phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, và cả tài liệu tham khảo với phụ lục. Các chương đó là: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục GTS cho học sinh các trƣờng THCS. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục GTS cho học sinh các trƣờng THCS công lập tại thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục GTS cho học sinh các trƣờng THCS công lập tại thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dƣơng.
6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG THCS 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục giá trị sống cho học sinh các trƣờng THCS 1. Ngoài nước Theo UNESCO (2003), đã đưa ra 12 giá trị sống có tính phổ quát cho nhân loại. 12 giá trị sống đó bao gồm là: Hợp tác, Tự do, Hạnh phúc, Trung thực, Khiêm tốn, Tình yêu, Hoà Bình, Tôn trọng, Trách nhiệm, Giản dị, Khoan dung và Đoàn kết (UNESCO, 2003).
Hòa bình Hòa bình là nét đặc trưng nổi bật của một “xã hội văn minh”, là niềm mơ ước của biết bao thế hệ con người về một trạng thái tinh thần bình an, một cuộc sống hạnh phúc không có chiến tranh, không có bạo lực, mọi người đều yêu thương nhau. Tôn trọng Tôn trọng là nền tảng của sự tự tin. Trước hết, mỗi người chúng ta hãy tự tôn trọng bản thân thì sẽ rất dễ dàng tôn trọng được người khác. Những ai biết tôn trọng thì sẽ luôn luôn được đón nhận sự tôn trọng.
Tình yêu thương Cuộc sống sẽ trở nên tươi đẹp, yêu đời hơn là nhờ có tình yêu thương. Tình yêu thương là quy luật tự nhiên được hình thành trong tình cảm con người. Bản chất con người đều có sự yêu thương. Tình yêu ấy được dành cho đất nước, cho chân lý, sự công bằng, đạo đức, cho con người, cho thiên nhiên.
Khoan dung Khi chúng ta đón nhận sự cởi mở, chấp nhận mọi điều khác biệt cũng như chấp nhận từng cá tính riêng biệt của từng cá nhân, dân tộc khác đó là sự khoan dung. Khoan dung sẽ giúp chúng ta loại bỏ được những ác cảm với con người, văn hóa, chủng tộc, tôn giáo… Trung thực 7 Trung thực được coi là luôn tuân theo những điều phải. Trong mọi lời nói, việc làm, nhận thức bản thân hay hoàn cảnh người trung thực luôn luôn theo những giá trị đúng đắn không sai lệch, không có sự giả dối, đạo đức giả hay sự giả tạo. Khiêm tốn Khiêm tốn là một giá trị, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về mình, cho phép chúng ta lớn lên cùng với những phẩm giá chính trực mà không cần đến sự thể hiện bên ngoài.
Khiêm tốn vừa thể hiện được sự tôn trọng cộng đồng cũng chính là sự tôn trọng đến người khác. Hợp tác Hợp tác sẽ tạo nên sự liên kết tốt đẹp và tình cảm trong sáng, có lợi ích cho công việc. Chúng ta cùng hợp tác để tạo nên sự liên kết tốt đẹp và tình cảm trong sáng, có lợi cho công việc. Trong lúc hợp tác cũng sẽ bổ sung cho nhau những ý tưởng, những sự sáng tạo để tạo nên hiệu quả công việc.
Hạnh phúc Hạnh phúc là trạng thái đặc biệt của tâm hồn trong đó chúng ta luôn cảm thấy thỏa mãn với sự bình yên, không có rối loạn và bạo lực. Chúng ta luôn nhận được những lời nói và cử chỉ tốt lành và luôn hài lòng với bản thân và với những người xung quanh. Trách nhiệm Trách nhiệm là thực hiện đúng với công việc, trọng trách mình được giao cũng như làm hết mình với khả năng, năng lực của bản thân mình. Một người có trách nhiệm luôn luôn thực hiện bổn phận bằng cách trung thành với mục tiêu.
Giản dị Giản dị là những điều luôn được diễn ra một cách tự nhiên nhất, không khoa trương. Bởi vậy, giản dị là đẹp, là sống đúng với bản chất và không làm mọi thứ phức tạp lên. Giản dị là việc cảm nhận được những điều dù nhỏ bé nhưng lại là quý báu là việc vui hưởng một tâm hồn và trí tuệ mộc mạc, chất phác. Tự do 8 Tự do được hiểu là sự nhận thức và hành vi phù hợp với các quyền và nghĩa vụ.
Nó không phải là không có giới hạn, không phải là được phép làm tất cả những gì mình muốn. Sự lạm dụng tự do được cho là các hành vi xâm phạm đến quyền của một hay nhiều người để có được sự tự do cho bản thân mình cũng như gia đình. Tự do còn có nghĩa là được giải phóng khỏi những lầm lẫn trong trí tuệ và trái tim. Đoàn kết Đoàn kết chính là sự kết nối hài hòa bên trong giữa các cá nhân với nhau trong một tập thể hay một nhóm hay một cộng đồng.
Sự đoàn kết được bắt nguồn từ sự bình đẳng tôn trọng lẫn nhau cũng như thống nhất về mặt tinh thần. Tổ chức này đã khẳng định: 12 giá trị sống được nêu trên: Hợp tác, Tự do, Hạnh phúc, Trung thực, Khiêm tốn, Tình yêu, Hoà Bình, Tôn trọng, Trách nhiệm, Giản dị, Khoan dung và Đoàn kết sẽ góp một phần tích cực vào sự thay đổi ở mỗi cá nhân cũng như toàn thế giới: hình thành, duy trì một xã hội hòa bình, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo được quyền mỗi con người trên thế giới. Để qua đó, giúp cho mỗi người có sự nhận thức sâu sắc về giá trị đích thực của bản thân mình để họ có thể tự lựa chọn, tìm được phương thức trở về với các giá trị cội nguồn. Qua đó giúp mỗi người có thể trau dồi, bồi dưỡng tâm hồn, giáo dục các giá trị đạo đức; để có cơ hội nhận ra những điều có lợi, có ý nghĩa và có tầm quan trọng cũng như suy nghĩ, hiểu biết, thực hành, đánh giá, so sánh chúng trong những khía cạnh của cuộc sống hiện nay.
Theo Mark Halsted và Monica J.Taylor (2000), giáo dục giá trị sống ở trường được thực hiện bằng nhiều các phương pháp và các hình thức khác nhau như: giáo dục các giá trị sống được tích hợp vào các chương trình và chính sách. Để có thể thực hiện nhà trường cần xác định được những giá trị sống và các phương pháp để có thể áp dụng vào trong trường học. Ngoài ra, việc giáo dục giá trị sống cần được thực hiện gắn môi trường học đường người giáo viên cần phải chú ý: bầu không khí lớp học, sự hứng thú của học sinh, phương thức giao tiếp, phong cách quản lý, giải quyết những mâu thuẫn, bất đồng,…. Bên cạnh đó, người giáo viên cần phải làm gương được đánh giá là một trong những phương pháp mang lại hiệu quả khi giáo dục giá trị sống cho học sinh.
Việc giáo viên đưa ra các cách giảng dạy cũng như giao tiếp hàng ngày… có 9 tác động trực tiếp đến việc giáo dục giá trị sống cho học sinh. Tác giả cũng cho thấy rằng các em học sinh thường ấn tượng, tạo được thiện cảm đối với các giáo viên có phẩm chất: bao dung, chính trực, cư xử công bằng, sẵn sàng giải thích và phân tích bất cứ điều gì cho học sinh cần giải đáp các thắc mắc và không phán xét, kì thị các em học sinh. Một công trình khá thú vị của nhóm Dale Canegie (2011) đề cập tới việc các nhà quản lý phải tập huấn cho cả Cha mẹ học sinh các kĩ năng kết hợp giáo dục KNS với các GTS. Các kĩ năng sống, như tự nấu ăn, chăm sóc cây cối, tham gia giao thông có trách nhiệm, tập đọc sách… được gắn liền với các GTS, như yêu thương, tôn trọng sự riêng tư, chia sẻ, lắng nghe khiêm tốn.
Trong nước Hồ Chí Minh đã truyền vào tâm thức của mỗi con người Việt Nam hai chữ Trung, Hiếu: “Trung với nước - Hiếu với dân”. Ba giá trị chung của nhân dân, dân tộc: “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” được Bác đề cao và phản ánh trên những văn bản ở nước ta. Lời của Bác vào ngày 30/05/1946 trước khi Bác lên đường sang Paris “Nước ta được hoàn toàn độc lập, Dân ta được hoàn toàn tự do, Đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” (Đặng Quốc Bảo, 2013). Bác đã dành những giáo dục GTS cho thiếu nhi Việt Nam rất mộc mạc, dễ nhớ qua năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng:“1.
Yêu tổ quốc, yêu đồng bào; 2. Học tập tốt, lao động tốt; 3. Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt; 4. Giữ gìn vệ sinh thật tốt; 5.
Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm” (Đặng Quốc Bảo, 2013). Bức thư về các giá trị giáo dục mà Bác gửi đến cho thiếu niên nhi đồng của Bác vẫn còn nguyên các giá trị cho đến ngày nay. Bên cạnh đó có một giá trị là “đại đoàn kết dân tộc” được xem là một trong các giá trị mà Bác vun đắp, tạo nên sức mạnh dân tộc, đưa cách mạng Việt Nam giành thắng lợi. Trong cuốn “Giáo dục Giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS”, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã định hướng những giá trị sống cần trang bị cho học sinh THCS.
Đó là những giá trị cốt lõi để rèn luyện nhân cách phẩm chất đạo đức của học sinh phù hợp với các yêu cầu, với các chuẩn mực của xã hội và thời đại được nhà trường quan tâm để dạy cho học sinh (Nguyễn Thị Mỹ Lộc và CS, 2010). 10 Nguyễn Quang Uẩn và CS (1995), Thái Duy Tuyên (1993), và Hỗ Sĩ Quý (1997) đã chỉ ra trong các nghiên cứu những tác động tích cực và tiêu cực của sự biến đổi xã hội từ kinh tế tập trung sang kinh tế thị trường và xu thế hội nhập, từ đó đặt ra vấn đề giáo dục niềm tin, giáo dục giá trị cho thế hệ trẻ. Để qua đó, có thể chỉ ra được các mối quan hệ cơ bản giữa giá trị và kỹ năng sống, từ đó hiểu rõ hơn một vài giá trị bản sắc dân tộc Việt Nam trên cơ sở xây dựng được các qui trình nhằm tiến hành các hoạt động giáo dục giá trị. Hà Nhật Thăng (2004), cho thấy rằng mỗi học sinh cần được trang bị các kiến thức cũng như nắm vững các giá trị sống cốt lõi, chính là các yếu tố cơ bản về nhân cách nhằm rèn luyện để các thế hệ trẻ có các hành vi giá trị đạo đức nhân văn cốt lõi, phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện nay.