CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỄ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1. Dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm dự án đầu tư xây dựng * Khái niệm về dự án Theo Luật đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc Hội Việt Nam thì “ Dự án là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành hoạt động đầu tư trên địa bàn hoạt động cụ thể trong khoảng thời gian xác định”.i Trên cơ sở khái niệm về dự án, nhiều lý thuyết đã được phát triển hướng tới một định nghĩa về dự án đầu tư và hẹp hơn là dự án đầu tư xây dựng. * Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Theo Luật đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc Hội Việt Nam “ Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng.” * Khái niệm quản lý dự án đầu tư xây dưng Khái niệm về dự án đầu tư công trình xây dựng là gì căn cứ theo quy định tại khoản 15, điều 3, luật xây dựng năm 2014 có giải thích từ ngữ như sau: Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định.
Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây 8 dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng. Trong đó, hoạt động xây dựng sẽ bao gồm các công việc theo quy định tại khoản 21 Điều 3 LXD 2014 gồm: • Lập quy hoạch xây dựng • Lập dự án đầu tư xây dựng công trình • Khảo sát xây dựng • Thiết kế xây dựng • Thi công xây dựng • Giám sát xây dựng • Quản lý dự án • Lựa chọn nhà thầu • Nghiệm thu công trình xây dựng và bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng, bảo hành, bảo trì • Các hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình “Quản lý nói chung là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý vào các đối tượng quản lý để điều khiển đối tượng nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra”. Quản lý đầu tư chính là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng quá trình đầu tư (bao gồm công tác chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và vận hành kết quả đầu tư cho đến khi thanh lý tài sản do đầu tư tạo ra) bằng một hệ thống đồng bộ các biện pháp nhằm đạt được hiệu quả kinh tế xã hội cao trong những điều kiện cụ thể xác định và trên cơ sở vận dụng sáng tạo những quy luật kinh tế khách quan nói chung và quy luật vận động đặc thù của đầu tư nói riêng. Quản lý dự án là việc áp dụng những hiểu biết , kỹ năng , công cụ , kỹ thuật vào hoạt động dự án nhằm đạt được những yêu cầu và mong muốn từ dự án.
QLDA còn là quá trình lập kế hoạch tổng thể , điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án từ khi bắt đầu đến khi kết thúc nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và 9 đạt được các yêu câu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ , bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép.” Vậy, Quản lý dự án đầu tư xây dựng là một hoạt động chuyên nghiệp sử dụng các kĩ thuật chuyên môn quản lý dự án để giám sát, quản lý, điều hành việc lập kế hoạch, thiết kế và xây dựng một dự án từ đầu công trình cho đến khi hoàn tất để kiểm soát thời gian của một dự án, chi phí và chất lượng. Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng – Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liền với nơi tiêu thụ sản phẩm. Sản phẩm của dự án đầu tư xây dựng là những tài sản cố định, có chức năng tạo ra sản phẩm và dịch vụ khác cho xã hội, thường có vốn đầu tư lớn, do nhiều người, thậm chí do nhiều cơ quan, đơn vị cùng tạo ra. – Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có quy mô lớn, kết cấu phức tạp.
– Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có thời gian sử dụng lâu dài, chất lượng của sản phẩm có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả hoạt động của các ngành khác. Các giai đoạn của dự án đầu tư xây dựng Quá trình hình thành và phát triển dự án đầu tư xây dựng gồm 3 giai đoạn: chuẩn bị dự án, thực hiện dự án, kết thúc dự án và đưa công trình của dự án vào bàn giao sử dụng. Quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng có thể mô tả qua sơ đồ sau: 10 Hình 1.1: Sơ đồ giai đoạn phát triển của dự án đầu tư xây dựng GIAI ĐOẠN GIAI ĐOẠN GIAI ĐOẠN THỰC HIỆN KẾT THÚC CHUẨN BỊ DỰ ÁN VÀ ĐƯA VÀO DỰ ÁN SỬ DỤNG Thực hiện việc Lập, thẩm Bàn giao, vận giao đất hoặc định, phê hành, chạy thử thuê đất; Chuẩn duyệt công trình và Quyết toán bị mặt bằng xây BCNCKT để thực hiện các hợp đồng xây dựng, rà phá xem xét quyết công việc cần dựng bom mìn; Khảo định đầu tư thiết khác sát xây dựng xây dựng Lập, thẩm Tổ chức lập, Tạm ứng, định, phê thẩm định, thanh toán và duyệt thiết kế, Bảo hành phê duyệt báo nghiệm thu dự toán xây công trình xây cáo nghiên công trình dựng; Cấp dựng cứu tiền khả hoàn thành phép xây dựng thi Tổ chức lựa Thi công và chọn nhà thầu giám sát thi và ký kết hợp công công đồng xây trình xây dựng dựng (Nguồn: Internet) 1. Quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.
