CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ PHÁP LÝ , CÁC CHỈ TIÊU QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1. Giới thiệu về dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng và công trình xây dựng Theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13: - Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định [12]. - Dự án đầu tư xây dựng công trình được phân loại theo quy mô, tính chất, nguồn vốn sử dụng cho dự án (dự án sử dụng vốn Nhà nước và vốn khác).
Dự án đầu tư xây dựng công trình có thể có một hoặc nhiều công trình xây dựng, các công trình thuộc dự án có thể khác nhau về loại và cấp công trình. Trường hợp dự án có một công trình thì dự án đồng thời là công trình [12]. - Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm cả phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước và được xây dựng theo đúng thiết kế [12]. - Công trình xây dựng được phân thành cấp và loại.
+ Cấp công trình được xác định theo từng loại công trình căn cứ vào quy mô, mục đích, tầm quan trọng, thời hạn sử dụng, vật liệu sử dụng và yêu cầu kỹ thuật công trình. Cấp công trình gồm cấp đặc biệt, cấp I, cấp II, cấp III, cấp IV và các cấp khác theo quy định của Chính phủ. Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng Dự án đầu tư xây dựng có những đặc trưng cơ bản sau: - Dự án đầu tư xây dựng có mục đích cuối cùng là công trình xây dựng hoàn thành đảm bảo các mục tiêu đã đặt ra về thời gian, chi phí, chất lượng, an toàn, vệ sinh và bảo vệ môi trường… Sản phẩm (công trình) của dự án xây dựng mang tính đơn chiếc, độc đáo và không phải là sản phẩm của một quá trình sản xuất liên tục và hàng loạt. - Dự án đầu tư xây dựng trải qua các giai đoạn hình thành và phát triển với thời gian tồn tại hữu hạn: thời điểm bắt đầu là khi xuất hiện ý tưởng về xây dựng công trình dự án và kết thúc là khi công trình xây dựng hoàn thành đưa vào khai thác sử dụng.
- Dự án đầu tư xây dựng có sự tham gia của nhiều chủ thể, đó là chủ đầu tư chủ công trình, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, đơn vị giám sát, nhà cung ứng… Các chủ thể này lại có lợi ích khác nhau, quan hệ giữa họ thường mang tính đối tác. Môi trường làm việc của dự án xây dựng mang tính đa phương và dễ xảy ra xung đột quyền lợi giữa các chủ thể. - Dự án đầu tư xây dựng luôn bị hạn chế bởi các nguồn lực là tiền vốn, nhân lực, công nghệ, kỹ thuật, vật tư thiết bị… kể cả thời gian (ở góc độ là thời hạn cho phép). - Dự án đầu tư xây dựng thường yêu cầu một lượng vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện dài và vì vậy có tính bất định và rủi ro cao.
Phân loại dự án đầu tư xây dựng 1. Theo quy mô và tính chất Theo các quy định hiện nay thì dự án đầu tư xây dựng được phân thành bốn nhóm: Nhóm dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội thông qua chủ trương và cho phép đầu tư; các dự án còn lại được phân thành ba nhóm A, B, C theo quy mô của dự án đối với từng loại hình xây dựng [2]. Theo nguồn vốn đầu tư: - Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Là dự án sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước; công trái quốc gia, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ; vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh; vốn vay được bảo đảm bằng tài sản của Nhà nước; vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; giá trị quyền sử dụng đất - Dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách nhà nước: + Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước; + Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; + Dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn.
