Quản lý dạy học tiếng anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Khám phá phương pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Bích Loan
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Cho Sinh Viên Không Chuyên Ngữ Tại Các Trường Đại Học Theo Tiếp Cận Năng Lực
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỀU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Những luận điểm cần bảo vệ
• Đóng góp của luận án
• Về mặt lý luận
• Về mặt thực tiễn
• Cấu trúc luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghiên cứu về dạy học tiếng Anh ở bậc đại học
• 1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh ở bậc đại học
• 1.1.3. Các khoảng trống cần nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quá trình dạy học tiếng Anh
• 1.2.2. Năng lực và tiếp cận năng lực
• 1.2.2.1. Khái niệm năng lực
• 1.2.2.2. Tiếp cận năng lực
• 1.2.3. Dạy học theo tiếp cận năng lực
• 1.2.4. Quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực
• 1.2.4.1. Khái niệm quản lý
• 1.2.4.2. Quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực bằng mô hình CIPO
• 1.3. Lý luận về dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.3.1. Sinh viên không chuyên ngữ
• 1.3.2. Chuẩn đầu ra (khung năng lực tiếng Anh) của sinh viên không chuyên ngữ
• 1.3.3. Dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho sinh viên không chuyên ngữ
• 1.3.3.1. Quan niệm dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.3.3.2. Đặc trưng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.3.3.3. Mục tiêu dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực (định hướng chuẩn đầu ra)
• 1.3.3.4. Nội dung dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 1.3.3.5. Các phương pháp và hình thức dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin
• 1.3.3.6. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 1.4. Lý luận về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.4.1. Chủ thể quản lý dạy học tiếng Anh trong trường đại học
• 1.4.2. Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.4.2.1. Quản lý các yếu tố đầu vào (Input)
• 1.4.2.2. Quản lý các yếu tố quá trình (Process)
• 1.4.2.3. Quản lý các yếu tố đầu ra (Output)
• 1.4.2.4. Quản lý các yếu tố bối cảnh tác động đến quá trình dạy học tiếng Anh (Context)
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 2.1. Khái quát về các trường đại học và chương trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Khái quát về các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2. Khái quát về chương trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2.2. Địa bàn nghiên cứu
• 2.2.3. Mẫu khảo sát và công cụ khảo sát
• 2.2.4. Nội dung khảo sát và các tiêu chí đánh giá kết quả khảo sát thực trạng
• 2.2.5. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Thực trạng năng lực của sinh viên không chuyên ngữ và giảng viên tại các trường khảo sát
• 2.3.1. Thực trạng năng lực sinh viên các trường trong phạm vi nghiên cứu
• 2.3.2. Thực trạng năng lực giảng viên dạy tiếng Anh
• 2.3.3. Nhận thức về dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực
• 2.4. Thực trạng dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực trong các trường đại học khảo sát
• 2.4.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học tiếng Anh và chuẩn đầu ra
• 2.4.2. Thực trạng về nội dung dạy học tiếng Anh
• 2.4.3. Thực trạng về phương pháp và hình thức dạy tiếng Anh
• 2.4.3.1. Phương pháp dạy học
• 2.4.3.2. Hình thức dạy học
• 2.4.4. Thực trạng về kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh tại các trường được khảo sát
• 2.4.5. Nhận xét chung về thực trạng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực trong phạm vi khảo sát
• 2.5. Thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 2.5.1. Thực trạng về mức độ tham gia quản lý của các chủ thể
• 2.5.2. Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào
• 2.5.2.1. Quản lý chuẩn đầu ra và mục tiêu
• 2.5.2.2. Quản lý nội dung dạy học tiếng Anh
• 2.5.2.3. Thực trạng quản lý bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho giảng viên và cán bộ quản lý
• 2.5.2.4. Quản lý sinh viên
• 2.5.2.5. Thực trạng về cơ sở vật chất phục vụ và trang thiết bị dạy học
• 2.5.3. Thực trạng quản lý các yếu tố quá trình
• 2.5.3.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy tiếng Anh của giảng viên theo tiếp cận năng lực
• 2.5.3.2. Thực trạng quản lý hoạt động học của sinh viên
• 2.5.3.3. Thực trạng quản lý kiểm tra đánh giá kết quả môn tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 2.5.4. Thực trạng quản lý các yếu tố đầu ra
• 2.5.5. Thực trạng quản lý các yếu tố bối cảnh tác động
• 2.5.5.1. Thực trạng về quản lý cơ chế, chính sách dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 2.5.5.2. Thực trạng quản lý các yếu tố bối cảnh ngoài nhà trường tác động đến dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 2.5.6. Nhận xét chung về thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực trong phạm vi khảo sát
• 2.6. Đánh giá chung thực trạng
• 2.6.1. Về điểm mạnh
• 2.6.2. Về điểm yếu
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2. Biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 3.2.1. Chỉ đạo hoàn thiện chuẩn đầu ra của các học phần tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực dựa trên khung năng lực phù hợp với đặc điểm của từng vi ngành
• 3.2.2. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho cán bộ quản lý
• 3.2.3. Chỉ đạo xây dựng môi trường dạy học Tiếng Anh theo tiếp cận năng lực
• 3.2.4. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho đội ngũ giảng viên
• 3.2.5. Chỉ đạo đổi mới hình thức học và nâng cao năng lực tự học cho sinh viên
• 3.2.6. Chỉ đạo hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực và phản hồi thông tin
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực tại các trường đại học
• 3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.4.2. Nội dung và cách thức khảo nghiệm
• 3.4.3. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.4.4. Quá trình khảo nghiệm
• 3.4.5. Kết quả khảo nghiệm
• 3.5. Thử nghiệm một số biện pháp quản lý đã đề xuất
• 3.5.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.5.2. Nội dung thử nghiệm
• 3.5.3. Tổ chức thử nghiệm
• 3.5.4. Kết quả thử nghiệm
• 3.5.5. Phân tích và bàn luận
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Đối với Bộ Giáo dục & Đào tạo
• Đối với các trường đại học có sinh viên không chuyên ngữ
• Đối với các Khoa/Trung tâm Ngoại ngữ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BÀI BÁO TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU KHẢO SÁT THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• PHỤ LỤC 3: CÂU HỎI PHỎNG VẤN VỀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH
• PHỤ LỤC 4: CÂU HỎI PHỎNG VẤN VỀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH
• PHỤ LỤC 5: TRÍCH THỐNG KÊ SỐ LIỆU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 6: KHUNG NĂNG LỰC NGOẠI NGỮ BẬC 3
• PHỤ LỤC 7: GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN HỌC TẬP
• PHỤ LỤC 8: GIỚI THIỆU HOẠT ĐỘNG NGOÀI LỚP HỌC
• PHỤ LỤC 9: PHIẾU KHẢO NGHIỆM QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH
• PHỤ LỤC 10 - BẢNG HỎI CHO SINH VIÊN VỀ DỰ ÁN HỌC TẬP
• PHỤ LỤC 11: MỘT SỐ BÀI SOẠN CỦA NHÓM GIẢNG VIÊN THEO MÔ TẢ KỸ THUẬT
• PHỤ LỤC 12: SỨ MỆNH - TẦM NHÌN - GIÁ TRỊ CỐT LÕI CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Cho Sinh Viên Không Chuyên Ngữ

