Chương 1.Cơ sở lý luậnquản lý vềđầu tƣ xây dựng.Thực trạng quản lý đầu tƣ xây dựng các công trình truyền tải điện khu vực miền Trung - Tây Nguyên.Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đầu tƣ xây dựng các công trình truyền tải điện khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Luan van 14 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG 1. KHÁI QUÁT QUẢN LÝ VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG 1. Một số khái niệm a.
Khái niệm đầu tư Theo Luật Đầu tƣ số 59/2005/QH11 ngày 29/11/2005 của Quốc Hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì “Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan”.[11] Hoạt động đầu tƣ thƣờng gồm hai hình thức: - Đầu tƣ cơ bản là hoạt động đầu tƣ để tạo ra các tài sản cố định đƣa vào hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội nhằm thu đƣợc lợi ích dƣới các hình thức khác nhau. Xét tổng thể hoạt động đầu tƣ nào cũng cần phải có tài sản cố định. Để có đƣợc tài sản cố định, chủ đầu tƣ có thể thực hiện bằng nhiều cách xây dựng mới, mua sắm, đi thuê… - Đầu tƣ xây dựng cơ bản là hoạt động đầu tƣ đƣợc thực hiện bằng cách tiến hành xây dựng công trình dƣới các hình thức xây dựng mới, xây dựng lại, khôi phục và mở rộng các tài sản cố định của nền kinh tế quốc dân thuộc các lĩnh vực sản xuất vật chất cũng nhƣ phi vật chất. Kết quả của hoạt động đầu tƣ xây dựng cơ bản (khảo sát, thiết kế, xây dựng, lắp đặt…) là tạo ra tài sản cố định có một năng lực sản xuất và phục vụ nhất định.
Dự án đầu tƣ xây dựng: Theo Luật xây dựng thì dự án đầu tƣ xây dựng công trình là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những đối Luan van 15 tƣợng nhất định nhằm đạt đƣợc sự tăng trƣởng về số lƣợng, cải tiến hoặc nâng cao chất lƣợng của sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian nhất định. Khái niệm quản lý Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động. Thuật ngữ quản lý có nhiều cách diễn đạt khác nhau tùy theo góc độ tiếp cận. Theo nghĩa chung, quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể vào các đối tƣợng quản lý nhằm đạt đƣợc các mục tiêu quản lý đã đề ra.
Về cơ bản, quản lý đƣợc mọi ngƣời cho là hoạt động do một hoặc nhiều ngƣời điều phối hành động của những ngƣời khác nhằm thu đƣợc hiệu qủa mong muốn. Tuy nhiên, vì có nhiều quan niệm khác nhau, nên tựu chung lại có thể định nghĩa: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạt đƣợc các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật. Khái niệm quản lý đầu tư xây dựng Dự án đầu tƣ xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lƣợng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. Dự án đầu tƣ xây dựng bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở.[10] Quản lý dự án đầu tƣ là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách đƣợc duyệt và đạt đƣợc các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lƣợng sản phẩm dịch vụ, bằng những phƣơng pháp và điều kiện tốt nhất cho phép.
Quản lý dự án đầu tƣ bao gồm ba giai đoạn chủ yếu. Đó là việc lập kế hoạch, điều phối thực hiện mà nội dung chủ yếu là quản lý tiến độ thời gian, Luan van 16 chi phí và thực hiện giám sát các công việc dự án nhằm đạt đƣợc những mục tiêu xác định. - Lập kế hoạch: Đây là giai đoạn xây dựng mục tiêu, xác định công việc, dự tính nguồn lực cần thiết để thực hiện dự án và là quá trình phát triển một kế hoạch hành động thống nhất, theo trình tự logic, có thể biểu diễn dƣới dạng các sơ đồ hệ thống hoặc theo các phƣơng pháp lập kế hoạch truyền thống. - Điều phối thực hiện: Đây là quá trình phân phối nguồn lực bao gồm tiền vốn, lao động, thiết bị và đặc biệt quan trọng là điều phối và quản lý tiến độ thời gian.
Giai đoạn này chi tiết hóa thời gian, lập lịch trình cho từng công việc và toàn bộ dự án (khi nào bắt đầu, khi nào kết thúc), trên cơ sở đó, bố trí tiền vốn, nhân lực và thiết bị phù hợp. - Giám sát là quá trình theo dõi kiểm tra tiến trình dự án, phân tích tình hình thực hiện, báo cáo hiện trạng và đề xuất biện pháp giải quyết những vƣớng mắc trong quá trình thực hiện. Cùng với hoạt động giám sát, công tác đánh giá dự án giữa kỳ cuối và cuối kỳ cũng đƣợc thực hiện nhằm tổng kết rút kinh nghiệm, kiến nghị các pha sau của dự án. Đặ đ ểm và vai trò củ đầu tƣ xây ựng a.
Đặc điểm của đầu tư xây dựng - Đầu tƣ xây dựng đòi hỏi nguồn vốn đầu tƣ lớn:Sản phẩm của đầu tƣ xây dựng là những tài sản cố định cho xã hội, thƣờng có vốn đầu tƣ lớn. Vốn đầu tƣ cho hoạt động đầu tƣ xây dựng lớn nằm khê đọng lâu trong suốt quá trình thực hiện dự án. Quy mô vốn đầu tƣ lớn nên đòi hỏi chủ đầu tƣ phải có giải pháp huy động vốn hợp lý, xây dựng kế hoạch đầu tƣ đúng đắn, quản lý tổng vốn đầu tƣ, bố trí vốn theo tiến độ thực hiện dự án. Lao động cần sử dụng cho các dự án rất lớn, đặc biệt là đối với những dự án quan trọng quốc gia.
Hoạt động đầu tƣ xây dựng cơ bản đòi hỏi một số lƣợng vốn lao động, vật tƣ lớn, kéo dài trong suốt quá trình đầu tƣ. Vì vậy trong quá trình đầu tƣ Luan van 17 chúng ta phải có kế hoạch huy động và sử dụng nguồn vốn một cách hợp lý đồng thời có kế hoạch phân bổ nguồn lao động, vật tƣ thiết bị phù hợp đảm bảo cho công trình hoàn thành trong thời gian ngắn chồng lãng phí nguồn lực. - Thời gian dài, nhiều biến động: Hoạt động đầu tƣ phát triển là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng (bao gồm công tác chuẩn bị đầu tƣ, thực hiện đầu tƣ và vận hành các kết quả đầu tƣ cho đến khi thanh lý tài sản do đầu tƣ tạo ra) bằng một hệ thống các biện pháp kinh tế xã hội và tổ chức kỹ thuật, cùng các biện pháp khác nhằm đạt đƣợc hiệu quả kinh tế xã hội cao trong điều kiện cụ thể xác định và trên cơ sở vận dụng sáng tạo những qui luật khách quan nói chung và các qui luật đặc thù của đầu tƣ nói riêng. Nói một cách khác, hoạt động đầu tƣ phải diễn ra trong một thời gian khá dài, thậm chí rất dài.
Ngoài ra hoạt động đầu tƣ không thể tách rời điều kiện tự nhiên, bị tác động nhiều bởi yếu tố tự nhiên. Quá trình sản xuất thi công xây dựng cơ bản thƣờng phải tiến hành ngoài trời nên phụ thuộc nhiều vào điều kiện địa lý, tự nhiên, khí hậu tại nơi thi công. Nhiều yếu tố tự nhiên có thể ảnh hƣởng mà không lƣờng trƣớc đƣợc nhƣ tình hình địa chất thuỷ văn, ảnh hƣởng của khí hậu thời tiết, mƣa bão, động đất. Mặt khác giá thành chi phí vật liệu nhân công thƣờng xuyên thay đổi biến động theo từng giai đoạn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế xã hội từng giai đoạn phát triển.
- Tạo ra tài sản cố định có giá trị sử dụng lâu dài: Thời gian xây dựng cơ bản và thời gian tồn tại sản phẩm xây dựng cơ bản tồn tại lâu dài, Thời gian vận hành kết quả đầu tƣ xây dựng tính từ khi đƣa công trình vào khai thác sử dụng cho đến khi hết thời hạn sử dụng. Có những tài sản cố định mang tính chất trƣờng tồn theo thời gian nhƣ: Kim Tự Tháp Ai Cập, Nhà thờ La Mã ở Rôm, Vạn Lý Trƣờng Thành ở Trung Quốc. Nhiều thành quả đầu tƣ phát huy tác dụng lâu dài nhƣ: Hệ thống giao thông, cầu cống, sân bay, bến cảng, nhà ga. Luan van 18 - Liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực: Do sản phẩm xây dựng thƣờng có quy mô lớn, cấu tạo phức tạp nên hoạt động đầu tƣ trong xây dựng là quá trình phối hợp của nhiều ngành, nhiều bộ phận do nhiều đơn vị cùng tham gia thực hiện.
Để thực hiện một dự án đầu tƣ xây dựng thƣờng có nhiều hạng mục, nhiều giai đoạn. Trên một công trƣờng xây dựng có thể có nhiều đơn vị tham gia, các đơn vị này cùng hoạt động trên một không gian, thời gian, trong tổ chức thi công cần có sự phối hợp chặt chẽ với nhau để tạo ra sản phẩm cuối cùng. Do đó quy trình sản xuất quản lý, điều phối đòi hỏi tính cân đối, nhịp nhàng, liên tục giữa các ngành, giữa các bộ phận. Vai trò của đầu tư xây dựng Tất cả các lý thuyết từ trƣớc tới nay, từ cổ điển đến hiện đại đều coi đầu tƣ là nhân tố quan trọng đề phát triển kinh tế là chìa khoá của sự tăng trƣởng.
Hoạt động đầu tƣ là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của nền kinh tế nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng. Nhìn một cách tổng quát đầu tƣ phát triển tác động đến tổng cung và tổng cầu; tác động đến sự ổn định, tăng trƣởng và phát triển kinh tế; tăng cƣờng khả năng khoa học và công nghệ của đất nƣớc. Ngoài ra, với tính chất đặc thù của mình, đầu tƣ xây dựng có vai trò riêng đối với nền kinh tế đó là: Một là, Tăng cƣờng cơ sở vật chất kỹ thuật. Đầu tƣ xây dựng nó tạo ra tài sản cố định cũng có nghĩa là sẽ tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, cho các ngành kinh tế quốc dân.