phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh tại trƣờng cao đẳng Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh tại trƣờng Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động dạy học tiếng Anh ở trƣờng Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Hiện nay đất nước ta đang trên đà phát triển, hội nhập với thế giới và khu vực trong tất cả các lĩnh vực. Hơn lúc nào hết, tiếng Anh được xem như một ngôn ngữ phổ thông nhất, là phương tiện đặc biệt hữu ích phục vụ cho việc giao tiếp, trao đổi kinh tế, văn hoá. trên toàn thế giới.
Đối với nước ta, việc dạy và học tiếng Anh đã và đang được đặc biệt chú trọng ở tất cả các bậc học. Tuy nhiên việc giảng dạy môn tiếng Anh ở các cơ cở giáo dục nghề nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, chất lượng bộ môn không đồng đều, hơn nữa khả năng sử dụng tiếng Anh của học sinh - sinh viên còn rất nhiều hạn chế. Chúng ta đang vấp phải một thực trạng đáng buồn là hầu hết các sinh viên ở các cơ cở đào tạo nghề nghiệp khi tốt nghiệp ra trường đều nói tiếng Anh rất kém. Vì vậy, trong quá trình hội nhập và toàn cầu hóa như hiện nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ tại Việt Nam, cụ thể là cho học sinh, sinh viên ở các cơ cở giáo dục nghề nghiệp là việc làm hết sức cần thiết.
Việc sử dụng khá tiếng Anh sẽ giúp sinh viên tự tin, sẵn sàng gia nhập thị trường lao động trong và ngoài nước. Chương trình môn học Tiếng Anh giảng dạy cho học sinh, sinh viên ở các cơ cở giáo dục nghề nghiệp theo quyết định số 58/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 09 tháng 6 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành nhiều văn bản và tài liệu hướng dẫn, tổ chức các hội thảo ở nhiều cấp độ về đảm bảo chất lượng môn ngoại ngữ trong trường ở các cơ cở đào tạo nghề nghiệp, nâng cao hiệu quả dạy học môn Tiếng Anh, đổi mới phương pháp giảng dạy. Cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu, đề án, bài báo, hội thảo khoa học đề cập đến vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục trong thời kỳ hội nhập. Có thể kể đến: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phạm Minh Hạc và nhiều tác giả với công trình “Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng của thế kỷ XXI” (2002); - Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Đắc Hưng với công trình “Giáo dục Việt Nam hướng tới tương lai - Vấn đề và giải pháp” (2004); - Trần Khánh Đức với công trình “Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI” NXB Giáo dục, Hà Nội (2014); Có thể thấy, bằng sự tổng hoà các tri thức về giáo dục học, tâm lý học, xã hội học, kinh tế học…các tác giả để thể hiện trong công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về các vấn đề giáo dục và vai trò của giáo dục đối với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Tuy nhiên, vấn đề dạy và học ngoại ngữ và vai trò của ngoại ngữ đối với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chỉ được trình bày lồng ghép mà chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên biệt. Bên cạnh đó, có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề chất lượng giáo dục và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nước ta trong thời kỳ hiện nay như: - “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo đảm chất lượng giáo dục đại học và trung học chuyên nghiệp” - Báo cáo khoa học tổng kết đề tài B2000- TDD52-44 của Tác giả Trần Khánh Đức năm, 2000. Tuy nhiên, những bài viết kể trên mới chỉ nêu ra một số nét cơ bản của thực trạng giáo dục ở Việt Nam nói chung và giáo dục chuyên nghiệp nói riêng. Bài viết cũng đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, song chưa đầy đủ và có đề cập rất ít đến vai trò của ngoại ngữ Đặc biệt, đã có một số tác giả nghiên cứu về các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý dạy và học ngoại ngữ đối với các loại hình trường như: - Nguyễn Thị Bình (2009) “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông quận Lê Chân thành phố Hải Phòng”.
- Lê Vũ Huy ( 2010) “ Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com môn Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông huyện Bắc Sơn tỉnh Lạng Sơn. Luận Văn thạc sỹ quản lý giáo dục”. - Nguyễn Thị Thu Phương( 2007) “ Các biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Anh tại các trường trung học phổ thông thành phố Hà Nội.Luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục” - Lưu Bá Thức (2010) với đề tài “Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy ngoại ngữ tại trường Trung cấp Nông Nghiệp Hà Nội”. Phải thừa nhận rằng, các nghiên cứu trên được các tác giả đầu tư nghiêm túc, công phu, nêu được thực trạng việc dạy và học ngoại ngữ ở Việt Nam hiện nay và đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ.
