Quản Lý Chất Lượng Dạy Học Ở Các Trường Trung Học Phổ Thông Huyện Thuận Thành, Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý chất lượng dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện thuận thành tỉnh bắc ninh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Giang
• Người hướng dẫn: PGS.TSKH Nguyễn Kế Hào
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Chất Lượng Dạy Học Tại Trường Trung Học Phổ Thông Huyện Thuận Thành, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm và nội dung chính
• 1.2.1. Quản lý giáo dục
• 1.2.2. Quản lý trường học
• 1.2.3. Chất lượng và chất lượng dạy học
• 1.2.4. Quản lý chất lượng dạy học
• 1.2.5. Kiểm định chất lượng giáo dục - dạy học
• 1.3. Nội dung quản lý chất lượng dạy học ở trường THPT theo TQM
• 1.3.1. Lập kế hoạch chất lượng
• 1.3.2. Hệ thống quản lý chất lượng dạy học
• 1.3.3. Kiểm định chất lượng giáo dục - dạy học
• 1.4. Yêu cầu quản lý chất lượng dạy học ở trường THPT trong giai đoạn hiện nay
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THUẬN THÀNH TỈNH BẮC NINH
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 2.1.1. Tình hình giáo dục bậc THPT ở huyện Thuận Thành
• 2.1.2. Đặc điểm các trường THPT công lập Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 2.1.3. Quy mô mạng lưới và cơ sở vật chất trường trường học
• 2.1.4. Chất lượng đội ngũ Cán bộ quản lý và giáo viên THPT huyện Thuận Thành
• 2.2. Khảo sát thực trạng về chất lượng dạy học và quản lí chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.1. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.2.2. Thực trạng chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.3. Thực trạng quản lý chất lượng dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• 2.2.4. Công tác kiểm định chất lượng dạy học các trường THPT Thuận Thành
• 2.3. Đánh giá thực trạng chất lượng và quản lý chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Thuận Thành
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THUẬN THÀNH TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu
• 3.1.2. Nguyên tắc bảo đảm tính khoa học
• 3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi
• 3.2. Một số biện pháp quản lý chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Thuận Thành, Bắc Ninh, theo mô hình TQM
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên về sự cần thiết phải nâng cao chất lượng dạy học
• 3.2.2. Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
• 3.2.3. Quản lý thực hiện đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2.4. Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
• 3.2.5. Bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên
• 3.2.6. Huy động các nguồn lực, tăng cường cơ sở vật chất phục vụ dạy và học
• 3.3. Khảo sát về tính hợp lý, khả thi của các biện pháp được đề xuất
• 3.3.1. Các bước tiến hành khảo sát
• 3.3.2. Kết quả khảo sát và kết luận
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản Lý Chất Lượng Dạy Học Tại Thuận Thành

Quản lý chất lượng dạy học tại các trường trung học phổ thông huyện Thuận Thành, Bắc Ninh, là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Chất lượng giáo dục không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của học sinh mà còn tác động đến sự phát triển của toàn xã hội. Việc nâng cao chất lượng dạy học cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý chất lượng giáo dục

Quản lý chất lượng giáo dục là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động giáo dục nhằm đảm bảo chất lượng dạy học. Vai trò của nó là rất quan trọng trong việc nâng cao năng lực học tập của học sinh.

1.2. Tình hình giáo dục tại huyện Thuận Thành

Huyện Thuận Thành có nhiều trường trung học phổ thông với sự phát triển không đồng đều. Một số trường đạt chất lượng cao, trong khi một số khác còn gặp khó khăn trong việc nâng cao chất lượng dạy học.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Chất Lượng Dạy Học

Quản lý chất lượng dạy học tại huyện Thuận Thành đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên chưa đồng đều và phương pháp dạy học chưa đổi mới.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Nhiều trường học tại huyện Thuận Thành vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học. Việc đầu tư cho cơ sở vật chất là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.

2.2. Đội ngũ giáo viên chưa đồng đều

Chất lượng đội ngũ giáo viên tại các trường THPT không đồng đều. Một số giáo viên thiếu kinh nghiệm và kỹ năng sư phạm, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

III. Phương Pháp Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng giáo viên và tăng cường kiểm tra, đánh giá.

3.1. Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để tạo ra môi trường học tập tích cực. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ giúp học sinh phát huy tối đa khả năng của mình.

