CHƯƠNG 1. Tổng quan đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước: CHƯƠNG 2. Thực trạng quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước 3 của huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam CHƯƠNG 3. Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của huyện Kim Bảng.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 Tổng quan đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước: Đầu tư xây dựng cơ bản là Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là hoạt động quan trọng tạo ra hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội, là tiền đề cơ bản để thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Quản lý đầu tư XDCB ở nước ta là một hoạt động đặc thù, phức tạp và luôn luôn biến động nhất là trong điều kiện cơ chế chính sách quản lý kinh tế xã hội nói chung, quản lý xây dựng cơ bản nói riêng có nhiều thay đổi, môi trường pháp lý còn chưa hoàn chỉnh, thiếu đồng bộ. Đồng thời, quản lý đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước là rất khó, dễ xảy ra thất thoát, lãng phí do chính đặc điểm của hoạt động này như quyền sở hữu về vốn không trùng hợp với quyền sử dụng, mục tiêu đầu tư XDCB của nhà nước ít chú trọng tới mục tiêu lợi nhuận trực tiếp,. Mặt khác trong vài năm trở lại đây, tình trạng khủng hoảng kinh tế diễn ra trên khắp thế giới, đặc biệt là sự khủng hoảng nợ công ở Châu Âu, thất nghiệp, lạm phát, sản xuất và tiêu dùng bị đình trệ đã ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của nhân dân thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
Theo Báo cáo của WB: Nợ công của Việt Nam tăng nhanh trong những năm gần đây, tính đến cuối năm 2022 đã lên đến khoảng 2,35 triệu tỷ đồng (khoảng 110 tỷ USD, tương đương 59,6% GDP). Hiện nay, Chính phủ Việt Nam đang tăng cường các biện pháp quyết tâm xử lý nợ đọng XDCB từ ngân sách nhà nước (NSNN) để thắt chặt chi tiêu, giảm gánh nặng nợ công, kìm hãm lạm phát và hỗ trợ doanh nghiệp làm ăn hiệu quả từ đó cải thiện đời sống nhân dân, đảm bảo trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc phòng dần dần đưa đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn. Kim Bảng là một trong sáu huyện, thành phố của tỉnh Hà Nam, trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của tỉnh, huyện Kim Bảng luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân (HĐND) và Uỷ ban nhân dân (UBND) tỉnh trên tất cả các mặt, các lĩnh vực đặc biệt là lĩnh vực đầu tư XDCB. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn huyện hàng năm trên một nghìn tỷ đồng, năm 2018 là 1.097 tỷ đồng, năm 2019 là 1.135 tỷ đồng, năm 2020 là 1.371 tỷ đồng, năm 2021 là 1.458 tỷ đồng và năm 2022 là 1.710 tỷ đồng (UBND huyện Kim Bảng, Báo cáo kinh tế xã hội huyện Kim Bảng), trong đó phần lớn là NSNN.
Nhiều dự 5 án hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng đã phát huy được hiệu quả góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trong huyện. Tuy nhiên, công tác quản lý vốn đầu tư XDCB trên địa bàn huyện thời gian qua vẫn còn một số tồn tại, tình trạng thất thoát, lãng phí kém hiệu quả trong đầu tư XDCB từ vốn NSNN vẫn xảy ra ở một số dự án, nợ XDCB lớn,. Các nguyên nhân chủ yếu làm công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn huyện còn tồn tại là: việc quy hoạch, lập kế hoạch, bố trí vốn đầu tư XDCB còn phân tán, dàn trải; quản lý vốn đầu tư XDCB chưa hiệu quả, năng lực của cán bộ chuyên môn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu công việc. Thêm vào đó, do đặc thù của vốn đầu tư XDCB là rất lớn, thời gian đầu tư dài nên dễ xảy ra tình trạng thất thoát vốn đầu tư XDCB của Nhà nước.
Vậy vấn đề đặt ra là cần thiết phải nghiên cứu để đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn huyện Kim Bảng, góp phần khắc phục những tồn tại, bất cập để sử dụng có hiệu quả NSNN nói chung và vốn đầu tư XDCB nói riêng. Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước của huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam” để nhằm hướng đến mục tiêu là đưa ra biện pháp quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của huyện tốt hơn. Tức là, đề tài nghiên cứu nhằmtìm ra luận cứ để trả lời câu hỏi: Quản lý ngân sách nhà nước đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam như thế nào sẽ đem lại hiệu quả cao hơn nữa. Trong thực hiện đề tài, tác giả đã tham khảo, dựa vào kết quả, số liệu từ những dự án sau: - Nguyễn Văn Hưng, 2016, Cải thiện đầu tư từ nguồn vốn Ngân sách Nhà nước.; tác giả đã chỉ ra: “Đầu tư phát triển của các doanh nghiệp Nhà nước, đặc biệt là đầu tư phát triển từ nguồn vốn NSNN ở các doanh nghiệp Nhà nước còn bất ổn.
