MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong công tác chăm sóc và bảo vê ̣sức khỏe nhân dân , thuốc chữa bệnh có một vai trò hết sức quan trọng. Cũng như nhiều nước đang phát triển, chi phí cho thuốc chữa bệnh ở Việt Nam luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí y tế nói chung và chi phí khám chữa bệnh nói riêng. Năm 2009 - 2012, tỷ trọng tiền thuốc chiếm khoảng trên 60%, đến năm 2015 là 48,7% tổng chi phí khám chữa bệnh.
Do vậy, việc quản lý việc cung ứng thuốc có vai trò hết sức quan trọng nhằm đảm bảo quyền của người dân được sử dụng thuốc có chất lượng, giá cả hợp lý và an toàn, phù hợp với cơ cấu bệnh tật và từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Thị trường thuốc Việt Nam rất đa dạng và phong phú kể cả về chất lượng và số lượng. Mặc dù, số lượng và chủng loại thuốc sản xuất trong nước ngày càng tăng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu điều trị, song một khối lượng thuốc khá lớn phải nhập từ nước ngoài. Năm 2013, trong tổng số 22.615 số đăng ký thuốc còn hiệu lực có 11.923 thuốc nhập khẩu.
Việc cung ứng thuốc cho các bệnh viện đều phải thông qua đấu thầu. Công tác đấu thầu thuốc được thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13; Nghị định 63/2014/NĐ-CP của Chính phủ từ 15-7-2014. Để triển khai thực hiện công tác đấu thầu thuốc, tháng 5-2016, Bộ Y tế đã ban hành ba Thông tư hướng dẫn gồm: Thông tư số 09/2016/TT-BYT, ban hành Danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc đấu thầu tập trung, danh mục thuốc được áp dụng hình thức đàm phán giá; Thông tư số 10/2016/TT-BYT, ban hành Danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp; Thông tư số 11/2016/TT-BYT quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập… Đến nay, cả nước có 56 địa phương đấu thầu thuốc tập trung, ba địa phương đấu thầu đại diện và bốn địa phương đấu thầu đơn lẻ. Cả nước có 119 1 hội đồng đấu thầu thuốc.
Phần lớn các tỉnh, thành phố tham gia vào đầy đủ các công đoạn trong đấu thầu. BHXH Việt Nam đã cử cán bộ trực tiếp tham gia vào thẩm định kế hoạch đấu thầu thuốc của các bệnh viện. Việc tham gia lựa chọn nhà thầu (giá thuốc, lựa chọn thuốc), góp phần loại bỏ, khắc phục nhiều bất hợp lý trong kế hoạch đấu thầu của các cơ sở y tế. Hạn chế được chi phí thuốc do mua sắm giá cao bất hợp lý, do lựa chọn sử dụng danh mục thuốc không hợp lý… góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ BHYT, bảo đảm tốt hơn quyền lợi người tham gia BHYT.
Tuy nhiên, hiện nay công tác đấu thầu mua thuốc tại một số cơ sở y tế địa phương và trung ương vẫn còn tồn tại những bất cập, nhất là về giá thuốc, về danh mục thuốc. Có quá nhiều hội đồng đấu thầu thuốc dẫn đến một thuốc có nhiều giá, giá thuốc khác biệt giữa các tỉnh, thành phố, thậm chí giữa các cơ sở KCB trong cùng một địa phương. Một số nơi có tình trạng độc quyền, nhà phân phối tự định giá, áp đặt giá; lựa chọn thuốc biệt dược đắt hơn thuốc gốc với tỷ lệ lớn trong thị phần tỷ trọng thuốc trong nước sản xuất còn thấp… Cơ chế thầu chưa hiệu quả, chưa có sự liên hệ chặt chẽ giữa đơn vị cung ứng thuốc, cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan bảo hiểm xã hội. Việc cung ứng thuốc kém hiệu quả dẫn đến tình trạng lạm dụng thuốc, hạn chế khả năng tiếp cận thuốc, lãng phí nguồn kinh phí BHYT vốn vẫn đang rất hạn hẹp và đặt người bệnh vào tình trạng rất khó khăn.
Nguyên nhân cơ bản của tình trạng trên, một mặt là do một số bất cập từ quản lý Nhà nước, mặt khác là do những yếu kém và chế về năng lực của các cơ sở khám chữa bệnh trong đó có năng lực về quản lý các hoạt động đấu thầu mua thuốc. Bệnh viện Nội Tiết TW là một cơ sở khám chữa bệnh lớn của các tỉnh miền Bắc. Trong thời gian qua, Bệnh viện đã tiến hành nhiều hoạt động mua thuốc nhằm tạo ra số lượng, chủng loại thuốc đủ dùng với chất lượng tốt và giá cả hợp lý để phục vụ cho nhu cầu khám chữa bệnh của người dân. Tuy 2 nhiên do công tác đấu thầu mua thuốc chưa được chú trọng nên chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Xuất phát từ thực tế trên đây, việc lựa chọn đề tài ”Quản lý đấu thầu thuốc taị bênḥ viêṇ Nội Tiết TW – thưc̣ trang̣ vàmôṭ sốgiải pháp” làm luận văn thạc sĩ là phù hợp với yếu cầu của lý luận và thực tiễn. - Câu hỏi nghiên cứu của học viên đối với vấn đề nghiên cứu: + Thực trạng quản lý đấu thầu thuốc tại Bệnh viện Nội Tiết TW thời gian qua đươc̣ thưc̣ hiêṇ như thếnào? + Cần phải tiến hành giải pháp gì để hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu thuốc tại Bệnh viện Nội Tiết TW trong thời gian tới. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 2. Mục đích nghiên cứu Mục tiêu của đề tài là đề xuất môṭsố giải pháp và khuyến nghi nhằṃ hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu thuốc tại Bệnh viện Nội Tiế t TW trong thời gian tới.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống những lý luận chung về Đấu thầu, quản lý đấu thầu thuốc tại cơ sở y tế khám chữa bệnh? - Phân tích, đánh giá thực trang̣ đấu thầu và quản lýđấu thầu thuốc tại Bệnh viện Nội Tiết TW thời gian qua.