3.2. Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên

Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các biện pháp quản lý chất lượng dạy học đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các trường học đã có những cải thiện rõ rệt trong chất lượng giáo dục.

4.1. Kết quả khảo sát chất lượng dạy học

Kết quả khảo sát cho thấy chất lượng dạy học tại một số trường đã được cải thiện đáng kể. Học sinh có kết quả học tập tốt hơn và tỷ lệ học sinh yếu giảm.

4.2. Những mô hình quản lý thành công

Một số mô hình quản lý chất lượng dạy học đã được áp dụng thành công tại huyện Thuận Thành, tạo ra những thay đổi tích cực trong giáo dục.

V. Kết Luận và Hướng Tương Lai Của Quản Lý Chất Lượng Dạy Học

Quản lý chất lượng dạy học tại huyện Thuận Thành cần tiếp tục được cải thiện và phát triển. Các giải pháp cần được thực hiện đồng bộ để đảm bảo chất lượng giáo dục ngày càng cao.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho giáo dục, đặc biệt là trong việc đầu tư cơ sở vật chất và bồi dưỡng giáo viên.

5.2. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa các trường học, gia đình và cộng đồng là rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Cần xây dựng một mạng lưới hỗ trợ giáo dục hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chất lượng dạy học tại các trường trung học phổ thông là một trong những trụ cột cốt lõi nhằm nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực và đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh – vùng đất có truyền thống hiếu học lâu đời với diện tích 116,04 km² và quy mô dân số hơn 144.716 người – mạng lưới giáo dục trung học phổ thông đang phục vụ 5.103 học sinh tại 117 lớp học thuộc 3 trường công lập. Mặc dù nền kinh tế địa phương đạt mức tăng trưởng ấn tượng với tổng giá trị sản xuất năm 2012 đạt 1.200,86 tỷ đồng và tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 5,73%, thực trạng giáo dục vẫn bộc lộ sự phân hóa rõ nét về chất lượng đầu vào, kết quả học tập và năng lực quản lý giữa các nhà trường.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ khoảng cách phát triển giữa trường trọng điểm như trường Trung học phổ thông Thuận Thành số 1 và các trường thuộc khu vực còn lại gồm trường Trung học phổ thông Thuận Thành số 2 và số 3. Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát toàn diện thực trạng quản lý dạy học, phân tích các điểm nghẽn về nhân lực và cơ sở vật chất, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị theo mô hình Quản lý chất lượng tổng thể. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn huyện trong giai đoạn từ năm học 2010 - 2011 đến năm học 2012 - 2013. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các chỉ số đo lường tin cậy nhằm tối ưu hóa năng lực của 260 giáo viên, giảm tỷ lệ học sinh yếu kém và chuẩn hóa chất lượng giáo dục khu vực nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết quản trị hiện đại kết hợp với các định hướng giáo dục chiến lược. Lý thuyết trọng tâm được áp dụng là mô hình Quản lý chất lượng tổng thể (TQM), nhấn mạnh việc kiểm soát toàn diện mọi khâu của quá trình dạy học, lấy sự thỏa mãn của người học và xã hội làm trung tâm, đồng thời phát huy trách nhiệm của toàn bộ đội ngũ cán bộ, giáo viên. Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục theo tiếp cận hệ thống, xem nhà trường là một chỉnh thể mở chịu tác động đa chiều từ môi trường kinh tế, xã hội và các văn bản chỉ đạo của ngành.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa trong công trình bao gồm:

