Phần mở đầu, phần kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung đề tài đƣợc bố cục thành 3 chƣơng, bao gồm: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc; Chƣơng 2. Thực trạng Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại địa bàn huyện Chƣ Prông, tỉnh Gia Lai; Chƣơng 3. Định hƣớng và giải pháp tăng cƣờng Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại huyện Chƣ Prông, tỉnh Gia Lai.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Có rất nhiều đề tài, luận văn nghiên cứu về đề tài xây dựng và một vài công trình nghiên cứu liên quan đối với công tác QLNN về XDCB bằng nguồn vốn NSNN. Các công trình đã có những đóng góp nhất định trong việc cung cấp lý luận về công tác QLNN về XDCB từ nguồn NSNN trong phạm vi toàn quốc nói chung và huyện Chƣ Prông nói riêng, cụ thể: - Trang Thị Tuyết (2002), giáo trình “Quản lý nhà nƣớc trên các lĩnh 7 vực kinh tế”, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội. Giáo trình cung cấp những lý luận chung, khái quát QLNN về kinh tế, trong đó đề cập sâu quản lý các dự án trong đầu tƣ xây dựng. [37] - Phan Huy Đƣờng (2015), Giáo trình QLNN về kinh tế, NXB Đại học QG Hà Nội.
Giáo trình đƣợc biên soạn trên cơ sở đúc kinh nghiệm trong QLNN về kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng hiện đại và trong quá trình đổi mới nền KTTT định hƣớng XHCN ở Việt Nam. Giáo trình đã khái quát hóa các khái niệm, phạm trù, các yếu tố, bộ phận cấu thành, các chức năng, nguyên tắc, phƣơng pháp, tổ chức bộ máy và quyết định quản lý, cán bộ, công chức QLNN về kinh tế. [9] - Nguyễn Thị Lệ Thúy và Bùi Thị Hồng Việt (2012), Giáo trình “Chính sách kinh tế - xã hội”, NXB Tài chính Hà Nội. Giáo trình đề cập nhiều chính sách trong phát triển kinh tế, xã hội.
Qua nghiên cứu, vận dụng một số giải pháp để quản lý tốt hơn về đầu tƣ XDCB trong Chƣơng trình NTM. [35] + Nguyễn Hồng Nam (2018), Luận văn Thạc sỹ: “Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng từ NSNN xây dựng NTM tại Sở Tài chính tỉnh Yên Bái”. Luận văn đã đề cập các mặt trong quản lý vốn đầu tƣ NSNN tại địa bàn tỉnh Yên Bái, qua đó đề xuất giải pháp khả thi cho vấn đề này. [16] - Nguyễn Huy Chí (2016), “Quản lý nhà nƣớc đối với đầu tƣ XDCB bằng ngân sách nhà nƣớc ở Việt Nam”, đề tài luận án tiến sỹ chuyên ngành quản lý công; Đề tài đã hoàn thiện công tác QLNN đối với đầu tƣ XDCB bằng vốn NSNN ở Việt Nam.
[8] - Nguyễn Thị Lan Phƣơng (2018), Những vấn đề đặt ra đối với quản lý vốn đầu tƣ XDCB hiện nay, đăng trên Tạp chí Tài chính; tác giả đã phân tích những kết quả đạt đƣợc của nƣớc ta, những tồn tại, hạn chế và kiến nghị giải pháp để quản lý tốt vốn đầu tƣ XDCB của nƣớc ta. [19] - Luật Đầu tƣ công năm 2019; Luật Đầu tƣ năm 2020; Luật Ngân sách 8 Nhà nƣớc năm 2015; Luật Đấu thầu năm 2013; Luật Xây dựng năm 2014; Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng năm 2020; Nghị định số 06/2021/NĐ-CP ngày 26/01/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lƣợng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng; Nghị định số 15/2021/NĐ-CP ngày 03/3/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng và một số văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến lĩnh vực đầu tƣ và quản lý các dự án đầu tƣ. [23],[24],[25],[26], [27] - Bình luận tổng quan nghiên cứu Về nội dung: Các công trình nghiên cứu nên trên đã hệ thống hóa các lý luận về quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN. Qua đó có thể hiểu đƣợc Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc cần phải quản lý nhƣ thế nào để phù hợp với việc QLNN về đầu tƣ XDCB nói chung; công tác chi đầu tƣ XDCB trong công tác chi ngân sách nhà nƣớc.
Công tác ban hành chính sách, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong xây dựng cơ bản. Đề xuất các giải pháp trong QLNN về đầu tƣ XDCB nhƣ: Hoàn thiện hệ thống pháp luật; xây dựng quy hoạch, kế hoạch; công tác huy động nguồn lực, bộ máy tổ chức, phân cấp, phân quyền trong đầu tƣ XDCB. Về phƣơng pháp và dữ liệu nghiên cứu: Các đề tài, nghiên cứu nêu trên sử dụng một số phƣơng pháp nhƣ: Phƣơng pháp thu thập dữ liệu; Phỏng vấn trực tiếp chuyên gia, các nhà quản lý về lịch vực đầu tƣ XDCB để nhận diện ra những mặt thành công, các tồn tại. Phƣơng pháp thống kê; phƣơng pháp phân tích, tổng hợp và phƣơng pháp quy nạp, diễn dịch để đƣa ra những đánh giá.
