phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các tài liệu tham khảo và Phụ lục. Luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên ở trƣờng THCS Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên ở các trƣờng THCS thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên ở các trƣờng THCS thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang. 5 download by : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC PHÂN HÓA CHO GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghi n ứu về h ph n h a Trên thế giới, dạy học phân hóa không phải là một quan niệm dạy học mới mà đã đƣợc nghiên cứu và đề xuất từ lâu. Thomas Armstrong (2000) dựa trên nền tảng lý thuyết “đa trí tuệ” (1983) của Howard Gardner, ông công bố công trình “Đa trí tuệ trong lớp học” đã xây dựng chƣơng trình, môi trƣờng học, chiến lƣợc học, các quản lý, đánh giá và thiết kế kế hoạch dạy học theo hƣớng phân hóa. Từ năm 1992 đến nay nhà khoa học ngƣời Mỹ Carol Ann Tomlinson (sinh năm 1944) làm việc tại Đại học Virginia Charlottesville liên tục công bố các công trình nghiên cứu chuyên sâu về dạy học phân hóa trong lớp học.
Giai đoạn đầu bà chủ yếu nghiên cứu dạy học phân hóa cho những học sinh năng khiếu và tài năng đặc biệt. Kể từ đó đến nay, hầu nhƣ năm nào bà cũng công bố các công trình nghiên cứu về dạy học phân hóa. Giai đoạn những năm 2000 trở lại đây, những công trình nghiên cứu của bà đi sâu vào nghiên cứu cách thức, chƣơng trình, chiến lƣợc, cách chấm điểm, đánh giá và quản lý lớp học trong dạy học phân hóa. Ban đầu vào năm 2001 bà chỉ ra 3 thành phần quan trọng trong chiến lƣợc dạy học phân hóa là phân hóa ở nội dung, quy trình và sản phẩm.
Tuy nhiên, từ năm 2010 đến nay đã bổ sung và hoàn thiện 6 thành phần quan trọng trong dạy học phân hóa gồm: phân hóa từ hứng thú của ngƣời học, phân hóa trong đánh giá, phân hóa ở kế hoạch bài học, phân hóa nội dung, quy trình và phân hóa ở sản phẩm. Những năm gần đây, nhiều nhà khoa học khác đã đi sâu nghiên cứu cơ sở khoa học của dạy học phân hóa, tiêu biểu có Pearl Subban (2006) và Holli M.Levy (2008) 6 download by : skknchat@gmail.com … đã phân tích rõ tiêu chí để thực hiện dạy học phân hóa trong lớp học nhƣ: năng lực học tập, nhịp độ, hứng thú, đặc điểm xã hội của học sinh…[11]. Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) luôn luôn quan tâm đặc biệt đến sự nghiệp giáo dục và đào tạo con ngƣời. Hồ Chí Minh rất quan tâm tới nội dung và phƣơng pháp giáo dục phải phù hợp ngƣời học, hƣớng vào lợi ích của ngƣời học.
Về phƣơng pháp, Ngƣời luôn coi trọng vấn đề đối tƣợng, vấn đề tôn trọng những đặc điểm của ngƣời học. Ngƣời định hƣớng việc lựa chọn cách thức, phƣơng pháp dạy trẻ cho phù hợp qua lời dặn “phải giữ toàn vẹn tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của trẻ, chớ nên làm cho chúng hoá ra người già cả”. Đặc điểm của đối tƣợng còn chi phối cả cách viết tài liệu sao cho phù hợp. Hồ Chí Minh đã nói “vì trình độ người học không đều nhau, cần có tài liệu thích hợp với từng hạng.
Tài liệu không thích hợp thì học không có lợi ích gì”. Cách tổ chức lớp học cũng phải có sự phù hợp. Ngƣời phê phán việc mở lớp “lung tung”, lớp học quá đông ngƣời học: “Đông quá thì dạy và học ít kết quả, vì trình độ lý luận của người học chênh lệch nên thu nhận không đều” [13]. Trong những năm gần đây, đứng trƣớc nhiệm vụ đổi mới giáo dục đào tạo nói chung và đổi mới phƣơng pháp dạy học nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới nội dung dạy học theo hƣớng nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy học sinh làm trung tâm trong hoạt động dạy học trong đó có nhiều công trình nghiên cứu DHPH.
Nghiên cứu dạy học phân hóa ở cấp vi mô: Trong đó có những nghiên cứu về lý luận của dạy học phân hóa vi mô trong lớp học có cùng nội dung, chƣơng trình, tác giả Nguyễn Bá Kim trong cuốn “Phƣơng pháp dạy học môn Toán (phần đại cƣơng)” xem xét dạy học phân hóa nhƣ là kiểu dạy học xuất phát từ biện chứng của thống nhất và phân hóa, đây là kiểu dạy học đảm bảo thực hiện tốt mục đích dạy học cho mọi học sinh, phát triển tối đa và tối ƣu cho mọi học sinh. Nguyễn Thanh Hoàn (2007) trong bài báo khoa học “Dạy học phân hóa: mục tiêu, đặc điểm, con đƣờng và quy trình kế hoạch hóa” đã kết luận: mục tiêu đối với một lớp học phân hóa là giúp chƣơng trình học phong phú và ý nghĩa hơn, tăng động cơ và động lực học tập, phát triển đƣợc kỹ năng và tƣ duy sáng tạo cũng nhƣ tƣ duy 7 download by : skknchat@gmail.com giải quyết vấn đề cho học sinh. Học sinh không phải thực hiện một nhiệm vụ học tập nhƣ nhau nhƣng giáo viên phải thƣờng xuyên đánh giá tâm thế sẵn sàng và hứng thú của học sinh và hỗ trợ chúng khi chúng cần đƣợc giảng dạy và hỗ trợ thêm. Việc hình thành nhóm học tập đƣợc tiến hành linh hoạt, đôi khi học sinh làm việc độc lập, theo cặp, đôi khi theo nhóm hoặc kết hợp cả ba.