1. Quản lý giáo dục: Hệ thống tác động có mục đích và hợp quy luật của chủ thể quản lý đến các mắt xích giáo dục nhằm đạt mục tiêu đào tạo.
2. Quản lý trường học: Sự điều hành vi mô của hiệu trưởng nhằm phát huy tối đa sức mạnh tập thể giáo viên và học sinh.
3. Chất lượng dạy học: Mức độ đáp ứng chuẩn Kiến thức, Kỹ năng và Thái độ, thể hiện qua kết quả học lực, hạnh kiểm và tỷ lệ đỗ tốt nghiệp, đại học.
4. Kiểm định chất lượng giáo dục: Công cụ đánh giá đầu ra và các điều kiện bảo đảm dựa trên hệ thống 5 tiêu chuẩn, 36 tiêu chí và 108 chỉ số theo quy định tại Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Khung lý luận này tích hợp triết lý 4 trụ cột giáo dục của UNESCO là học để biết, học để làm, học để chung sống và học để khẳng định mình, giúp tạo ra cách nhìn toàn diện về đổi mới giáo dục phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết của Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh, Báo cáo số 08/BC-HU của Huyện ủy Thuận Thành và hồ sơ chuyên môn của các trường. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua quá trình khảo sát thực địa từ tháng 10 năm 2013 đến tháng 4 năm 2014.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 98 người, bao gồm 12 cán bộ quản lý tại các trường trung học phổ thông cùng đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh, kết hợp với 86 giáo viên bộ môn thuộc 16 tổ chuyên môn của cả 3 nhà trường. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên được sử dụng để đảm bảo tính đại diện cao cho các môn học, độ tuổi, giới tính và thâm niên công tác.

Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học (tính tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình) nhằm lượng hóa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý. Lý do lựa chọn phương pháp này kết hợp với quan sát sư phạm và phỏng vấn sâu là để đảm bảo kết quả đánh giá mang tính khách quan, khoa học, phản ánh trung thực bản chất của quá trình dạy học trong thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng tại 3 trường trung học phổ thông huyện Thuận Thành trong giai đoạn 2010 - 2013 ghi nhận ba phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên có xu hướng nâng chuẩn rõ nét nhưng phân bổ không đồng đều giữa các trường. Tỷ lệ giáo viên đạt trình độ thạc sĩ tăng từ 11,0% (29 trên 265 người năm học 2010 - 2011) lên 13,5% (35 trên 260 người năm học 2012 - 2013). Tuy nhiên, trường Trung học phổ thông Thuận Thành số 1 tập trung tới 18 thạc sĩ (chiếm 51,4% tổng số thạc sĩ toàn huyện), trong khi trường Thuận Thành số 2 có 9 thạc sĩ và trường Thuận Thành số 3 chỉ có 8 thạc sĩ.

Thứ hai, cơ cấu đội ngũ giáo viên mang tính trẻ hóa cao với 32,0% giáo viên có thâm niên từ 1 đến 4 năm và 46,8% có thâm niên từ 5 đến 15 năm vào năm học 2012 - 2013. Tỷ lệ giáo viên nữ chiếm ưu thế lớn với 66,5% (173 trên 260 giáo viên), tạo thuận lợi cho sự chu đáo, tận tụy nhưng cũng đặt ra bài toán sắp xếp thời khóa biểu hợp lý cho giáo viên nuôi con nhỏ.

Thứ ba, sự mất cân đối về điều kiện cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật. Mặc dù 100% phòng học (110 trên 110 phòng) đã được kiên cố hóa, trường Trung học phổ thông Thuận Thành số 2 vẫn thiếu phòng học (chỉ có 33 phòng cho 41 lớp) nên phải tổ chức học 2 ca. Toàn huyện có 24 máy chiếu, nhưng trường số 1 sở hữu 12 máy (chiếm 50%), trong khi trường số 2 có 7 máy và trường số 3 chỉ có 5 máy, gây khó khăn cho việc đồng bộ hóa phương pháp dạy học ứng dụng công nghệ thông tin.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự chênh lệch bắt nguồn từ lịch sử hình thành và cơ chế thu hút nhân lực. Trường Thuận Thành số 1 có bề dày phát triển từ năm 1961 nên thu hút phần lớn học sinh giỏi và giáo viên giàu kinh nghiệm, tạo nên áp lực cạnh tranh lớn cho các trường mới thành lập hoặc chuyển đổi mô hình như trường số 2 và số 3. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quản trị giáo dục tại các huyện nông thôn vùng đồng bằng Bắc Bộ, nơi sự phân hóa trường điểm và trường đại trà vẫn tồn tại phổ biến.

