LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Kiểm soát chi chặt chẽ các khoản chi ngân sách nhà nước luôn là mối quan tâm lớn của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền, góp phần quan trọng trong việc phân phối và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính quốc gia, chống thất thoát và lãng phí ngân sách nhà nước; tăng cường kỷ luật tài chính, nâng cao uy tín của Nhà nước trong điều hành Ngân sách nhà nước. Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN, là việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi thường xuyên của NSNN cho lĩnh vực giáo dục, y tế và an sinh xã hội để nâng cao đời sống nhân dân, việc kiểm soát chặt chẽ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Trách nhiệm của KBNN huyện (thành phố) trong việc Kiểm soát chi thuờng xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN là: Thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp là một thành phố có giá trị sản xuất lớn và lực lượng sản xuất đang phát triển, đa số các khoản chi thường xuyên của NSNN tập trung cho lĩnh vực giáo dục, y tế và an sinh xã hội để nâng cao đời sống nhân dân do đó việc kiểm soát chi chặt chẽ các khoản chi thường xuyên ngân sách là một tất yếu để mang lại những lợi ích cho sự phát tiển kinh tế xã hội của địa phương, thông qua việc tiết kiệm chi.
Trong thời gian qua, công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Sa Đéc đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, đã có những chuyển biến tích cực từ khâu lập dự toán ngân sách, phân bổ ngân sách, chấp hành ngân sách, quyết toán ngân sách; thanh tra kiểm tra ngân sách đã được chú trọng hơn cả về chất lượng và thời gian. 1 Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước là vấn đề mà các cấp ngân sách luôn quan tâm. Những khoản chi thường xuyên NSNN tại địa bàn thành phố Sa Đéc chiếm tỷ trọng lớn đó là chi cho lĩnh vực giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Trên cơ sở lý thuyết công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN là một trong những công cụ quản lý NSNN hiệu quả, thời gian qua KBNN Sa Đéc thực hiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN chặt chẽ là để tiết kiệm có hiệu quả việc sử dụng NSNN ở địa phương, góp phần làm lành mạnh nền tài chính của thành phố.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chung của toàn hệ thống Kho bạc nhà nước, hoạt động kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN trên địa bàn thành phố Sa Đéc tỉnh Đồng Tháp còn những tồn tại như: khâu lập dự toán ngân sách chưa chính xác, phân bổ ngân sách chưa đáp ứng đúng các nội dung chi, chấp hành ngân sách chưa đảm bảo đúng nội dung dự toán đã lập, quyết toán ngân sách chậm so với quy định của Luật ngân sách, chính vì vậy rất cần làm rõ các nguyên nhân hạn chế của nó. Nhận định được tầm quan trọng của công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN để có các giải pháp khắc phục hạn chế cho công tác quản lý quỹ ngân sách tại địa phương đảm bảo tiết kiệm phục vụ cho kinh tế địa phương phát triển ngày một tốt hơn. Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả chọn đề tài Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách thành phố qua Kho bạc Nhà Nước Sa Đéc tỉnh Đồng Tháp với mong muốn đóng góp một số định hướng, giải pháp và kiến nghị trong công tác kiểm soát chi thường xuyên, giúp thực hiện thành công Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020 là Kho bạc điện tử, đồng thời là bước đệm vững chắc để hệ thống Kho bạc Nhà nước tiến tới hình thành Kho bạc số. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Kiểm soát chi NSNN tại KBNN một đề tài mang tính thời sự, nhất là trong giai đoạn cải cách hành chính trong lĩnh vực tài chính công.
Trong thời gian qua, có nhiều đề tài tập trung nhận diện, mô tả, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả, hiệu 2 quả quản lý chi NSNN và đã đề xuất nhiều giải pháp để hoàn thiện về công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN như: Bài viết của Thạc sĩ Nguyễn Thị Nhơn, Tổng Giám đốc Kho bạc Nhà nước về “Triển khai chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước đến năm 2020”, nêu lên: cần phải tăng cường công tác quản lý quỹ Ngân sách Nhà nước và các quỹ tài chính với mục tiêu đổi mới toàn diện cơ chế chính sách, quy trình nghiệp vụ theo hướng đơn giản, hiện đại, công khai, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Bài viết của Lê Phương Nhi có tiêu đề “Giới thiệu mô hình quản lý chi ngân sách của Brazil” (Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia số: 208, tháng 10/2019, trang 50, 51, 52, 53) Sở hữu một mô hình quản lý chi tiêu công hiệu quả, chi tiết và được nhiều quốc gia trên thế giới học hỏi, Brazil thật sự xây dựng cho mình hệ thống quản lý ngân sách quốc gia phù hợp với sự phân chia các khu vực, vùng miền trên đất nước, đóng góp rất lớn vào sự phát triển của Nhà nước Brazil và hạn chế đầu tư, sử dụng lãng phí nguồn ngân sách. Từ năm 1987, KBNN Brazil sử dụng Hệ thống quản lý tài chính tích hợp của Chính phủ (SIAFI) trong quản lý chi ngân sách. Hiện tại hệ thống đã kết nối hơn 5.000 đơn vị quản lý với khoảng 60.000 người dùng để thực hiện nghiệp vụ kế toán, ngân sách và làm báo cáo.