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Việc nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh không chỉ giúp sinh viên có cơ hội việc làm tốt hơn mà còn góp phần vào sự phát triển của đất nước. Chương trình dạy học tiếng Anh cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng của sinh viên.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tiếng Anh Trong Giáo Dục Đại Học

Tiếng Anh đóng vai trò quan trọng trong việc giao tiếp và học hỏi. Nó là công cụ giúp sinh viên tiếp cận tri thức mới và mở rộng cơ hội nghề nghiệp.

1.2. Đặc Điểm Của Sinh Viên Không Chuyên Ngữ

Sinh viên không chuyên ngữ thường có nền tảng tiếng Anh hạn chế. Do đó, cần có phương pháp dạy học phù hợp để phát triển năng lực của họ.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như chất lượng giảng viên, tài liệu học tập và phương pháp dạy học đều ảnh hưởng đến hiệu quả học tập. Cần có sự đánh giá và cải tiến liên tục để nâng cao chất lượng dạy học.

2.1. Chất Lượng Giảng Viên Dạy Tiếng Anh

Giảng viên cần có năng lực chuyên môn cao và phương pháp giảng dạy hiện đại để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên.

2.2. Tài Liệu Học Tập Và Công Nghệ Trong Dạy Học

Tài liệu học tập cần được cập nhật thường xuyên. Công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường học tập hiệu quả.

III. Phương Pháp Dạy Học Tiếng Anh Hiệu Quả Cho Sinh Viên Không Chuyên Ngữ

Để nâng cao hiệu quả dạy học tiếng Anh, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng giao tiếp và tự học. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất cần thiết.

3.1. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Anh.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Công nghệ thông tin giúp tạo ra các bài học sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó thu hút sự chú ý của sinh viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh

Việc áp dụng các phương pháp quản lý dạy học tiếng Anh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các trường đại học đã có những cải tiến trong chương trình giảng dạy và phương pháp đánh giá. Điều này giúp sinh viên nâng cao năng lực tiếng Anh một cách hiệu quả.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Tiếng Anh Của Sinh Viên

Nghiên cứu cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc sử dụng tiếng Anh sau khi áp dụng các phương pháp dạy học mới.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Dạy Học

Đánh giá hiệu quả dạy học cần được thực hiện thường xuyên để điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp.

V. Kết Luận Về Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Tại Các Trường Đại Học

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để nâng cao chất lượng dạy học. Tương lai của việc dạy học tiếng Anh sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần tiếp tục cải tiến chương trình dạy học và phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.2. Vai Trò Của Chính Sách Giáo Dục

Chính sách giáo dục cần hỗ trợ và khuyến khích việc dạy học tiếng Anh tại các trường đại học để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Toàn cầu hóa và cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang tái định hình cấu trúc thị trường lao động quốc tế, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao có năng lực sử dụng ngoại ngữ thành thạo như một công cụ giao tiếp và tác nghiệp chuyên môn. Tại Việt Nam, hệ thống chủ trương, chính sách giáo dục đã xác định rõ định hướng này thông qua Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo: "Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn". Cụ thể hóa định hướng trên, Quyết định số 1400/QĐ-TTg và Quyết định số 2080/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đặt mục tiêu: "đổi mới việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân, tiếp tục triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ đáp ứng nhu cầu học tập và làm việc; tăng cường nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực trong thời kỳ hội nhập...".

