Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng ở trung tâm GDTX. Chương 2: Thực trạng quản lý các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng ở trung GDTX Cao Lộc, Lạng Sơn. Chương 3: Biện pháp quản lý các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng ở trung tâm GDTX Cao Lộc, Lạng Sơn trong bối cảnh hiện nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÁC HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 1.
Sơ lƣợc một số nét về vấn đề nghiên cứu 1. Những nghiên cứu về giáo dục thường xuyên Giáo dục thường xuyên (GDTX) là vấn đề được các nhà khoa học của nhiều quốc gia dành tâm huyết nghiên cứu. Thực tiễn cho thấy khi nghiên cứu về GDTX các tác giả thường đề cập tới những vấn đề có liên quan mật thiết đó là xây dựng xã hội học tập (XHHT) và giáo dục cho mọi người. Bởi vì mục tiêu xây dựng XHHT và thực hiện giáo dục cho mọi người đặt ra nhiệm vụ tổ chức và thực hiện GDTX trong đó có nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng.
Một công trình được thế giới thừa nhận như một triết lý của giáo dục thể kỉ XXI là Báo cáo của Ủy ban Quốc tế về giáo dục thế kỉ XXI, dưới sự chủ tọa của Jacques Delors, nguyên Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC) nhiệm kì 1985-1995 và được UNESCO công bố tháng 4 năm 1996 với tên gọi “Học tập, một kho báu tiềm ẩn”. Chương V của Báo cáo này đã đề cập tới triết lý của một nền giáo dục cần thiết cho thế kỉ XXI: Học tập suốt đời và XHHT. Học tập suốt đời được coi là chìa khóa mở cửa vào thế kỉ XXI, hình thành quan niệm mới về giáo dục ban đầu và giáo dục tiếp tục. Học tập suốt đời gắn với quan niệm mới về một XHHT, ở đó tất cả mọi thứ đều có thể tạo ra cơ hội học tập để phát huy tiềm năng của mỗi người.
Ngoài công trình nghiên cứu trên còn có nhiều nghiên cứu khác cũng đề cập tới xu thế học tập suốt đời trong thời đại mới. Có thể kể đến ở đây nghiên cứu của các nhà Tương lai học, Giáo dục học hàng đầu thế giới và khu vực như Alvin Toffler, Warren Bennis, Stephen Covey, Gary Hamel, Kevin Kelly, Philip Kotler. Họ đã phân tích các đặc trưng của xã hội hiện đại, được xây dựng trên nền tảng của hệ thống tri thức khoa học phát triển nhanh, biến 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đổi mạnh và sự thông tin toàn cầu. Từ đó họ đã đưa ra các dự báo về nền giáo dục tương lai.
Đó là nền giáo dục siêu công nghiệp mà một trong nhiều đặc trưng của nó là do sự lỗi thời nhanh chóng của kiến thức và sự biến động mạnh mẽ của nền sản xuất xã hội, do đó, nền giáo dục phải hướng đến sự giáo dục suốt đời trên cơ sở thường xuyên đào tạo lại. Trong tác phẩm “Dự báo thế kỉ XXI” các nhà khoa học Trung Quốc cũng nhấn mạnh đến đặc trưng của giáo dục tương lai và xu thế học tập suốt đời đối với mỗi cá nhân và một XHHT. Cùng với xu thế học tập suốt đời, nhiều nhà nghiên cứu đã tập trung làm sáng tỏ vấn đề XHHT. Ngay từ những năm 70 của thế kỉ XX khái niệm XHHT đã được tranh luận sôi nổi trên diễn đàn giáo dục.
Một trong những công trình được đánh giá cao là của Richard Edward. Theo Edward XHHT là một xã hội đảm bảo tự do, dân chủ và bình đẳng xã hội cho mọi người dân; bình đẳng nhất là ở chỗ mọi người dân đều tạo ra cho mình khả năng tự học và tự học suốt đời; nhu cầu học tập, động cơ học tập là một động lực quan trọng. Trên thực tế cho tới những năm đầu của thế kỉ XXI xu thế học tập suốt đời và một XHHT đã và đang được hiện thực hóa ở nhiều nước trên thế giới. Nhật Bản là một trong những nước đi đầu trong việc triển khai và thực hiện tư tưởng học tập suốt đời và XHHT.
Từ những năm 70 của thế kỉ trước nền giáo dục Nhật Bản đã cải cách theo xu thế mở ra các điều kiện để mọi người dân được học suốt đời. Trong những năm 1984-1987, Nhật Bản đã đề ra chủ trương: Phải xây dựng một thể chế giáo dục suốt đời quá độ sang hệ thống giáo dục mới ổn định. Năm 1998 Bộ Giáo dục Nhật đã công bố sách trắng, trong đó khẳng định: Nhật Bản đang đối diện với mục tiêu của việc cải cách giáo dục cho thế kỉ XXI chính là thực hiện một XHHT suốt đời. Tại Hàn Quốc, ngày 31-5-1995, Hội đồng về cải cách giáo dục (PCER) đã nghiên cứu và cho xuất bản cuốn sách “Hệ thống giáo dục mới” mà điểm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cơ bản là xây dựng một xã hội sống động và mở cửa.
