phần mở đầu và kết luận, các danh mục có liên quan nội dung chính của Luận văn đƣợc cấu trúc thành 03 chƣơng với tên gọi nhƣ sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách nhà nƣớc tỉnh Quảng Nam Chƣơng 2. Thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách nhà nƣớc tỉnh Quảng Nam Chƣơng 3. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách nhà nƣớc tỉnh Quảng Nam 6.
Tổng qu n về tà l ệu ng ên ứu Liên quan đến vấn đề Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách có rất nhiều các công trình nghiên cứu khoa học nhƣ: Luận văn thạc sỹ, luận án tiến sĩ, đề tài khoa học ở cấp bộ, sở, ban ngành. Có thể khái quát tình hình nghiên cứu liên quan đến nội dung luận văn này trong thời gian gần đây nhƣ sau: Tại Việt Nam, có nhiều nghiên cứu về Quản lý nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách. Hiện có các công trình chủ yếu sau: - Đỗ Hoàng Toàn & Mai Văn Bƣu (2008), Giáo trình “QLNN về kinh tế”, Đại học kinh tế quốc dân, Bộ môn quản lý kinh tế xuất bản. Tác giả đã chỉ rõ đƣợc khái niệm, quy luật, nguyên tắc, công cụ, mục tiêu và các chức năng QLNN về kinh tế nói chung.
Giáo trình này cung cấp bức tranh tổng quan về QLNN về kinh tế nói chung giúp ngƣời đọc có góc nhìn tổng thể về hoạt động QLNN. - Trang Thị Tuyết (2002), Giáo trình “QLNN trên các lĩnh vực kinh tế”, Học viện hành chính quốc gia, Khoa quản lý nhà nƣớc về kinh tế phát hành - Nhà xuất bản Đại Học quốc gia Hà Nội. Giáo trình đã cung cấp các khái luận liên quan về khái niệm, phân loại, vai trò tác dụng, hiệu quả và sự cần thiết của QLNN đối với các dự án đầu tƣ. Tác giả cũng đề cập đến nguyên tắc, phƣơng thức và biện pháp QLNN đối với dự án đầu tƣ.
- Từ Quang Phƣơng & Phạm Văn Hùng (2012), Giáo trình “Kinh tế đầu 6 tư”, Đại học kinh tế quốc dân, Khoa đầu tƣ xuất bản. Tác giả cung cấp các kiến thức cơ bản trong lĩnh vực đầu tƣ và bƣớc đầu hƣớng dẫn vận dụng các kiến thức chuyên ngành trong phân tích, đánh giá và thực hiện hoạt động đầu tƣ ở cả tầm vĩ mô và vi mô. - Vũ Văn Lƣu (2012), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Ninh Bình”; luận văn Thạc sỹ. Tác giả đã khái quát hóa các cơ sở lý luận có liên quan đến hoạt động đầu tƣ xây dựng cơ bản, đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng, vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc.
Nội dung, trình tự và các đối tƣợng tham gia vào quá trình quản lý dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản. Nghiên cứu cũng đã làm rõ những chỉ tiêu phản ảnh và nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả của dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản. Bằng những số liệu thu thập từ thực tế, nghiên cứu đã phân tích, đánh giá một cách khách quan và chỉ rõ thực trạng công tác quản lý đầu tƣ xây dựng cơ bản các dự án sử dụng vốn ngân sách của tỉnh Ninh Bình, những kết quả đạt đƣợc và những vấn đề còn tồn tại cần giải quyết để nâng cao hiệu quả các dự án đầu tƣ ở địa phƣơng. Dựa trên những luận cứ khoa học và những đúc rút thực tiễn, nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, nhằm góp phần tiến trình xây dựng nền kinh tế địa phƣơng phát triển vững mạnh toàn diện.
- Bùi Mạnh Tuyên (2015), “Quản lý đầu tư xây dựng công trình từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Giang”', luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế, tại trƣờng Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội, tác giả đã hệ thống hóa lý luận về quản lý đầu tƣ xây dựng công trình và phân tích một số tồn tại, vƣớng mắc, khó khăn trong công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng nguồn ngân sách nhà nƣớc, để đề xuất những giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý đầu tƣ xây dựng công trình từ NSNN trên địa bàn tỉnh Hà Giang. - Lê Toàn Thắng (2012), “Quản lý đầu tư xây dựng công trình từ ngân sách nhà nước của thành phố Hà Nội”, luận văn thạc sĩ, đề tài đã hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý đầu tƣ xây dựng côngtrình từ ngân sách 7 Nhà nƣớc của thành phố Hà Nội. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đầu tƣ xây dựng công trình từ ngân sách Nhà nƣớc của thành phố Hà Nội. Đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp quản lý đầu tƣ xây dựng công trình từ ngân sách Nhà nƣớc của thành phố Hà Nội.
- Hoàng Văn Thành chủ nhiệm (2005), “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư từ ngân sách nhà nước”, đề tài cấp bộ của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng. Đề tài đã đi sâu vào các giải pháp để nâng cao hiệu quả đầu tƣ từ NSNN và chia thành bốn nhóm chính: nhóm giải pháp tài chính, nhóm giải pháp về con ngƣời, nhóm giải pháp về cơ chế chính sách và nhóm giải pháp khác. - Anh Đức (2013), "Chấn chỉnh quản lý đầu tƣ và xử lý nợ XDCB", tạp chí Kinh tế và Dự báo năm 2018,2019,2020, trang web: http.vn truy cập ngày 22/6/2017. Tác giả chỉ ra những giải pháp cần chấn chỉnh công tác quản lý vốn đầu tƣ và xử lý nợ XDCB nhƣ: Tình trạng phê duyệt nhiều dự án quá khả năng cân đối vốn, dẫn đến phân bổ vốn dàn trải, kéo dài thời gian thi công, gây lãng phí thất thoát,.
cùng với nợ đọng xây dựng cơ bản chƣa đƣợc xử lý triệt để đã và đang ảnh hƣởng xấu đến an toàn nợ công và tăng trƣởng kinh tế bền vững. - Đinh Duy Trung (2014), “Hoàn thiện công tác quản lý đầu tƣ cơ sở hạ tầng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc ở tỉnh Quảng Bình”; Đoàn Thế Hải (2016) “Quản lý đầu tƣ cơ sở hạ tầng bằng vốn ngân sách nhà nƣớc ở tỉnh Bình Định” hai luận văn thạc sĩ đã đƣa ra các nội dung liên quan đến đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng, không nghiên cứu đến vấn đề quản lý nhà nƣớc về xây dựng cơ sở hạ tầng các khu - cụm công nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. - Trần Kim Chung (2017), “Giải pháp vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng gắn với tái cơ cấu đầu tƣ”, Tạp chí Tài chính kỳ 1 số tháng 3/2017. Bài viết đƣa ra các giải pháp huy động vốn đầu tƣ cơ sở hạ tầng từ các nguồn vốn trong nƣớc khác với truyền thống.
Tóm lại, các nghiên cứu trên đã có nhiều đóng góp cho các nhà quản lý trong việc tăng cƣờng quản lý đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn từ ngân 8 sách. Tuy nhiên, các nghiên cứu này vẫn chƣa thể chứng minh đƣợc các mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hƣởng tới công tác quản lý đầu tƣ lĩnh vực cụ thể về đầu tƣ xây dựng bằng vốn ngân sách địa phƣơng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Vì vậy, việc nghiên cứu, lý giải để làm rõ cơ sở lý luận một cách toàn diện và đầy đủ của việc hoàn thiện công tác Quản lý nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách địa phƣơng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác Quản lý nhà nƣớc đầu tƣ xây dựng công trình bằng vốn ngân sách địa phƣơng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam là đòi hỏi cấp bách cả về lý luận và thực tiễn, đặc biệt là trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH BẰNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐẦU TƢ CÔNG TRÌNH BẰNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Khái n ệm và vai trò ủ đầu tƣ xây ựng công trình a. Khái niệm Định nghĩa chính xác và đầy đủ nhất thì “ xây ựng ông trình” là: tạo ra sản phẩm – công trình xây dựng xong, có thể là trƣờng học, hạ tầng đƣờng giao thông, hạ tầng khu – cụm công nghiệp…từ quá trình xây dựng. Công trình xây dựng đƣợc tạo nên bởi sức lao động của con ngƣời, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, đƣợc liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dƣới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dƣới mặt nƣớc và phần trên mặt nƣớc, đƣợc xây dựng theo thiết kế.
Công trình xây dựng bao gồm công trình xây dựng công cộng, nhà ở, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lƣợng và các công trình khác. Đầu tư và Đầu tư phát triển Đầu tƣ là sự bỏ vốn (chi tiêu vốn) cùng với các nguồn lực khác trong hiện tại để tiến hành một hoạt động nào đó (tạo ra, khai thác, sử dụng một tài sản) nhằm thu về các kết quả có lợi trong tƣơng lai. Đầu tƣ phát triển là hình thức đầu tƣ có ảnh hƣởng trực tiếp đến việc tăng tiềm lực của nền kinh tế nói chung, tiềm lực sản xuất kinh doanh của từng cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng, là điều kiện chủ yếu để tạo công ăn việc làm và nâng cao đời sống của mọi thành viên trong xã hội. Đầu tư công và vốn đầu tư công Theo quy định tại khoản 15 Điều 4 Luật đầu tƣ công năm 2019: “Đầu tƣ công là hoạt động đầu tƣ của Nhà nƣớc vào các chƣơng trình, dự án và đối tƣợng đầu tƣ công khác theo quy định của Luật này.” Nhƣ vậy, đầu tƣ công là một hoạt động đầu tƣ của Nhà nƣớc, sử dụng nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách 10 Nhà nƣớc để thực hiện thiết kế, xây dựng các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và các chƣơng trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.
Vốn đầu tƣ công là khái niệm dùng để chỉ nguồn vốn mà Nhà nƣớc chi tiền ngân sách ra, để đầu tƣ vào các dự án cần thiết phục vụ đời sống của nhân dân và sự phát triển của cộng đồng.