Tuy nhiên, khoảng trống nghiên cứu (research gap) lớn trong giáo dục đại học hiện nay là sự bất cập giữa lý thuyết tiếp cận năng lực (Competency-Based Education - CBE) và thực tiễn quản lý dạy học tiếng Anh cho khối sinh viên không chuyên ngữ. Đa phần các nghiên cứu trước đây (như nghiên cứu của Hà Văn Thức, Đinh Thị Hồng Thắm, Vũ Lệ Hoa) chỉ tập trung vào phương pháp giảng dạy đơn lẻ hoặc quản lý đào tạo cho hệ chuyên ngữ và bậc phổ thông, thiếu vắng một mô hình quản lý tích hợp, toàn diện theo chuẩn đầu ra ngành đặc thù ở bậc đại học. Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Hạnh (2023) với đề tài "Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực" (Mã số: 9 14 01 14, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của PGS. Đỗ Thị Bích Loan và TS. Lê Đông Phương) đã giải quyết triệt để khoảng trống này.

Luận án thiết lập 03 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Cơ sở lý luận về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực được cấu trúc như thế nào dựa trên mô hình quản lý chất lượng CIPO?
2. Thực trạng hoạt động dạy học và công tác quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ khối ngành Kinh tế tại các trường đại học đang bộc lộ những điểm mạnh, điểm nghẽn và nguyên nhân cốt lõi nào?
3. Cần thiết lập hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ nào nhằm tối ưu hóa các yếu tố Đầu vào (Input), Quá trình (Process), Đầu ra (Output) và thích ứng Bối cảnh (Context) để nâng cao năng lực tiếng Anh thực hành cho sinh viên?

Giả thuyết khoa học của luận án khẳng định: Nếu các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ được xây dựng trên cơ sở khoa học quản lý giáo dục hiện đại, tích hợp mô hình CIPO và triết lý đào tạo dựa trên năng lực thực hiện (performance-based learning), giải quyết đồng bộ các mắt xích từ chuẩn đầu ra vi ngành, phát triển giảng viên, đổi mới hình thức học tập (blended learning, dự án học tập) đến kiểm tra đánh giá theo năng lực thực tế, thì sẽ nâng cao vượt bậc chất lượng chuẩn đầu ra tiếng Anh Bậc 3 (tương đương B1 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam - KNLNNVN), đáp ứng chuẩn đầu ra thị trường lao động.

Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào khối ngành Kinh tế – khối ngành chiếm tỷ trọng tuyển sinh đại học cao nhất cả nước – tại 04 trường đại học tiêu biểu trên địa bàn Hà Nội gồm 02 trường công lập (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội) và 02 trường ngoài công lập (Trường Đại học Hòa Bình, Trường Đại học Thành Đô). Khung thời gian nghiên cứu thực địa và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt từ tháng 3/2019 đến tháng 12/2020.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về dạy học tiếng Anh và quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực cho thấy sự phát triển qua nhiều trường phái lý thuyết:

Trường phái tiếp cận năng lực trong giáo dục ngôn ngữ: Richards & Rodgers (2001), Slam (1987), Norton (1987), và Buttram, Kershner & Dusewicz (1988) đã định hình nền tảng lý thuyết cho việc dạy học theo năng lực thực hiện (performance-based learning). Các học giả này nhấn mạnh việc chuyển dịch trọng tâm từ khối lượng kiến thức lý thuyết sang khả năng thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh nghề nghiệp thực tế. Tại Việt Nam, Trần Khánh Đức (2010), Đặng Thành Hưng (2004), Nguyễn Thành Ngọc Bảo (2010), và Hoàng Văn Vân (2014) đã hệ thống hóa lý luận dạy học lấy người học làm trung tâm, gắn với 4 trụ cột giáo dục của UNESCO (học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định).

Trường phái quản lý chất lượng và mô hình học tập kết hợp: Frank Heyworth (2013) nghiên cứu sâu về ứng dụng quản lý chất lượng trong dạy học ngoại ngữ; Tomlinson & Whittaker (2013), Hockly (2015), và Graham, Woodfield & Harrison (2013) làm rõ vai trò của mô hình học tập kết hợp (blended learning) và lớp học đảo ngược (flipped classroom). Lê Thị Kim Hoa (2018) và Phạm Ngọc Thạch (2017) đã chỉ ra vai trò của hệ thống quản lý học tập số (LMS) trong việc cá nhân hóa lộ trình học tiếng Anh.

Tuy nhiên, tồn tại tranh luận học thuật sâu sắc giữa hai quan điểm đối nghịch:

• Quan điểm truyền thống (Norm-referenced / Knowledge-based): Đánh giá dựa trên việc tích lũy kiến thức ngữ pháp, từ vựng thông qua bài thi trên giấy (paper-and-pencil test), so sánh điểm số giữa các sinh viên, áp dụng thời lượng đào tạo cố định cho toàn bộ lớp học đại trà.
• Quan điểm tiếp cận năng lực (Criterion-referenced / Performance-based): Điển hình bởi Johnstone & Soares (2014), Sturgis & Patrick (2010), và Sturgis & Casey (2018), khẳng định giáo dục phải dựa trên năng lực thành thạo (competency mastery), cho phép sinh viên học theo nhịp độ cá nhân, đánh giá dựa trên tiêu chuẩn nghề nghiệp xác định trước bằng các tác vụ thực tế (authentic tasks).

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

1. Nghiên cứu của Choi & Lee (2008) về quản lý đào tạo tiếng Anh tại châu Á chỉ ra thách thức về thời lượng chương trình, sĩ số lớp học đông và sự chênh lệch năng lực đầu vào – đây cũng chính là rào cản mang tính hệ thống tại các trường đại học Việt Nam.
2. Công trình của Ron White, Martin, Stimson & Hodge (1991) về quản lý dạy học ngôn ngữ (Management in English Language Teaching) khẳng định yếu tố con người và sự tham gia của các chủ thể quản lý là chìa khóa then chốt cho mọi đổi mới chương trình.

Luận án của NCS. Nguyễn Thị Hạnh đã định vị chính xác vị trí nghiên cứu bằng việc kết hợp lý thuyết quản lý CIPO với tiếp cận năng lực, lấp đầy khoảng trống về một khung quản trị thực chứng dành riêng cho sinh viên không chuyên ngữ khối kinh tế trong bối cảnh tự chủ đại học theo Luật Giáo dục Đại học sửa đổi năm 2019.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án phát triển và mở rộng lý thuyết giáo dục tiếp cận năng lực của Norton (1987) và Buttram, Kershner & Dusewicz (1988) khi tích hợp trực tiếp vào chuyên ngành Quản lý giáo dục. Nghiên cứu xác lập khái niệm tường minh: "Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực là sự tác động có chủ đích, có hệ thống của các chủ thể quản lý đến tất cả các thành tố của quá trình dạy học dựa trên mô hình CIPO, nhằm định hướng tối ưu hóa việc hình thành năng lực giao tiếp và tác nghiệp ngoại ngữ theo chuẩn đầu ra vị trí việc làm".

Nghiên cứu tạo nên bước chuyển dịch mô hình (paradigm shift) từ quản lý hành chính học vụ đơn thuần sang quản lý dựa trên kết quả đầu ra (Outcomes-Based Management), kết hợp lý thuyết lãnh đạo tham dự (Participatory Leadership) của Leithwood và cộng sự (1999) với nguyên tắc tự chủ và trách nhiệm giải trình xã hội của cơ sở giáo dục đại học.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp của 03 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết hệ thống (System Theory), Mô hình quản trị chất lượng CIPO (Context - Input - Process - Output), và Lý thuyết hoạt động dạy học theo năng lực thực hiện.

                    +-------------------------------------------------------+
                    |                 CONTEXT (BỐI CẢNH)                    |
                    |  - CMCN 4.0 & Toàn cầu hóa                            |
                    |  - NQ 29-NQ/TW & Đề án NNQG (QĐ 2080/QĐ-TTg)          |
                    |  - Luật GDĐH 2019 (Tự chủ & Trách nhiệm xã hội)       |
                    +-------------------------------------------------------+
                                                |
                                                v
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                       INPUT (ĐẦU VÀO)                                             |
|  - Chuẩn đầu ra Bậc 3 (KNLNNVN) tinh chỉnh theo vi ngành Kinh tế                                 |
|  - Phân loại năng lực đầu vào SV (Placement test)                                                 |
|  - Năng lực GV: Giảng dạy phân hóa, biên soạn học liệu, CNTT, KTĐG theo năng lực                  |
|  - CSVC, Thư viện số & Hệ thống quản lý học tập trực tuyến (LMS)                                   |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
                                                |
                                                v
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                     PROCESS (QUÁ TRÌNH)                                           |
|  - Hoạt động dạy: Blended Learning, Dự án học tập (PBL), CLIL, Lớp học đảo ngược                 |
|  - Hoạt động học: Tự học có hướng dẫn, học hợp tác nhóm, tương tác ngoại khóa                    |
|  - Kiểm tra đánh giá: Đánh giá quá trình (Formative) + Đánh giá thực tế (Authentic Performance)   |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
                                                |
                                                v
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                      OUTPUT (ĐẦU RA)                                              |
|  - Sinh viên đạt chuẩn Bậc 3 thực chất (4 kỹ năng Nghe - Nói - Đọc - Viết)                        |
|  - Năng lực sử dụng tiếng Anh trong bối cảnh nghề nghiệp kinh tế - thương mại                      |
|  - Năng lực tự học suốt đời, kỹ năng mềm thế kỷ 21, tỷ lệ việc làm đáp ứng xã hội                |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Khung phân tích chỉ rõ điều kiện biên (boundary conditions): Áp dụng hiệu quả nhất đối với các chương trình đào tạo đại học chính quy định hướng ứng dụng, có sự phân cấp tự chủ học thuật cho Khoa Ngoại ngữ và có hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ học tập kết hợp.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan thực dụng (Pragmatism) và trường phái hiện thực phê phán (Critical Realism), sử dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp đa giai đoạn (Multi-phase Mixed Methods Research Design) kết hợp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học cao:

[Nghiên cứu lý luận & Hồi cứu văn bản] 
  --> [Khảo sát thực trạng diện rộng (Định lượng + Định tính, SPSS 24)] 
  --> [Xây dựng hệ thống 06 biện pháp quản lý] 
  --> [Khảo nghiệm tính cần thiết & khả thi (Chuyên gia/CBQL/GV)] 
  --> [Thử nghiệm sư phạm thực địa tại ĐH Hòa Bình] 
  --> [Đánh giá tác động Pre-test / Post-test & Hoàn thiện giải pháp]

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Khách thể khảo sát: Phân tầng đại diện đa dạng gồm 03 nhóm đối tượng tại 04 trường đại học trên địa bàn Hà Nội:
  1. Cán bộ quản lý (Ban Giám hiệu, Trưởng/Phó phòng Đào tạo, Lãnh đạo Khoa Ngoại ngữ, Tổ trưởng bộ môn).
  2. Giảng viên trực tiếp giảng dạy tiếng Anh không chuyên.
  3. Sinh viên đại học chính quy khối ngành Kinh tế (từ năm thứ nhất đến năm thứ ba).
• Phương thức thu thập dữ liệu:
  • Bảng hỏi cấu trúc (Questionnaire) sử dụng thang đo Likert 5 bậc (1: Rất thấp/Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Rất cao/Hoàn toàn đồng ý).
  • Phỏng vấn sâu bán cấu trúc (Semi-structured interview) với cán bộ quản lý và giảng viên cốt cán.
  • Phương pháp chuyên gia (Expert panel review) thông qua việc xin ý kiến phản biện bằng văn bản của các nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục.
  • Thử nghiệm sư phạm (Pedagogical experimentation) áp dụng can thiệp trực tiếp vào quy trình dạy học và kiểm tra đánh giá tại Khoa Ngoại ngữ Trường Đại học Hòa Bình.
• Kiểm định độ tin cậy và giá trị: Công cụ khảo sát được chuẩn hóa, hệ số Cronbach's Alpha của các tiểu thang đo đều đạt ngưỡng tin cậy cao ($\alpha > 0.80$), quy trình tam giác hóa dữ liệu (Data triangulation) và tam giác hóa phương pháp (Methodological triangulation) được thực thi triệt để.

Data và phân tích

• Thời gian tiến hành: Khảo sát thực trạng thu thập số liệu từ tháng 3/2019 đến tháng 6/2019; làm sạch và phân tích dữ liệu từ tháng 7/2019 đến tháng 12/2019; triển khai khảo nghiệm và thử nghiệm giải pháp từ tháng 12/2019 đến tháng 12/2020.
• Kỹ thuật xử lý: Toàn bộ dữ liệu định lượng được phân tích trên phần mềm chuyên dụng SPSS 24.0. Sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả (Tần số, Tỷ lệ %, Điểm trung bình Mean, Độ lệch chuẩn SD) và thống kê suy luận để kiểm định sự khác biệt, so sánh hiệu quả trước và sau thử nghiệm (Pre-test vs. Post-test).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Dữ liệu khảo sát thực chứng từ 04 trường đại học đã bộc lộ những phát hiện then chốt sau:

1. Sự bất cập trong quản lý đầu vào và phân loại sinh viên: Mặc dù 100% các trường đều ban hành chuẩn đầu ra tiếng Anh theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam (Bậc 3), nhưng việc tổ chức thi phân loại đầu vào (Placement test) và xếp lớp theo trình độ còn mang tính hình thức. Tồn tại tình trạng sinh viên mất gốc học chung giáo trình với sinh viên khá giỏi trong một lớp học đại trà, gây cản trở nghiêm trọng đến việc áp dụng phương pháp dạy học phân hóa.

2. Xung đột giữa mục tiêu năng lực và phương pháp giảng dạy truyền thống: Dữ liệu điều tra cho thấy phương pháp thuyết trình một chiều (Teacher-centered) vẫn chiếm tỷ lệ cao trong các giờ học trên lớp. Tần suất tổ chức các hoạt động dạy học phát triển kỹ năng tư duy bậc cao (Higher-order thinking skills), phương pháp học theo dự án (Project-Based Learning - PBL) và mô hình học kết hợp (Blended Learning) còn hạn chế do thiếu hụt cơ sở vật chất CNTT và kỹ năng thiết kế của giảng viên.

3. Điểm nghẽn trong công tác kiểm tra đánh giá: Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập vẫn nặng về đánh giá tổng kết (Summative assessment), tập trung vào các bài trắc nghiệm giấy kiểm tra kiến thức ngữ pháp và từ vựng cô lập. Luận án trích dẫn nguyên tắc căn bản: "Thay vì chỉ có trắc nghiệm hiểu biết, nhận thức bằng giấy và bút như là minh chứng cho NL, tức là dùng nó để đánh giá kiến thức tiền đề, cần có bổ sung các bảng kiểm hướng vào sản phẩm hay quá trình hay các công cụ khác cho phép đánh giá được khả năng hiện thời của người học để thực hiện các NL mong đợi". Việc ứng dụng ma trận đề thi, bản mô tả kỹ thuật (Test specifications) và tiêu chí Rubric đánh giá năng lực thực hành giao tiếp nghề nghiệp chưa được chuẩn hóa đồng bộ.

4. Minh chứng thử nghiệm đột phá tại Đại học Hòa Bình: Kết quả thử nghiệm biện pháp bồi dưỡng giảng viên về thiết kế dự án học tập (DAHT) và chuẩn hóa quy trình kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực đã mang lại cải thiện vượt bậc:

   • Điểm trung bình năng lực thực hành tiếng Anh của nhóm sinh viên thử nghiệm tăng trưởng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).
   • 89.2% sinh viên tham gia phản hồi tích cực về sự gia tăng hứng thú học tập, năng lực làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình và khả năng tự chủ học tập thông qua dự án.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Hoàn thiện mô hình lý thuyết CIPO trong quản lý chuyên biệt môn tiếng Anh không chuyên, đóng góp vào kho tàng khoa học quản lý giáo dục đại học tại các nước đang phát triển.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ đo lường thực trạng và quy trình 6 bước xây dựng bản mô tả kỹ thuật đề thi tiếng Anh định hướng năng lực có thể chuyển giao cho các cơ sở giáo dục đại học khác.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Luận án đề xuất hệ thống 06 biện pháp quản lý mang tính khả thi cao:
  1. Chỉ đạo hoàn thiện chuẩn đầu ra: Xây dựng chuẩn đầu ra học phần tiếng Anh theo tiếp cận năng lực, tích hợp đặc thù vi ngành Kinh tế (Business English).
  2. Bồi dưỡng cán bộ quản lý: Nâng cao năng lực quản trị học thuật và kỹ năng kiểm định chất lượng dạy học ngoại ngữ theo CIPO.
  3. Xây dựng môi trường dạy học: Tăng cường hạ tầng CNTT, hệ thống LMS, phòng Lab ngoại ngữ và phát triển không gian giao tiếp tiếng Anh ngoài lớp học.
  4. Bồi dưỡng đội ngũ giảng viên: Nâng cao kỹ năng dạy học phân hóa, ứng dụng CNTT, phương pháp dạy học tích hợp ngôn ngữ và chuyên ngành (CLIL), và kỹ thuật thiết kế Rubric.
  5. Đổi mới hình thức học và nâng cao năng lực tự học của sinh viên: Triển khai mô hình lớp học đảo ngược, dự án học tập gắn liền với tình huống kinh doanh thực tế.
  6. Hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá và phản hồi thông tin: Kết hợp đánh giá thường xuyên (Formative) với đánh giá định kỳ (Summative), sử dụng phần mềm chấm thi chuẩn hóa và thiết lập kênh phản hồi thông tin hai chiều giữa nhà trường - giảng viên - sinh viên - doanh nghiệp.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ rõ 03 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn không gian và mẫu khảo sát: Nghiên cứu tập trung vào 04 trường đại học tại khu vực Hà Nội trên nhóm sinh viên khối ngành Kinh tế, do đó khả năng suy rộng (Generalizability) đối với các khối ngành kỹ thuật, y dược hoặc các cơ sở giáo dục tại các vùng địa lý khác cần có sự điều chỉnh tham chiếu.
2. Giới hạn phạm vi thử nghiệm: Do điều kiện thời gian và nguồn lực, hoạt động can thiệp thử nghiệm thực địa mới chỉ được tiến hành tập trung tại Trường Đại học Hòa Bình, chưa thực hiện thử nghiệm đối chứng chéo đồng thời tại cả 04 trường.
3. Giới hạn đo lường dài hạn: Luận án chưa thể theo dõi dọc (longitudinal study) sự phát triển năng lực tiếng Anh và mức độ thành công nghề nghiệp của sinh viên sau khi tốt nghiệp từ 3 đến 5 năm tại các doanh nghiệp.

Chương trình nghiên cứu tiếp theo (Future Research Agenda):

• Mở rộng khảo sát và kiểm chứng mô hình quản lý CIPO đối với khối ngành Khoa học Tự nhiên, Kỹ thuật Công nghệ và Y Dược.
• Nghiên cứu tác động của Trí tuệ nhân tạo (Generative AI, Large Language Models) và các công cụ học tập thông minh trong việc cá nhân hóa quá trình quản lý dạy học tiếng Anh theo năng lực.
• Xây dựng mô hình liên kết đào tạo - sử dụng nhân lực: Đo lường mức độ hài lòng của nhà tuyển dụng đối với năng lực tiếng Anh thực tế của sinh viên tốt nghiệp theo chuẩn đầu ra mới.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án là tài liệu tham khảo khoa học giá trị cao cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục, Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn tiếng Anh; cung cấp khung lý thuyết vững chắc cho các công trình nghiên cứu về đổi mới giáo dục đại học.
• Tác động đối với hệ thống quản trị đại học: Cung cấp cho Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và Khoa Ngoại ngữ các trường đại học cẩm nang quản lý thực hành, giúp tối ưu hóa nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và phát triển đội ngũ giảng viên.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia trong việc rà soát, điều chỉnh chính sách quản lý chuẩn đầu ra và chỉ đạo đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá ngoại ngữ trong giáo dục đại học giai đoạn 2023–2030.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của lao động trẻ Việt Nam, giúp sinh viên tốt nghiệp nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc đa quốc gia, giảm thiểu chi phí và thời gian đào tạo lại ngoại ngữ cho doanh nghiệp.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Học giả chuyên ngành: Tiếp cận hệ thống y văn phong phú, khung phân tích CIPO tích hợp lý thuyết năng lực thực hiện và phương pháp luận nghiên cứu hỗn hợp chuẩn mực.
• Cán bộ quản lý giáo dục đại học: Nắm vững 06 biện pháp can thiệp có hệ thống để thiết kế, điều hành, giám sát và kiểm định chất lượng chương trình đào tạo tiếng Anh không chuyên.
• Giảng viên tiếng Anh: Được cung cấp quy trình biên soạn bài giảng theo mô tả kỹ thuật, phương pháp tổ chức dự án học tập và kỹ thuật xây dựng Rubric đánh giá năng lực thực tế.
• Sinh viên không chuyên ngữ: Thụ hưởng môi trường học tập tích cực, được cá nhân hóa theo nhịp độ, phát triển đồng bộ năng lực giao tiếp tiếng Anh chuyên ngành và các kỹ năng mềm thế kỷ 21.
• Cộng đồng doanh nghiệp & Nhà tuyển dụng: Tuyển dụng được nguồn nhân lực có khả năng sử dụng tiếng Anh tác nghiệp ngay trong công việc, đáp ứng tiêu chuẩn hội nhập kinh tế quốc tế.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đó là việc tích hợp thành công mô hình quản lý chất lượng CIPO (Context - Input - Process - Output) với lý thuyết giáo dục tiếp cận năng lực (Competency-Based Education của Norton và Buttram et al.) trong việc thiết kế khung quản lý dạy học tiếng Anh chuyên biệt cho sinh viên không chuyên ngữ, tạo nên sự chuyển dịch từ quản lý tuân thủ quy trình sang quản lý dựa trên năng lực đầu ra.

2. Điểm mới về phương pháp luận nghiên cứu so với các công trình trước đây? So với nghiên cứu của Hà Văn Thức (chỉ dùng khảo sát mô tả) hay Đinh Thị Hồng Thắm (chủ yếu tập trung bậc cao đẳng), luận án đã triển khai quy trình nghiên cứu hỗn hợp khép kín: Khảo sát thực trạng trên mẫu đa dạng (công lập và ngoài công lập) $\rightarrow$ Phân tích chuyên sâu bằng SPSS 24.0 $\rightarrow$ Khảo nghiệm tính cần thiết/khả thi $\rightarrow$ Thử nghiệm can thiệp sư phạm thực địa và đo lường tác động bằng thống kê suy luận.

3. Phát hiện thực nghiệm gây bất ngờ nhất là gì? Mặc dù 100% cán bộ quản lý và giảng viên đều nhận thức rất cao về tầm quan trọng của tiếp cận năng lực, nhưng tỷ lệ áp dụng thực tế các phương pháp dạy học tích cực (như dự án học tập, dạy học phân hóa) và kiểm tra đánh giá theo Rubric lại ở mức rất thấp do rào cản về cơ chế quản lý học vụ cứng nhắc và thiếu hụt các khóa bồi dưỡng chuyên sâu mang tính kỹ thuật.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) rõ ràng không? Có. Luận án đính kèm hệ thống phụ lục chi tiết gồm: Bộ phiếu khảo sát chuẩn hóa cho 3 nhóm đối tượng, khung câu hỏi phỏng vấn sâu, hướng dẫn thiết kế bài học theo mô tả kỹ thuật (Lesson specifications), quy trình 6 bước xây dựng đề thi theo năng lực và bảng tiêu chí Rubric đánh giá dự án học tập.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới được định hình như thế nào? Định hướng mở rộng sang: (i) Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hệ thống LMS thích ứng (Adaptive Learning) trong quản trị dạy học tiếng Anh; (ii) Mở rộng khung phân tích sang khối ngành STEM và Y Dược; (iii) Nghiên cứu dọc đánh giá mức độ tương thích của chuẩn đầu ra Bậc 3 với hiệu quả làm việc thực tế tại các tập đoàn đa quốc gia.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hạnh (2023) đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu và tạo lập những dấu ấn học thuật nổi bật:

1. Xác lập hệ thống cơ sở lý luận vững chắc về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực dựa trên mô hình CIPO và lý thuyết lãnh đạo tham dự.
2. Phân tích thực chứng toàn diện thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh tại 04 trường đại học tiêu biểu trên địa bàn Hà Nội, bóc tách chính xác các nút thắt trong công tác phân loại đầu vào, phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá.
3. Đề xuất hệ thống 06 biện pháp quản lý đồng bộ, khoa học, có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ, tác động trực tiếp vào các thành tố Đầu vào, Quá trình, Đầu ra và Bối cảnh.
4. Chứng minh thuyết phục tính khả thi và hiệu quả vượt trội của các biện pháp quản lý thông qua khảo nghiệm chuyên gia và thử nghiệm sư phạm thực địa tại Trường Đại học Hòa Bình.
5. Cung cấp bộ công cụ quản lý thực hành và quy trình kỹ thuật đánh giá năng lực ngoại ngữ chuẩn hóa, có khả năng chuyển giao và áp dụng rộng rãi cho hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu mới về quản trị giáo dục ngôn ngữ trong kỷ nguyên chuyển đổi số và tự chủ đại học, đóng góp thiết thực vào chiến lược nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thế giới đang chứng kiến những thay đổi to lớn về kinh tế, xã hội, khoa học và công nghệ. Toàn cầu hoá và những biểu hiện của nó trong các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, giáo dục và môi trường đã trở thành động lực chính cho quá trình thay đổi của các quốc gia. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với những đột phá về công nghệ trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, người máy, vạn vật kết nối… đang làm thay đổi căn bản cách sống, cách làm việc và cách con người kết nối với nhau, đòi hỏi mỗi cá nhân con người phải giao lưu, vươn xa khỏi biên giới quốc gia để tìm kiếm cơ hội.

Ngôn ngữ để phát triển và thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, để con người trên toàn cầu kết nối với nhau chính là ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh. Tiếng Anh là chìa khóa, là công cụ ngôn ngữ trong giao tiếp, học hỏi, tìm kiếm môi trường sống và cơ hội việc làm phù hợp của người lao động có chuyên môn, nghiệp vụ nói chung và của sinh viên tốt nghiệp đại học nói riêng trong thời đại này. Nói cách khác, cách mạng công nghiệp 4.0 không chỉ đòi hỏi các quốc gia trên thế giới phải bắt kịp, mà đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự trang bị cho mình vốn kiến thức phù hợp và tích cực, chủ động nâng cao khả năng sử dụng ngoại ngữ, trong đó có tiếng Anh trong giao tiếp và trong công việc, trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ đa dạng của đời sống kinh tế, xã hội. Hoà cùng với những xu hướng chung trên thế giới, Việt Nam đang tham gia hội nhập quốc tế sâu rộng trong các lĩnh vực như kinh tế, du lịch, công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao.

Quá trình hội nhập này yêu cầu phải có ngoại ngữ. Nhận thức tầm quan trọng của ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh, ngày 30 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1400/QĐ-TTg phê duyệt Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2008-2020 và ngày 22 tháng 12 năm 2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2080/QĐ-TTg về việc phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2017-2025, với mục tiêu “đổi mới việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân, tiếp tục triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ đáp ứng nhu cầu học tập và làm việc; tăng cường nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực trong thời kỳ hội nhập, góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước…”. Do vậy, đào tạo hình thành và phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng cho sinh viên không chuyên ngữ tại một số trường đại học là một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Trong những 1 năm qua, Nhà nước ta đã rất quan tâm tới việc nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên và sinh viên không chuyên ngữ nói riêng, nhằm giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường có thể đảm nhận được các vị trí công việc chuyên môn, nghiệp vụ liên quan tới kiến thức ngoại ngữ hoặc có thể sử dụng ngoại ngữ như một ngôn ngữ giao tiếp thông thường thứ hai để phục vụ cuộc sống và lao động nghề nghiệp, đáp ứng xu hướng hội nhập.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hoạt động dạy và học tiếng Anh, cũng như quản lý dạy và học tiếng Anh - môn học có những đặc thù riêng và đối tượng người học cũng có những yêu cầu khác nhau, đặc trưng nghề nghiệp khác nhau - cho sinh viên không chuyên ngữ ở các trường đại học còn nhiều hạn chế. Chất lượng đầu vào của sinh viên không chuyên ngữ chưa đồng đều. Một số sinh viên có ý thức học tập và có tố chất học ngoại ngữ lại học chung với một số sinh viên khác gần như không thích học hoặc không thể học tốt môn tiếng Anh trong một chương trình thiết kế đại trà, thiếu sự phân hóa phù hợp. Bản thân sinh viên cũng chưa nhận thức đầy đủ vai trò, tầm quan trọng của học phần Tiếng Anh, nhất là tiếng Anh chuyên ngành đối với hoạt động nghề nghiệp sau này của mình nên có tư tưởng học đối phó, thiếu tính tích cực và chủ động.

Giảng viên chưa thực sự toàn tâm trong việc trang bị kiến thức, phát triển năng lực ngôn ngữ cơ bản và chuyên ngành cho sinh viên. Thực trạng trên dẫn đến trong quá trình dạy học tiếng Anh, cả người dạy và người học chưa tích cực bổ sung, cập nhật kiến thức và rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ, gắn với quá trình học các môn chuyên ngành để nâng cao chất lượng dạy học. Kết quả thực tế là sinh viên ra trường, năng lực thực hành tiếng Anh còn yếu, chưa được xã hội và người sử dụng lao động đánh giá cao. Có thể nhìn nhận nguyên nhân một phần do việc quản lý và tổ chức thực hiện quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại một số trường đại học chưa thực sự đạt hiệu quả; nội dung chương trình đào tạo của toàn khoá học còn nặng về khối lượng kiến thức lý thuyết; quản lý quá trình giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên chưa thực sự dựa trên sự phân hóa năng lực của sinh viên.

Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương khoá XI “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã xác định mục tiêu của đổi mới giáo dục, một trong các mục tiêu được nhấn mạnh là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn”. Từ mục tiêu đó, một trong những giải pháp đổi mới giáo dục và đào tạo là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”. Thực tế cho thấy, tổ chức dạy học ở trường đại học cần phát huy được tính tích cực, chủ 2 động, sáng tạo của sinh viên, phù hợp với nội dung mỗi môn học, đặc điểm của đối tượng sinh viên và phương thức đào tạo của nhà trường.

Vì vậy, quản lý tốt hoạt động dạy học trong cơ sở giáo dục, trong đó có quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ, một khâu quan trọng của quá trình đào tạo, sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Xuất phát từ những vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trên, đề tài nghiên cứu của luận án được lựa chọn là: “Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực”, góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực, từ đó, luận án đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ và nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học và hội nhập quốc tế. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.

Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Giả thuyết khoa học Hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học hiện nay vẫn còn bất cập do nhiều nguyên nhân khác nhau, dẫn đến tình trạng chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học còn thấp.

Vì vậy, cần nghiên cứu các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học. Nếu các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực được xây dựng trên cơ sở khoa học quản lý giáo dục và giải quyết được những vấn đề thực tiễn sẽ nâng cao chất lượng dạy học 3 tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hiện nay. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.

Xây dựng cơ sở lý luận quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Đánh giá thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại trường đại học theo tiếp cận năng lực.

Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 5. Giới hạn về nội dung - Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ của các chủ thể quản lý trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực. - Các khối ngành đào tạo sinh viên không chuyên ngữ trong trường đại học rất đa dạng, chia thành các khối ngành kỹ thuật, khối ngành kinh tế, khối ngành nghệ thuật.