Nguyễn Thanh Hoàn xây dựng quy trình kế hoạch hóa việc dạy học phân hóa nội tại gồm 4 bƣớc yêu cầu đối với giáo viên phải: 1- Biết học sinh của mình; 2- Biết sử dụng nhiều phƣơng pháp giảng dạy; 3- Xác định các hoạt động dạy khác nhau; 4- Xác định cách đánh giá tiến bộ của học sinh [18]. Đặng Thành Hƣng (2007) trong “Quan niệm và giải pháp phân hóa dạy học ở trƣờng trung học phổ thông nhằm hội nhập quốc tế” cho rằng phân hóa dạy học là tạo ra những khác biệt trong nội dung và phƣơng thức hoạt động của học sinh bằng cách thiết kế và thực hiện học trình theo hƣớng khác nhau dựa vào nhóm năng lực, hứng thú và nhu cầu học tập của ngƣời học và mục tiêu giáo dục của xã hội. Năm 2008 tác giả tiếp tục trình bày những “cơ sở sƣ phạm của dạy học phân hóa” làm tiền đề quan trọng trong việc xác định quy trình dạy học phân hóa vi mô trong lớp học [19]. Trong năm 2012, luận án của tác giả Lê Hoàng Hà “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trƣờng trung học phổ thông hiện nay” trên cơ sở đánh giá những bất cập trong công tác quản lý dạy học phân hóa ở trƣờng phổ thông.
Tác giả đã đề xuất các nguyên tắc của dạy học phân hóa, các ƣu việt của dạy học phân hóa, qua đó tác giả đã đề xuất các biện pháp, các điều kiện để thực hiện công tác quản lý dạy học phân hóa ở trƣờng phổ thông Việt Nam đƣợc hoàn thiện hơn [13]. Võ Thị Minh Chí (2009) đã công bố công trình “nhịp độ nhận thức và tự đánh giá khuynh hƣớng chọn nghề của học sinh - một cơ sở khoa học để dạy học phân hóa có hiệu quả”. Kết quả nghiên cứu đã đề xuất cơ sở khoa học để dạy học phân hóa, trong đó dự trên sự phân hóa trí tuệ theo thang đánh giá IQ và các lĩnh vực trí tuệ làm căn cứ chính [9]. Với các công trình nghiên cứu nêu trên, các tác giả đều đã nhấn mạnh đến vấn đề dạy học phân hóa trong các nhà trƣờng.
Nhƣ vậy, việc thực hiện nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên ở các trƣờng trung học cơ sở thành phố Hà Giang” hiện nay là rất cần thiết để nâng cao chất lƣợng 8 download by : skknchat@gmail.com dạy học góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội trong giai đoạn mới. Những nghi n ứu về i ng n ng h ph n h a ho gi o vi n Vấn đề bồi dƣỡng năng lực cho GV luôn đƣợc quan tâm ở bất kỳ quốc gia nào, bởi GV luôn đƣợc xem là lực lƣợng quan trọng quyết định chất lƣợng giáo dục. Do đó các nghiên cứu về bồi dƣỡng GV và quản lý hoạt động bồi dƣỡng giáo viên khá đa dạng. Nhiều nghiên cứu trên thế giới (Ravenscroft, Schmidt, Cook & Bradley, 2012; Haythornthwaite, 2009; Cope & Kalantzis, 2009; Meriam, 2001; Lieberman & Mace, 2010) đã chỉ ra rằng việc bồi dƣỡng, phát triển năng lực nghề nghiệp cho giáo viên thông qua mạng internet tạo cơ hội cho ngƣời học đƣợc chia sẻ kiến thức và học tập lẫn nhau mặc dù họ ở xa nhau trong đó có đề cập đến bồi dƣỡng năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên.
Việc học tập mang tính mở, linh hoạt, có sự tham gia của ngƣời học là chính giáo viên thông qua việc sử dụng các phƣơng tiện truyền thông và internet. Vì thế giáo viên trở thành những ngƣời học tích cực và tự điều khiển, tự quyết định học cái gì phụ thuộc vào nhu cầu của mình và kết nối với những ngƣời có thể giúp họ giải quyết những vấn đề cụ thể. Năm 2006, nhóm tác giả do Tôn Thân làm chủ nhiệm, đã nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp thực hiện chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng phân hóa” với nhiệm vụ: nghiên cứu một số vấn đề lý luận về dạy học phân hóa, về công bằng xã hội và cơ hội học tập, về năng lực và nhu cầu học tập của HS phổ thông; tổng quan về các chƣơng trình đƣợc áp dụng trong trƣờng phổ thông Việt Nam từ năm 1945 đến nay và vấn đề soạn thảo chƣơng trình giáo dục phổ thông theo định hƣớng phân hóa; tìm hiểu thực trạng thực hiện chƣơng trình giáo dục phổ thông theo định hƣớng phân hóa; đề xuất một số giải pháp thực hiện chƣơng trình giáo dục phổ thông theo định hƣớng phân hóa trong đó có biện pháp bồi dƣỡng năng lực dạy học phân hóa cho giáo viên. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài đã đề xuất đƣợc một hệ thống gồm ba nhóm giải pháp nhằm thực hiện chƣơng trình giáo dục phổ thông theo định hƣớng phân hóa ở cấp vi mô.