Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN 1. KHÁI NIỆM VỀ TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN 1. Định nghĩa Theo tự điển tiếng Việt, tiến độ là nhịp độ tiến hành công việc. Theo http://dictionary.vn/, kế hoạch tiến độ sản xuất: là loại kế hoạch được xây dựng trong các doanh nghiệp công nghiệp, nhằm phân chia nhiệm vụ kế hoạch sản xuất cả năm cho các phân xưởng, ngành, tổ chức sản xuất và từng công nhân trong từng khoảng thời gian tương đối ngắn (tháng, tuần), thậm chí đến từng ca sản xuất.
Là công cụ giúp cho giám đốc doanh nghiệp chỉ đạo điều hành sản xuất một cách chặt chẽ, nhịp nhàng và kịp thời. Như vậy: Tiến độ thực hiện dự án đầu tư bất động sản là nhịp độ tiến hành công việc trong một khoảng thời gian nhất định, trong đó phân chia cụ thể chi tiết theo một trình tự các công việc cho từng bộ phận với từng khoảng thời gian tương đối ngắn (tháng, tuần) để tiến hành thực hiện các dự án đầu tư bất động sản từ khi chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc xây dựng, đưa dự án vào khai thác, sử dụng. Ý nghĩa : - Nắm vững được đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến tiến độ thực hiện dự án sẽ giúp cho chủ đầu tư nhìn nhận tổng quát về tiến trình thực hiện dự án, hình dung được thời gian thực hiện dự án một cách chung nhất, nhận định và lường trước được khả năng rủi ro cao nhất khi dự án bị chậm tiến độ… - Tiến độ thực hiện dự án bị ảnh hưởng ở tất cả các giai đoạn từ khi hình thành ý tưởng cho đến khi kết thúc việc xây dựng, đưa dự án vào khai thác sử dụng. Có khi tiến độ của dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong giai đoạn đầu của dự án – giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
- Trong quá trình thực hiện dự án, nhất là ở giai đoạn thi công, ta cần tiến hành nhiều công việc khác nhau, chúng chồng chéo lẫn nhau trong những thời kỳ cao điểm. Do đó những công việc được sắp xếp theo một trình tự chặt chẽ, khoa học sẽ giúp cho chủ đầu tư hoàn thành dự án đúng hạn. - Việc đề ra tiến độ thực hiện sẽ giúp cho chủ đầu tư dự án có kế hoạch cụ thể, chi tiết các công việc để bố trí và sử dụng nguồn lực có hiệu quả nhất, qua đó có biện pháp có thể rút ngắn thời gian thực hiện công việc đó. 5 - Tiến độ dự án đầu tư càng chi tiết, rõ ràng, hợp lý sẽ là công cụ đắc lực cho chủ đầu tư hoàn thành dự án đúng vào thời điểm đã định hoặc có biện pháp cải thiện nếu thấy trễ tiến độ.
- Việc thực hiện đúng theo tiến độ đã đề ra, giúp cho chủ đầu tư dự án nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của mình… - Việc thực hiện dự án theo đúng tiến độ có ý nghĩa hết sức to lớn về mặt quản lý chi phí, nó đảm bảo được cho các dự án có hiệu quả cao nhất. - Đầu tư mới có ý nghĩa quyết định trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đầu tư mới đòi hỏi nhiều vốn đầu tư, trình độ công nghệ và quản lý mới. Vai trò - Có vai trò hết sức quan trọng đến sự thành công của dự án vì nó khái quát cho người thực hiện dự án thấy được những việc cần ưu tiên thực hiện, công việc cần làm ngay.
- Giúp chủ đầu tư có cái nhìn tổng quát và toàn diện dự án, kịp thời có những điều chỉnh khi có các yếu tố tác động làm ảnh hưởng dự án. - Giúp chủ đầu tư thực hiện dự án một cách trình tự, khoa học hoặc thực hiện một cách đan xen các công việc nhưng vẫn đảm bảo đúng qui định. - Tiến độ thực hiện dự án nhanh sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hình thành các đô thị văn minh, hiện đại… - Góp phần đáp ứng nhu cầu và minh bạch thị trường bất động sản… - Tiến độ thực hiện dự án là cơ sở để chủ đầu tư cân đối nguồn vốn thực hiện một cách hiệu quả nhất và bố trí vật tư, nhân công, xe máy hợp lý nhất. ĐẶC ĐIỂM CỦA DỰ ÁN ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN 1.
Đặc điểm tổng quát - Hầu hết các dự án đầu tư bất động sản khi triển khai đều tuân thủ theo Luật xây dựng, các luật khác có liên quan và các qui định hiện hành của Nhà nước về quản lý dự án đầu tư và xây dựng. - Các dự án đầu tư bất động sản bao gồm một hạng mục hay nhiều hạng mục công trình; nằm trong dây chuyền công nghệ đồng bộ, hoàn chỉnh. - Chủ yếu là hoạt động xây dựng, lắp đặt, trang trí, nó bao gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thi công xây dựng công trình, giám sát thi công xây dựng công trình, quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng và các hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình. 6 - Phải tuân thủ các qui định về đấu thầu theo luật đấu thầu.
- Phải tuân thủ theo các qui trình, qui chuẩn, tiêu chuẩn của cơ quan chuyên ngành. - Nhà quản trị - sử dụng vốn hoàn toàn chịu trách nhiệm về hiệu quả đầu tư của mình. Tính đặc thù - Các dự án đầu tư xây dựng thuờng gắn liền với đất (bao gồm cả khoảng không, mặt nước, mặt biển và thềm lục địa…). - Chúng là sản phẩm của công nghệ xây lắp, được tạo thành bằng vật liệu xây dựng, thiết bị và lao động.
- Chiếm vị trí không gian lớn, có dự án chiếm hơn 1000ha đất. - Sử dụng nhiều loại vật liệu xây dựng (cát, đá, gạch, xi măng, tole, sắt, thép,… với khối lượng lớn, có khi khổng lồ). - Tổng mức đầu tư của các dự án đầu tư bất động sản thường lớn, thậm chí rất lớn (có dự án lên đến hơn 20. - Vốn đầu tư ban đầu lớn, thời gian hoàn vốn lâu.
Đối với các dự án lớn, thời gian hoàn vốn có thể lên đến 10 ÷ 20 năm. - Thời gian xây dựng thường kéo dài qua nhiều năm, tuổi thọ công trình hay vòng đời dự án lớn, nên mất nhiều thời gian nghiên cứu chuẩn bị. - Có một hoặc nhiều hạng mục công trình trong một dự án nên việc thực hiện khó khăn, phức tạp và phải kết hợp chặt chẽ, đồng bộ với nhau. - Tốn nhiều thời gian cho việc thực hiện thi công xây dựng.
- Nhiều rủi ro phát sinh khi thực hiện dự án trong thời gian dài… - Tiến độ thực hiện của dự án phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. - Hầu như đều không hoàn thành đúng hạn, chất lượng không đảm bảo, chi phí tăng,… gây rất nhiều lãng phí cho xã hội, nhất là các dự án có nguồn vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN Trong quá trình tham gia thực hiện việc quản lý các dự án đầu tư bất động sản của công ty Invesco và tìm hiểu từ các dự án khác, tác giả nhận thấy có rất nhiều yếu tố tác động và ảnh hưởng đến tiến độ dự án cả khách quan lẫn chủ quan. Tuy nhiên, thời gian nghiên cứu đề tài có giới hạn, nên tác giả đã kết hợp kinh nghiệm thực tế trong việc quản lý dự án hơn 10 năm qua và lập mẫu điều tra, tiến hành khảo sát thăm dò về yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án đầu tư đối với hơn 100 người là các chuyên gia, cán 7 bộ quản lý dự án, đơn vị tư vấn, đơn vị thi công, bạn bè đồng nghiệp và các đối tác tham gia thực hiện dự án bất động sản.
Theo kết quả điều tra nhận được từ 105 phiếu trong số 110 phiếu phát ra, tác giả nhận thấy hầu hết các ý kiến đều cho rằng các yếu tố sau ảnh hưởng chủ yếu (khá lớn) đến tiến độ thực hiện dự án đầu tư bất động sản. Đó là vấn đề qui hoạch và dự án đầu tư xây dựng công trình; khảo sát, thiết kế, dự toán xây dựng công trình; giấy phép xây dựng; lựa chọn nhà thầu; quản lý thi công xây dựng công trình; hình thức quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình; quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng công trình; hợp đồng trong hoạt động xây dựng; điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân trong hoạt động xây dựng và việc giám sát đầu tư của cộng đồng (tham khảo một số mẫu điều tra tại Phụ lục 1) Chính vì vậy, tác giả tiến hành nghiên cứu tập trung, xoáy sâu vào các yếu tố nêu trên để đề ra các giải pháp cho đề tài của mình. Vấn đề qui hoạch và dự án đầu tư xây dựng công trình 1. Về qui hoạch : Quy hoạch xây dựng phải được lập, phê duyệt làm cơ sở cho các hoạt động xây dựng tiếp theo.
Quy hoạch xây dựng được lập cho mười năm trở lên và định hướng phát triển lâu dài. Quy hoạch xây dựng phải được định kỳ xem xét điều chỉnh để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn. Nhà nước bảo đảm nguồn vốn ngân sách và có chính sách huy động các nguồn vốn khác cho công tác lập quy hoạch xây dựng. Ủy ban nhân dân các cấp cần khẩn trương tổ chức lập quy hoạch xây dựng trong địa giới hành chính do mình quản lý theo phân cấp, làm cơ sở quản lý các hoạt động xây dựng và triển khai các dự án đầu tư xây dựng công trình.
Quy hoạch xây dựng phải bảo đảm các yêu cầu chung: phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, của các ngành khác và quy hoạch sử dụng đất; tổ chức, sắp xếp không gian lãnh thổ trên cơ sở khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, đất đai và các nguồn lực phù hợp; bảo vệ môi trường, di sản văn hoá, bảo tồn di tích lịch sử - văn hoá, cảnh quan thiên nhiên, giữ gìn và phát triển bản sắc văn hoá dân tộc,… Điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân thiết kế quy hoạch xây dựng cũng phải đảm bảo đủ điều kiện năng lực phù hợp theo quy định về qui hoạch xây dựng.