CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ TRANG THIẾT BỊ Y TẾ TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH 1. Một số lý luận cơ bản về quản lý đầu tư trang thiết bị y tế 1. Khái niệm và đặc điểm về trang thiết bị y tế 1. Khái niệm trang thiết bị y tế Theo Thông tư số 24/2011/TT – BYT ngày 21/6/2011 của Bộ Y tế thì trang thiết bị y tế là các loại thiết bị, dụng cụ, vật tư, hoá chất, kể cả phần mềm cần thiết, được sử dụng riêng lẻ hay phối hợp với nhau phục vụ cho con người nhằm mục đích: a) Ngăn ngừa, kiểm tra, chẩn đoán, điều trị, làm giảm nhẹ bệnh tật hoặc bù đắp tổn thương.
b) Kiểm tra, thay thế, sửa đổi, hỗ trợ phẫu thuật trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh. c) Hỗ trợ hoặc duy trì sự sống. d) Kiểm soát quá trình mang thai cho sản phụ. e) Tiệt trùng trong y tế (không bao gồm hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và y tế).
f) Phương tiện vận chuyển chuyên dụng phục vụ cho hoạt động y tế. Bên cạnh đó một số tài liệu cũng cho rằng: Trang thiết bị y tế là một loại hàng hoá đặc biệt, chủng loại đa dạng, luôn được cập nhật ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ mới, thế hệ công nghệ luôn thay đổi. Quản lý TTBYT là là một ngành đặc thù, cần được sự quan tâm đúng mức về chính sách, nhân lực, kinh phí. Đặc điểm trang thiết bị y tế Hiện nay, nhiều loại TTBYT hiện đại đang được sử dụng trong lĩnh vực khám chữa bệnh cho con người.
Đó là con đẻ của việc ứng dụng khoa học công nghệ, đã giúp cho việc chẩn đoán, điều trị bệnh một cách nhanh chóng, chính xác, an toàn, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 hiệu quả cao. Vì vậy đã ít gây ra biến chứng cho người bệnh. Xét về phương diện tinh thần, TTBYT còn giúp cho người thầy thuốc thêm vững tin và yên tâm trong công việc khám chữa bệnh, đồng thời còn giúp cho người bệnh thêm lạc quan, hy vọng hơn với việc đẩy lùi căn bệnh đang điều trị. Mỗi loại trang thiết bị y tế có đặc điểm riêng và được sử dụng linh hoạt cho các đối tượng khác nhau.
Đặc điểm TTBYT thể hiện: a) Trang thiết bị y tế là tài sản cố định có giá trị cao. Trang thiết bị hiện nay cho ngành y tế thường là hiện đại nên có giá trị cao, đắt tiền. Nó được sản xuất gắn liền với thành tựu của khoa học tiên tiến về khám chữa bệnh. b) Trang thiết bị y tế tại bệnh viện tuyến tỉnh thường được hình thành từ nhiều nguồn vốn khác nhau, trong đó có từ ngân sách nhà nước, các loại viện trợ, quỹ phát triển khoa học và tự mỗi đơn vị mua sắm.
c) Trang thiết bị y tế ở Việt Nam phần lớn được nhập khẩu từ các nước có nền khoa học tiên tiến, hiện đại, đòi hỏi người sử dụng phải cập nhật và nâng cao trình độ thường xuyên. d) Trang thiết bị y tế bao gồm nhiều loại khác nhau, có tính năng sử dụng khác nhau: - Loại thiết bị cá nhân: TTBYT được sử dụng tại tư gia (Homecare) dựa trên kỹ thuật y tế viễn thông (Telemedicine) rất thích hợp với hoàn cảnh các nước đang phát triển và xu hướng quốc tế. Với số lượng tiêu thụ lớn vì có thể sử dụng linh hoạt ở những vùng xa lẫn thành thị và có thể xuất khẩu đến các nước chậm tiến, chúng mang đến lợi nhuận kinh tế cao, rất hấp dẫn đối với doanh nhân. Việc sản xuất chúng không cần đòi hỏi kinh nghiệm quá cao hay đầu tư lớn, phù hợp với các công ty mới khởi nghiệp.
Thêm vào đó, loại trang thiết bị (TTB) này có thể giúp chúng ta phát triển một hệ thống y tế điện tử (E-Healchcare). Đây là một phương cách vừa đáp ứng nhu cầu cấp bách vừa đặt nền tảng cho một nền tảng y tế hiện đại. * Loại TTBYT đơn giản: Đây là loại thiết bị đơn giản dễ sử dụng, kết hợp với những thiết bị khác được sử dụng trong Bệnh viện, đặc biệt là đơn vị y tế nhỏ. * Loại thiết bị nghiên cứu: Đây là những thiết bị đáp ứng nhu cầu trong các phòng nghiên cứu khoa học.
Mặc dù hiệu quả kinh tế không phát huy được ngay nhưng đây là cách hỗ trợ và xây dựng một hướng phát triển lâu dài, nhằm tăng cường năng lực cho bệnh viện. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 * Loại TTBYT thuộc cảm biến y sinh: Đây là những thiết bị được thiết kế trên nền kiến thức khoa học và kỹ thuật cao như công nghệ nano và vi mạch. Nó được trang bị đối với các bệnh viện lớn, kết hợp vừa nghiên cứu, vừa khám, chữa bệnh. Đặc điểm trong quản lý đầu tư trang thiết bị y tế tại các bệnh viện công Trang thiết bị y tế là một loại hàng hóa đặc biệt, chủng loại đa dạng, luôn được cập nhật ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ mới, thế hệ công nghệ luôn thay đổi.