Các phát hiện về sự chênh lệch có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu trình độ giáo viên qua các năm học, kết hợp với bảng ma trận đối chiếu tỷ lệ trang thiết bị trên quy mô học sinh của từng trường. Ý nghĩa nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng mô hình Quản lý chất lượng tổng thể là đòi hỏi cấp bách để chuyển đổi phương thức quản lý hành chính đơn thuần sang kiểm soát chất lượng theo quá trình, từng bước san bằng khoảng cách giáo dục giữa các đơn vị.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng dạy học và chuẩn hóa hoạt động quản lý tại các trường trung học phổ thông huyện Thuận Thành, bốn nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất:

1. Nâng cao nhận thức về quản lý chất lượng theo mô hình Quản lý chất lượng tổng thể: Ban Giám hiệu các nhà trường phối hợp với Công đoàn tổ chức các đợt tập huấn định kỳ trong 6 tháng đầu năm học, giúp 100% cán bộ quản lý và giáo viên hiểu rõ vai trò của việc kiểm soát chất lượng quá trình và tinh thần tự đánh giá.
2. Tái cấu trúc hoạt động của tổ chuyên môn và đẩy mạnh đổi mới phương pháp giảng dạy: Tổ trưởng chuyên môn chỉ đạo xây dựng kế hoạch bài dạy tích hợp, bảo đảm 100% giáo viên sử dụng thiết bị dạy học hiện đại và đạt tối thiểu 30% số tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin trong mỗi học kỳ; tiến hành dự giờ, phân tích bài học thường xuyên theo từng tháng.
3. Quy hoạch và bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ nhà giáo: Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh kết hợp cùng Ban Giám hiệu lập kế hoạch đào tạo sau đại học, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên có trình độ thạc sĩ từ 13,5% lên trên 20% trong lộ trình 3 năm, đồng thời bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho nhóm 32,0% giáo viên trẻ mới vào nghề.
4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và hiện đại hóa thiết bị dạy học: Ủy ban nhân dân huyện Thuận Thành và Sở Giáo dục và Đào tạo ưu tiên phân bổ ngân sách trong 12 tháng tới để xây dựng thêm 8 đến 10 phòng học kiên cố tại trường Thuận Thành số 2 nhằm chấm dứt hoàn toàn tình trạng học 2 ca, đồng thời trang bị bổ sung ít nhất 10 bộ máy chiếu cho các trường số 2 và số 3.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông: Các Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng có thể khai thác mô hình Quản lý chất lượng tổng thể và quy trình phân công chuyên môn khoa học để tối ưu hóa hiệu suất làm việc của đội ngũ giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của đơn vị.
2. Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên phổ thông: Cung cấp khung hướng dẫn chi tiết về sinh hoạt chuyên môn, kỹ năng chuẩn bị bài giảng tích hợp và phương pháp kiểm tra đánh giá định kỳ cho 260 cán bộ, giáo viên trên địa bàn.
3. Chuyên viên quản lý tại các Sở và Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng về quy mô 5.103 học sinh và thực trạng phân bổ nguồn lực để tham mưu chính sách đầu tư trang thiết bị, điều động giáo viên nhằm rút ngắn khoảng cách chất lượng giữa các trường trong tỉnh.
4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp khảo sát 98 mẫu, quy trình xử lý số liệu thống kê và ứng dụng Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT vào đánh giá chất lượng dạy học cấp trung học phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình Quản lý chất lượng tổng thể mang lại lợi ích gì cho các trường trung học phổ thông nông thôn? Mô hình giúp chuyển đổi quản lý từ kiểm tra thụ động sang kiểm soát toàn diện mọi khâu của quá trình dạy học. Phương pháp này huy động sự tham gia của toàn bộ 260 giáo viên, giúp duy trì chất lượng ổn định và đáp ứng đúng nhu cầu giáo dục của địa phương.