Các giai đoạn chủ yếu của quản lý dự án đầu tư xây dựng Quản lý dự án đầu tư xây dựng bao gồm 3 giai đoạn chủ yếu: Lập kế hoạch: Đây là giai đoạn đầu tiên của QLDA ĐTXT, cần phải xây dựng mục tiêu, lên danh mục những công việc cần phải làm, tìm các nguồn lực cần thiết để thực hiện dự án và là quá trình phát triển một kế hoạch thực hiện theo thứ tự lo-gic nhất định. 11 Điều phối thực hiện dự án: Trong giai đoạn này, nguồn vốn, nhân công, thiết bị và thời gian sẽ được phân phối để thực hiện dự án ĐTXD. Giám sát: Trong giai đoạn này dự án ĐTXD sẽ được kiểm tra tiến độ, chất lượng, kiểm soát chi phí phát sinh và giải quyết các vấn đề thực tế phát sinh trong quá trình thi công. Các giai đoạn của quản lý dự án đầu tư xây dựng được thể hiện qua hình sau: Hình 1.2: Thành phần của Quản lý dự án đầu tư xây dựng Báo cáo Báo cáo kinh Thiết Đấu Thi Nghiệm thu đầu tư tế kỹ thuật kế thầu côg bàn giao Trước Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Giai đoạn 3 Sau Quản lý dự án đầu tư Tổ chức dự án (Nguồn: Internet) 1.
Mục tiêu của quản lý dự án đầu tư xây dựng Mục tiêu chung của quản lý dự án đầu tư là đáp ứng tốt nhất việc thực hiện các mục tiêu của chiến lược phát triển kinh tế xã hội trong từng thời kỳ của quốc gia. Huy động đối đa sử dụng với hiệu quả cao nhất các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, tận dụng và khai thác tốt các tiềm năng và tài nguyên thiên nhiên, đất đai, lao động và các tiềm năng khác, bảo vệ môi trường sinh thái, chống mọi hành vi tham ô, lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư và khai thác các kết quả của đầu tư. 12 Đảm bảo quá trình thực hiện đầu tư, xây dựng công trình theo quy hoạch kiến trúc và thiết kế kỹ thuật được duyệt, đảm bảo sự bền vững và mỹ quan, áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, đảm bảo chất lượng và thời hạn xây dựng với chi phí hợp lý.”ii Mục tiêu cơ bản của quản lý dự án nói chung là hoàn thành các công việc dự án theo đúng yêu cầu kỹ thuật và chất lượng trong phạm vi ngân sách và theo tiến độ thời gian cho phép. Các mục tiêu của dự án không chỉ gói gọn trong 3 tiêu chí cơ bản về chất lượng, thời gian và chi phí mà các chủ thể tham gia vào dự án xây dựng công trình còn phải đạt được các mục tiêu khác về an ninh, an toàn lao động, vệ sinh và bảo vệ môi trường.
Có thể mô tả sự phát triển này bằng sơ đồ mục tiêu và chủ thể tham gia như hình 1-3: Hình 1.3: Sơ đồ mô tả mục tiêu và chủ thể tham gia dự án đầu tư xây dựng Chất lượng Tiến độ An toàn lao động - Nhà nước - Chủ đầu tư - Thiết kế - Tư vấn thẩm đinh - Tư vấn giám sát - Nhà thầu thi công xây dựng Giá thành Rủi ro Môi trường (Nguồn: Internet) 13 1. Tác dụng của quản lý dự án đầu tư xây dựng Liên kết tất cả các hoạt động, các công việc của dự án ĐTXD; đảm bảo sự hợp tác giữa các thành viên và chỉ rõ trách nhiệm của các thành viên tham gia dự án đầu tư xây dựng. Là môi trường thuận lợi cho việc đàm phán trực tiếp liên hệ thường xuyên, gắn bó giữa nhóm QLDA ĐTXD với khách hàng và các nhà cung cấp đầu tư vào cho dự án công trình, với các cơ quan quản lý nhà nước,… Giúp phát hiện sớm những khó khăn vướng mắc nẩy sinh và điều chỉnh kịp thời trước những thay đổi hoặc điều kiện không đoán trước được. Đảm bảo cho dự án được thực hiện đúng mục tiêu tạo ra sản phẩm và dịch vụ có chất lượng cao hơn.