Quản lý dạy học tiếng anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Khám phá phương pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Bích Loan
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Cho Sinh Viên Không Chuyên Ngữ Tại Các Trường Đại Học Theo Tiếp Cận Năng Lực
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỀU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Những luận điểm cần bảo vệ
• Đóng góp của luận án
• Về mặt lý luận
• Về mặt thực tiễn
• Cấu trúc luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghiên cứu về dạy học tiếng Anh ở bậc đại học
• 1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh ở bậc đại học
• 1.1.3. Các khoảng trống cần nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quá trình dạy học tiếng Anh
• 1.2.2. Năng lực và tiếp cận năng lực
• 1.2.2.1. Khái niệm năng lực
• 1.2.2.2. Tiếp cận năng lực
• 1.2.3. Dạy học theo tiếp cận năng lực
• 1.2.4. Quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực
• 1.2.4.1. Khái niệm quản lý
• 1.2.4.2. Quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực bằng mô hình CIPO
• 1.3. Lý luận về dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.3.1. Sinh viên không chuyên ngữ
• 1.3.2. Chuẩn đầu ra (khung năng lực tiếng Anh) của sinh viên không chuyên ngữ
• 1.3.3. Dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho sinh viên không chuyên ngữ
• 1.3.3.1. Quan niệm dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.3.3.2. Đặc trưng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.3.3.3. Mục tiêu dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực (định hướng chuẩn đầu ra)
• 1.3.3.4. Nội dung dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 1.3.3.5. Các phương pháp và hình thức dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin
• 1.3.3.6. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 1.4. Lý luận về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.4.1. Chủ thể quản lý dạy học tiếng Anh trong trường đại học
• 1.4.2. Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 1.4.2.1. Quản lý các yếu tố đầu vào (Input)
• 1.4.2.2. Quản lý các yếu tố quá trình (Process)
• 1.4.2.3. Quản lý các yếu tố đầu ra (Output)
• 1.4.2.4. Quản lý các yếu tố bối cảnh tác động đến quá trình dạy học tiếng Anh (Context)
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 2.1. Khái quát về các trường đại học và chương trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Khái quát về các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2. Khái quát về chương trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2.2. Địa bàn nghiên cứu
• 2.2.3. Mẫu khảo sát và công cụ khảo sát
• 2.2.4. Nội dung khảo sát và các tiêu chí đánh giá kết quả khảo sát thực trạng
• 2.2.5. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Thực trạng năng lực của sinh viên không chuyên ngữ và giảng viên tại các trường khảo sát
• 2.3.1. Thực trạng năng lực sinh viên các trường trong phạm vi nghiên cứu
• 2.3.2. Thực trạng năng lực giảng viên dạy tiếng Anh
• 2.3.3. Nhận thức về dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực
• 2.4. Thực trạng dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực trong các trường đại học khảo sát
• 2.4.1. Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học tiếng Anh và chuẩn đầu ra
• 2.4.2. Thực trạng về nội dung dạy học tiếng Anh
• 2.4.3. Thực trạng về phương pháp và hình thức dạy tiếng Anh
• 2.4.3.1. Phương pháp dạy học
• 2.4.3.2. Hình thức dạy học
• 2.4.4. Thực trạng về kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh tại các trường được khảo sát
• 2.4.5. Nhận xét chung về thực trạng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực trong phạm vi khảo sát
• 2.5. Thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 2.5.1. Thực trạng về mức độ tham gia quản lý của các chủ thể
• 2.5.2. Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào
• 2.5.2.1. Quản lý chuẩn đầu ra và mục tiêu
• 2.5.2.2. Quản lý nội dung dạy học tiếng Anh
• 2.5.2.3. Thực trạng quản lý bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho giảng viên và cán bộ quản lý
• 2.5.2.4. Quản lý sinh viên
• 2.5.2.5. Thực trạng về cơ sở vật chất phục vụ và trang thiết bị dạy học
• 2.5.3. Thực trạng quản lý các yếu tố quá trình
• 2.5.3.1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy tiếng Anh của giảng viên theo tiếp cận năng lực
• 2.5.3.2. Thực trạng quản lý hoạt động học của sinh viên
• 2.5.3.3. Thực trạng quản lý kiểm tra đánh giá kết quả môn tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 2.5.4. Thực trạng quản lý các yếu tố đầu ra
• 2.5.5. Thực trạng quản lý các yếu tố bối cảnh tác động
• 2.5.5.1. Thực trạng về quản lý cơ chế, chính sách dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 2.5.5.2. Thực trạng quản lý các yếu tố bối cảnh ngoài nhà trường tác động đến dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực
• 2.5.6. Nhận xét chung về thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực trong phạm vi khảo sát
• 2.6. Đánh giá chung thực trạng
• 2.6.1. Về điểm mạnh
• 2.6.2. Về điểm yếu
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2. Biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực
• 3.2.1. Chỉ đạo hoàn thiện chuẩn đầu ra của các học phần tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực dựa trên khung năng lực phù hợp với đặc điểm của từng vi ngành
• 3.2.2. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho cán bộ quản lý
• 3.2.3. Chỉ đạo xây dựng môi trường dạy học Tiếng Anh theo tiếp cận năng lực
• 3.2.4. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho đội ngũ giảng viên
• 3.2.5. Chỉ đạo đổi mới hình thức học và nâng cao năng lực tự học cho sinh viên
• 3.2.6. Chỉ đạo hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực và phản hồi thông tin
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực tại các trường đại học
• 3.4.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.4.2. Nội dung và cách thức khảo nghiệm
• 3.4.3. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.4.4. Quá trình khảo nghiệm
• 3.4.5. Kết quả khảo nghiệm
• 3.5. Thử nghiệm một số biện pháp quản lý đã đề xuất
• 3.5.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.5.2. Nội dung thử nghiệm
• 3.5.3. Tổ chức thử nghiệm
• 3.5.4. Kết quả thử nghiệm
• 3.5.5. Phân tích và bàn luận
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Đối với Bộ Giáo dục & Đào tạo
• Đối với các trường đại học có sinh viên không chuyên ngữ
• Đối với các Khoa/Trung tâm Ngoại ngữ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BÀI BÁO TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU KHẢO SÁT THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• PHỤ LỤC 3: CÂU HỎI PHỎNG VẤN VỀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH
• PHỤ LỤC 4: CÂU HỎI PHỎNG VẤN VỀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH
• PHỤ LỤC 5: TRÍCH THỐNG KÊ SỐ LIỆU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 6: KHUNG NĂNG LỰC NGOẠI NGỮ BẬC 3
• PHỤ LỤC 7: GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN HỌC TẬP
• PHỤ LỤC 8: GIỚI THIỆU HOẠT ĐỘNG NGOÀI LỚP HỌC
• PHỤ LỤC 9: PHIẾU KHẢO NGHIỆM QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH
• PHỤ LỤC 10 - BẢNG HỎI CHO SINH VIÊN VỀ DỰ ÁN HỌC TẬP
• PHỤ LỤC 11: MỘT SỐ BÀI SOẠN CỦA NHÓM GIẢNG VIÊN THEO MÔ TẢ KỸ THUẬT
• PHỤ LỤC 12: SỨ MỆNH - TẦM NHÌN - GIÁ TRỊ CỐT LÕI CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Cho Sinh Viên Không Chuyên Ngữ

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Việc nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh không chỉ giúp sinh viên có cơ hội việc làm tốt hơn mà còn góp phần vào sự phát triển của đất nước. Chương trình dạy học tiếng Anh cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng của sinh viên.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tiếng Anh Trong Giáo Dục Đại Học

Tiếng Anh đóng vai trò quan trọng trong việc giao tiếp và học hỏi. Nó là công cụ giúp sinh viên tiếp cận tri thức mới và mở rộng cơ hội nghề nghiệp.

1.2. Đặc Điểm Của Sinh Viên Không Chuyên Ngữ

Sinh viên không chuyên ngữ thường có nền tảng tiếng Anh hạn chế. Do đó, cần có phương pháp dạy học phù hợp để phát triển năng lực của họ.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như chất lượng giảng viên, tài liệu học tập và phương pháp dạy học đều ảnh hưởng đến hiệu quả học tập. Cần có sự đánh giá và cải tiến liên tục để nâng cao chất lượng dạy học.

2.1. Chất Lượng Giảng Viên Dạy Tiếng Anh

Giảng viên cần có năng lực chuyên môn cao và phương pháp giảng dạy hiện đại để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên.

2.2. Tài Liệu Học Tập Và Công Nghệ Trong Dạy Học

Tài liệu học tập cần được cập nhật thường xuyên. Công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường học tập hiệu quả.

III. Phương Pháp Dạy Học Tiếng Anh Hiệu Quả Cho Sinh Viên Không Chuyên Ngữ

Để nâng cao hiệu quả dạy học tiếng Anh, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng giao tiếp và tự học. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất cần thiết.

3.1. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Anh.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Công nghệ thông tin giúp tạo ra các bài học sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó thu hút sự chú ý của sinh viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh

Việc áp dụng các phương pháp quản lý dạy học tiếng Anh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các trường đại học đã có những cải tiến trong chương trình giảng dạy và phương pháp đánh giá. Điều này giúp sinh viên nâng cao năng lực tiếng Anh một cách hiệu quả.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Tiếng Anh Của Sinh Viên

Nghiên cứu cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc sử dụng tiếng Anh sau khi áp dụng các phương pháp dạy học mới.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Dạy Học

Đánh giá hiệu quả dạy học cần được thực hiện thường xuyên để điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp.

V. Kết Luận Về Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Tại Các Trường Đại Học

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để nâng cao chất lượng dạy học. Tương lai của việc dạy học tiếng Anh sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần tiếp tục cải tiến chương trình dạy học và phương pháp giảng dạy để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.2. Vai Trò Của Chính Sách Giáo Dục

Chính sách giáo dục cần hỗ trợ và khuyến khích việc dạy học tiếng Anh tại các trường đại học để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tiếng Anh đóng vai trò là công cụ ngôn ngữ quan trọng trong giao tiếp, học tập và tìm kiếm cơ hội việc làm của sinh viên tốt nghiệp đại học. Tại Việt Nam, các văn bản chỉ đạo của Nhà nước như Quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30/9/2008 và Quyết định số 2080/QĐ-TTg ngày 22/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008–2020 và điều chỉnh, bổ sung giai đoạn 2017–2025 đã đặt ra mục tiêu đổi mới chương trình, nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ của người học đáp ứng yêu cầu hội nhập. Bên cạnh đó, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã chỉ đạo chuyển mạnh quá trình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học.

Tuy nhiên, hoạt động dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học vẫn còn nhiều bất cập: chất lượng đầu vào không đồng đều, chương trình còn nặng về lý thuyết, thiếu sự phân hóa năng lực, phương pháp dạy học chậm đổi mới, sinh viên còn tư tưởng học đối phó và năng lực thực hành ngôn ngữ sau khi tốt nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường lao động. Về mặt nghiên cứu, các công trình về tiếp cận năng lực chủ yếu tập trung ở bậc học phổ thông, trong khi các công trình ở bậc đại học thường tiếp cận đơn lẻ từng khía cạnh kỹ năng hoặc chưa xây dựng một khung quản lý mang tính chỉnh thể. Do đó, việc nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực kết hợp mô hình quản lý CIPO là một yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực; từ đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực nhằm nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ và chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục đại học.
• Giả thuyết khoa học: Hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, công tác quản lý hoạt động dạy học này hiện vẫn còn bất cập do nhiều nguyên nhân, dẫn đến chất lượng dạy học còn hạn chế. Nếu các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực được xây dựng trên cơ sở khoa học quản lý giáo dục và giải quyết được những vấn đề thực tiễn thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hiện nay.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Xây dựng cơ sở lý luận quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.
  2. Đánh giá thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.
  3. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.
  4. Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại trường đại học theo tiếp cận năng lực.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.
• Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ của các chủ thể quản lý trong trường đại học theo tiếp cận năng lực, giới hạn khảo sát ở khối ngành Kinh tế (loại hình đào tạo chính quy).
• Địa bàn khảo sát: 04 trường đại học tại thành phố Hà Nội giảng dạy chương trình tiếng Anh theo chương trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, gồm 02 trường công lập (Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) và 02 trường ngoài công lập (Trường Đại học Thành Đô, Trường Đại học Hòa Bình).
• Khách thể khảo sát: Gồm 3 nhóm đối tượng: (1) Cán bộ lãnh đạo cấp trường, cấp khoa và tổ chuyên môn; (2) Giảng viên giảng dạy tại các Khoa Ngoại ngữ; (3) Sinh viên không chuyên ngữ khối ngành Kinh tế. Hoạt động thử nghiệm được tiến hành đối với giảng viên và sinh viên tại Trường Đại học Hòa Bình.
• Thời gian nghiên cứu: Khảo sát thực trạng được thực hiện từ tháng 3/2019 đến tháng 6/2019; xử lý số liệu khảo sát từ tháng 7/2019 đến tháng 12/2019; khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý từ tháng 12/2019 đến tháng 12/2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Tác giả luận án đã tiến hành tổng thuật các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo hai nhóm vấn đề chính:

1. Nghiên cứu về dạy học tiếng Anh và dạy học theo tiếp cận năng lực ở bậc đại học:

   • Trong nước: Các tác giả Nguyễn Kỳ, Nguyễn Thành Ngọc Bảo (2010), Phạm Minh Hạc (1989), Trần Khánh Đức (2010, 2014), Đặng Thành Hưng (2002) đã làm rõ bản chất của phương thức dạy học lấy người học làm trung tâm, dạy học định hướng phát triển năng lực và bốn trụ cột giáo dục của UNESCO. Về phương pháp và hình thức tổ chức, Phạm Ngọc Thạch (2014), Lê Thị Thủy Ngân và Lài Thị Vân (2018) nghiên cứu về mô hình học kết hợp (blended learning); Lê Thị Hương Giang và Lê Thị Hương Thảo (2018) nghiên cứu kỹ năng nghe; Phạm Đặng Trâm Anh (2018), Nghiêm Thị Thu Hà (2016) nghiên cứu dạy đọc, viết và từ vựng chuyên ngành; Đỗ Thị Thanh Tú, Hoàng Thị Quỳnh Ngân và Nguyễn Thị Vân Khánh (2018) đề xuất tích hợp kỹ năng thế kỷ 21 và dạy học theo dự án; Hoàng Văn Vân nghiên cứu thực trạng và giải pháp dạy tiếng Anh không chuyên; Vũ Lệ Hoa (2012) và Hoàng Văn Thái (2016) nghiên cứu về kiểm tra đánh giá kết quả học tập ngoại ngữ theo tiếp cận năng lực.
   • Quốc tế: Richards & Rodgers (2001), Sturgis & Patrick (2010), Norton (1987), Buttram, Kershner & Dusewicz (1981), Slam (1987), Johnstone & Soares (2014) hệ thống hóa các đặc trưng, nguyên tắc của dạy học theo năng lực thực hiện (performance-based learning); Tomlinson & Whittaker (2013), Hockly (2015), Graham, Woodfield & Harrison (2013) nghiên cứu về học tập kết hợp và lớp học đảo ngược; Griffith & Lim (2014) nhấn mạnh việc thiết kế hoạt động ngôn ngữ gắn với nhiệm vụ thực tế tại nơi làm việc.

2. Nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh ở bậc đại học:

   • Quốc tế: Frank Heyworth (2013) phân tích ứng dụng quản lý chất lượng trong dạy học ngoại ngữ; Choi Yeon Hee & Lee Hyo Woong (2008) chỉ ra các vấn đề quản lý đào tạo tiếng Anh tại châu Á (thời lượng, giáo trình, ứng dụng công nghệ, thi đầu vào); Ron White, Mervyn Martin, Mike Stimson & Robert Hodge (1991) khẳng định vai trò then chốt của yếu tố con người trong quản lý dạy học ngôn ngữ.
   • Trong nước: Luận án của Hà Văn Thức (2016) nghiên cứu quản lý quá trình dạy học tiếng Anh cho học viên chuyên ngữ tại Học viện Biên phòng; luận án của Đinh Thị Hồng Thắm (2017) đề xuất biện pháp quản lý chất lượng giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành tại các trường cao đẳng; Lê Thị Kim Hoa (2019) nghiên cứu quản lý học tập qua hệ thống LMS; các tác giả Lê Thị Hiền (2016), Trần Thị Thu Hương (2016), Trương Thúy Hằng (2016), Vũ Thị Thu Hiền (2017), Phạm Tiến Long (2018) nghiên cứu quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực nhưng đối tượng khảo sát chủ yếu là cấp học phổ thông.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

Qua tổng quan tài liệu, luận án chỉ ra các khoảng trống khoa học sau:

• Chưa có công trình luận án tiến sĩ nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, toàn diện về cơ sở lý luận và thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho đối tượng sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học ở Việt Nam theo tiếp cận năng lực.
• Các nghiên cứu trước đây thường tiếp cận quản lý dạy học theo từng khía cạnh riêng lẻ (quản lý kỹ năng ngôn ngữ, ứng dụng công nghệ thông tin hoặc kiểm tra đánh giá), chưa xây dựng được một khung lý thuyết có tính hệ thống bao quát toàn bộ các thành tố của quá trình dạy học.
• Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này bằng cách kết hợp lý luận dạy học theo tiếp cận năng lực với mô hình quản lý CIPO (Context – Input – Process – Output), từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ áp dụng cho khối ngành Kinh tế tại các trường đại học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Khái niệm công cụ:
  • Năng lực (Competency): Được luận án xác định theo hướng tiếp cận năng lực thực hiện (performance-based competency), là sự tích hợp giữa kiến thức, kỹ năng, thái độ và đặc điểm nhân cách giúp cá nhân thực hiện thành công một công việc, nhiệm vụ cụ thể theo tiêu chuẩn đặt ra trong những điều kiện nhất định.
  • Tiếp cận năng lực (Competency-Based Approach): Chiến lược tổ chức đào tạo và quản lý đào tạo lấy chuẩn đầu ra làm căn cứ; xác định các năng lực cần thiết từ thực tiễn nghề nghiệp để chuyển hóa thành mục tiêu, nội dung, phương pháp và tiêu chí đánh giá.
  • Mô hình quản lý CIPO: Khung phân tích quản lý chất lượng quá trình dạy học dựa trên 4 nhóm thành tố liên kết chặt chẽ:
    1. Context (Bối cảnh): Cơ chế, chính sách quản trị nội bộ và các yếu tố bối cảnh bên ngoài nhà trường.
    2. Input (Đầu vào): Chuẩn đầu ra, chương trình, tài liệu dạy học, đội ngũ giảng viên, năng lực người học đầu vào và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học.
    3. Process (Quá trình): Hoạt động giảng dạy của giảng viên, hoạt động học tập và tự học của sinh viên, phương pháp dạy học, hình thức tổ chức và công tác kiểm tra đánh giá thường xuyên.
    4. Output (Đầu ra): Kết quả học tập, mức độ đạt chuẩn đầu ra ngoại ngữ của sinh viên, phẩm chất đạo đức, kỹ năng nghề nghiệp và thông tin phản hồi từ thị trường lao động.

Tiêu chí so sánh	Dạy học truyền thống	Dạy học theo tiếp cận năng lực
Triết lý	Phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và khả năng lao động.	Tạo khả năng và cơ hội cho người học tìm kiếm và tự tạo việc làm.
Mục tiêu	Giúp người học có được hệ thống kiến thức cơ bản, toàn diện.	Giúp người học đáp ứng các tiêu chuẩn năng lực và thích ứng với các tình huống nghề nghiệp.
Thời gian dạy học	Cố định theo niên chế/kế hoạch chung.	Linh hoạt, dựa trên nhịp độ học tập của cá nhân.
Xác định nội dung	Dựa trên triết lý đào tạo, logic khoa học và logic nhận thức của người học.	Dựa trên kết quả phân tích nghề, phân tích công việc và phân tích chức năng của người học.
Cấu trúc nội dung	Cấu trúc theo khối kiến thức cơ bản, cơ sở, chuyên môn; kết cấu theo chương bài.	Cấu trúc theo logic giải quyết vấn đề thực tế nghề nghiệp; kết cấu theo mô đun tích hợp.
Cách thức đánh giá	So sánh điểm số, thành tích giữa những người học với nhau.	So sánh thành tích của người học với tiêu chí và tiêu chuẩn nghề nghiệp đã ban hành.
Kỹ thuật đánh giá	Đánh giá kiến thức và kỹ năng theo từng môn học qua trắc nghiệm giấy/bút.	Trắc nghiệm sự thực hiện công việc/nhiệm vụ thực tế sau mỗi bài học, học phần.
Tiêu chí chương trình	Tỷ lệ người học tốt nghiệp đạt loại khá, giỏi.	Tỷ lệ người học có việc làm và thực hiện được công việc tại nơi làm việc.

• Nguyên tắc dạy học theo tiếp cận năng lực: Gồm 6 nguyên tắc cơ bản: (1) Năng lực cần đạt phải được xác định, thẩm định và công bố công khai trước; (2) Thừa nhận kết quả năng lực đã có của sinh viên (đầu vào); (3) Tiêu chuẩn và điều kiện đánh giá được công bố công khai trước; (4) Người học tham gia vào quá trình tự đánh giá; (5) Chương trình tạo điều kiện thuận lợi cho việc học theo nhịp độ riêng của cá nhân; (6) Việc đánh giá năng lực được thực hiện tức thời, kết hợp đánh giá kiến thức, sự thực hiện và thái độ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp 3 nhóm phương pháp nghiên cứu:

1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật, chỉ thị của Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo về đào tạo ngoại ngữ; phân tích các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước về lý luận dạy học và quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực.
2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
   • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Sử dụng các phiếu khảo sát thiết kế theo thang đo Likert 5 bậc đối với cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên khối ngành Kinh tế tại 4 trường đại học.
   • Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên để thu thập thông tin định tính về nhu cầu, khó khăn và thực trạng quản lý chương trình.
   • Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến đánh giá của các chuyên gia là trưởng khoa, phó khoa, tổ trưởng bộ môn ngoại ngữ về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất.
   • Phương pháp thử nghiệm: Triển khai thử nghiệm biện pháp bồi dưỡng giảng viên và áp dụng dự án học tập, hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá tại Khoa Ngoại ngữ thuộc Trường Đại học Hòa Bình.
3. Nhóm phương pháp bổ trợ: Xử lý và phân tích dữ liệu thống kê bằng phần mềm SPSS phiên bản 24 (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tần số, tỷ lệ phần trăm) và biểu diễn dữ liệu bằng các bảng thống kê, biểu đồ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Chương 1 tập trung xây dựng hệ thống cơ sở lý luận về dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ ở bậc đại học theo tiếp cận năng lực:

• Phân tích và xác lập các khái niệm công cụ: quá trình dạy học tiếng Anh, năng lực, tiếp cận năng lực, dạy học theo tiếp cận năng lực, quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực.
• Làm rõ đặc trưng của dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ: mục tiêu gắn với chuẩn đầu ra bậc 3 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam; nội dung dạy học tích hợp giữa tiếng Anh tổng quát (General English) và tiếng Anh chuyên ngành (English for Specific Purposes - ESP) theo hướng tiếp cận CLIL; phương pháp dạy học theo hướng hành động, dạy học theo dự án, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; hình thức tổ chức kết hợp giữa học trực tiếp trên lớp và học trực tuyến (blended learning).
• Xây dựng khung lý thuyết quản lý dạy học tiếng Anh theo mô hình CIPO:
  • Quản lý yếu tố đầu vào (Input): Quản lý việc xây dựng chuẩn đầu ra, phát triển chương trình, lựa chọn học liệu/giáo trình, phân loại trình độ sinh viên đầu vào, bồi dưỡng giảng viên và cán bộ quản lý, đầu tư cơ sở vật chất và hệ thống LMS.
  • Quản lý yếu tố quá trình (Process): Quản lý kế hoạch giảng dạy, quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học của giảng viên, quản lý hoạt động tự học và học tập nhóm của sinh viên, quản lý quy trình kiểm tra đánh giá quá trình và đánh giá định kỳ.
  • Quản lý yếu tố đầu ra (Output): Quản lý kết quả đánh giá chuẩn đầu ra ngoại ngữ của sinh viên khi tốt nghiệp, theo dõi sự tiến bộ về năng lực giao tiếp nghề nghiệp và thu thập thông tin phản hồi từ các đơn vị sử dụng lao động.
  • Quản lý yếu tố bối cảnh (Context): Quản lý các cơ chế, chính sách nội bộ của nhà trường và thích ứng với các yêu cầu xã hội hóa, tự chủ đại học và hội nhập quốc tế.

Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực trạng tại 4 trường đại học (Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Thành Đô, Trường Đại học Hòa Bình) trong giai đoạn 2019:

• Thực trạng hoạt động dạy học: Giảng viên và cán bộ quản lý đã có nhận thức đúng về vai trò của dạy học theo tiếp cận năng lực, tuy nhiên mức độ triển khai thực tế còn chưa đồng đều. Các phương pháp dạy học tích cực (dạy học theo dự án, thảo luận nhóm, giải quyết tình huống) đã được áp dụng nhưng tần suất chưa cao; việc ứng dụng công nghệ thông tin và tổ chức học kết hợp còn gặp khó khăn về hạ tầng và năng lực khai thác của một bộ phận giảng viên; kiểm tra đánh giá vẫn còn nặng về kiểm tra kiến thức ngữ pháp và từ vựng qua giấy bút, chưa đo lường đầy đủ các kỹ năng thực hành ngôn ngữ trong bối cảnh nghề nghiệp.
• Thực trạng quản lý các yếu tố theo mô hình CIPO:
  • Về đầu vào: Chuẩn đầu ra tiếng Anh ở một số trường được ban hành chung cho toàn trường, chưa được cụ thể hóa chi tiết theo đặc thù của từng vi ngành thuộc khối Kinh tế. Việc tổ chức thi đánh giá năng lực đầu vào để xếp lớp theo trình độ thực tế còn thiếu đồng bộ. Công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giảng viên về dạy học theo tiếp cận năng lực và kỹ năng số chưa được tổ chức định kỳ và thường xuyên.
  • Về quá trình: Hoạt động quản lý giờ dạy của giảng viên chủ yếu tập trung vào kiểm tra tiến độ hành chính (thực hiện kế hoạch giảng dạy, giáo án) hơn là hỗ trợ đổi mới phương pháp; quản lý hoạt động tự học của sinh viên còn lỏng lẻo, thiếu công cụ giám sát và hướng dẫn tự học hiệu quả ngoài giờ lên lớp.
  • Về đầu ra và bối cảnh: Việc kiểm tra đánh giá chuẩn đầu ra cuối khóa chưa xây dựng được ngân hàng đề thi chuẩn hóa hoàn chỉnh theo tiếp cận năng lực; cơ chế phối hợp giữa nhà trường với doanh nghiệp, người sử dụng lao động để lấy ý kiến phản hồi về chất lượng sử dụng tiếng Anh của sinh viên tốt nghiệp còn hạn chế.
• Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân: Luận án chỉ ra điểm mạnh là hệ thống văn bản pháp lý về chuẩn đầu ra đã được ban hành; giảng viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn. Điểm yếu là thiếu sự phân hóa chương trình, quy trình kiểm tra đánh giá chưa chuẩn hóa theo năng lực thực hiện, môi trường thực hành ngôn ngữ trong trường học chưa phong phú.

Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Trên cơ sở 4 nguyên tắc đề xuất (đảm bảo tính hệ thống, tính kế thừa và phát triển, tính khả thi, tính thực tiễn), tác giả đề xuất 6 biện pháp quản lý:

1. Biện pháp 1: Chỉ đạo hoàn thiện chuẩn đầu ra của các học phần tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực dựa trên khung năng lực phù hợp với đặc điểm của từng vi ngành. Rà soát, đối sánh chuẩn đầu ra với yêu cầu công việc thực tế của ngành Kinh tế, phân tách chuẩn đầu ra thành các tiêu chí hành vi cụ thể về kiến thức, kỹ năng và thái độ.
2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho cán bộ quản lý. Tập trung vào kỹ năng phát triển chương trình, kỹ năng xây dựng công cụ giám sát và đánh giá chất lượng dạy học theo mô hình CIPO.
3. Biện pháp 3: Chỉ đạo xây dựng môi trường dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực. Tăng cường đầu tư trang thiết bị công nghệ, phòng lab, phát triển hệ sinh thái học tập trực tuyến (LMS) và tổ chức các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa tiếng Anh.
4. Biện pháp 4: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho đội ngũ giảng viên. Bồi dưỡng phương pháp dạy học tích hợp ngôn ngữ và chuyên ngành (CLIL), phương pháp dạy học theo dự án (Project-Based Learning), kỹ năng thiết kế bản mô tả kỹ thuật bài giảng và kỹ năng ứng dụng công nghệ số.
5. Biện pháp 5: Chỉ đạo đổi mới hình thức học và nâng cao năng lực tự học cho sinh viên. Kết hợp giữa học trên lớp và tự học trực tuyến có hướng dẫn; trang bị cho sinh viên kỹ năng khai thác tài nguyên số và phương pháp làm việc nhóm, thực hiện dự án.
6. Biện pháp 6: Chỉ đạo hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực và phản hồi thông tin. Xây dựng ma trận đề thi, ngân hàng câu hỏi định hướng năng lực, kết hợp đánh giá quá trình (formative assessment) với đánh giá tổng kết (summative assessment), sử dụng bảng kiểm (rubrics) và cung cấp thông tin phản hồi thường xuyên cho người học.

• Kết quả khảo nghiệm và thử nghiệm:
  • Khảo nghiệm lấy ý kiến chuyên gia và cán bộ quản lý tại các trường cho thấy cả 6 biện pháp đều được đánh giá cao về mức độ cần thiết và mức độ khả thi.
  • Thử nghiệm sư phạm tại Trường Đại học Hòa Bình (thực hiện bồi dưỡng giảng viên về thiết kế bài soạn theo mô tả kỹ thuật, áp dụng phương pháp dự án học tập và đổi mới quy trình đánh giá) cho thấy nhóm sinh viên tham gia thử nghiệm có sự chuyển biến rõ rệt về kỹ năng giao tiếp tiếng Anh, tính chủ động tự học và thái độ học tập so với trước khi thử nghiệm.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học tại Việt Nam.
• Xác định và chuẩn hóa hệ thống các khái niệm công cụ liên quan đến năng lực thực hiện, quá trình dạy học tiếng Anh không chuyên và quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực.
• Xây dựng thành công khung lý thuyết quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ dựa trên việc vận dụng tích hợp mô hình quản lý chất lượng CIPO (Bối cảnh – Đầu vào – Quá trình – Đầu ra).

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Khảo sát, phân tích và cung cấp bức tranh thực trạng toàn diện, khách quan về hoạt động dạy học và công tác quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ khối ngành Kinh tế tại 4 trường đại học đại diện cho khối công lập và ngoài công lập tại Hà Nội.
• Chỉ rõ những hạn chế thực tế trong việc phân hóa chuẩn đầu ra theo ngành, công tác bồi dưỡng giảng viên, hình thức tổ chức dạy học kết hợp và quy trình kiểm tra đánh giá theo năng lực thực hiện.
• Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý mang tính đồng bộ, khoa học và khả thi; được kiểm chứng qua khảo nghiệm chuyên gia và thử nghiệm thực tiễn tại Trường Đại học Hòa Bình, cung cấp tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý giáo dục đại học.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện Đề án Ngoại ngữ quốc gia; ban hành khung tiêu chuẩn cụ thể về kiểm tra đánh giá năng lực ngoại ngữ cho từng khối ngành đào tạo đại học; hỗ trợ kinh phí và tổ chức các chương trình bồi dưỡng chuyên môn định kỳ cho đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên tiếng Anh các trường đại học.
• Đối với các trường đại học có đào tạo sinh viên không chuyên ngữ: Chủ động rà soát, điều chỉnh chuẩn đầu ra tiếng Anh phù hợp với từng chuyên ngành đào tạo; đổi mới cơ chế quản trị nội bộ theo hướng trao quyền tự chủ chuyên môn cho các khoa; đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở vật chất phục vụ dạy học kết hợp; định kỳ khảo sát ý kiến đánh giá của nhà tuyển dụng về năng lực ngoại ngữ của sinh viên tốt nghiệp.
• Đối với các Khoa/Trung tâm Ngoại ngữ: Xây dựng lại đề cương chi tiết học phần và tài liệu học tập theo hướng tích hợp chuyên ngành; tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ về phương pháp dạy học theo dự án và kỹ thuật biên soạn đề thi theo chuẩn đầu ra; hướng dẫn sinh viên phương pháp tự học và khai thác hệ thống học liệu điện tử.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Do giới hạn về thời gian và nguồn lực nghiên cứu, đề tài mới chỉ tập trung khảo sát trên nhóm đối tượng sinh viên không chuyên ngữ thuộc khối ngành Kinh tế tại 04 trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội; hoạt động thử nghiệm thực tế mới được tiến hành trong phạm vi một số lớp học phần tại Trường Đại học Hòa Bình.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu, khảo sát thực trạng và áp dụng các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ sang các khối ngành đào tạo khác như khối ngành Kỹ thuật - Công nghệ, khối ngành Y - Dược, khối ngành Xã hội - Nhân văn và khối ngành Nghệ thuật.
  • Triển khai khảo sát và thử nghiệm trên địa bàn các trường đại học ở các vùng miền khác nhau trong cả nước (miền Trung, miền Nam) để đối sánh sự khác biệt và hoàn thiện khung quản lý theo từng điều kiện đặc thù vùng miền.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cán bộ quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học: Cung cấp khung lý thuyết CIPO và hệ thống 6 biện pháp quản lý giúp nhà trường rà soát, tái cấu trúc quy trình quản lý đào tạo ngoại ngữ, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, hoàn thiện chuẩn đầu ra và chuẩn hóa công tác kiểm định chất lượng dạy học môn tiếng Anh.
• Đối với giảng viên giảng dạy tiếng Anh không chuyên: Bản mô tả kỹ thuật bài học, tài liệu hướng dẫn dạy học theo dự án và quy trình xây dựng công cụ kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực là nguồn tư liệu thực hành trực tiếp giúp giảng viên đổi mới phương pháp giảng dạy trên lớp và tổ chức hoạt động tự học cho sinh viên.
• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Quản lý giáo dục: Luận án là tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa tiếp cận năng lực và mô hình CIPO, cách thức thiết kế bảng hỏi khảo sát thực trạng và quy trình tiến hành thử nghiệm sư phạm trong nghiên cứu khoa học giáo dục.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án lựa chọn khảo sát thực trạng tại những cơ sở giáo dục đại học nào?

Luận án tiến hành khảo sát thực tế tại 04 trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội có giảng dạy chương trình tiếng Anh theo chương trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm 02 trường công lập là Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cùng 02 trường ngoài công lập là Trường Đại học Thành Đô và Trường Đại học Hòa Bình.

2. Mô hình CIPO được luận án vận dụng như thế nào trong quản lý dạy học tiếng Anh?

Mô hình CIPO được luận án sử dụng làm khung phân tích lý luận và khảo sát thực trạng, bao gồm 4 nhóm thành tố: Context (quản lý cơ chế, chính sách nội bộ và thích ứng bối cảnh ngoài nhà trường), Input (quản lý chuẩn đầu ra, chương trình, tài liệu, đội ngũ giảng viên, người học và cơ sở vật chất), Process (quản lý hoạt động dạy của giảng viên, hoạt động học và tự học của sinh viên, kiểm tra đánh giá quá trình), và Output (quản lý kết quả chuẩn đầu ra tốt nghiệp và phản hồi từ đơn vị sử dụng lao động).

3. Có bao nhiêu biện pháp quản lý được đề xuất trong luận án?

Luận án đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý: (1) Chỉ đạo hoàn thiện chuẩn đầu ra học phần tiếng Anh theo đặc điểm từng vi ngành; (2) Tổ chức bồi dưỡng năng lực quản lý cho cán bộ quản lý; (3) Chỉ đạo xây dựng môi trường dạy học tiếng Anh; (4) Tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học theo tiếp cận năng lực cho đội ngũ giảng viên; (5) Chỉ đạo đổi mới hình thức học và nâng cao năng lực tự học cho sinh viên; (6) Chỉ đạo hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá kết quả học tập và phản hồi thông tin.

4. Hoạt động thử nghiệm các biện pháp quản lý được tiến hành ở đâu và tập trung vào nội dung gì?

Hoạt động thử nghiệm được tiến hành tại Khoa Ngoại ngữ thuộc Trường Đại học Hòa Bình, tập trung vào việc bồi dưỡng giảng viên thiết kế bài học theo bản mô tả kỹ thuật, tổ chức hoạt động dạy học theo phương pháp dự án học tập (Project-Based Learning) và hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá năng lực ngôn ngữ của sinh viên.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Nguyễn Thị Hạnh đã hoàn thành việc xây dựng cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ khối ngành Kinh tế tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực và mô hình CIPO. Hệ thống 6 biện pháp quản lý được đề xuất có cơ sở khoa học, tính khả thi và đã được kiểm chứng thông qua khảo nghiệm chuyên gia và thử nghiệm sư phạm thực tế. Kết quả nghiên cứu đóng góp nguồn tư liệu tham khảo phục vụ công tác quản lý đào tạo ngoại ngữ trong các trường đại học, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thế giới đang chứng kiến những thay đổi to lớn về kinh tế, xã hội, khoa học và công nghệ. Toàn cầu hoá và những biểu hiện của nó trong các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, giáo dục và môi trường đã trở thành động lực chính cho quá trình thay đổi của các quốc gia. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với những đột phá về công nghệ trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, người máy, vạn vật kết nối… đang làm thay đổi căn bản cách sống, cách làm việc và cách con người kết nối với nhau, đòi hỏi mỗi cá nhân con người phải giao lưu, vươn xa khỏi biên giới quốc gia để tìm kiếm cơ hội.

Ngôn ngữ để phát triển và thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, để con người trên toàn cầu kết nối với nhau chính là ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh. Tiếng Anh là chìa khóa, là công cụ ngôn ngữ trong giao tiếp, học hỏi, tìm kiếm môi trường sống và cơ hội việc làm phù hợp của người lao động có chuyên môn, nghiệp vụ nói chung và của sinh viên tốt nghiệp đại học nói riêng trong thời đại này. Nói cách khác, cách mạng công nghiệp 4.0 không chỉ đòi hỏi các quốc gia trên thế giới phải bắt kịp, mà đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự trang bị cho mình vốn kiến thức phù hợp và tích cực, chủ động nâng cao khả năng sử dụng ngoại ngữ, trong đó có tiếng Anh trong giao tiếp và trong công việc, trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ đa dạng của đời sống kinh tế, xã hội. Hoà cùng với những xu hướng chung trên thế giới, Việt Nam đang tham gia hội nhập quốc tế sâu rộng trong các lĩnh vực như kinh tế, du lịch, công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao.

Quá trình hội nhập này yêu cầu phải có ngoại ngữ. Nhận thức tầm quan trọng của ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh, ngày 30 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1400/QĐ-TTg phê duyệt Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2008-2020 và ngày 22 tháng 12 năm 2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2080/QĐ-TTg về việc phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2017-2025, với mục tiêu “đổi mới việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân, tiếp tục triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ đáp ứng nhu cầu học tập và làm việc; tăng cường nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực trong thời kỳ hội nhập, góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước…”. Do vậy, đào tạo hình thành và phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng cho sinh viên không chuyên ngữ tại một số trường đại học là một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Trong những 1 năm qua, Nhà nước ta đã rất quan tâm tới việc nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên và sinh viên không chuyên ngữ nói riêng, nhằm giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường có thể đảm nhận được các vị trí công việc chuyên môn, nghiệp vụ liên quan tới kiến thức ngoại ngữ hoặc có thể sử dụng ngoại ngữ như một ngôn ngữ giao tiếp thông thường thứ hai để phục vụ cuộc sống và lao động nghề nghiệp, đáp ứng xu hướng hội nhập.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hoạt động dạy và học tiếng Anh, cũng như quản lý dạy và học tiếng Anh - môn học có những đặc thù riêng và đối tượng người học cũng có những yêu cầu khác nhau, đặc trưng nghề nghiệp khác nhau - cho sinh viên không chuyên ngữ ở các trường đại học còn nhiều hạn chế. Chất lượng đầu vào của sinh viên không chuyên ngữ chưa đồng đều. Một số sinh viên có ý thức học tập và có tố chất học ngoại ngữ lại học chung với một số sinh viên khác gần như không thích học hoặc không thể học tốt môn tiếng Anh trong một chương trình thiết kế đại trà, thiếu sự phân hóa phù hợp. Bản thân sinh viên cũng chưa nhận thức đầy đủ vai trò, tầm quan trọng của học phần Tiếng Anh, nhất là tiếng Anh chuyên ngành đối với hoạt động nghề nghiệp sau này của mình nên có tư tưởng học đối phó, thiếu tính tích cực và chủ động.

Giảng viên chưa thực sự toàn tâm trong việc trang bị kiến thức, phát triển năng lực ngôn ngữ cơ bản và chuyên ngành cho sinh viên. Thực trạng trên dẫn đến trong quá trình dạy học tiếng Anh, cả người dạy và người học chưa tích cực bổ sung, cập nhật kiến thức và rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ, gắn với quá trình học các môn chuyên ngành để nâng cao chất lượng dạy học. Kết quả thực tế là sinh viên ra trường, năng lực thực hành tiếng Anh còn yếu, chưa được xã hội và người sử dụng lao động đánh giá cao. Có thể nhìn nhận nguyên nhân một phần do việc quản lý và tổ chức thực hiện quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại một số trường đại học chưa thực sự đạt hiệu quả; nội dung chương trình đào tạo của toàn khoá học còn nặng về khối lượng kiến thức lý thuyết; quản lý quá trình giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên chưa thực sự dựa trên sự phân hóa năng lực của sinh viên.

Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương khoá XI “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã xác định mục tiêu của đổi mới giáo dục, một trong các mục tiêu được nhấn mạnh là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn”. Từ mục tiêu đó, một trong những giải pháp đổi mới giáo dục và đào tạo là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”. Thực tế cho thấy, tổ chức dạy học ở trường đại học cần phát huy được tính tích cực, chủ 2 động, sáng tạo của sinh viên, phù hợp với nội dung mỗi môn học, đặc điểm của đối tượng sinh viên và phương thức đào tạo của nhà trường.

Vì vậy, quản lý tốt hoạt động dạy học trong cơ sở giáo dục, trong đó có quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ, một khâu quan trọng của quá trình đào tạo, sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Xuất phát từ những vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trên, đề tài nghiên cứu của luận án được lựa chọn là: “Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực”, góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực, từ đó, luận án đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ và nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học và hội nhập quốc tế. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3.

Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Giả thuyết khoa học Hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học hiện nay vẫn còn bất cập do nhiều nguyên nhân khác nhau, dẫn đến tình trạng chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học còn thấp.

Vì vậy, cần nghiên cứu các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học. Nếu các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực được xây dựng trên cơ sở khoa học quản lý giáo dục và giải quyết được những vấn đề thực tiễn sẽ nâng cao chất lượng dạy học 3 tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hiện nay. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5.

Xây dựng cơ sở lý luận quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Đánh giá thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực. Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại trường đại học theo tiếp cận năng lực.

Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 5. Giới hạn về nội dung - Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ của các chủ thể quản lý trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực. - Các khối ngành đào tạo sinh viên không chuyên ngữ trong trường đại học rất đa dạng, chia thành các khối ngành kỹ thuật, khối ngành kinh tế, khối ngành nghệ thuật.