Việt Nam cũng có những nét tương đồng là đã xây dựng và vận hành hệ thống TABMIS mang lại lợi ích thiết thực cho các cơ quan, đơn vị quản lý NSNN các cấp trong việc nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, hiện nay khi thực hiện việc quản lý chi NSNN tại KBNN Việt Nam, các chuyên viên kiểm soát chi còn gặp nhiều khó khăn với các định mức chi về con người và hoạt động chi thường xuyên thay đổi theo từng ngành, lĩnh vực cụ thể; các văn bản mới cập nhật ở từng lĩnh vực đôi khi còn chồng chéo gây không ít khó khăn cho việc kiểm soát các khoản chi ngân sách. Luận văn thạc sĩ Tài chính- ngân hàng (2019), Tăng cường kiểm soát chi thường xuyên ngân sách huyện qua KBNN Tháp Mười - Đồng Tháp. Tác giả Nguyễn Phùng Sơn tại Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Hà Nội, đã làm rõ lý luận về công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách huyện qua KBNN, thực trạng công tác kiểm soát 3 chi thường xuyên ngân sách huyện qua KBNN Tháp Mười; nhằm chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân hạn chế trong công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách huyện tại huyện Tháp Mười trong thời gian tới.
Luận văn thạc sĩ Kinh tế (2019), Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Gia Lai. Tác giả Đoàn Văn Duyệt tại Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, đã đánh giá hoạt động kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Gia Lai từ đó đề xuất giải pháp nâng cao tính hiệu lực, tuân thủ trong thực hiện các cơ chế quản lý và quy trình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước góp phần chi đúng, chi đủ và giảm thất thoát NSNN. Luận văn thạc sĩ (2018), Nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Long An. Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng Cường tại Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An đã định hướng Kiểm soát chi hiện đại, hiệu quả, an toàn, thuận tiện theo mô hình điện tử hướng tới phục vụ khách hàng và đáp ứng cao nhất sự hài lòng của khách hàng.
Luận văn thạc sĩ Tài chính- ngân hàng (2018), Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách huyện qua KBNN Châu Thành tỉnh Đồng Tháp. Tác giả Lê Ngọc Hương tại Trường Đại học Cửu Long, đã đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách huyện, qua đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách huyện qua Kho bạc Nhà nước Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Luận văn thạc sĩ Khoa học kinh tế (2018), hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình. Tác giả Đinh Thị Lan Doanh, đã đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình.
Các công trình nghiên cứu trên đều đề cập đến một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chi thường xuyên NSNN và kiểm soát chi thường xuyên NSNN dưới những góc độ nhất định. Tuy nhiên, hiện chưa có công trình nào nghiên cứu đánh giá về thực 4 trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách thành phố Sa Đéc để từ đó định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách thành phố qua KBNN Sa Đéc. Mục tiêu nghiên cứu 3. Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu, phân tích công tác kiểm soát chi thường xuyên từ NSTP tại KBNN Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, nhằm góp phần bảo đảm cho việc quản lý, sử dụng NSNN đúng quy định, đúng chế độ và có hiệu quả, góp phần thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí tài sản công.
Mục tiêu cụ thể Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý và kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN trong điều kiện hiện nay. Phân tích thực trạng kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Sa Đéc trong giai đoạn 2018-2020, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp phù hợp với bối cảnh hiện nay. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quy trình chi thường xuyên của KBNN và các nghiệp vụ cụ thể theo quy trình công tác chi thường xuyên của KBNN Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp 5 5.
Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Luận văn nghiên cứu tại kho bạc nhà nước – Sa Đéc - Tỉnh Đồng Tháp.