Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận của quản lý dịch vụ logistics tại doanh nghiệp. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng quản lý dịch vụ logistics tại công ty Cổ phần Logistics Vinalink. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý dịch vụ logistics tại công ty Cổ phần Logistics Vinalink.
4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ DỊCH VỤ LOGISTICS TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về logistics và quản lý dịch vụ logistics Liên quan tới đề tài luận văn đã có nhiều công trình nghiên cứu, tiêu biểu là: * Các công trình nghiên cứu về logistics: - Các sách chuyên khảo chính: (1) “Logistics - Những vấn đề cơ bản”, do Đoàn Thị Hồng Vân chủ biên 2003, Nhà xuất bản Lao động - xã hội, Hà Nội. Trong cuốn sách này, các tác giả tập trung vào giới thiệu những vấn đề lý luận cơ bản về logistics nhƣ khái niệm, lịch sử hình thành và phát triển của logistics, phân loại logistics, kinh nghiệm phát triển logistics của một số quốc gia trên thế giới.
(2) “Quản trị logistics” Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội 2006. Cuốn sách tập trung vào những nội dung của quản trị logistics nhƣ khái niệm quản trị logistics, các nội dung của quản trị logistics nhƣ dịch vụ khách hàng, hệ thống thông tin, quản trị dự trữ, quản trị vật tƣ, vận tải, kho bãi. (3) “Quản trị logistics kinh doanh” do Nguyễn Thông Thái và An Thị Thanh Nhàn chủ biên Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội 2011. Giáo trình này dành chƣơng đầu tiên để giới thiệu tổng quan về quản trị logistics kinh doanh nhƣ khái niệm và phân loại logistics, khái niệm và mục tiêu của quản trị logistics, mô hình quản trị logistics, các quá trình và chức năng logistics cơ bản.
5 chƣơng còn lại đi sâu vào nội dung quản trị logistics cụ thể nhƣ dịch vụ khách hàng, quản trị dự trữ, quản trị vận chuyển, quản trị các hoạt động logistics hỗ trợ, thực thi và kiểm soát logistics. - Các đề tài, dự án trọng điểm: 5 (4) Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của Bộ Thƣơng mại “Logistics và khả năng áp dụng, phát triển logistics trong các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải giao nhận ở Việt Nam”, do Nguyễn Nhƣ Tiến Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng làm chủ nhiệm và các cộng sự thực hiện 2004, đề tài tập trung nghiên cứu khía cạnh dịch vụ vận tải, giao nhận hàng hoá. Công trình này đã phác họa một cách nhìn tổng quan về dịch vụ logistics nói chung và khả năng phát triển dịch vụ, giao nhận hàng hóa ở Việt nam; (5) Đề tài nghiên cứu khoa học độc lập cấp Nhà nƣớc “Phát triển các dịch vụ logistics ở nước ta trong điều kiện hội nhập quốc tế” do Đặng Đình Đào Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển, Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân chủ nhiệm đƣợc thực hiện trong 2 năm 2010, 2011 với sự tham gia của nhiều nhà khoa học và tiến hành thu thập số liệu thông qua điều tra, phỏng vấn ở 10 tỉnh, thành phố trong cả nƣớc. Đây là một công trình nghiên cứu khoa học quy mô nhất cho đến nay liên quan đến logistics ở Việt Nam.