Quản lý đầu tư TTBYT là một ngành đặc thù, cần được sự quan tâm đầu tư đúng mức về chính sách, nhân lực, kinh phí. Để tăng cường hoạt động quản lý Nhà nước về lĩnh vực TTBYT, Bộ trưởng Bộ y tế đã ký quyết định số 437/QĐ-BYT ngày 20/02/2002 về việc ban hành danh mục TTBYT tại bệnh viện công tuyến tỉnh. Danh mục TTBYT do Bộ y tế ban hành đối với bệnh viện công tuyến tỉnh phân bổ theo các khoa như sau : Bảng 1. Danh mục trang thiết bị y tế thiết yếu cho các bệnh viện công tuyến tỉnh Số Số Tên khoa sử dụng TTBYT lượng Tên khoa sử dụng TTBYT lượng (loại) (loại) Khoa Khám bệnh 41 Khoa Hoá sinh 49 Khoa Cấp cứu hồi sức 105 Khoa Vi sinh 61 Khoa Nội tổng hợp 75 Khoa Chẩn đoán hình ảnh 34 Khoa Nội tim mạch 72 khoa Thăm dò chức năng 35 Khoa truyền nhiễm 72 khoa nội soi 25 Khoa Lao 74 khoa Giải phẫu bệnh 31 Khoa da liễu 69 khoa Chống nhiễm khuẩn 23 Khoa Thần kinh 76 khoa Dược 40 Khoa Tâm thần 68 khoa Dinh dưỡng 16 Khoa Y học cổ truyền 67 Phòng Kế hoạch tổng hợp 12 Khoa Nhi 73 Phòng Y tá 5 Khoa Ngoại tổng hợp 73 Phòng Vật tư thiết bị y tế 24 Phẫu thuật gây mê hồi sức 114 Phòng Tổ chức cán bộ 5 Khoa Phụ sản 103 Phòng Hành chính quản trị 32 Khoa Tai mũi họng 82 Phòng Tài chính kế toán 8 Khoa Răng hàm mặt 83 Trang thiết bị chung và DP 56 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Khoa Mắt 95 Khoa Ung bướu 66 Khoa Vật lý trị liệu PHCN 87 Huyết học truyền máu 51 (Nguồn: Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế - Bộ Y Tế) Dựa vào danh mục này mà các Bệnh viện công tuyến tỉnh, các cán bộ được giao công tác quản lý vật tư – thiết bị của các bệnh viện cần xây dựng các mẫu biểu, sổ sách theo dõi, cập nhật hàng hoá hàng tháng và báo cáo tình hình thay đổi TTBYT cho cấp trên.
Lý thuyết quản lý đầu tư trang thiết bị và trang thiết bị y tế 1. Quản lý đầu tư trang thiết bị Quản lý nói chung là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý vào các đối tượng quản lý để điều khiển đối tượng nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra. Quản lý đầu tư chính là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng quá trình đầu tư (bao gồm công tác chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và vận hành kết quả đầu tư cho đến khi thanh lý tài sản do đầu tư tạo ra) bằng một hệ thống đồng bộ các biện pháp nhằm đạt được hiện quả kinh tế xã hội cao trong những điều kiện cụ thể xác định và trên cơ sở vận dụng sáng tạo những quy luật kinh tế khách quan nói chung và quy luật vận động đặc thù của đầu tư nói riêng. Quản lý trang thiết bị là việc áp dụng những hiểu biết, kỹ năng, công cụ, kỹ thuật vào hoạt động trang thiết bị nhằm đạt được những yêu cầu và mong muốn từ hiệu quả sử dụng trang thiết bị đem lại.
Quản lý trang thiết bị còn là quá trình lập kế hoạch tổng thể, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của trang thiết bị từ khi bắt đầu đến khi thanh lý nhằm đảm bảo cho mục đích sử dụng, hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu câu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ , bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép. Quản lý trang thiết bị bao gồm 3 giai đoạn chủ yếu: - Lập kế hoạch: Đây là giai đoạn xây dựng mục tiêu, xác định những công việc, nguồn lực cần thiết để thực hiện đưa trang thiết bị vào sử dụng và là quá trình phát triển một kế hoạch hành động theo trình tự lôgic mà có thể biểu diễn được dưới dạng sơ đồ hệ thống. - Điều phối thực hiện: Đây là quá trình phân phối nguồn lực bao gồm tiền vốn, lao động, thiết bị và đặc biệt quan trọng là điều phối và quản lý tiến độ thời gian. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 - Giám sát: Là quá trình theo dõi kiểm tra tiến trình sử dụng, phân tích tình hình hiệu quả sử dụng, giải quyết những vấn đề liên quan và thực hiện báo cáo hiện trạng trang thiết bị Hệ thống quản lý đầu tư trang thiết bị được thể hiện theo sơ đồ sau: Chủ thể quản lý Cơ chế quản lý: Mục tiêu - Nguyên tắc xác định - Phương pháp - Công cụ Đối tượng quản lý Sơ đồ 1.
Hệ thống quản lý trang thiết bị Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất. Có người cho rằng quản lý là hoạt động nhằm bảo đảm sự hoàn thành công việc thông qua sự nỗ lực của người khác. Cũng có người cho rằng quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Có tác giả lại quan niệm một cách đơn giản hơn, coi quản lý là sự có trách nhiệm về một cái gì đó.
Tóm lại, có thể hiểu quản lý là sự tác động chủ quan có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất.