phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động đánh giá giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng quản lí hoạt động đánh giá giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp tại các trƣờng mầm non huyện Thạch Thất - Thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Biện pháp quản l í hoạt động đánh giá giáo viên mầm non theo Chuẩn nghề nghiệp tại các trƣờng mầm non huyện Thạch Thất - Thành phố Hà Nội. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Đội ngũ nhà giáo là lực lƣợng nòng cốt, là nhân tố quyết định chất lƣợng giáo dục đào tạo. Đặc biệt trong quá trình đổi mới giáo dục hiện nay thì hơn bao giờ hết vai trò, trách nhiệm thuộc về nhà giáo. Việc ban hành Chuẩn nghề nghiệp giáo viên giúp từng giáo viên, cơ sở giáo dục tự đánh giá, đánh giá phẩm chất và năng lực của giáo viên để từ đó có kế hoạch rèn luyện, bồi dƣỡng, phát triển cho bản thân cũng nhƣ đơn vị mình. Bên cạnh đó, việc ban hành chuẩn nghề nghiệp còn làm căn cứ để cơ quan quản lý nhà nƣớc xây dựng và thực hiện chế độ chính sách để phát triển và sử dụng đội ngũ; các cơ sở đào tạo, bồi dƣỡng xây dựng, phát triển chƣơng trình và triển khai đào tạo bồi dƣỡng giáo viên đáp ứng tình hình mới.
Để đạt đƣợc mục tiêu của Chuẩn nghề nghiệp đƣa ra, công tác tự đánh giá của giáo viên, giáo viên đánh giá đồng nghiệp cùng chuyên môn, hiệu trƣởng đánh giá giáo viên phải sát đúng với phẩm chất và năng lực của từng giáo viên, chỉ ra đƣợc ƣu điểm, hạn chế, những kết quả hoạt động từng năm học thông qua hệ thống minh chức đúng, phù hợp với từng mức độ. Để việc đánh giá theo Chuẩn nghề nghiệp có hiệu quả, vai trò quản lý đánh giá hoạt động đó của ngƣời quản lý hết sức quan trọng. Từ những kết quả thu đƣợc, ngƣời quản lý xây dựng kế hoạch, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá hoạt động tự bồi dƣỡng, rèn luyện của giáo viên cũng nhƣ có những biện pháp đào tạo, phát triển giáo viên của cơ sở giáo dục. Những nghiên cứu trên thế giới Trên thế giới, giáo dục nhiều nƣớc đã xuất hiện cải cách dựa trên các chuẩn (reform based on standards) cho giáo dục của nƣớc mình: Chuẩn chất 7 lƣợng giáo dục, Chuẩn nhà trƣờng, Chuẩn cán bộ quản lý giáo dục, Chuẩn giáo viên.
Trong bộ chuẩn cho giáo viên có Chuẩn trình độ đào tạo, Chuẩn chức danh, Chuẩn nghề nghiệp (professional standard).Trong Chuẩn nghề nghiệp, một số nƣớc đã tiến đến xây dựng Chuẩn nghề nghiệp cho GV từng ngành học, cấp học, môn học. Ở Mỹ: Tiên phong trong xây dựng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông là nƣớc Mỹ. Uỷ ban quốc gia chuẩn nghề dạy học (National Board for Professional Teacher Standards - NBPTS) - đƣợc thành lập năm 1987 - đã đề xuất 5 điểm cốt lõi để các bang vận dụng: (i) Giáo viên phải tận tâm với học sinh và việc học của họ (Teachers are Committed to Students and Their Learning). Dựa vào 5 đề xuất cốt lõi đó, mỗi bang đã xây dựng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông của bang mình.
Ở Đức: Theo Nghị quyết Hội nghị Bộ trƣởng Văn hoá Giáo dục các bang trong Liên bang (2004) thì Chuẩn đào tạo giáo viên là những yêu cầu mà mọi giáo viên phải đáp ứng. Theo đó, những nét chính về hình ảnh nghề nghiệp của ngƣời giáo viên là: (i) Giáo viên là những chuyên gia về dạy và học. Nhiệm vụ chủ yếu của họ là xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá quá trình dạy và học. 8 (ii) Giáo viên phải ý thức đƣợc rằng nhiệm vụ của họ gắn bó chặt chẽ với các giờ lên lớp và với cuộc sống nhà trƣờng.
(iii) Giáo viên thực thi nhiệm vụ đánh giá và tƣ vấn một cách công bằng có trách nhiệm. Muốn vậy họ phải có trình độ cao về sƣ phạm tâm lý và chẩn đoán. (iv) Giáo viên liên tục phát triển các năng lực nghề nghiệp của mình, tận dụng mọi cơ hội để theo kịp các phát triển mới trong hoạt động nghề nghiệp. Giáo viên tham gia xây dựng một nền văn hoá học đƣờng khuyến khích học tập.
Ở Anh: Chuẩn nghề nghiệp giáo viên của Anh (2007) đƣợc cấu trúc gồm 3 phần (lĩnh vực) có liên quan lẫn nhau, đó là: (i) Những đặc trƣng nghề nghiệp (ii) Kiến thức và sự am hiểu nghề nghiệp (iii) Các kĩ năng nghề nghiệp. Các tiêu chuẩn này chung cho tất cả các loại giáo viên. Mỗi tiêu chuẩn có các yêu cầu. Đối với mỗi loại giáo viên có những yêu cầu khác nhau (cả về số lƣợng và mức độ).
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên đƣợc xác định cụ thể cho từng giai đoạn phát triển nghề của giáo viên: - Giáo viên mới vào nghề (Q): (33 yêu cầu) - Dành cho tất cả giáo viên (C): (41 yêu cầu) - Giáo viên trong thang bậc trả lƣơng cao (P): (10 yêu cầu) - Giáo viên giỏi (E): (15 yêu cầu) - Giáo viên có kĩ năng cấp cao (chuyên gia) (A): (3 yêu cầu) Ở Úc: Khối Australia xây dựng Khung quốc gia về Chuẩn nghề nghiệp dạy học (The National Framework for Professional Standards for Teaching) Trên cơ sở đó, các bang xây dựng Chuẩn nghề nghiệp riêng của minh. 9 Khung quốc gia có 4 lĩnh vực: (i) Kiến thức nghề nghiệp (Professional Knowledge); (ii) Thực hành nghề nghiệp (Professional Practice); (iv) Giá trị nghề nghiệp (Professional Values); (iv) Quan hệ nghề nghiệp (Professional Relationships). Đối với các bang, không nhất thiết xây dựng cả 4 lĩnh vực, chỉ hai lĩnh vực 1 và 2 là giống nhau, các lĩnh vực 3 và 4 không giống nhau. Ví dụ: - Ở Western Australia: Lĩnh vực 3 (không có lĩnh vực 4) và lấy tên là Engagement (tạm dịch là: Sự cam kết) - Ở New South Wales: cũng chỉ có 3 lĩnh vực, lĩnh vực 3 là Commitment (tạm dịch là: Sự tận tuỵ).
- Ở Queensland thì hoàn toàn không theo cấu trúc này và Chuẩn (Professional Standards for Queensland Teachers) có 10 tiêu chuẩn thể hiện các năng lực cần có của nghề dạy học. Những nghiên cứu trong nước Đảng và Nhà nƣớc ta rất quan tâm đến xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, chẳng hạn: Chỉ thị số 18/2001/CT-TTg [24] về một số biện pháp cấp bách xây dựng đội ngũ nhà giáo của hệ thống giáo dục quốc dân. Thủ tƣớng chính phủ ra Quyết định phê duyệt đề án xây dựng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010 với nội dung: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đát nước” .22] Trong từng nhà trƣờng hay các cơ sở giáo dục, quản lý đánh giá giáo viên theo Chuẩn là hoạt động trung tâm đồng thời đây cũng là nội dung quản 10 lý cơ bản, quan trọng nhất trong công tác quản lý trƣờng học. Vì đó, vấn đề quản lý đánh giá giáo viên theo Chuẩn đƣợc các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu giáo dục đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học nhƣ đề tài: các tác giả Trần Kiều và Lê Đức Phúc (2001) trong bài “Cơ sở khoa học để xác định Chuẩn cho Trƣờng mầm non nông thôn trong công tác chỉ đạo” [18, tr.33], đã đƣa ra những vấn đề cơ bản nhƣ xác định khái niệm, thống nhất hệ thống chuẩn mực trong chỉ đạo thực hiện trên cơ sở mục tiêu giáo dục, Chuẩn và “vùng phát triển gần nhất của trẻ mầm non”, mối quan hệ giữa Chuẩn và điều kiện giáo dục, quan điểm hành động trong chỉ đạo.
Các tác giả Phan Sắc Long (2005) trong bài “Chuẩn nghề nghiệp GVMN với việc đào tạo, bồi dƣỡng và đánh giá GV” [19], Nguyễn Thị Ngọc Quyên (2007) trong bài “Chuẩn nghề nghiệp GVMN và việc thiết chế hóa việc đánh giá năng lực nghề nghiệp GV theo Chuẩn” [23], Trần Ngọc Giao (2007) trong bài phỏng vấn “Hiệu trƣởng cũng là một nghề, cần phải có Chuẩn [15]. Từ năm học 2018-2019 Bộ GD&ĐT ban hành quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông theo Thông tƣ số 20/2018/TT- BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 [6] và công văn 4530/BGDĐT- NGCBQLGD hƣớng dẫn thực hiện Thông tƣ số 20/2018/TT-BGDĐT [5]. Nguyễn Công Duật (2000), “Thực trạng và biện pháp cơ bản phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh theo chuẩn nghề nghiệp”. Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, Trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội.
Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng trung học cơ sở theo chuẩn nghề nghiệp. Trên cơ sở đó đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh theo chuẩn nghề nghiệp. Trên cơ sở lý luận và hạn chế thực trạng tác giả đã đề xuất 5 biện pháp nhằm phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh đáp ứng theo chuẩn nghề nghiệp. Nguyễn Nhƣ Mai (2009), thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành 11 Quản lý giáo dục với đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học thành phố Nha Trang theo chuẩn nghề nghiệp” – ĐH Huế [20, tr.
Nguyễn Thị Hằng (2010), với đề tài “Phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng THPT Giáp Hải, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang”, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục, ĐH Huế. Đề tài đƣa ra 5 biện pháp nhằm phát triển đội ngũ giáo viên THPT bao gồm Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên về công tác phát triển đội ngũ giáo viên nhà trƣờng; Đổi mới việc tuyển chọn đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển nhà trƣờng; Sử dụng đội ngũ giáo viên phù hợp với năng lực và sở trƣờng của cá nhân và yêu cầu của nhà trƣờng; Tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất nhà giáo; Thực hiện hiệu quả công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên trung học phổ thông…[17, tr.