ sau: Chất lượng đào tạo là mức độ đạt được của sản phẩm đào tạo so với mục tiêu đào tạo đề ra nhằm thoả mãn yêu cầu của khách hàng.
9 Khách hàng của đào tạo trong nền kinh tế thị trƣờng nhiều thành phần ở nƣớc ta gồm: Nhà nƣớc trung ƣơng và địa phƣơng, các doanh nghiệp, các cơ sở sử dụng lao động sản phẩm đào tạo, gia đình ngƣời học và chính ngƣời học. Do vậy, chất lƣợng đào tạo cần đáp ứng đƣợc nhu cầu của nhiều loại khách hàng trong những điều kiện phát triển kinh tế xã hội nhất định. Chất lƣợng đào tạo chính là trình độ của sản phẩm đào tạo hay nhân cách mà ngƣời học đạt đƣợc sau khi kết thúc khoá đào tạo so với các chuẩn đề ra ở mục tiêu đào tạo. Tuy nhiên, mục tiêu đào tạo phải được xây dựng theo các chuẩn nghề nghiệp/dịch vụ để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng.
Do vậy, ngày nay ở nhiều nƣớc, các doanh nghiệp đã tham gia vào việc xác định mục tiêu đào tạo theo chuẩn nghề nghiệp để đào tạo đƣợc gắn với yêu cầu của khách hàng, với nhu cầu của thị trƣờng lao động trong từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội của mỗi địa phƣơng, mỗi quốc gia. Với cách tiếp cận như vậy chất lượng đào tạo có các đặc trưng sau: - Chất lƣợng đào tạo có tính tƣơng đối: Khi đánh giá chất lƣợng đào tạo phải đối chiếu, so sánh với chuẩn chất lƣợng của nghề theo yêu cầu của sản xuất. - Chất lƣợng đào tạo có tính giai đoạn: Chất lƣợng đào tạo phải không ngừng đƣợc nâng cao để đáp ứng đƣợc yêu cầu của khách hàng trong quá trình phát triển của sản xuất và phát triển của khoa học - công nghệ.