MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Chất lƣợng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố rất quan trọng trong việc quyết định năng lực cạnh tranh và “sức mạnh mềm” của mỗi quốc gia. Chất lƣợng này phụ thuộc vào nhiều yếu tốt khác nhau nhƣng đƣợc quyết định bởi sự nghiệp giáo dục và đào tạo, trong đó có đào tạo nghề. Những năm qua, hệ thống các cơ sở dạy nghề, các trƣờng trung cấp nghề và cao đẳng nghề tuy còn gặp rất nhiều khó khăn nhƣng đã có những bƣớc phát triển về quy mô, từng bƣớc đáp ứng đƣợc nhu cầu của thị trƣờng lao động và hội nhập quốc tế.
Đã quy hoạch mạng lƣới trƣờng chất lƣợng cao và các nghề trọng điểm quốc gia, khu vực, quốc tế theo từng cơ sở giáo dục nghề nghiệp, từng vùng, từng địa phƣơng và trình độ đào tạo. Chất lƣợng và hiệu quả đào tạo giáo dục nghề nghiệp đã có những chuyển biến tích cực và đạt đƣợc những kết quả đáng kể. Đào tạo nghề từng bƣớc chuyển từ hƣớng “cung” sang hƣớng “cầu”, gắn với dự báo nguồn nhân lực, dự báo về việc làm, yêu cầu của thực tiễn sản xuất, đáp ứng đòi hỏi các doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệp đòi hỏi lao động trực tiếp tay nghề cao ở các lĩnh vực công nghệ tiên tiến. Lao động Việt Nam đã giành nhiều huy chƣơng, chứng chỉ xuất sắc tại các cuộc thi tay nghề khu vực và thế giới… Tuy nhiên, đứng trƣớc một thị trƣờng lao động năng động và thay đổi nhanh chóng trong quá trình phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế, hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp vẫn chƣa thay đổi theo kịp với yêu cầu Chƣơng trình, giáo trình đào tạo nghề còn nhiều nội dung lạc hậu, hình thức, chƣa đƣợc thƣờng xuyên cập nhật, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu của doanh nghiêp, thị trƣờng lao động.
Chất lƣợng, hiệu quả đào tạo của nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn thấp, chƣa gắn bó hữu cơ với nhu cầu nhân lực của từng ngành, từng địa phƣơng; mối quan hệ giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp còn lỏng lẻo; học sinh, sinh viên tốt nghiệp 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com còn yếu về ngoại ngữ và các kỹ năng mềm. Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia chậm đƣợc ban hành; chất lƣợng chƣa đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trƣờng lao động. Thực tiễn đang đặt ra những đòi hỏi bức thiết về việc cần phải đổi mới cơ bản và toàn diện, tạo sự đột phá về chất lƣợng đào tạo giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là đào tạo chất lƣợng cao; phát triển quy mô tƣơng ứng với các điều kiện đảm bảo chất lƣợng; đảm bảo cơ cấu hợp lý giữa các cấp trình độ đào tạo; xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp mở, linh hoạt nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho mọi đối tƣợng ngƣời học; phát triển các trƣờng chất lƣợng cao, nghề trọng điểm quốc gia, khu vực và quốc tế. Tạo điều kiện thu hút mọi nguồn lực của xã hội và để đổi mới và nâng cao chất lƣợng giáo dục nghề nghiệp, trong đó Nhà nƣớc giữ vai trò chủ đạo; tăng cƣờng khả năng tự chủ của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập.
Mục tiêu tổng quát đặt ra là phải đổi mới và nâng cao chất lƣợng giáo dục nghề nghiệp; ngƣời học ra trƣờng phải đáp ứng yêu cầu thị trƣờng lao động, có việc làm và thu nhập tốt hơn; ngƣời đáp ứng yêu cầu và có nguyện vọng học cần đƣợc theo học các chƣơng trình liên thông; không để tình trạng đào tạo ra không có việc làm, thất nghiệp, lãng phí nguồn lực. Trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ đƣợc thành lập vào năm 1999 tiền thân là trƣờng trƣờng Dạy nghề sau đó nâng cấp thành trƣờng Trung cấp nghề và tháng 4/2008 là trƣờng cao đẳng nghề Phú Thọ. Trải qua 20 năm trƣởng thành và phát triển Nhà trƣờng đã đào tạo nên một lƣợng lớn lao động kỹ thuật cho địa bàn tỉnh Phú Thọ và các tỉnh lân cân đáp ứng nhu cầu nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Hiện nay nhà trƣờng đang đào tạo 3 cấp trình độ là Cao đẳng, trung cấp và sơ cấp.
Trên địa bàn tỉnh Phú thọ với rất nhiều cơ sở đào tạo nghề thì nhà trƣờng luôn là đơn vị đi đầu trong công tác thu hút tuyển sinh và chất lƣợng đào tạo học sinh, sinh viên. Tuy nhiên qua quá trình đào tạo nhà trƣờng cũng nhận thấy một số hạn chế cần phải khắc phục đó là: Chất lƣợng đầu vào của học sinh, sinh viên còn thấp do 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com học sinh sau khi tốt nghiệp THPT có rất nhiều cơ hội đỗ vào các trƣờng đại học chính qui số còn lại sẽ tiếp tục vào các trƣờng đại học tƣ thục, hoặc các trƣờng cao đẳng. Vậy là gần nhƣ không còn ngƣời để đi học nghề, một lý do nữa là tâm lý trọng bằng cấp, tƣ duy khoa cử đã ăn sâu vào nhận thức của ngƣời dân bao nhiêu đời nay dẫn đến lệch lạc trong quan niệm, nhận thức về học nghề, làm nghề. Cũng bởi vậy mà nhiều ngƣời cho rằng học nghề không có tƣơng lai.