Trong đó chứa đựng nhiều vấn đề ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đầu tư như tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, đầu tư sai, đầu tư dàn trải, đầu tư khép kín, lợi ích nhóm. Cơ cấu vốn đầu tư phát triển từ NSNN theo ngành kinh tế chưa hợp lý, dàn trải, thiếu chiến lược dài hạn. Do vậy không tạo ra được các ngành nghề kinh tế, sản phẩm mũi nhọn có chất lượng cao, có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cơ cấ vốn đầu tư phát triển từ NSNN theo phân cpaas hành chính được nới lỏng đã tạo ra được sự phát triển năng động nhưng cũng để lại những hệ quả nặng nề về quy hoạch, chồng 6 lấn trong đầu tư, manh mún, dàn trải, xin cho.
Đây chính là nội dung mà công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN phải chú trọng.” - Nguyễn Thị Hà, 2017, Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Nam. Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Đại học Thương Mại; Tác giả đã chỉ ra vấn đề nghiên cứu rất cụ thể, đặc biệt là chỉ ra và phân tích chi tiết các chỉ tiêu đánh giá trình độ quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN, như: + Làm thế nào để sử dụng vốn đầu tư hợp lý. + Hệ số huy động tài sản cố định + Chỉ tiêu tạo ra vốn đầu tư + Chỉ tiêu gây tác động tới nền kinh tế xã hội. Tuy nhiên các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN mang tính tổng quát, chưa nêu rõ các cơ quan cấp huyện cần thực hiện những biện pháp cụ thể nào.
- Nguyễn Kim Liên, 2017, đã phân tích về vấn đề quản lí và sử dụng vốn đầu tư xây dựng cớ bản cho nông nghiệp từ NSNN trên địa bàn tỉnh Hà Nam; Tác giả đã chỉ ra nguyên nhân và những giải pháp để giảm thiểu những nhược điểm trên địa bàn và từ đó có phương án giúp tăng cường thực hiện quản lý vốn đầu tư trên địa bàn các xã, huyện và toàn tỉnh, như sau: Một là, đổi mới công tác kế hoạch đầu tư. Hai là, nâng cao chất lượng lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư. Ba là, thực hiện nghiêm túc Luật đấu thầu. Bốn là, nâng cao kỷ luật và chất lượng quyết toán vốn đầu tư.
Năm là, đẩy nhanh tốc độ giải ngân vốn đầu tư. Sáu là, chống thất thoát vốn NSNN trong đầu tư và xây dựng. Bảy là, đổi mới công tác cán bộ quản lý dự án và khai thác sử dụng. Tám là, nâng cao trình độ cán bộ quản lý vốn đầu tư XDCB.
- Dương Tuấn Dũng, 2017, Nghiên cứu cơ chế kiểm tra, giám sát vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn Ngân sách Nhà nước. Tác giả đã chỉ ra hiệu quả của vấn đề đến từ hệ thống giám sát, kiểm tra : Công tác giám sát, kiểm tra chưa thể hiện rõ được nhiệm vụ sẽ gây nguồn lực bị lãng,khi xảy ra thất thoát sẽ rất khó quy trách nhiệm. Cần gia tăng công tác giải trình và việc giám sát cần độc lập và có nhiều chế tài để 7 kiểm tra, rà soát hơn nữa. - Hoàng Thế Phương, 2016, Quản lý và sử dụng nguồn vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản tại tỉnh Hà Nam.
Luận văn Thạc sĩ quản lý kinh tế. Trường Đại học Thương mại. Tác giả đã nêu ra nguyên nhân và phân tích vấn đề thực tế chỉ ra những giải pháp quản lý sử dụng vốn nhà nước của tỉnh hà Nam theo 2 nhóm: Nhóm giải pháp cơ bản về quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN tỉnh. Nhóm giải pháp hỗ trợ quản lý chi đầu tư XDCB từ NSNN tỉnh.
Các bài viết, công trình nghiên cứu về quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, đưa ra những vấn đề thực trạng đang diễn ra đã gây nên thất thoát, lãng phí,.Nhưng các đề tài nghiên cứu chưa có tác giẩ nào chỉ ra những vấn đề đang xẩy ra tại huyện Kim Bảng nên tác giải đã nghiên cứu đề tài để nhằm đưa ra những vấn đề và giải pháp để nhằm mang lại hiệu quả tử quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN cho huyện Kim Bẩng, tỉnh Hà Nam. Trần Văn Lương, 2019, tác giả cũng đã nghiên cứu về tình trạng thất thoát vốn nhà nước từ công tác thanh quyết toán kiểm tra: “Mặc dù chưa có một cơ quan, tổ chức nào đưa ra được tỷ lệ và số liệu chính xác về thất thoát, lãng phí trong đầu tư XDCB là bao nhiêu (10, 20 hay 30% như nhiều chuyên gia nhận định) nhưng thất thoát, lãng phí là có thực và nó xẩy ra ở tất cả các khâu, giai đoạn của quá trình đầu tư, từ chủ trương đầu tư, chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, cấp phát vốn đầu tư, đến khâu nghiệm thu bàn giao đưa công trình vào sử dụng và quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình”. Từ đó ta có thể nhìn nhận ra rằng việc quản lý và sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cần được chú trọng và tuân thủ thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.