2. Làm thế nào để rút ngắn khoảng cách chất lượng giữa các trường trung học phổ thông trong cùng huyện? Cần thực hiện luân chuyển hợp lý nguồn lực, tăng cường sinh hoạt chuyên môn liên trường và điều phối đội ngũ 35 thạc sĩ hỗ trợ chuyên môn cho các trường hạng 2 và hạng 3 nhằm nâng cao chất lượng học sinh đại trà.

3. Khó khăn lớn nhất về cơ sở vật chất tại huyện Thuận Thành giai đoạn khảo sát là gì? Thách thức lớn nhất là sự quá tải cục bộ tại trường Thuận Thành số 2 với 41 lớp trên 33 phòng học, buộc học sinh phải học 2 ca, trong khi tỷ lệ trang bị máy chiếu còn khiêm tốn với chỉ 7 bộ.

4. Cỡ mẫu khảo sát 98 người có đảm bảo độ tin cậy cho toàn huyện không? Quy mô mẫu gồm 12 cán bộ quản lý và 86 giáo viên được chọn lọc phân tầng đại diện cho đầy đủ 16 tổ chuyên môn của cả 3 trường công lập, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy khoa học cao cho các phân tích định lượng.

5. Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT có vai trò gì trong quản lý chất lượng dạy học? Thông tư cung cấp hệ thống chuẩn mực với 5 tiêu chuẩn, 36 tiêu chí và 108 chỉ số, đóng vai trò là công cụ pháp lý và kỹ thuật để các trường tự đánh giá, kiểm định độc lập và cải tiến liên tục chất lượng giáo dục.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về quản lý chất lượng dạy học cấp trung học phổ thông dựa trên mô hình Quản lý chất lượng tổng thể và quy chuẩn kiểm định hiện hành.
• Phân tích chi tiết thực trạng giáo dục của 5.103 học sinh và 260 giáo viên tại 3 trường công lập huyện Thuận Thành giai đoạn 2010 - 2013, chỉ rõ sự chênh lệch về chuyên môn và cơ sở vật chất.
• Khảo sát thực chứng trên mẫu 98 cán bộ quản lý và giáo viên, cung cấp bức tranh khách quan về hiệu quả quản trị và những điểm nghẽn trong sinh hoạt chuyên môn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ bồi dưỡng nhân lực, đổi mới phương pháp đến đầu tư trang thiết bị, được đánh giá có tính khả thi và cấp thiết cao.
• Xác định lộ trình 3 năm nhằm nâng tỷ lệ giáo viên thạc sĩ lên trên 20% và xóa bỏ hoàn toàn tình trạng học 2 ca tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện.

Đóng góp chính của luận văn là tạo lập mô hình quản lý chất lượng dạy học thực tiễn, giúp các nhà trường vùng nông thôn tối ưu hóa nguồn lực sẵn có. Các cơ sở giáo dục trung học phổ thông cần chủ động áp dụng các giải pháp này vào kế hoạch phát triển chiến lược ngay trong năm học tới để tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục; luận văn gồm 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chất lượng dạy học quản lí chất lượng dạy học. Chƣơng 2: Thực trạng chất lượng dạy học và quản lý chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

6 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề Ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào của nhân loại, GD cũng luôn giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, quốc gia, dân tộc. Trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước ở nước ta hiện nay, GD có vai trò đặc biệt quan trọng, được coi là bí quyết, là chìa khoá của mọi sự thành công. Đảng ta đã khẳng định: "Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài"[6].

Với quan điểm đó, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị về phát triển GD, quan tâm đầu tư cho giáo dục và bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ những người làm công tác giáo dục. Thực hiện đường lối lãnh đạo của Đảng, toàn ngành GD đã không ngừng tích cực đổi mới, chấn hưng giáo dục, hướng tới Đổi mới căn bản và toàn diện. Vai trò, trách nhiệm của cán bộ làm GD, mỗi nhà giáo lại càng quan trọng hơn bao giờ hết. Chính phủ đã đề ra 8 nhóm giải pháp lớn thực hiện những mục tiêu đã được hoạch định trong chiến lược phát triển GD 2011 - 2020, trong đó xác định“tập trung vào quản lý chất lượng giáo dục; chuẩn hoá đầu ra và các điều kiện đảm bảo chất lượng.

