phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc cấu trúc thành ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1 – Lý luận về đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông và quản lý đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông từ nguồn vốn vốn ngân sách nhà nƣớc. Chƣơng 2 – Thực trạng quản lý đầu tƣ cơ sở hạ tầng giao thông từ nguồn vốn ngân sách của tỉnh Đắk Lắk. Chƣơng 3 – Các giải pháp hoàn thiện quản lý đầu tƣ cơ sở hạ tầng giao thông từ nguồn vốn ngân sách của tỉnh Đắk Lắk. Luan van 8 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CSHTGT VÀ QUẢN LÝ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CSHTGT TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CSHTGT. Vai trò và đặc điểm của đầu tƣ xây dựng CSHTGT. Cở sở hạ tầng giao thông (đƣờng bộ) là bao gồm toàn bộ hệ thống cầu, đƣờng phục vụ cho vận tải hàng hóa, hành khách và sự đi lại của nhân dân một cách an toàn, thuận tiện, nhanh chóng, cũng nhƣ đáp ứng nhu cầu giao lƣu kinh tế, văn hóa, xã hội giữa ngƣời dân trong cùng một vùng, hay giữa vùng này với vùng khác hoặc giữa nƣớc này với nƣớc khác. Đầu tƣ xây dựng CSHTGT là việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình giao thông nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lƣợng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định.
Vai trò Đầu tƣ xây dựng CSHTGT đƣờng bộ là một bộ phận quan trọng của đầu tƣ hạ tầng kinh tế - xã hội. Nó có vai trò quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội: - Bảo đảm cho quá trình phát triển kinh tế và đời sống diễn ra thuận lợi, hiệu quả và an toàn; - Tác động lan tỏa thu hút đầu tƣ từ các nguồn khác và vào các lĩnh vực khác trong nền kinh tế; - Khi đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông sẽ tạo ra nhiều đơn đặt hàng với khối lƣợng dự án và công việc cho các doanh nghiệp để tiến hành sản xuất; - Ảnh hƣởng tới cầu hàng hóa đầu tƣ trong tổng cầu kích thích tăng trƣởng kinh tế. Luan van 9 - Rút ngắn khoảng cách chênh lệch giàu nghèo giữa các vùng. Đặc điểm Các dự án đầu tƣ xây dựng CSHTGT có thời gian xây dựng kéo dài trong nhiều năm, chất lƣợng xây dựng và chất hiện đại của công trình chỉ có thể bảo đảm nếu đƣợc tính toán chính xác ngay từ khâu thiết kế, thực hiện thi công bảo đảm chất lƣợng và quản lý vận hành đúng quy trình.
Có mức vốn đầu tƣ lớn, thời gian khấu hao kéo dài nhiều năm, nên rất khó khăn huy động vốn, do đó nguồn vốn đầu tƣ chủ yếu là nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc; đồng thời phải huy động nhiều nguồn vốn khác nhau thỏa mãn nhu cầu đầu tƣ; Công trình trải dài theo tuyến hàng km và chiếm không gian rộng, khi tiến hành đầu tƣ xây dựng có tác động lớn đến nhiều lĩnh vực khác nhau; mỗi con tuyến đƣờng giao thông đƣợc xây dựng sẽ đi qua nhiều khu dân cƣ, tác động tới cộng động dân cƣ hai bên tuyến và các công trình khác; Đầu tƣ xây dựng CSHTGT xây dựng trên đất và gắn với điều kiện tự nhiên. Vì vậy, điều kiện tự nhiên không chỉ ảnh hƣởng tới chất lƣợng công trình mà quyết định luôn chi phí xây dựng và khi đƣa và khai thác sử dụng. Do đó, ngay từ khi khảo sát, thiết kế cho tới xây dựng và đƣa vào sử dụng chịu sự tác động của thời tiết khí hậu và nhiều yếu tố khác mà nếu không chú ý sẽ ảnh hƣởng đến hiệu quả đầu tƣ và tuổi thọ của công trình. Với đặc điểm của công trình đƣờng bộ khi đi qua những vùng có địa hình chia cắt bởi sông, suối, vùng trũng, hay sƣờn dốc.
sẽ đòi hỏi thiết kế phải khác với công trình ở nơi địa hình bằng phẳng thuận lợi hơn. Vai trò và đặc điểm của đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN Từ đặc điểm cơ bản của CSHTGT mà đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN có tầm quan trọng đặc biệt. Vai trò của nó bao gồm: (1) Đây là nguồn đầu tư chủ yếu cho CSHTGT Luan van 10 Trong quá trình phát triển kinh tế -xã hội của đất nƣớc, việc đầu tƣ phát triển CSHTGT đƣợc quan tâm và thực hiện của yếu từ nguồn từ nhà nƣớc. Trãi qua nhiều thời kỳ dù có đẩy mạnh quá trình xã hội hóa bằng nhiều hình thức khác nhau, nhƣ mô hình đầu tƣ BOT (dự án xây dựng - kinh doanh - chuyển giao), BT (hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao), PPP (phƣơng thức Đối tác công- tƣ) nhƣng vốn của nhà nƣớc vẫn chiếm tỷ trọng lớn.
Các thành phần kinh tế khác không dễ có đƣợc khả năng tài chính để thực hiện các dự án đầu tƣ này và trong nhiều trƣờng hợp họ có khả năng nhƣng cũng không muốn thực hiện do nhiều vấn đề nhƣ tỷ suất lợi nhuận không cao, rũi ro lớn. Nguồn vốn đầu tƣ từ NSNN đóng vai trò rất lớn và chủ yếu trong phát triển CSHTGT nhất là khi đầu tƣ vào những nơi những lĩnh vực mang tính đột phá, làm tiền đề thúc đẩy các ngành khác phát phiển nhƣ: công nghiệp, du lịch, vận tải, nông nghiệp…đồng thời đầu tƣ ở những vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa; vùng biên giới, vùng kinh tế còn khó khăn. (2) Định hướng đầu tư CSHTGT trong nền kinh tế Do nhu cầu đầu tƣ cho cho CSHTGT rất lớn và giới hạn nguồn vốn NSNN, nên giải pháp xã hội hóa luôn đƣợc quan tâm. Nhƣng để thu hút và kêu gọi các nhà đầu tƣ khác thì nguồn đầu tƣ từ NSNN là một khoản đầu tƣ đối ứng, nhằm kích thích các nhà đầu tƣ khác.
(3) Đầu tư của ngân sách nhà nước góp phần tăng tích lũy Đầu tƣ từ nguồn vốn NSNN sẽ làm gia tăng số lƣợng và chất lƣợng tài sản cố định, gia tăng giá trị tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân. Vấn đề này thể hiện rõ nét thông qua việc nhà nƣớc tăng cƣờng đầu tƣ xây dựng CSHTGT nhƣ Quốc lộ 1A, đƣờng Hồ Chí Minh. Sự tăng lên về số lƣợng và chất lƣợng của hàng hoá công này là cơ sở và nền tảng cho sự phát triển của các ngành trong nền kinh tế quốc dân trên các mặt: Nhằm phát triển các ngành, các lãnh vực, các vùng kinh tế trên lãnh thổ quốc gia; nâng cao Luan van 11 chất lƣợng và hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh; thúc đẩy sự phát triển của các thành phần kinh tế, thu hút đầu tƣ trong nƣớc và nƣớc ngoài và tạo động lực, thúc đẩy sự tăng trƣởng kinh tế. NỘI DUNG QUẢN LÝ ĐẦU TƢ CSHTGT TỪ NGUỒN VỐN NSNN.1 Khái niệm quản lý đầu tƣ CSHTGT từ nguồn vốn NSNN - Quản lý đầu tƣ xây dựng CSHTGT là các hoạt động chấp hành và điều hành công tác đầu tƣ xây dựng CSHTGT có tính tổ chức; đƣợc thực hiện trên cơ sở và để thi hành các quy định của pháp luật; đƣợc bảo đảm thực hiện chủ yếu bởi hệ thống các cơ quan hành chính nhà nƣớc.
