MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài Trong thập niên đầu và thập niên thứ hai của thế kỷ XXI, nhân loại đang bước vào kỷ nguyên mới với sự bùng nổ và phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ. Trình độ dân trí và khả năng chiếm lĩnh khối lượng tri thức KHCN là thước đo đánh giá vị thế của quốc gia đó đối với toàn cầu. Con đường ngắn nhất để chinh phục khoa học công nghệ là cải cách giáo dục và đổi mới PPDH. Trong bối cảnh đó toàn Đảng, toàn dân ta tiếp tục đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X chỉ đạo: “Nõng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy học; thực hiện “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoỏ”, chấn hưng nền giáo dục ViệtNam”. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng ta tiếp tục chỉ đạo: “Phỏt triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế.
Trong đó, đổi mới chương trình, nội dung, PP dạy và học, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển ĐNGV và cán bộ quản lý là khâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành Luật Giáo dục 2005, tại điều 28 cũng đã ghi “Phương pháp dạy học phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. 1 Chỉ thị 3398/2011/CT-BGDĐT ngày 12 tháng 8 năm 2011 về nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành trong năm học 2011 – 2012 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã chỉ đạo: “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp dạy – học và công tác quản lý giáo dục. Điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng giảm tải, tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của Chương trình giáo dục phổ thụng;… Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý giáo dục; giáo viên các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và trung cấp chuyên nghiệp; viên chức làm công tác thiết bị và thư viện.
Đặc biệt chú trọng nội dung bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đỏnh giỏ” Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học là một trong các trọng điểm mà công cuộc cải cách giáo dục hiện nay đặt ra. Đó cũng chính là yêu cầu khách quan của sự nghiệp phát triển giáo dục- đào tạo của đất nước. Một sự thay đổi căn bản như thế cần có một chiến lược và một phương thức chỉ đạo đúng đắn, có hiệu quả. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lõm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học.
Định hướng quan trọng trong đổi mới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của người học. Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhà trường phổ thông. Những năm gần đây, nền giáo dục nước ta đã đạt được những thành tựu đáng kể, góp phần quan trọng vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức. Các thành tựu đú đó khẳng định tính đúng đắn những quyết sách của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề giáo dục.
Đánh giá về tình hình giáo dục hiện nay, Đảng và Nhà nước cũng đã nhận định rằng bên cạnh những thành tựu nói trên vẫn còn không ít những tồn tại, khuyết điểm; chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhiều vấn đề còn hạn chế; khả năng chủ động, sáng tạo của HS, sinh viên ít được bồi dưỡng; năng lực thực hành của HS, sinh viên 2 còn yếu; chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, nặng nề, đổi mới chậm. Trước yêu cầu đổi mới để xây dựng và bảo vệ đất nước, trước sự phát triển của kinh tế – xã hội, khoa học – công nghệ nói chung và giáo dục nói riêng, vấn đề đổi mới “mạnh mẽ phương pháp dạy học” trở nên vô cùng cấp thiết. Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh Hải Dương nói chung, các trường PTTH ở huyện Thanh Hà nói riêng đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề về đổi mới PPDH, việc đổi mới PPDH đã đem lại một số kết quả đáng trân trọng, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tuy nhiên, công tác quản lý về đổi mới PPDH ở một số trường còn hạn chế, hiệu quả chưa cao.
Phần lớn chỉ dừng lại ở mức chủ trương, chưa đề ra những biện pháp cụ thể, hiệu quả; chưa chọn lọc được những nội dung thiết thực, trọng tâm; chưa tìm ra cách thức tổ chức quá trình đổi mới một cách khoa học, hữu hiệu nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục PTTH phù hợp với đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước. Thậm chí, có không ít trường đã hướng sự chỉ đạo quản lý của mình chạy theo bệnh thành tích, chạy theo nhu cầu thi đua, xa rời mục đích đào tạo con người phát triển toàn diện, năng động và sáng tạo. Xuất phát từ các lý do nêu trên, tác giả đã chọn đề tài: “ Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương” làm tiêu đề luận văn tốt nghiệp. Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học hiện nay của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu: - Khỏch thể nghiờn cứu:Cụng tỏc quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. - Đối tượng nghiên cứu: Những biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPDH của Hiệu trưởng trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. Giả thuyết khoa học: Công tác quản lý hoạt động đổi mới PPDH của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thời gian vừa qua đã bước đầu đi vào nề nếp và đạt được những thành quả nhất định nhưng cũng còn tồn tại, hạn chế ở cỏc khõu thực hiện của quy trình quản lý. Nếu đề xuất được những biện pháp phù hợp sẽ giúp công tác quản lý hoạt động đổi mới PPDH của Hiệu trưởng ở các trường THPT huyện Thanh hà, tỉnh Hải Dương có hiệu quả hơn.
Nhiệm vụ nghiên cứu: - Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học. - Tìm hiểu và phân tích thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. - Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới PPDH hiện nay nhằm góp phần nâng cao hiệu quả đổi mới PPDH ở các trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài: - Giới hạn về đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPDH của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thanh Hà.
- Giới hạn về địa bàn khảo sát: Khảo sát hoạt động đổi mới PPDH và quản lý đổi mới PPDH tại các trường THPT huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương gồm: THPT Hà Bắc, THPT Hà Đông, THPT Thanh Bình, THPT Thanh Hà. - Giới hạn về khách thể điều tra: Khảo sát thực trạng quản lý, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng. Phương pháp nghiên cứu 7. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Nghiên cứu, hồi cứu, tổng kết, hệ thống hóa lý luận các công trình nghiên cứu, các tài liệu lý luận được chọn lọc liên quan chặt chẽ với đề tài nghiên cứu để làm luận cứ khoa học cho các biện pháp.Nhóm phương pháp trong nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp điều tra: sử dụng các mẫu phiếu điều tra đối với cán bộ quản lý, HS và GV để thu nhập những thông tin về công tác quản lý đổi mới PPDH trong hoạt động dạy học của Hiệu trưởng.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Lấy ý kiến của các nhà quản lí có kinh nghiệm để xác định tính hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. - Phương pháp quan sát: Dự giờ, quan sát, tìm hiểu hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới PPDH của GV và công tác quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động đổi mới PPDH -Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:Dựa trên hoạt động cụ thể của nhà trường về đổi mới PPDH trong những năm gần đây để rút ra những bài học kinh nghiệm về các biện pháp quản lý đổi mới PPDH 7.Phương pháp thống kê toán học: Tổng hợp số liệu điều tra, phân tích xử lý số liệu. CƠ SỞ Lí LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu Vấn đề PPDH đã được các nhà giỏo dục quan tâm nghiên cứu từ lâu đời, trong tất cả các tài liệu liện quan đế giỏo dục học, lý luận dạy học đều có đề cập đến lý luận về PPDH và một số PPDH cụ thể. Ngay từ trước công nguyên, Socrate (469-390 Tr.CN) - Hylạp, ông đã từng nêu khẩu hiệu “Anh hãy tự biết lấy anh”, ông nêu phương pháp, trong đó người dạy chỉ giữ vai trò hướng dẫn, giúp đỡ, còn người học tự mình tìm ra tri thức.
Ông gọi phương pháp này là “Phộp đỡ đẻ”. Khổng tử (551-479 tr.CN) quan tâm đến việc kích thích tư duy cho học sinh.