Một trong những hướng ưu tiên của chương trình cải cách này là đa dạng hóa các loại hình giáo dục, tạo ra nhiều cơ hội giáo dục cho mọi tầng lớp nhân dân được lựa chọn. Một trong những việc làm ngay của Hàn Quốc trong cải cách giáo dục này là thành lập các trung tâm đa phương tiện quốc gia, qua đó người dân có thể tiếp cận và sử dụng các phương tiện thông tin hiện đại vào việc học tập của mình. Ở Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu cũng đã đề cập tới xu thế học tập suốt đời và XHHT trong quá trình đổi mới và chấn hưng nền giáo dục nước nhà với các tên tuổi tiêu biểu như Phạm Minh Hạc, Phạm Tất Dong, Đặng Quốc Bảo, Vũ Ngọc Hải v. Ở đây không thể không kể đến các công trình tổng kết lĩnh vực GDTX của Viện Khoa học Giáo dục, Vụ GDTX [2], [22].
Các công trình này đã đề cập tới nhiều vấn đề của GDTX như: chương trình xóa mù, chương trình tương đương, nâng cao chất lượng cuộc sống, đáp ứng sở thích cá nhân, tạo thu nhập, hướng tới tương lai; định hướng phát triển GDTX ở Việt Nam trong tương lai. Trong thực tiễn, vấn đề giáo dục KCQ và GDTX được triển khai ngay từ những năm 1945 và phát triển khá mạnh mẽ. Có thể tóm lược quá trình phát triển lĩnh vực GDTX từ trước tới nay thành bốn thời kì với ba loại hình giáo dục đặc trưng: Thời kì bình dân học vụ (9/1945 - 9/1959) với tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Vì vậy, tôi đề nghị mở một chiến dịch để chống nạn mù chữ”; thời kì BTVH (9/1959 - 9/1989) với mục tiêu chủ yếu là tạo điều kiện để nâng cao trình độ học vấn phổ thông cho mọi người dân sau khi đã biết đọc, biết viết; thời kì giáo dục bổ túc (9/1989 - 9/1993) với mục tiêu chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu nhiều mặt và thường xuyên của nhân dân, đặc biệt với những người không được hưởng hoặc được hưởng không đầy đủ sự giáo dục trong trường phổ thông chính quy, giúp họ có thêm điều kiện thành đạt trong nghề nghiệp và trong hoạt động xã hội; thời kì GDTX (từ 9/1993 tới nay) đánh dấu sự ra đời của các 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trung tâm GDTX từ tỉnh đến huyện đã hòa nhập giáo dục bổ túc vào đào tạo, bồi dưỡng tại chức thành hệ thống giáo dục và đào tạo thường xuyên, cung cấp cơ hội học tập cho mọi người.
Những nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng ở trung tâm GDTX Vấn đề phát triển GDTX tùy theo điều kiện và khả năng của từng quốc gia và có những cách làm khác nhau, nhưng các công trình nghiên cứu đều có chung quan điểm là giáo dục liên tục, giáo dục suốt đời, giáo dục cộng đồng là hướng chủ đạo, chi phối phát triển. Các nước đều mở rộng quy mô, hình thức đào tạo, chuyển hướng giáo dục từ chỗ phục vụ chủ yếu cho số ít sang nền giáo dục đại chúng. Các công trình nghiên cứu đều nhấn mạnh cộng đồng phải coi GDTX là điều kiện để nâng cao dân trí, là trách nhiệm của mọi người, mọi địa phương chứ không phải của riêng ngành giáo dục. Các nghiên cứu này cũng chỉ ra các xu thế sau của GDTX: - Từ tập trung hóa sang phi tập trung hóa; - Từ xu thế áp đặt từ trên xuống sang xu thế chủ động từ dưới lên; - Từ xu thế nhà nước hóa sang xu thế cộng đồng hóa; - Từ xu thế chính quy sang xu thế phi chính quy; - Từ cứng nhắc sang mềm dẻo, linh hoạt; - Từ chỗ ngành giáo dục phải chủ động sang cộng đồng phải chủ động.
Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng ở trung tâm GDTX hay nói cách khác là việc đa dạng hóa các loại hình hoạt động là một trong những hình thức của các xu thế phát triển GDTX. Tại Hội thảo “Chương trình giáo dục cho mọi người ở Châu Á-Thái Bình Dương” tổ chức tại Australia tháng 11/1987 UNESCO đã đưa ra quan niệm “GDTX bao gồm tất cả các cơ hội học tập mà mọi người đều mong muốn hoặc cần có sau xóa mù chữ cơ bản và giáo dục tiểu học. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc cung ứng các cơ hội học tập tiếp theo chương trình sau xóa mù chữ có nhiều chương trình khác nhau mà nhiều nước thực hiện như: - Chương trình nâng cao chất lượng cuộc sống; - Chương trình tương đương; - Chương trình tạo thu nhập; - Chương trình đáp ứng sở thích cá nhân; - Chương trình định hướng tương lai.