Đến năm 2020, tỉ lệ đi học đúng độ tuổi ở tiểu học là 99%, THCS là 95% và 80% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độ học vấn THPT và tương đương. Có thể thấy, vấn đề chất GD - ĐT đang được Đảng và nhà nước ta hết sức quan tâm. Chất lượng dạy học bị quy định bởi chất lượng đội ngũ, hiệu quả quản lý, yếu tố người học và điều kiện đảm bảo. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học là một vấn đề cơ bản, không dễ, được các nhà giáo dục, chuyên gia rất quan tâm.

Tuy nhiên, trong sự vận động liên tục của xã hội, của nền kinh tế theo xu hướng hội nhập và toàn cầu hoá thì vấn đề đó lại mang tính chất động, luôn chứa đựng yếu tố mới, đòi hỏi được tìm tòi, khai mở và hoàn thiện không ngừng. Các công trình nghiên cứu, các đúc kết của những nhà giáo dục về vấn đề quản lý nâng cao chất lượng dạy học khá phong phú, đã trở thành kiến thức lý 7 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ luận, cẩm nang về khoa học quản lý giáo dục, hữu ích cho mọi nhà quản lý và mỗi nhà trường, nhưng không phải đã đủ đáp ứng đòi hỏi từ thực tiễn. Vấn đề quản lý chất lượng dạy học bậc THPT gắn với địa bàn, khu vực cụ thể chưa được đề cập nhiều. Trong các nghiên cứu ở nước ngoài về quản lý chất lượng, có nhiều công trình đề cập đến việc áp dụng TQM vào quản lý chất lượng dạy học - giáo dục, rất có hiệu quả.

Ở Liên Xô (cũ), trong những thập kỷ gần đây đã có một số công trình nghiên cứu hệ thống các vấn đề về HĐDH và QLDH mà tiêu biểu là công trình của các nhà khoa học: V.trong đó việc công nghệ hóa quá trình dạy học của Giáo sư Viện sĩ V.Davưdop đã được tổ chức vận dụng tại Việt Nam. Theo họ “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” và đã đưa ra một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng như sau: Việc phân công hợp lý công việc qua các thành viên trong Ban giám hiệu, Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn. Sự phối hợp chặt chẽ thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng để đạt mục tiêu đề ra trong đó hiệu trưởng có vai trò lãnh đạo toàn diện. Để tránh dẫm chân lên nhau, tránh bị lấn sân nhau, làm thế nào để phát huy tốt nhất sức mạnh của tập thể giáo viên.

Hiệu trưởng cùng các phó hiệu trưởng bàn bạc thống nhất cùng nhau xây dựng kế hoạch công tác dạy học tối ưu nhất trong điều kiện cụ thể của từng nhà trường, người hiệu trưởng không được xa rời công tác dạy học và là người chịu trách nhiệm chính tổ chức thực hiện kế hoạch đó. Để có chất lượng dạy học tốt nhất trong kế hoạch thực hiện phải đặc biệt quan tâm nội dung xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên- đây cũng là một trong những chức năng chính của Hiệu trưởng nhằm phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện vì tay nghề sư phạm của mình, một đội ngũ có trình độ chuyên môn tốt và tâm huyết với nghề, mỗi giáo viên phải là người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan đến các môn học trong trường, biết vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học…vào thực tiễn công tác của mình, đồng thời phải thành thạo kỹ năng trong lĩnh vực đó. Hiệu trưởng phải biết đề ra yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn của từng giáo viên trong trường từ đó có nội dung, có 8 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ hình thức bồi dưỡng giáo viên phù hợp, với một số biện pháp chính là: Tổ chức học tập nâng cao nhận thức chính trị và trình độ chuyên môn nghiệp vụ có hệ thống. Tổ chức hội thảo khoa học, tổ chức giao lưu học tập mang tính thực tiễn và thiết thực được đông đảo CBGV quan tâm.