- Nguồn vốn NSNN đầu tƣ xây dựng CSHTGT: Ngân sách nhà nƣớc gồm ngân sách trung ƣơng và ngân sách địa phƣơng. Ngân sách địa phƣơng đƣợc sử dụng nguồn thu và số bổ sung cân đối từ ngân sách Trung ƣơng để cân đối thu, chi ngân sách cấp mình, bảo đảm các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Theo nguyên tắc, nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc phải đƣợc nhà nƣớc quản lý chặt chẽ từ khâu giao kế hoạch cho đến khi đầu tƣ. Do vậy nguồn vốn đầu tƣ đƣợc quản lý chặt chẽ.
* Công tác lập kế hoạch đầu tư: Bộ kế hoạch đầu tƣ tổng hợp kế hoạch vốn đầu tƣ từ ngân sách của tất cả các thành phần kinh tế trong nền kinh tế để dự báo, hƣớng dẫn các ngành, lĩnh vực cần tập trung đầu tƣ; những cơ chế áp dụng trong kỳ kế hoạch. Sở kế hoạch đầu tƣ phải xác định cụ thể danh mục đầu tƣ và kế hoạch vốn đầu tƣ của các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. Nhà nƣớc quản lý chặt chẽ việc thực hiện kế hoạch đầu tƣ phù hợp với quy hoạch, kế hoạch, cơ cấu ngành vùng. Với các công trình, dự án quan trọng quốc gia trong kế hoạch hàng năm và từng thời kỳ phát triển thi do Quốc hội quyết định: Thủ Luan van 12 tƣớng Chính phủ duyệt mục tiêu,tổng mức vốn đầu tƣ để bố trí kế hoạch cho các bộ, địa phƣơng thực hiện.
* Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: nhà nƣớc quản lý chặt chẽ thông qua báo cáo đầu tƣ, dự án đầu tƣ và thẩm duyệt dự án đầu tƣ, thẩm định các báo cáo nghiên cứu khả thi, báo cáo thiết kế kỹ thuật và quyết định đầu tƣ. * Giai đoạn thực hiện đầu tư: đƣợc nhà nƣớc quản lý chặt chẽ thông qua việc phê duyệt quyết định đấu thầu, kết quả đấu thầu, giám sát quá trình thực hiện đầu tƣ, phê duyệt quyết toán đầu tƣ. * Giai đoạn kết thúc đầu tư: nhà nƣớc quản lý thông qua việc nghiệm thu bàn giao công trình (công trình hoàn chỉnh theo thiết kế đƣợc duyệt, vận hành đúng yêu cầu kỹ thuật và nghiệm thu đạt yêu cầu chất lƣợng). Quy hoạch đầu tƣ CSHTGT từ nguồn vốn NSNN - Quản lý công tác quy hoạch đƣợc coi là nội dung đầu tiên trong quản lý đầu tƣ CSHTGT từ nguồn vốn NSNN.
Quản lý quy hoạch định có vai trò rất quan trọng trong sử dụng nguồn lực có giới hạn của ngân sách cũng nhƣ tài nguyên khác của tỉnh trong khi có quá nhiều nhu cầu dịch vụ công phải thỏa mãn cho xã hội. Quản lý quy hoạch đầu tƣ CSHTGT từ nguồn vốn NSNN là cơ sở để triển khai dự án đầu tƣ, trong giai đoạn xác định mục tiêu đầu tƣ, thời điểm đầu tƣ và dự tính nguồn lực cần thiết từ ngân sách để triển khai xây dựng một cách đồng bộ và hiệu quả cao nhất. Quản lý quy hoạch đầu tƣ CSHTGT đƣợc thực hiện bởi các cơ quan Chính phủ và chính quyền địa phƣơng và dựa trên Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đƣờng bộ Việt Nam, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và quy hoạch phát triển các ngành khác. Theo quy định hiện nay, Sở giao thông vận tải (chủ trì) phối hợp với các Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Luan van 13 Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở Công thƣơng.