phần mở đầu, phần kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn dự kiến trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ngoại ngữ Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trường Trung học Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh tại trường Trung học Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NGOẠI NGỮ 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu Hoạt động quản lý đã mang lại những lợi ích to lớn trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống và làm cho xã hội ngày càng phát triển. Từ xa xưa đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về quản lý. Từ Phương Đông đến Phương Tây đều có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý.
Ở Phương Đông cổ đại đã xuất hiện những nhà tư tưởng về quản lý lỗi lạc như Khổng Tử (551-479 TCN), Mạnh Tử (372-289 TCN), Hàn Phi Tử (280-233 TCN); Phương Tây có Xô- Crat (thế kỷ IV-III TCN), Platon (427-347 TCN), Chales Babbage (1792- 1871) v.v… Theo Khổng Tử thì “học nhi ưu tắc sỹ” tức học giỏi làm quan, nhưng việc học của ông là “để ứng dụng”, ứng dụng ở đây chủ yếu là quản lý đất nước, quản lý quốc gia, điều này thể hiện rõ ở tư tưởng “chính sự” của ông. Chính vì vậy Khổng Tử rất quan tâm đến vấn đề nghiên cứu việc quản lý quốc gia. Trong tư tưởng của mình, Khổng Tử nhấn mạnh “đức trị”, “lấy luân lý đạo đức để giáo huấn nhân dân”. Tư tưởng quản lý này về sau được nhiều nhà quản lý, lãnh đạo đất nước của nhiều thế hệ ứng dụng một cách có hiệu quả.
Theo Planton nhà triết học Hy Lạp cổ đại, muốn cai trị nước phải biết đoàn kết dân lại, phải vì dân. Người đứng đầu phải ham hiểu biết, thành thật, tự 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chủ, biết điều độ, ít tham vọng về vật chất và đặc biệt phải được đào tạo kỹ lưỡng. Sau này nhiều công trình nghiên cứu với các cách tiếp cận khác nhau về quản lý góp phần làm cho khoa học quản lý ngày càng hoàn thiện. Ở Việt Nam, tư tưởng quản lý cũng đã xuất hiện từ lâu và các tư tưởng quản lý thay đổi tuỳ từng thời kỳ.
Thời Tiền Lê tư tưởng quản lý hướng vào pháp trị, thời Nhà Lý hướng vào đức trị, thời Hậu Lê hướng vào đức trị và pháp trị. Gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, giảng viên đại học.viết dưới dạng giáo trình, sách tham khảo, tài liệu phổ biến kinh nghiệm quản lý. Vận dụng những thành tựu về khoa học quản lý nói chung, khoa học quản lý giáo dục cũng đạt được một số thành tựu, các công trình nghiên cứu, giáo trình bài giảng của các tác giả như Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí, Đặng Bá Lãm, Phạm Minh Hạc, Trần Kiểm, Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Văn Lê. đã nêu lên một số vấn đề lý luận về quản lý giáo dục, kinh nghiệm quản lý giáo dục từ thực tiễn của giáo dục Việt Nam.
Hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm của quá trình giáo dục, nó quyết định sự thành công của hoạt động giáo dục. Do vậy việc quản lý hoạt động giáo dục là một vấn đề quan trọng mà xã hội nào cũng quan tâm. Trong nhà trường, việc quản lý giảng dạy của giáo viên và quản lý học tập của học sinh luôn được ưu tiên hàng đầu. Mỗi môn học có những nét đặc thù riêng của môn học đó, người quản lý cần có những hiểu biết rõ về môn học đó mới có các biện pháp quản lý dạy học môn đó tốt được.
Môn ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng là môn học mà tất cả các trường TCCN đều giảng dạy và học tập. Đây là môn học giúp học sinh mở rộng và cập nhật kiến thức khoa học, tiếp cận công nghệ thông tin nhanh nhất. Ngoài ra, việc học ngoại ngữ còn có vai trò quan trọng, là công cụ cần thiết để hòa nhập với thế giới bên ngoài. Và “thực tế cho thấy càng biết nhiều 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngoại ngữ càng mở rộng tầm hiểu biết về văn hóa và tìm hiểu những tri thức mới của các nước tiên tiến…”.
“… Bên cạnh việc học ngoại ngữ, phải tạo điều kiện sử dụng ngoại ngữ, vì nếu không có môi trường sử dụng thì ngoại ngữ cũng nhanh chóng bị mai một” v. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng càng có một vị trí đặc biệt quan trọng. Vì vậy, việc dạy học ngoại ngữ trong các nhà trường là vô cùng cần thiết, và chúng ta cần có sự quan tâm nhiều hơn nữa, đầu tư cho giảng dạy, học tập và nghiên cứu cũng như tạo điều kiện, môi trường sử dụng ngoại ngữ tốt hơn nữa, học phải đi đôi với hành, học ngoại ngữ không còn quan niệm để biết mà là để làm việc. Hiện nay, việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có hiệu quả và giúp người dạy, người học và các nhà quản lý nhận thức được tầm quan trọng của môn tiếng Anh để giảng dạy, học tập và quản lý nghiêm túc hơn là vấn đề mà các nhà trường cũng như các cơ sở đào tạo cần đặc biệt quan tâm.
Việc quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường THKT- KTBTL vẫn còn hạn chế, kết quả học tập của học sinh chưa cao. Vì vậy để nâng cao kết quả học tập môn tiếng Anh cần nghiên cứu tìm kiếm những biện pháp tăng cường quản lý tốt hoạt động giảng dạy và học tập môn tiếng Anh của nhà trường để nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng nhu cầu xã hội trong giai đoạn hiện đại hoá, công nghiệp hoá đất nước hiện nay. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội, là yếu tố cấu thành sự tồn tại và phát triển của loài người.
Loài người đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên cũng đã trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau. Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại đến nay đều rất coi trọng vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển của xã hội. Quản lý là một 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử. Nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều khái niệm về quản lý dưới các góc độ khác nhau: Theo C.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó.
Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng”[24]. Theo Kozlova OV: “Quản lý là tính toán sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực) nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ với kết quả tối ưu về kinh tế-xã hội”[25]. Theo Harold Koontz (người Mỹ): “Quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc và sự bất mãn cá nhân ít nhất”[26].
Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và tác giả Nguyễn Quốc Chí: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích tổ chức”[10]. Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của hoạt động con người nhằm đạt tới mục đích đề ra” [12]. Những quan niệm về quản lý trên đây tuy có cách tiếp cận khác nhau nhưng tôi nhận thấy chúng đều bao hàm một nghĩa chung đó là: “Quản lý là hoạt động tất yếu của những hệ thống có tổ chức, có kế hoạch, có định hướng, có mục đích phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động của toàn hệ thống đạt tới mục tiêu đã định”. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Chức năng quản lý Chức năng quản lý là một công cụ của quản lý, thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý, nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định. Xã hội luôn phát triển và nền sản xuất xã hội luôn vận động và phát triển nên chức năng quản lý cũng không ngừng biển đổi, cải tiến và hợp lý hoá theo quá trình phát triển của xã hội. Chức năng quản lý là hình thức biểu hiện sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Tổ hợp các chức năng tạo nên nội dung của quá trình quản lý.
Tất cả các chức năng quản lý gắn bó và quy định lẫn nhau, phân loại các chức năng quản lý là liên kết chúng lại với nhau thành một hệ thống trọn vẹn, đồng thời phân chia chúng thành những phân hệ dựa trên những dấu hiệu chung, theo một quy tắc nhất định. Những chức năng quản lý chung là những chức năng mà bất cứ một chủ thể quản lý ở bất cứ lĩnh vực nào, cấp quản lý nào đều phải thực hiện, bất kỳ ai khi triển khai quá trình quản lý cũng phải thực hiện chức năng này. Các chức năng quản lý kế tiếp nhau một cách logíc bắt buộc. Những người đầu tiên nghiên cứu về chức năng quản lý là F.W Taylor (1856-1915) và Henri Fayol (1841-1925) đã đưa ra 5 chức năng quản lý, ngày nay được thu gọn thành 4 chức năng cơ bản sau: - Chức năng lập kế hoạch: Là căn cứ vào thực trạng ban đầu của tổ chức và căn cứ vào nhiệm vụ được giao mà vạch ra mục tiêu của tổ chức trong từng thời kỳ, từng giai đoạn, từ đó tìm ra con đường, biện pháp, cách thức đưa tổ chức đạt mục tiêu đó.