Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG CHỨC PHƯỜNG CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò quản lý công chức phường của Uỷ ban nhân dân 1. Khái niệm quản lý công chức phường của UBND 1. Công chức phường của UBND - Công chức Tại Khoản 2, Điều 4 Luật CB, CC sửa đổi năm 2019 định nghĩa: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [36].
- Phường Từ “phường” xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1010 khi Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, đổi tên thành Thăng Long. Xung quanh Hoàng Thành đã bắt đầu hình thành nhiều điểm tập trung dân cư theo phường nghề. Cả kinh thành được xem như một phủ bao gồm 61 Phường. Thể chế phường này được duy trì liên tục đến các triều đại phong kiến mãi sau này.
Sau thành công của cách mạng giành độc lập năm 1945 đến năm 1981, khái niệm “phường” không còn xuất hiện trong cơ chế hành chính ở nước ta nữa, mà chỉ tồn trong các khu phố, khối và tiểu khu. Nhưng đến năm 1981, “tiểu khu” lại được đổi thành “phường” và giữ nguyên đến ngày nay. 8 Theo quy định của Hiến pháp năm 1980, các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam sẽ bao gồm: thành phố, thành phố trực thuộc Trung ương; quận, thành phố thuộc thành phố, thị phường; phường, phường và thị trấn. Với thứ tự trên thì phường chính là đơn vị hành chính thấp nhất nằm trong quận, thành.
Tương tự như cấp hành chính cơ sở phường, thị trấn thì phường là tổ chức của một cộng đồng người được giới hạn bằng những công việc nhất định, cùng tồn tại, sinh sống và phát triển trong một địa giới tự nhiên, cũng có thể là do nhà nước quy định. Tại đó có hệ thống các quy tắc, quy định riêng được cộng đồng người nhất trí và tiến hành thực hiện cùng nhau. Bên cạnh đó, phường là đơn vị gần dân nhất, trực tiếp triển khai thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Ngoài ra, phường hiện nay còn có chức năng mạnh về hoạt động kinh tế, kinh doanh.
- Công chức ở phường Theo Nghị định 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 và Nghị định 29/2013/ NĐ-CP ngày 08/04/2013 của Chính phủ quy định về chức danh, số lượng và các chính sách dãi ngộ đối với công chức ở cấp hành chính cơ sở, thì cấp phường được quy định cụ thể như sau: + Các chức danh của Công chức phường của UBND - Chủ tịch, Phó chủ tịch UBND. + Công chức phường có các chức danh sau: - Trưởng công an; - Chỉ huy trưởng Quân sự; - Văn phòng - thống kê; - Địa chính - xây dựng – đô thị và môi trường; - Tài chính - kế toán; - Tư pháp - hộ tịch; - Văn hóa - xã hội. 9 Bộ nội vụ đã ban hành thông tư số 06/ 2012/TT- BNV vào ngày 30 /10 /2012 quy định về vai trò, tiêu chuẩn và trách nhiệm cụ thể của từng công chức phường như sau: - Về chức trách: Thứ nhất, công chức phường có nghĩa vụ làm công tác chuyên môn thuộc biên chế của Ủy ban nhân dân phường, hoạch định, tham mưu cho Ủy ban nhân dân phường để tiến hành thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác được phân công. Thứ hai, các nhiệm vụ khác do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường đưa ra cũng cần tiến hành giải quyết.
- Tiêu chuẩn cụ thể: + Từ 18 tuổi trở lên; + Trình độ văn hóa: tốt nghiệp phổ thông trung học. + Sau khi được tuyển dụng, công chức phường sẽ phải hoàn thành các khóa đào tạo về quản lý hành chính và các khóa bồi dưỡng về lý luận chính trị theo yêu cầu của chức vụ công chức hiện hành của phường. - Hai chức danh Chỉ huy trưởng Quân sự và Trưởng Công an cấp phường thì phải chấp hành theo quy định chuyên ngành. Trừ khi không được yêu cầu bởi luật chuyên môn, phải tuân theo thông tư này.
- Dựa trên các tiêu chí của công chức phường quy định tại Thông tư ở trên và căn cứ vào những điều kiện, bối cảnh thực tế của địa phương, Ủy ban Nhân dân Thành phố, thành phố trực thuộc Trung ương được xem xét, quyết định: + Sẽ hạ một cấp tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn tại các vùng biên giới, vùng hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. + Về ngành đào tạo phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; + Về thời gian để học tập bồi dưỡng sau khi được tuyển dụng. Trong thông tư số 06 cũng đã nêu rõ các nhiệm vụ của từng chức danh công chức. 10 Những tiêu chí cụ thể được quy định tại Thông tư chính là cơ sở để mỗi địa phương thực hiện công tác quy hoạch, tuyển dụng, sử dụng và đào tạo bồi dưỡng công chức phường.
Quản lý công chức phường của UBND - Quản lý Quản lý là những tác động có mục đích của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý. Ngoài ra, quản lý đồng thời cũng là một chức năng lao động xã hội, xuất phát từ hoạt động có mục đích của con người.aq Bất cứ khi nào, ở đâu có hoạt động chung của con người thì lúc đó quản lý xuất hiện. Mục tiêu, vai trò của quản lý là chỉ đạo, tiến hành triển khai hoạt động chung của mọi người, là sự kết hợp giữa các hoạt động đơn lẻ của mỗi người kết thành một hoạt động thống nhất chung của cả tập thể và đưa hoạt động chung đó theo những phương hướng thống nhất, nhằm đạt được các mục đích đã đề ra trước đó. Từ những phân tích trên, tác giả rút ra định nghĩa: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có mục đích rõ ràng của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra” [40.
Theo định nghĩa trên, cần chú ý một số điểm sau: + Quản lý bao giờ cũng là một tác động có chủ đích, có hệ thống các mục tiêu xác định. + Quản lý bao giờ cũng là quản lý con người. + Quản lý bộc lộ ra những tác động mang tính chủ quan tuy nhiên vẫn cần phải phải phù hợp với quy luật khách quan. + Quản lý xét về mặt công nghệ là sự vận động của thông tin.tr6,7] - Quản lý công chức phường của UBND Quản lý công chức phường của UBND là công việc vô cùng khó khăn và phức tạp.
Bởi vì quản lý công chức chính bản chất chính là hoạt động quản lý con người, cụ thể ở đây là bộ phận những người có một trình độ chuyên môn 11 nhất định, học vấn, có kiến thức, hiểu biết về pháp luật làm nhiệm vụ nhân dân, phục vụ Nhà nước. “Quản lý công chức là sự tác động có tổ chức và bằng pháp luật của nhà nước đối với công chức vì mục tiêu bảo vệ và phát triển xã hội theo định hướng đã định” [18]. Trong công tác quản lý, công chức và chủ thể quản lý công chức phường của UBND có vai trò tích cực, tác động tích cực, có mục đích đối với đối tượng quản lý. Mặt khác, đối tượng quản lý là công chức phường của Ủy ban nhân dân, có vai trò quyết định chủ quan đối với công tác quản lý công chức của Ủy ban nhân dân.
Sự ảnh hưởng của chủ thể quản lý không phải tự nhiên mà có mục đích rõ ràng, nó xuất phát từ việc thành lập và quản lý một tổ chức gồm công chức, từng cá nhân công chức; tuyển dụng, bố trí, sử dụng công chức: quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng công chức, đánh giá Công tác bổ nhiệm công chức,… trước hết là thực hiện mục tiêu xây dựng tổ chức trong sạch, vững mạnh. Khẳng định vai trò, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, hiệu quả chiến đấu của đội tiên phong, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Tóm lại, có thể hiểu: “Quản lý công chức phường của UBND là hoạt động có mục đích của chủ thể quản lý tác động lên công chức phường của UBND để điều chỉnh lại hành vi, thái độ làm việc của công chức phường của UBND góp phần xây dựng đội ngũ công chức phường của UBND có số lượng hợp lý, phù hợp với vị trí việc làm, có phẩm chất, năng lực và sức khoẻ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó”. Đặc điểm quản lý công chức phường của UBND Quản lý là sự kiểm soát và chỉ huy một hệ thống hoặc quá trình theo luật hoặc các quy tắc tương ứng, để hệ thống hoặc quá trình hoạt động theo ý muốn của người quản lý nhằm đạt được các mục tiêu đã định trước.
Vì vậy, quản lý có những đặc điểm cơ bản sau: nó dựa vào ý chí của chủ thể quản lý để tác động có mục đích đến đối tượng quản lý, đồng thời nó cũng phù hợp với ý chí của chủ thể quản lý. Quản lý và quản lý cái gì; muốn quản lý cái gì thì phải có 12 tổ chức và quyền hạn; quản lý diễn ra ở nơi có các hoạt động chung của con người. Mục đích và nhiệm vụ của quản lý là kiểm soát và chỉ đạo các hoạt động của con người. Theo khoản 2, khoản 3, điều 67 của Luật cán bộ, công chức sửa đổi 2019 thì Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công chức như sau: - Bộ Nội vụ là cơ quan chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ về công tác triển khai thực hiện quản lí nhà nước về công chức.
- Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thì Bộ, cơ quan ngang bộ, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện việc quản lý nhà nước về công chức theo phân công, phân cấp của Chính phủ. - Công chức phường phải có trình độ đại học trở lên. - Công chức phường tuyển dụng trước 25/12/2019 có 05 năm để đạt chuẩn. - 05 chức danh công chức phường của UBND được bố trí 02 người đảm nhiệm.
- Tuyển dụng công chức phường không phân biệt bằng chính quy, tại chức.