Chƣơng trình đào tạo hiện nay chƣa cập nhật kịp thời so với yêu cầu của xã hội, trình độ kỹ năng nghề của đội ngũ giáo viên không theo kịp so với với sự phát triển của khoa học, công nghệ, cơ sở vật chất, máy móc thiết bị chƣa đáp ứng đầy đủ nhƣ cầu đào tạo, vật tƣ thực hành cung cấp cho học sinh sinh viên còn chậm,thiếu, một số khoa mới thành lập thiếu giáo viên chuyên ngành, phải mời giáo viên thỉnh giảng … từ những điều đó dẫn đến năng lực thực hiện của ngƣời học chƣa hoàn toàn đáp ứng đƣợc mong muốn của nhà trƣờng và xã hội. Xuất phát từ các lý do trên, bản thân là một chuyên viên của phòng Đào tạo – Nghiên cứu Khoa học của nhà trƣờng, tác giả xin chọn vấn đề nghiên cứu: “Quản lý hoạt động đào tạo tại trường Cao đẳng nghề Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực thực hiện của người học” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ – chuyên ngành Quản lý giáo dục với mong muốn kết quả nghiên cứu sẽ đề xuất đƣợc các biện pháp phù hợp, khắc phụ đƣợc thực trạng của hoạt động quản lý đào tạo nhà trƣờng góp phần phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ nói riêng và của học sinh, sinh viên các trƣờng trong tỉnh nói chung. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở lý luận và thực trạng về hoạt động ĐT và QLHĐ đào tạo, luận văn đề xuất một số biện pháp QLHĐ đào tạo tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học. Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu 3.
Khách thể nghiên cứu 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hoạt động đào tạo theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học 3. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động đào tạo tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học. Câu hỏi nghiên cứu Năng lực thực hiện của sinh viên đƣợc đào tạo tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ đang bộc lộ những bất cập gì, nguyên nhân của những bất cập đó nhƣ thế nào? Cần phải áp dụng những biện quản lý hoạt động đào tạo nào để giải quyết những vấn đề đó? 5. Giả thuyết khoa học Năng lực thực hiện là yêu cầu cơ bản của ngƣời học sau khi tốt nghiệp ra trƣờng; trong suốt quá trình đào tạo trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ luôn quan tâm chú trọng đến việc phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học tuy nhiên đến nay hoạt động đào tạo và quản lý đào tạo còn bộc lộ nhiều bất cập so với yêu cầu và chƣa cho phép đạt đƣợc mục tiêu nói trên.
Nguyên nhân của các bất cập này một phần do quản lý tuyển sinh với đầu vào ngƣời học chƣa cao, chƣơng trình đào tạo chƣa đáp ứng đƣợc thực tế nghề nghiệp đào tạo, việc tổ chức đào tạo chƣa bám sát mục tiêu đề ra, đội ngũ giáo viên còn bất cập về chất lƣợng, máy móc thiết bị thiết bị thực hành chƣa hiện đại, đồng bộ, vật tƣ thực hành còn hạn chế, tay nghề của giáo viên chƣa thực sự tốt…. Nếu nghiên cứu và áp dụng đƣợc các biện pháp quản lý hoạt động đào tạo khoa học, hệ thống và sử dụng đồng bộ các biện pháp thì sẽ khắc phục đƣợc các bất cập hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện đƣợc mục đích trên, nhiệm vụ của đề tài là: 6. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đào tạo của trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ theo hƣớng tiếp cận năng lực thực hiện ngƣời học.
Khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng QLHĐ đào tạo theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đào tạo tại trƣờng Cao đẳng 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghề Phú thọ theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động đào tạo tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú thọ theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 7.
Phạm vi nghiên cứu Quản lý hoạt động đào tạo theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện của ngƣời học tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài tác giả tập trung nghiên cứu hoạt động ĐT và quản lý hoạt động đào tạo tại trƣờng Cao đẳng nghề Phú Thọ theo hƣớng phát triển năng lực thực hiện ngƣời học. Đối tượng khảo sát Tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trƣờng; Học sinh, sinh viên của nhà trƣờng thuộc các khóa đang đào tạo. Cựu học sinh, sinh viên đã ra trƣờng, các doanh nghiệp đã từng nhận học sinh, sinh viên vào thực hành, làm việc.
Tham khảo một số ý kiến của các Hiệu trƣởng, Phó hiệu trƣởng, giáo viên cốt cán của các cơ sở dạy nghề trong tỉnh. Thời gian nghiên cứu Số liệu khảo sát lấy trong năm học 2016 - 2017 và 2017 - 2018. Phƣơng pháp nghiên cứu: 8. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Tìm hiểu và nghiên cứu các bài viết trên tạp chí giáo dục, đề tài nghiên cứu trong và ngoài nƣớc về QLHĐ đào tạo nhằm phát triển thành cơ sở lý luận của đề tài.