Song, các công trình của các tác giả chỉ xoay quanh vấn đề dạy và học ngoại ngữ nói chung mà chưa có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu riêng về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các cơ cở giáo dục nghề nghiệp nói riêng, đặc biệt, ở Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ thì chưa có tác giả nào nghiên cứu. Khi tác giả lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài này sẽ thừa kế những kết quả các công trình nghiên cứu đã đề cập tới và nêu ra thực trạng của việc dạy và học tiếng Anh ở các cơ cở giáo dục nghề nghiệp cũng như đề xuất một số giải pháp mang tính khả thi căn cứ vào tình hình thực tế nhằm phần nào giúp cải thiện tình hình mới tạo ra những sản phẩm đào tạo có chất lượng thật sự. Một số khái niệm cơ bản 1. Dạy học và quá trình dạy học 1.
Khái niệm dạy học Có nhiều định nghĩa khái niệm dạy học của các tác giả khác nhau: - Theo Phạm Minh Hạc: “Dạy học là chức năng xã hội nhằm truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tĩch luỹ được, nhằm biến kiến thức, kinh nghiệm xã hội thành phẩm chất và năng lực cá nhân”.[11,tr18] 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Theo Nguyễn Ngọc Bảo: “ Quá trình dạy học là quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của giáo viên, người học tự giác, tích cực, chủ động biết tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học, đó là: +Điều khiển, tổ chức HSSV nắm vững hệ thống tri thức phổ thông cơ bản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn của đất nước về tự nhiên, xã hội - nhân văn, đồng thời rèn luyện cho họ hệ thống kỹ năng kỹ xảo tương ứng. + Tổ chức, điều khiển HSSV hình thành, phát triển năng lực và những phẩm chất trí tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo. + Tổ chức, điều khiển HSSV hình thành cơ sở thế giới quan khoa học, những phẩm chất đạo đức nói riêng và phát triển nhân cách nói chung”.[2,tr7] - Theo Đặng Vũ Hoạt - Hà Thế Ngữ: “ Quá trình dạy học là một quá trình sư phạm bộ phận, một phương tiện để trau dồi học vấn, phát triển giáo dục và giáo dục phẩm chất, nhân cách thông qua sự tác động qua lại giũa người dạy và người học nhằm truyền thụ và lĩnh hội một cách có hệ thống những tri thức khoa học, những kĩ năng, kĩ xảo, nhận thức và thực hành”. [18,tr25] - Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1997); cơ sở khoa học về Quản lý Giáo dục cho rằng “Dạy học là một quá trình trong đó dưới tác động chủ đạo (tổ chức, điều khiển, lãnh đạo) của thầy, học sinh tự giác tích cực tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức nằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học”.
[8,tr5] Có thể hiểu: “Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa GV và HSSV nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng các phẩm chất nhân cách người học theo mục đích giáo dục”. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quá trình dạy học Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn bao gồm hoạt động dạy và hoạt động học. Hai hoạt động này luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau.
Sự tương tác này giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó hoạt động dạy giữ vai trò chủ đạo Quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, bao gồm ba thành tố cơ bản: Khái niệm khoa học, dạy và học. Các thành tố của quá trình dạy học luôn luôn tương tác với nhau theo những quy luật riêng, thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau để tạo nên sự thống nhất biện chứng: - Giữa dạy với học; - Giữa truyền đạt với điều khiển trong dạy; - Giữa lĩnh hội và với tự điều khiển trong học. Hoạt động dạy: Dạy là điều khiển quá trình trò chiếm lĩnh khái niệm khoa học, bằng cách đó phát triển, hình thành nhân cách trò. Dạy có hai chức năng thường xuyên tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau, đó là truyền đạt thông tin dạng học và điều khiển hoạt động dạy học.
Hoạt động dạy học giúp trò lĩnh hội tri thức, hình thành và phát triển nhân cách của trò. Vai trò chủ đạo của hoạt động dạy được biểu hiện với ý nghĩa là tổ chức và điều khiển hoạt động học của trò, giúp trò nắm được kiến thức, hình thành kĩ năng, thái độ. Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển. Nội dung, chương trình dạy học theo một quy định bắt buộc và được thống nhất trong mỗi cấp học.