Theo loại hình xây dựng và công năng của công trình - Phân chia theo loại hình xây dựng + Dự án xây dựng công trình nhà cửa: Sản phẩm là nhà ở, nhà thương mại, nhà cơ quan, nhà công nghiệp. + Dự án xây dựng công trình kỹ thuật: Sản phẩm là đường, cầu, công trình hạ tầng kỹ thuật như đập, đường ống, công trình biển, nhà máy xử lý nước. - Phân chia theo công năng sử dụng của các công trình xây dựng + Dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng; + Dự án đầu tư xây dựng công trình công nghiệp; + Dự án đầu tư xây dựng công trình quốc phòng, an ninh. + Các loại dự án đầu tư xây dựng công trình khác (Giao thông; Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Trình tự thực hiện một dự án đầu tư xây dựng Xuất phát từ ý tưởng đầu tư dự án, muốn triển khai dự án từ trên giấy đến thành hiện thực dự án cần trải qua các giai đoạn gồm nhiều bước cụ thể như sau: 1. Giai đoạn chuẩn bị dự án: - Tìm kiếm và xác định cơ hội đầu tư: Xác định pháp lý và hiện trạng của khu đất; Đánh giá khả năng đầu tư và hiệu quả của khu đất; Làm việc với đơn vị chủ quản để thống nhất chủ trương hợp tác đầu tư - Chuẩn bị các thủ tục pháp lý để tham gia đầu tư: Xin giới thiệu hoặc thỏa thuận địa điểm; Xin thỏa thuận với Quận - Huyện, Phường - Xã cũng như chủ trương đầu tư của UBND Thành Phố - Tỉnh ( Gửi tờ trình xin lập Dự án đầu tư ) - Xin thông tin quy hoạch kiến trúc khu đất như: Tính chất sử dụng, mật độ xây dựng, chiều cao công trình, hệ số sử dụng đất, khoảng lùi, chỉ giới xây dựng. Đây là những cơ sở quan trọng để thiết kế công trình; - Lập bản đồ khảo sát địa hình TL 1/500 và các số liệu kỹ thuật của khu đất - Xin giấy phép quy hoạch - Lập phương án bồi thường tái định cư - Lập quy hoạch tổng mặt bằng khu đất (với khu đất nhỏ hơn 3ha), hay hồ sơ quy hoạch chi tiết TL 1/500 (với khu đất lơn hơn 3ha ). Quy hoạch này do chủ đầu tư lập và phải được Sở quy hoạch kiến trúc thẩm định, UBND Tỉnh, Thành phố phê duyệt trước khi thiết kế phương án kiến trúc.
- Thẩm định phương án Tổng mặt bằng khu đất hoặc hồ sơ Quy hoạch chi tiết TL 1/500 - Khảo sát địa chất công trình - Lựa chọn phương án thiết kế làm thiết kế cơ sở - Xin công văn thỏa thuận các chuyên ngành: Thỏa thuận môi trường, đấu nối hệ thống, cấp điện, cấp nước, PCCC, độ cao tĩnh không. - Xin thẩm định thiết kế cơ sở 15 - Lập hồ sơ dự án để chủ đầu tư tự phê duyệt dự án 1. Giai đoạn thực hiện dự án - Xin giao đất hoặc thuê đất - Thành lập BQLDA hoặc thuê tư vấn QLDA - Thiết kế các bước tiếp theo : Thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công - Tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật và thiết kế BVTC - Xin cấp phép xây dựng - Tổ chức lựa chọn nhà thầu thi công, cung cấp thiết bị - Thi công xây dựng - Giám sát thi công xây dựng - Nghiệm thu hạng mục công trình - Nghiệm thu thanh quyết toán các hợp đồng tư vấn, xây dựng và cung cấp, lắp đặt thiết bị. Giai đoạn kết thúc đưa công trình của dự án vào sử dụng - Nghiệm thu, bàn giao công trình.
- Vận hành công trình và hướng dẫn sử dụng. - Quyết toán công trình và quyết toán vốn đầu tư xây dựng - Bảo hành công trình - Quản lý vận hành và khai thác công trình 1. Những vấn đề chung về quản lý dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm về Quản lý dự án và quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.
Khái niệm về quản lý dự án nói chung - Quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã 16 định về kỹ thuật, chất lượng sản phẩm dịch vụ, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép [9]. - Quản lý dự án bao quát hết cả các giai đoạn phát triển của dự án. Trên mỗi giai đoạn hoạt động quản lý xoanh quanh các chức năng chính của quản lý là lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, theo dõi và kiểm tra quá trình thực hiện và điều chỉnh cơ chế hoạt động hoặc kết quả đảm bảo phù hợp với điều kiện quản lý. Như vậy, các các hoạt động quản lý dự án trên từng giai đoạn làm thành một chu trình năng động từ lập kế hoạch đến điều phối thực hiện và giám sát, sau đó phản hồi cho việc tái lập kế hoạch của dự án.
Mối liên hệ giữa ba giai đoạn của quá trình quản lý dự án hình 1.1: Mối liên hệ giữa ba giai đoạn của quá trình quản lý dự án 1.2 Quản lý dự án đầu tư xây dựng - Từ hình vẽ 1-1 : Quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình triển khai của dự án nhằm đảm bảo cho dự 17 án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, dịch vụ bằng phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép.