phần mở đầu, kết luận khuyến nghị và tài liệu tham khảo luận văn được trình bày 3 chương. - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học thực hành theo năng lực thực hiện - Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học thực hành ngành công nghệ ôtô ở Trường Cao đẳng nghề Phú Thọ theo tiếp cận năng lực thực hiện - Chƣơng 3: Biện pháp quản lý dạy học thực hành ngành công nghệ ôtô ở Trường Cao đẳng nghề Phú Thọ theo tiếp cận năng lực thực hiện. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC THỰC HIỆN 1.1 Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vÒ qu¶n lý d¹y häc theo n¨ng lùc thùc hiÖn Để nâng cao năng lực thực hành nghề cho người học, ngay từ những năm 1955, tổ chức văn hóa Giáo dục của liên hiệp quốc ( UNESCO) đã đặc biệt quan tâm đến cách thức đào tạo nghề theo môđun. Người ta vận dụng ý tưởng môđun vào quá trình đào tạo nghề.
Giới hạn của một môđun gồm những nội dung sau: a) mục tiêu; b) Các tiêu chí tiên quyết cần đạt được; C) Các nội dung hướng dẫn; d) Kiểm tra chẩn đoán trước khóa học; e) Những người thực hiện Môđun; g) Kiểm tra đánh giá sau khóa học; h) Đánh giá môđun. Hiện nay ở các cơ sở DN, trung tâm hướng nghiệp DN, Các Trường Cao đẳng nghề đã tiến hành vận dụng phương thức đào tạo theo môđun kỹ năng hành nghề dưới dạng tổ hợp các đơn nguyên học tập như các nhà lý luận của ILO đã khởi xướng và phổ biến rộng rãi trên thế giới. Tư tưởng chủ đạo của phương thức này là tiến hành đào tạo theo mục tiêu, yêu cầu cụ thể của người học, chọn ra các môđun và đơn vị học tập theo đơn nguyên học tập tương ứng. Phương thức đào tạo này giúp SV có được kỹ năng làm tốt từng phần việc hay công việc của nghề một cách chọn ven.
Học gì thì sẽ làm được nấy đó là tư tương chủ đạo. Việc học có thể tích lũy để nâng cao và mở rộng tầm hiếu biết. Cách thức đào tạo này thực chất là một dạng của phương thức đào tạo theo NLTH [ 3 Tr 31 – 32] và[ 58]. Công trình với tiêu đề “ Tiếp cận đào tạo nghề dựa trên NLTH và việc xây dựng tiêu chuẩn nghề” do Nguyễn Đức Trí làm chủ nhiệm đề tài cùng tập thể các nhà nghiên cứu tiến hành ( 1996), ( đề tài cấp Bộ B93 – 38 – 24 ) đã tập trung tìm hiểu phương thức đào tạo nghề theo tiếp cận NLTH ở Việt Nam.
Xu hướng phát triển chương trình 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đào tạo nghề theo tiếp cận NLTH hiện nay đang được các nhà khoa học giáo dục nghề nghiệp quan tâm nghiên cứu mà đặc biết ở lĩnh vực DN. Như vậy , về quy mô, mức độ, nội dung, nhận định, đề xuất, kết quả, cách giải quyết vấn đề đào tạo nghề theo NLTH của các công trình trong và ngoài nước tuy có những sự khác nhau song có thể nhận định khái quát rằng họ đều đề cập đến các khái niệm về kỹ năng chung, kỹ năng thực hành, NLTH, v. Qua đó, các tác giả cũng đề xuất quy trình, giải pháp nhằm giúp cho SV trong quá trình đào tạo cũng như sau khi tốt nghiệp ra trường có khả năng thích ứng, biết vận dụng vào thực tiễn những kiến thức, tay nghề của mình một cách nhanh chóng, hiệu quả nhất trong đào tạo nghề v. Từ tổng quan trên cho thấy các công trình nghiên cứu đã đi sâu vào giải quyết vấn đề chung trong đào tạo nghề và chủ yếu là hiện nay chưa có các công trình chuyên biệt đi vào nghiên cứu phương thức đổi mới quản lý DHTH theo tiếp cận NLTH cho SV cao đẳng nghề.
Đổi mới được hiểu theo thuật ngữ mới là cập nhật, nâng cấp (update, up – to – date). Nó bao hàm có cả sự thay đổi về lượng ( bổ xung) và về chất (chỉnh sửa). Do đó đề tài này có thể xem như là nghiên cứu ban đầu. Cũng từ sơ lược vấn đề nghiên cứu cho ta thấy có nhiều khả năng còn bỏ ngỏ cần phải tiếp tục hoàn thiện và giải quyết trong bình diện quản lý quá trình đào tạo nghề.2 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Dạy học thực hành Dạy học thực hành được hiểu là quá trình tổ chức các hoạt động dạy của GV và hoạt động học của SV theo mục đích, yêu cầu và điều kiện thực tế của quá trình dạy học đặt ra.
Trong đó, GV sẽ chịu trách nhiệm truyền đạt những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và những kinh nghiệm nghề nghiệp của mình đã tích lũy được cho người học, còn sinh viên phải tích cực, độc lập 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sáng tạo thực hiện thao tác, động tác, cử động thực hành kỹ thuật nhằm nắm vững kỹ năng thực hành nghề. DHTH có nhiệm vụ chủ yếu là rèn luyện và hình thành năng lực tư duy kỹ thuật, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ nghề nghiệp cho SV. Đây là hình thức dạy học có tầm quan trọng đắc biệt đối với việc thực hiện mục tiêu đào tạo ở các Trường Cao đẳng nghề. DHTH chủ yếu được tiến hành ở xưởng trường và các cơ sở sản xuất khác.
Tùy theo đặc thù của nghề mà có thể bố trí nơi luyện tập cho thích hợp. Nhiệm vụ chủ yếu của DHTH là phải hình thành được kỹ năng, ký xảo, thái độ và thói quen lao động nghề nghiệp cho SV Cao đẳng nghề. Muốn đạt được mục tiêu truyền đạt những nội dung DHTH trong các Trường Cao đẳng nghề một cách hệ thống và có hiệu quả cao nhằm thỏa mãn yêu cầu đào tạo nghề đã đặt ra thì việc tổ chức DHTH phải được coi là một trong những phương tiện quan trọng. Tổ chức DHTH nói riêng và dạy nghề nói chung từ xưa tới nay đã xuất hiện và tồn tại nhiều loại hình.
Tùy thuộc vào mối quan hệ giữa dạy và học, vào phương thức tổ chức, sự phát triển của công nghệ đào tạo từ “ kèm cặp” đến tổ chức dạy học theo “ lớp – bài” đã được biểu hiện hết sức đa dạng phong phú.2 Dạy học thực hành nghề Trong lý luận DHTH thì “ Thực hành” có thể hiểu với tư cách là nội dung dạy học hoặc hình thức tổ chức dạy học. Nếu hiểu thực hành với tư cách nội dung dạy học ( teaching contens) thì “ nội dung thực hành là hệ thống tri thức thực hành, KN, KX, phương thức hoạt động và thói quen nghề nghiệp mà học sinh cần nắm vững trong QTDH” [ 25,tr.50], Thực hành là thành tố cấu trúc của QTDH và là đối tượng lĩnh hội của SV trong QTDH. Khi xem xét thực hành với tư cách là nội dung dạy học thì nội dung thực hành là cơ sở và là điểm bắt đầu của hoạt động tổ chức, hướng dẫn của GV đồng thời là 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điểm kết thúc hoạt động luyện tập của SV. Tính chất nội dung thực hành quy định mô hình cấu trúc mối quan hệ tương tác giữa SV và GV trong QTDH.
“ Thực hành” còn được hiểu hình thức tổ chức dạy học ( teaching form), thực hành là hình thức luyện tập gắn liền với từng bộ môn, chuyên đề hoặc liên môn. Chúng được tiến hành sau những giờ lý thuyết với mục đích giúp SV vận dung tri thức đã học dưới các hình thức làm bài tập, xây dựng sơ đồ, biểu đồ, hoặc rèn luyện KN, KX. Qua thực hành, SV có điều kiện thuận lợi để kết hợp việc học tập với lao động SX theo ngành nghề, với thực nghiệm và nghiên cứu khoa học. Điều này đã phản ánh lôgic vận động và phát triển theo một trật tự nhất định của các mối quan hệ giữa các thành tố: Hoạt động hướng dẫn, hoạt động luyện tập và nội dung thực hành tại một thời điểm và không gian cụ thể, với những phương pháp và phương tiện nhất định.
Từ những phân tích trên, tổ chức DHTH nghề là tổ chức các hình thức luyện tập KN, KX nghề chuyên môn cho SV gắn liền từng bộ môn, chuyên đề hoặc liên môn nhằm hình thành năng lực thực hành nghề ở SV.3 D¹y häc theo tiÕp cËn n¨ng lùc thùc hiÖn Thuật ngữ “ Dạy học theo tiếp cận NLTH ” không phải là mới mà hơn 30 năm trước đây nó đã được sử dụng để mô tả một phương thức dạy học rất khác với dạy học truyền thống ở chỗ phương thức tiếp cận này chủ yếu vào tiêu chuẩn quy định cho một nghề và được tuân thủ theo các tiêu chuẩn đó. Theo cách này người học không nhất thiết phải học tất cả các nội dung, đạt tất cả các tiêu chuẩn của nghề đó và về thời gian không có qui định cứng nhắc. Phương thức này cũng rất “ linh hoạt” trong việc công nhận những kết quả, thành tích học tập trước đây của người học khi họ chứng minh được là có NLTH theo tiêu chuẩn đề ra và như vậy người học được phép tích lũy các tín chỉ mà không phải học lại những gì đã học, đã biết đã chứng minh được là họ đã nắm được và có khả năng thực hiện theo tiêu chuẩn quy định. Trong báo 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cáo kết quả nghiên cứu của đề tài cấp Bộ B93 – 38 – 24 “ Tiếp cận đào tạo nghề dựa trên NLTH và xây dựng tiêu chuẩn nghề” Chủ đề tài Nguyễn Đức Trí và tập thể các tác giả đã đưa ra khái niệm trung tâm là NLTH, coi nó vừa là khởi điểm vừa là mục tiêu cuối cùng của quá trình đào tạo” [ 3,Tr 15].
Mục đích của dạy học theo NLTH là phát triển một lực lượng lao động, bao gồm các cá nhân có thực hiện các hoạt động lao động một cách ổn định, phù hợp với các tiêu chuẩn đặt ra trong việc làm ở hàng loạt các bối cảnh hoặc các điều kiện nhất định. Dạy học theo NLTH có các mục tiêu, cấu trúc và nội dung xác định. Sự khác nhau bắt đầu từ việc thiết kế chương trình, GV cần tư duy nhiều hơn dưới dạng đầu ra cần đến hơn là đầu vào mong muốn. Trong dạy học theo NLTH “ một cách rõ ràng là các tiêu chuẩn dựa trên kết quả đầu ra luôn được sử dụng làm cơ sở cho việc lập kế hoạch” [ 3,Tr 16].
Trong hệ thống dạy nghề dựa trên NLTH các phương pháp thực hiện dạy học công cụ cơ bản thiết kế đào tạo không có thay đổi căn bản.