Chủ yếu tập trung phân tích các dịch vụ logisitcs chủ yếu của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trên địa bàn Hà Nội. Trong khuôn khổ đề tài này, 2 cuốn sách chuyên khảo đã đƣợc xuất bản, cuốn sách chuyên khảo thứ nhất (6) sách “Logistics - Những vấn đề lý luận và thực tiễn ở Việt Nam”, tập hợp 26 báo cáo khoa học tại hội thảo của đề tài do đông đảo các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và những ngƣời hoạt động logistics thực tiễn ở Việt Nam tham luận tại hội thảo. Kết quả nghiên cứu của đề tài đƣợc giới thiệu một cách đầy đủ và chi tiết trong cuốn sách tham khảo thứ hai (7) sách “Dịch vụ logistics ở Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế” Đặng Đình Đào – Nguyễn Minh Sơn (Đồng chủ biên) Nhà xuất bản Chính trị quốc Gia. * Các công trình nghiên cứu về quản lý dịch vụ logistics: (8) “Quản lý nhà nước đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng”, Luận án tiến sĩ, chuyên ngành Quản lý kinh tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh 6 tế Trung ƣơng (2015) của Nguyễn Quốc Tuấn, Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến quản lý nhà nƣớc (QLNN) đối với dịch vụ logistics cảng biển; đánh giá thực trạng QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng.
Xác định các nguyên nhân, các vấn đề yếu kém trong QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng, xác định các yếu tố tác động đến kết quả QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng đồng thời kiến nghị với các cấp QLNN và đƣa ra các giải pháp đổi mới QLNN đối với dịch vụ logistics ở cảng Hải Phòng. (9) “Hội nghị chuyên đề về quy hoạch, quản lý khai thác cảng biển và logistics” do Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) tổ chức ngày 29/9/2012 tại Hà Nội. Các đại biểu đại diện cho Hải Phòng, Bà Rịa – Vũng Tàu đều cho rằng phát triển cảng biển gắn liền với logistics là hƣớng đi tất yếu, nhƣng cần có sự quản lý thống nhất, đồng bộ từ trung ƣơng đến địa phƣơng, sự phối hợp của nhiều cơ quan bộ ngành, đồng thời phải tạo ra đƣợc cơ chế chính sách cụ thể hơn thì mới đạt hiệu quả cao. (10) Bài viết “Đề xuất xây dựng trung tâm dịch vụ hậu cần cảng biển tại khu vực cảng biển Hải Phòng” của Đặng Công Xƣởng – Khoa Kinh tế vận tải biển, Trƣờng Đại học Hàng hải, đăng trên Tạp chí Khoa học Công nghệ Hàng hải Số 28 – 11/2011, bài viết cho biết việc xây dựng trung tâm dịch vụ hậu cần cảng biển có vai trò lớn trong chuỗi vận tải.
Nó đóng vai trò thu gom, phân loại và làm các thủ tục cần thiết cho hàng hoá xuất nhập khẩu. Vì vậy, góp phần làm giảm thời gian ứ đọng hàng và giảm tối đa các chi phí liên quan. Nêu ra đƣợc vai trò, tác dụng và các chức năng chính của Trung tâm dịch vụ hậu cần cảng biển, cùng kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới. Thông qua việc đánh giá thực trạng hoạt động của dịch vụ hậu cần cảng tại khu vực cảng biển cũ ở Hải Phòng, bài viết đã đƣa ra những lý do cần thiết phải xây dựng Trung tâm dịch vụ hậu cần cảng biển tại khu vực cảng biển mới của Hải 7 Phòng.
Trên cơ sở khu vực địa lý, bài viết đề xuất các phƣơng án xây dựng Trung tâm dịch vụ hậu cần cảng biển, góp phần nâng cao năng lực của khu vực cảng biển Hải Phòng. Tóm lại có rất nhiều các công trình nghiên cứu về dịch vụ logistics và quản trị dịch vụ logistics nhƣ các tài liệu (1), (2), (3) đã làm rõ đƣợc khái niệm dịch vụ logistics và quản trị dịch vụ logistics, đồng thời đƣa ra các phƣơng pháp nhằm quản trị lĩnh vực dịch vụ này một cách có hiệu quả. Các công trình nghiên cứu (4), (5), (6), (7), tập trung nghiên cứu và khẳng định giá trị của dịch vụ logistics đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam, lý thuyết hóa về phƣơng pháp, cách thức quản lý dịch vụ logistics, đánh giá tổng thể về hoạt động dịch vụ logistics ở Việt Nam và đƣa ra mục tiêu, chiến lƣợc cho dịch vụ logistics Việt Nam. Các công trình nghiên cứu (8), (9), (10) tập trung nghiên cứu về dịch vụ logistics cảng biển và QLNN về dịch vụ logistics cảng biển, công trình này đã hệ thống hóa về dịch vụ logistics cảng biển, khẳng định vai trò của dịch vụ logistics cảng biển trong nền kinh tế quốc dân, đồng thời đề ra phƣơng hƣớng nhằm phát triển có hiệu quả đối với dịch vụ logistics cảng biển Hải Phòng.
Tuy nhiên, chƣa có một nghiên cứu nào đề cập đến quản lý dịch vụ logistics tại công ty Cổ phần Logistics Vinalink. Cơ hội và thách thức trong quản lý dịch vụ logistics ở nước ta hiện nay. Sau 8 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thƣơng mại Thế giới (WTO), thị trƣờng dịch vụ logistics Việt Nam có sự chuyển biến tích cực với số lƣợng các doanh nghiệp hoạt động trong ngành phát triển nhanh và có tốc độ tăng trƣởng cao. Nếu nhìn vào tốc độ phát triển thƣơng mại nƣớc ta, cũng là mục tiêu phát triển của ngành dịch vụ logistics, sẽ thấy kim ngạch xuất nhập khẩu đã tăng lên 1,86 lần, thị trƣờng bán lẻ trong nƣớc tăng bình quân 20-25%/năm và kết quả, ngành dịch vụ logistics cũng tăng tƣơng ứng 20-25%/năm.
Tuy 8 nhiên, theo thống kê cho thấy các công ty logistics Việt Nam mới chỉ hoạt động trong phạm vi nội địa hay một vài nƣớc trong khu vực, và chủ yếu làm đại lý hoặc đảm nhận từng công đoạn cho các doanh nghiệp logistics quốc tế. Trong khi đó, các công ty nƣớc ngoài (khoảng 25 công ty đa quốc gia, chiếm tới 70-80% thị phần cung cấp dịch vụ logistics ở Việt Nam) với phạm vi hoạt động gần 100 quốc gia khác nhau. Đây là một trong những cản trở cho các doanh nghiệp Việt Nam cung cấp các dịch vụ trọn gói cho khách hàng. Bởi lẽ, trong xu thế toàn cầu hóa, chủ hàng thƣờng có xu hƣớng thuê ngoài từ rất nhiều quốc gia và lãnh thổ trên thế giới.
Mặc dù có thể tính đến vai trò của các đại lý mà các công ty Việt Nam thiết lập ở các quốc gia khác, nhƣng quan hệ này thƣờng khá lỏng lẻo và không đồng nhất. Đây chính là những nguyên nhân cơ bản làm cho năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp logistics Việt Nam thấp, thua xa so với các doanh nghiệp nƣớc ngoài hiện nay là điều dễ hiểu và các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu vẫn đóng vai trò là “vệ tinh” cho các công ty logistics nƣớc ngoài, chỉ đảm nhận một số dịch vụ đơn lẻ trong hoạt động logistics nhƣ làm thủ tục hải quan, cho thuê phƣơng tiện vận tải, kho bãi… Trong bối cảnh khi mà hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam ngày càng phát triển, thƣơng mại nội địa ngày càng mở rộng, nhu cầu dịch vụ logistics càng gia tăng thì đây là vấn đề cần phải đặc biệt quan tâm, khắc phục để hạn chế thua thiệt ngay trên “sân nhà” đối với lĩnh vực đƣợc coi là ngành dịch vụ “cơ sở hạ tầng” của nền kinh tế, không chỉ đem lại nguồn lợi to lớn đối với đất nƣớc mà còn có vai trò quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trƣởng và cơ cấu lại nền kinh tế hiện nay.