Về không gian nghiên cứu: Các Đề tài, luận văn, nguyên cứu nêu trên nghiên cứu trên nhiều không gian, cả nƣớc, các vùng (trung du miền núi phía Bắc), các tỉnh (Yên Bái, Quảng Nam). 9 Về khoảng trống trong nghiên cứu: Việc nghiên cứu các đề tài này là cách tiếp cận cụ thể một lĩnh vực chƣa đƣợc đề cập một cách hoàn chỉnh, toàn diện trên lĩnh vực đầu tƣ XDCB. Tuy nhiên, việc nghiên cứu tổng thể về QLNN trong đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN tại huyện Chƣ Prông cho đến nay vẫn chƣa có công trình, luận văn nào tiến hành. Chƣa nói đƣợc thực trạng Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại huyện Chƣ Prông trong giai đoạn 2016 - 2020 cụ thể nhƣ thế nào? Chƣa làm rõ những tồn tại, hạn chế, những nội dung thực hiện tốt cần phát huy, đề xuất nhân rộng.
Do đó, các vấn đề tiếp tục cần nghiên cứu các vấn đề sau: Thứ nhất, cần làm rõ khái niệm, vai trò, nội dung và phân loại trong Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. Thứ hai, đánh giá kết quả thực hiện về quá trình XDCB bằng nguồn vốn NSNN. Thứ ba, phân tích kết quả thực hiện đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN ở huyện Chƣ Prông; những hạn chế, thách thức qua đó kiến nghị các giải pháp để nâng cao, tăng cƣờng chất lƣợng công tác quản lý đầu tƣ xây dựng cơ bản thời gian tới. Nhìn chung, qua nghiên cứu các đề tài liên quan đến XDCB, các tác giả đã làm rõ các khái niệm về công tác QLNN về đầu tƣ XDCB nói chung và nghiên cứu một số chuyên đề chuyên sâu, mặc dù vậy chƣa có đề tài nào nghiên cứu về Quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại huyện nhà.
Vì vậy, tôi chọn đề tài nghiên cứu trên cơ sở phát triển tại huyện Chƣ Prông. 10 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm về đầu tƣ xây dựng cơ bản và đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN a.
Khái niệm đầu tƣ XDCB Đầu tƣ là một hoạt động phổ biến đối với mọi ngành nghề, mọi lĩnh vực trong xã hội. Chúng ta thƣờng đề cập đến các khái niệm nhƣ “đầu tƣ dự án”, “đầu tƣ xây dựng”, “đầu tƣ bất động sản”,… cùng nhiều khái niệm khác có liên quan đến hoạt động này. Tuy nhiên, đến nay chƣa có khái niệm thống nhất về hoạt động đầu tƣ. Theo, khoản 1 Điều 3 Luật Đầu tƣ năm 2005 quy định “Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ”.
Hiện nay, Luật Đầu tƣ năm 2020 không giải thích về khái niệm đầu tƣ. Tuy nhiên, từ những khái niệm nêu trên có thể hiểu: “Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm thu đƣợc các kết quả, lợi ích và thực hiện đƣợc những mục tiêu nhất định trong tƣơng lai”. “Các nguồn lực sử dụng còn gọi là vốn đầu tƣ có thể là tiền, tài nguyên thiên nhiên, hoặc sức lao động của con ngƣời. Những kết quả đạt đƣợc có thể là sự gia tăng tài sản vật chất, tài sản tài chính hoặc là tài sản trí tuệ và nguồn lực có đủ điều kiện để làm việc với năng suất cao hơn cho nền kinh tế và cho toàn bộ xã hội”.
Mục đích của hoạt động đầu tƣ XDCB là tạo ra các công trình theo mục tiêu thiết kế, tạo ra các cơ sở - vật chất kỹ thuật cho xã hội [28]. Nhƣ vậy, đầu tƣ XDCB là một bộ phận của đầu tƣ nói chung, “là hoạt động chủ yếu tạo ra 11 tài sản cố định đƣa vào hoạt động trong các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thu đƣợc lợi ích với nhiều hình thức khác nhau nhƣ: Xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, nâng cấp, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế”. Khái niệm đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN Theo Khoản 14 Điều 4 Luật NSNN năm 2015, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nƣớc. NSNN gồm ngân sách Trung ƣơng và ngân sách địa phƣơng.
Trong đó, ngân sách Trung ƣơng giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chiến lƣợc, quan trọng của quốc gia và hỗ trợ những địa phƣơng chƣa cân đối đƣợc thu, chi ngân sách. “Ngân sách địa phƣơng gồm ngân sách cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Ngân sách địa phƣơng đƣợc phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động trong thực hiện những nhiệm vụ đƣợc giao. Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng (gọi chung là cấp tỉnh) quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phƣơng phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn”.