- Đề xuất giải pháp và khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu thuốc của Bệnh viện Nội Tiết TW thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu về công tác quản lý đấu thầu thuốc tại các bệnh viện công lập trong đó có Bệnh viện Nội Tiết TW. Phạm vi nghiên cứu Về thời gian: Việc phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý đấu thầu 3 thuốc tại bệnh viện được tiến hành trong khoảng thời gian 2007 -2015 ; từ khi có thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT- BYT- BTC ngày 10/8/2007 Hướng dẫn thực hiện đấu thầu cung ứng thuốc trong các cơ sở y tế công lập… và theo quy định của Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 có hiệu lực từ 1-6-2014; Nghị định 63/2014/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ 15-7-2014; Thông tư số 09/2016/TT-BYT, ban hành Danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc đấu thầu tập trung, danh mục thuốc được áp dụng hình thức đàm phán giá; Thông tư số 10/2016/TT-BYT, ban hành Danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp; Thông tư số 11/2016/TT-BYT quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập, có hiệu lực từ 1-7-2016. Về không gian: Quản lý đấu thầu thuốc tại Bệnh viện Nội Tiết TW Về nội dung: Các nội dung liên quan đến đấu thầu và quản lý đấu thầu thuốc theo quy định của pháp luật về: Danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc đấu thầu tập trung, danh mục thuốc được áp dụng hình thức đàm phán giá; Danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp; các quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập… 4.
Những đóng góp của luận văn - Luận văn góp phần làm rõ cơ sở lý luận về quản lý đấu thầu nói chung như : khái niệm, vai trò, phân loại, nội dung, các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đấu thầu thuốc tại bệnh viên. - Phân tích đánh giá làm rõ thực trạng công tác quản lý quản lýđấu thầu thuốc tại Bệnh viện Nội Tiết TW - Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý hoạt động đấu thầu mua thuốc tại Bệnh viện Nội Tiết TW. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐẤU THẦU TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG 1.1 Tổng quan tinh̀• hinh̀• nghiên cƣ́u 1.1 Các nghiên cứu liên quan đến cơ sở lý luận về quản lý đấu thầu - Đề tài "Quản lý Nhà nước về hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam" của tác giả Phạm Trung Kiên năm 2014- Đại học kinh tế-ĐHQGHN. Đề tài đã phân tích được cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý Nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công, đánh giá khách quan thực trạng quản lý đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam, đánh giá những mặt được, chưa được trong công tác quản lý đấu thầu.
Quản lý Nhà nước nói chung là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật. Trong luận văn cũng khẳng định rõ sự cần thiết phải quản lý Nhà nước đối với hoạt động đấu thầu trong khu vực công. Luật đấu thầu năm 2005 và Luật sửa đổi bổ sung cùng với văn bản hướng dẫn thi hành luật tạo ra cơ sở pháp lý quan trọng đưa hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa sử dụng vốn Nhà nước dần đi vào nề nếp, góp phần tạo tính minh bạch, cạnh tranh cho các hoạt động đấu thầu. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam.
Luận văn đã phân tích cơ sở lý luận khoa học và quy trình, nội dung quản lý Nhà nước đối với hoạt động đấu thùa mua sắm hàng hóa ở khu vực công. - Đề tài "Quản lý Nhà nước về đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản ở huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An" của tác giả Nguyễn Quốc Hoàn (2015- Đại học kinh tế-ĐHQGHN). Đề tài chỉ ra được cơ ở lý luận về quản lý Nhà 5 nước các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách Nhà nước. Trong phân tích cơ sở lý luận, tác giả đã nêu khái quát được nội dung, vai trò của quản lý Nhà nước về công tác đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản.
- Đề tài “Tổng quan một số thay đổi quy định về đấu thầu thuốc tại Việt Nam giai đoạn 2012-2015 và tìm hiểu một số điều khoản có liên quan trong hiệp định TPP” của tác giả Ngô Thị Thu Hương -2015- Đại học Dược Hà Nội. Đề tài phân tích rõ các yếu tố tác động đến quá trình đấu thầu, các hình thức lựa chọn nhà thầu.