mở đầu của một chu trình NSNN. Việc đòi hỏi quản lý chi thường xuyên NSNN phải theo dự toán từ những cơ sở lý luận và thực tiễn sau: hứ nhất hoạt động ngân sách nhà nước, đặt biệt là cơ cấu thu, chi của NSNN phụ thuộc vào sự phán quyết của cơ quan quyền lực nhà nước đó. Do vậy, mọi khoản chi từ NSNN chỉ có thể trở thành hiện thực khi và chỉ khi khoản 22 Luan van chi đó nằm trong cơ cấu chi theo dự toán đã được cơ quan quyền lực nhà nước xét duyệt và thông qua. hứ hai phạm vi chi của NSNN rất đa dạng liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau.
Mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định mức riêng; hoặc ngay giữa các cơ quan trong cùng một lĩnh vực hoạt động nhưng điều kiện về trang bị cơ sở vật chất có sự khác nhau, quy mô và tính chất có sự khác nhau sẽ dẫn đến các mức chi từ NSNN cho các cơ quan đó cũng có sự khác nhau. hứ ba có quản lý theo dự toán mới đảm bảo được yêu cầu cân đối NSNN; tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành NSNN; hạn chế được tính tùy tiện (về nguyên tắc) trong quản lý và sử dụng kinh phí ở các đơn vị thụ hưởng NSNN. * Nguyên tắc ti t kiệm hiệu quả: tiết kiệm, hiệu quả là một trong những nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính, bởi lẽ nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì không có giới hạn. Do vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí ít nhất nhưng phải đạt được kết quả cao nhất.
Mặt khác, do đặc thù hoạt động NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp, nhu cầu chi từ NSNN luôn gia tăng với tốc độ nhanh trong khi khả năng huy động nguồn thu có hạn, nên càng phải tôn trọng nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong quản lý chi thường xuyên của NSNN. Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả chỉ có thể được đảm bảo khi quá trình quản lý chi thường xuyên của NSNN, phải làm tốt và làm đồng bộ một số nội dung sau: - Phải xây dựng được các định mức, tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với từng đối tượng hay tính chất công việc, đồng thời phải có tính thực tiển cao. - Phải thiết lập được các hình thức cấp phát đa dạng và lựa chọn hình thức cấp phát áp dụng cho mỗi loại hình đơn vị, hay yêu cầu quản lý của từng nhóm mục chi một cách phù hợp. 23 Luan van - Biết lựa chọn thứ tự ưu tiên cho các loại hoạt động hoặc theo các nhóm mục chi sao cho với tổng số chi có hạn nhưng khối lượng công việc vẫn hoàn thành và đạt chất lượng cao.
- Khi đánh giá tính hiệu quả của chi thường xuyên NSNN phải xem xét mức độ ảnh hưởng của mỗi khoản chi thường xuyên NSNN tới các mối quan hệ kinh tế, chính trị khác và xã hội khác và phải tính đến thời gian phát huy tác dụng của nó. Vì vậy khi nói đến hiệu quả của chi thường xuyên NSNN người ta hiểu đó là những lợi ích về kinh tế - xã hội mà toàn xã hội được hưởng. *Nguyên tắc chi trực ti qua kh b c nhà nước: Một trong những chức năng quan trọng của kho bạc nhà nước là quản lý quỹ NSNN. Chi tiếp qua kho bạc nhà nước là phương thức thanh toán chi trả có sự tham gia của ba bên: Đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước; kho bạc nhà nước; tổ chức và hoặc cá nhân được nhận các khoản tiền do đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước thanh toán chi trả (gọi chung là người được hưởng) bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Cách thức tiến hành cụ thể là: Đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước ủy quyền cho kho bạc nhà nước trích tiền từ tài khoản của mình để chuyển trả vào tài khoản cho người được hưởng ở một trung gian tài chính nào đó, nơi người được hưởng mở tài khoản giao dịch. Vì vậy, kho bạc nhà nước vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi ngân sách nhà nước, đặc biệt là các khoản chi thường xuyên. Để tăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát chi thường xuyên của NSNN, hiện nay ở nước ta và đang thực hiện việc chi trực tiếp qua KBNN như là một nguyên tắc trong quản lý khoản chi này. Để thực hiện được nguyên tắc chi trực tiếp qua kho bạc nhà nước cần phải giải quyết tốt một số vấn đề sau: hứ nhất, tất cả các khoản chi thường xuyên NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trước,trong và sau quá trình cấp phát, thanh toán.
Các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định và phải được thủ trưởng đơn vị sử dụng kinh phí NSNN hoặc người được ủy quyền quyết định chi. 24 Luan van hứ hai, tất cả các cơ quan đơn vị, các chủ dự án,… sử dụng kinh phí NSNN (gọi chung là ĐVSD ngân sách nhà nước) phải mở tài khoản tại kho bạc nhà nước; chịu sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan, tổ chức, kho bạc nhà nước trong quá trình lập dự toán, phân bổ dự toán, cấp phát thanh toán, hạch toán kế toán và quyết toán NSNN. hứ ba, Bộ tài chính, Sở tài chính – vật giá tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, phòng tài chính kế hoạch quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là các cơ quan tổ chức) có trách nhiệm thẩm định dự toán và thông báo dự toán đã được thẩm tra cho các đơn vị thụ hưởng kinh phí ngân sách; kiểm tra việc sử dụng kinh phí, xét duyệt quyết toán chi của các đơn vị và tổng hợp quyết toán chi thường xuyên NSNN. hứ tư, KBNN có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng từ, điều kiện chi và thực hiện cấp phát, thanh toán kịp thời các khoản chi thường xuyên NSNN theo đúng quy định; tham gia với các CQTC, cơ quan QLNN có thẩm quyền trong việc kiểm tra tình hình sử dụng NSNN và xác định số thực chi NSNN.
KBNN có quyền tạm đình chỉ, từ chối thanh toán, chi trả và thông báo cho các ĐVSD NSNN biết đồng gửi cho CQTC đồng cấp giải quyết trong các trường hợp sau: - Chi không đúng mục đích, đối tượng theo dự toán được duyệt. - Chi không đúng chế độ, định mức chi tiêu tài chính nhà nước. - Không đủ các điều kiện về chi theo qui định. hứ n m, mọi khoản chi thường xuyên NSNN được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo từng niên độ NS, từng cấp NS và MLNSNN.
Các khoản chi thường xuyên NSNN bằng ngoại tệ, hiện vật, ngày công lao động được qui đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá ngoại tệ, giá hiện vật, ngày công lao động do cơ quan có thẩm quyền qui định. hứ sáu, trong quá trình quản lý, cấp phát, quyết toán chi thường xuyên NSNN, các khoản chi sai phải thu hồi giảm chi. Căn cứ vào quyết định của CQTC hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, KBNN thực hiện việc thu hồi giảm chi thường xuyên NSNN. Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách tỉnh Quá trình quản lý chi thường xuyên NS tỉnh gồm bốn nhóm nội dung: lập, xét duyệt và phê chuẩn NS chi thường xuyên; chấp hành dự toán chi thường xuyên; quyết toán chi thường xuyên NS và kiểm tra, thanh tra chi thường xuyên.
Dưới đây nghiên cứu nội dung quản lý chi thường xuyên NS tỉnh với bốn nội dung đó. L xét duyệt và hê chuẩn dự t án chi thường xuyên. Dự toán chi thường xuyên NS tỉnh là một bộ phận của dự toán NSNN cấp tỉnh, vì vậy việc lập, xét duyệt và phê chuẩn dự toán chi thường xuyên nằm trong quy trình lập dự toán NSNN tỉnh nói chung. Quá trình việc lập, xét duyệt và phê chuẩn ngân sách được thực hiện như sau: Hàng năm vào quí II, UBND tỉnh căn cứ vào chỉ thị của Chính phủ và thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương giao cho Sở Tài chính tỉnh hướng dẫn cụ thể các ngành, huyện.
trong tỉnh lập kế hoạch ngân sách theo phạm vi được giao. Các ngành, UBND các huyện chỉ đạo các đơn vị trực thuộc các ngành lập dự toán thu, chi ngân sách và gửi lên theo từng cấp, Sở Tài chính - Vật giá tổng hợp thành dự toán ngân sách tỉnh. Sở Tài chính có trách nhiệm giúp UBND tỉnh trình HĐND tỉnh quyết định phân bổ dự toán thu, chi NSĐP. Căn cứ Nghị quyết của HĐND về dự toán thu, chi NSĐP, UBND quyết định giao chỉ tiêu thu, chi ngân sách và mức bổ sung cân đối, tỷ lệ điều tiết cho các huyện và chỉ tiêu thu, chi ngân sách cho các ngành (bao gồm cả kinh phí ủy quyền, chương trình mục tiêu, các cấp dưới trình tự cũng làm tương tự).
Sau khi nhận được dự toán thu, chi ngân sách được cấp có thẩm quyền giao, các đơn vị dự toán phải tổ chức phân bổ và giao dự toán thu, chi ngân sách cho các đơn vị trực thuộc, đảm bảo khớp về tổng mức và báo cáo lên cơ quan cấp trên và cơ quan tài chính đồng cấp, cơ quan tài chính cùng cấp có trách 26 Luan van nhiệm kiểm tra dự toán nếu có vấn đề chưa phù hợp thì điều chỉnh lại, sau 1 ngày nhận được báo cáo nếu không có ý kiến thì coi như chấp nhận. Dự toán NSĐP còn phải tổng hợp theo từng lĩnh vực thu, chi theo cơ cấu giữa chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, chi trả nợ. Ngoài ra, dự toán ngân sách của các năm trong thời k ổn định phải cân đối giữa số thu và chi trên cơ sở số thu của ngân sách gồm các khoản thu ngân sách được hưởng 100%, các khoản thu phân chia theo tỷ lệ đã được quy định, số dự kiến huy động vốn trong nước để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng (nếu có) và số bổ sung từ ngân sách cấp trên. Hệ thống định mức, tiêu chuẩn chi tiêu NSNN đã được sửa đổi, bổ sung, việc giao dự toán có tiến bộ hơn.Chấ hành dự t án chi thường xuyên Đây là nội dung rất quan trọng trong chi thường xuyên NSNN, là khâu thứ hai trong chu trình quản lý ngân sách.