Tổ chức dự giờ và phân tích bài học - một đòn bẩy quan trọng nhất trong công tác quản lý quá trình dạy học của giáo viên. (theo Cơ sở lý luận của KH QLGD, M. Kônđacốp, Trường CBQLGD&Viện KHGD, 1984) Tại Việt Nam cũng có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học và chất lượng dạy học trong nhà trường thuộc phổ thông. Các tác giả là những nhà giáo dục học, tâm lý học như Trần Hồng Quân, Phạm Minh Hạc, Phan Trọng Luận, Vũ Văn Tảo, Đỗ Đình Hoan, Lê Ngọc Trà, Trịnh Xuân Vũ, Phạm Viết Vượng.

đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới nội dung dạy học theo hướng nâng cao tính hiện đại, gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, đặc biệt nhấn mạnh vấn đề lấy học sinh làm trung tâm trong hoạt động dạy học nhằm nâng cao và đáp ứng yêu cầu chất lượng. Tác giả Hà Sỹ Hồ và tác giả Lê Tuấn cho rằng “Trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo việc quản lý chuyên môn là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường”, các tác giả nhấn mạnh người hiệu trưởng phải là người “Luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý quá trình các bộ phận, hoạt động dạy và học các môn với các hoạt động khác bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo dục được hoàn chỉnh trọn vẹn”[20]. Tác giả Nguyễn Văn Lê đặc biệt chú trọng tới biện pháp giáo dục chính trị tư tưởng và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để xây dựng tiềm lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên trong các biện pháp quản lý của hiệu trưởng [20]. Các công trình khoa học này với tầm vóc quy mô cũng như ý nghĩa khác nhau về lý luận đã được các nhà giáo và nhà quản lý giáo dục vận dụng vào thực tiễn quản lý, có hiệu quả tích cực nhất định.

Tuy nhiên các công trình này mang đậm giá trị về mặt lý luận, đòi hỏi phải có sự linh hoạt và sáng tạo trong vận dụng vào thực tiễn tại mỗi cơ sở giáo dục cụ thể. Các nhà quản lý ở mỗi nhà trường, tùy thuộc vùng miền, lựa chọn, áp dụng các biện pháp quản lý ở mức độ khác nhau, nhiều đơn vị đã từ cơ sở đó xây dựng những biện pháp quản lý có hiệu quả. Song các biện pháp đó mới là 9 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ sản phẩm trí tuệ, kinh nghiệm cá nhân của họ. Việc đúc kết thành lý luận, đưa vào áp dụng phổ biến trong tập thể lãnh đạo nhà trường hay cụm trường, địa bàn chưa được nói tới.

Vấn đề nâng cao chất lượng dạy học bậc THPT ở các trường thuộc vùng nông thôn chưa được đề cập cụ thể, đầy đủ. Các nhà quản lý rất mong đợi những chuyên gia về giáo dục quan tâm nghiên cứu để đề xuất những biện pháp, những hướng đi mới, giàu tính thực tiễn để cơ sở giáo dục có thể coi là kim chỉ nam, tạo luồng gió đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục trong mỗi nhà trường. Những năm gần đây, cũng có khá nhiều luận văn, đề tài khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý giáo dục được hoàn thiện sau mỗi khóa đạo tạo thạc sĩ, nghiên cứu sinh ở các nhà trường Đại học uy tín trên cả nước. Tác giả của những đề tài phần lớn là các thày cô, các nhà quản lý giáo dục có tâm huyết, thâm niên nghề nghiệp, kinh nghiệm quản lý.

Đề tài của họ quan tâm nhiều đến thực trạng quản lý hoạt động dạy học bậc PT, THPT ở các địa phương, cơ sở giáo dục cụ thể. Từ sự hệ thống một số vấn đề quản lý, khảo sát được thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở một số đơn vị giáo dục, những đề tài này đã đề xuất những biện pháp quản lý của hiệu trưởng, góp phần vào việc làm sáng tỏ hơn cơ sở lý luận về quản lý dạy học và làm phong phú thêm những kinh nghiệm quản lý gắn với thực tế các địa phương, giúp các nhà quản lý có thêm công cụ điều hành bộ máy và hoạt động dạy học để ổn định hoạt động và nâng cao chất lượng dạy học. Tuy nhiên, về mặt quản lý chất lượng dạy học vẫn chưa có nhiều người đề cập, nghiên cứu.